Geçen hafta İsra Suresinin ilk üç sayfasını (1-22. ayetler) okumuştuk. Bu hafta mushafta İsra Suresinin 4, 5 ve 6. sayfalarını (23-52. ayetler) kurallarına uyarak okuyor; tevhid, anne babaya ihsan ve adalet ilkeleriyle birlikte med, nun sakin, tenvin, idgam, kalkale ve vakıf-ibtidâ kurallarını uyguluyoruz.
İsra Suresi 4-6. Sayfalarına Genel Bakış: Ayet Aralıkları ve Ana Mesajlar (23-52. Ayetler)
İsra Suresinin 4, 5 ve 6. sayfaları (mushafın 284-286. sayfaları), surenin 23 ile 52. ayetleri arasını kapsar. 4. sayfada (23-30. ayetler) وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا buyrularak tevhid ilkesinin hemen ardından anne babaya ihsan emredilir.
Devamında akrabaya, yoksula ve yolcuya hakkının verilmesi emredilirken saçıp savurma (tebzîr) yasaklanır.
6. sayfada (41-52. ayetler) Kur'an'da öğütlerin türlü biçimlerde açıklandığı (tasrîf) belirtilir. 44. ayette تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ buyrularak evrendeki her varlığın Allah'ı hamd ile tesbih ettiği bildirilir ve yeniden diriliş (ba's) delilleri sunulur.
| Sayfa | Ayet Aralığı | Öne Çıkan Ahlaki ve İtikadi Mesajlar | Anahtar Kur'an İfadeleri |
|---|---|---|---|
| 4. Sayfa (Mushaf s. 284) | 23-30. ayetler | Tevhid, anne babaya ihsan, akraba hakkı, israf ve cimrilik yasağı | فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ (öf bile deme), قَوْلًا كَرِيمًا (güzel söz), التَّبْذِير (saçıp savurma) |
| 5. Sayfa (Mushaf s. 285) | 31-40. ayetler | Canın ve neslin korunması, yetim malı, ahde vefa, ölçü-tartı, bilgi ahlakı, tevazu | وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ (ahde vefa), بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ (doğru terazi) |
Med Kuralları, Zamir Ha'sı ve Okunmayan Harfler (23-52. Ayetler)
4-6. sayfalarda kendisinden sonra hemze veya sükûn bulunmayan med harfleri bir elif miktarı uzatılarak medd-i tabii yapılır (قَضَىٰ, كَانَ). Med harfinden sonra hemze aynı kelime içinde gelirse medd-i muttasıl olur ve vacip olarak uzatılır: يَشَاءُ (30. ayet) ve أُولَٰئِكَ (36, 39. ayetler) gibi.
Med harfi bir kelimenin sonunda, hemze ise sonraki kelimenin başında bulunursa medd-i munfasıl meydana gelir ve câiz olarak uzatılır: 23. ayetteki أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ve فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ ile 49. ayetteki قَالُوا أَإِذَا ifadeleri bunun açık örnekleridir. Duraklarda son harfi sakin okunan تَقُولُونَ (42. ayet) gibi kelimelerde ise medd-i ârız oluşur.
Tekil gaib zamiri olan zamir ha'sı (ـهُ / ـهِ), iki harekeli harf arasında geldiğinde bir elif uzatılır: إِنَّهُ كَانَ ve بِعِبَادِهِ خَبِيرًا (30. ayet).
| Kural / Özellik | Tanımı ve Şartı | İsra 23-52. Ayetlerden Örnekler |
|---|---|---|
| Medd-i Muttasıl | Med harfi ile hemzenin aynı kelimede bulunması (vacip med) | يَشَاءُ (30. ayet), أُولَٰئِكَ (36, 39. ayetler) |
| Medd-i Munfasıl | Med harfi ile hemzenin ayrı kelimelerde buluşması (câiz med) | أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ve لَهُمَا أُفٍّ (23. ayet) |
Nun Sakin, Tenvin ve Mim Sakin Uygulamaları (23-52. Ayetler)
Nun sakin (نْ) veya tenvinden sonra boğaz harflerinden (ء، هـ، ع، ح، غ، خ) biri geldiğinde gunnesiz açık okuma olan izhar yapılır: 36. ayetteki عَنْهُ (nun sakinden sonra هـ) ve 44. ayetteki حَلِيمًا غَفُورًا (tenvinden sonra غ) örneklerinde olduğu gibi.
Nun sakin veya tenvinden sonra ي، ن، م، و (yemnu) harfleri gelirse idgam-ı meal-gunne yapılır: قَوْلًا مَيْسُورًا (28. ayet) ve فَاحِشَةً وَسَاءَ (32. ayet) gibi. ل، ر harfleri geldiğinde ise gunnesiz tam katma olan idgam-ı bilâ-gunne uygulanır: مِنْ رَبِّكَ (28. ayet: mir-rabbike) örneğinde olduğu gibi.
Nun sakin veya tenvinden sonra ب harfi geldiğinde nun sesi mim sesine çevrilerek iklab yapılır: خَبِيرًا بَصِيرًا (30. ayet: habîram-basîrâ). On beş ihfa harfinden biri geldiğinde ise ihfa uygulanır: قَوْلًا كَرِيمًا (23. ayet), خِطْئًا كَبِيرًا (31. ayet) ve مِنْ شَيْءٍ (44. ayet). Sakin mimden sonra ب dışındaki ve م dışındaki harflerde ise izhar-ı şefevi (رَبُّكُمْ أَعْلَمُ - 25. ayet) yapılır.
| Tecvit Kuralı | Harfleri ve Uygulama Şekli | İsra 23-52. Ayetlerden Örnekler |
|---|---|---|
| İzhar | Boğaz harfleri (hemze, ha, ayn, ha, ğayn, hı); gunnesiz açık okuma | عَنْهُ (36. ayet), حَلِيمًا غَفُورًا (44. ayet) |
| İdgam (Meal-Gunne / Bilâ-Gunne) | Yemnu harfleriyle gunneli; lam ve ra ile gunnesiz katma | Meal-gunne: قَوْلًا مَيْسُورًا (28); Bilâ-gunne: مِنْ رَبِّكَ (28) |
İdgam-ı Misleyn, Kalkale, Lafzatullah ve Ra Harfinin Okunuşu
Mahreç ve sıfatları aynı olan iki harften birincisi sakin, ikincisi harekeli geldiğinde idgam-ı misleyn yapılır: 23. ayetteki فَلَا تَقُلْ لَهُمَا (felâ tekullehumâ) örneğinde sakin lam harekeli lama gunnesiz katılır. 24. ayetteki وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا ifadesinde ise sakin lamdan sonra yakın mahreçli ra (ر) geldiği için idgam-ı mütekaribeyn yapılır ve 've kur-rabbi' şeklinde okunur.
Sakin ق، ط، ب، ج، د (kutbü ced) harflerinde kalkale uygulanır: يَبْلُغَنَّ (23. ayet), تَجْعَلْ (29. ayet), تَقْتُلُوا (31. ayet), تَقْرَبُوا (32, 34. ayetler) ve يَبْتَغُونَ (42. ayet) kelimelerinde kalkale harfleri hareke katılmadan sarsılarak duyurulur.
Lafzatullah (اللَّه), öncesindeki harf üstün veya ötreli olduğunda kalın okunur: حَرَّمَ اللَّهُ (33. ayet) ve مَعَ اللَّهِ (39. ayet). Ra (ر) harfi ise üstün/ötreli olduğunda veya sakin olup öncesi üstün/ötreli olduğunda (رَبُّكَ, ارْحَمْهُمَا, الْأَرْضِ) kalın.
| Tecvit Konusu | Uygulama Kuralı | İsra 23-52. Ayetlerden Örnekler |
|---|---|---|
| İdgam-ı Misleyn ve Mütekaribeyn | Aynı iki harfin (لْ + ل) veya yakın mahreçli (لْ + ر) harflerin birbirine katılması | فَلَا تَقُلْ لَهُمَا (23. ayet), وَقُلْ رَبِّ (24. ayet) |
| Kalkale (Kutbü Ced) | Sakin ق، ط، ب، ج، د harflerinin mahrecinde sarsılarak okunması | تَجْعَلْ (29), تَقْتُلُوا (31), تَقْرَبُوا (32), يَبْتَغُونَ (42) |
Vakıf, İbtidâ, Medd-i Ivaz ve Secavend İşaretleri (23-52. Ayetler)
İsra Suresinin 4-6. sayfalarındaki ayetlerin büyük çoğunluğu (كَرِيمًا, غَفُورًا, مَيْسُورًا, بَصِيرًا, كَبِيرًا, مَسْئُولًا, سَبِيلًا) yuvarlak te dışındaki harfler üzerinde iki üstün (fetha tenvin) ile biter. Bu kelimelerde durulduğunda (vakıfta) tenvin düşer ve tek üstün bir elif miktarı uzatılarak medd-i ıvaz yapılır (kerîmâ, basîrâ gibi).
Yuvarlak te (ة / ـة) ile biten kelimelerde ise harekesi iki üstün olsa bile medd-i ıvaz yapılmaz.
Ayet içindeki secavend işaretlerinden Mim (مـ) mutlaka durulmasını, Tı (ط) ve Cim (ج) durmanın uygun olduğunu, Lâ (لا) ise durulmayıp geçilmesini bildirir. Nefes yetmeyip durulduğunda ibtidâ (yeniden başlama) anlamı bozmayan uygun bir kelimeden geriden alınarak yapılır.
| Durak / Vakıf Kuralı | Uygulama Biçimi | İsra 23-52. Ayetlerden Örnekler |
|---|---|---|
| Medd-i Ivaz (İki Üstünde Vakıf) | Yuvarlak te dışındaki iki üstünlü kelimede dururken bir elif uzatma | كَرِيمًا -> kerîmâ (23), بَصِيرًا -> basîrâ (30), سَبِيلًا -> sebîlâ (42) |
| Yuvarlak Te Üzerinde Vakıf | Durulduğunda yuvarlak te'nin (ة) sakin he (هْ) sesine dönüşmesi | رَحْمَةً -> rahmeh (28. ayet), حِجَارَةً -> hicâreh (50. ayet) |
İsra Suresi 4-6. Sayfalarını Tertil ile Okuma, Dinleme ve Öz Değerlendirme
Doğru ve güzel okuma becerisi (tertil ve tecvit).
Ardından her sayfayı acele etmeden (tertil ile) sesli okur.
Son aşamada öğrenci kendi okuyuşunu kaydedip örnek tilavetle karşılaştırarak öz değerlendirme yapar.
| Uygulama Aşaması | Yapılacak Çalışma | Kontrol Edilecek Temel Ölçüt |
|---|---|---|
| 1. Dinleme ve Gözle Takip | Uzman hafız kaydından 4-6. sayfaları mushaftan takip etme | Med uzatmaları, gunne süreleri ve vakıf yerlerinin fark edilmesi |
| 2. Sesli ve Tane Tane Okuma | Acele etmeden (tertil ile) mahreç ve tecvit kurallarını uygulama | Peltek harfler (ث، ذ، ظ), boğaz harfleri ve kalkalelerin netliği |
Örnekler
Örnek 1İsra Suresi 23. ayette geçen وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ifadesinin ana mesajını ve تَعْبُدُوا إِلَّا kısmındaki tecvit kuralını açıklayınız.
Cevabı göster
Ayet, yalnız Allah'a kulluk (tevhid) emrinin hemen ardından anne babaya ihsanı emreder. تَعْبُدُوا إِلَّا kısmında med harfi vav ile hemze ayrı kelimelerde buluştuğu için medd-i munfasıl olur; تَعْبُدُوا sonundaki elif ise okunmaz.
Örnek 2İsra Suresi 23 ve 24. ayetlerde yer alan فَلَا تَقُلْ لَهُمَا ile وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا ifadelerinde sakin lam (لْ) harfinin okunuşunu karşılaştırınız.
Cevabı göster
فَلَا تَقُلْ لَهُمَا ifadesinde sakin lamdan sonra lam geldiği için gunnesiz idgam-ı misleyn ('felâ tekullehumâ'); وَقُلْ رَبِّ ifadesinde ise sakin lamdan sonra yakın mahreçli ra geldiği için idgam-ı mütekaribeyn ('ve kur-rabbi') yapılır.
Örnek 3İsra Suresi 23-44. ayetlerde geçen قَوْلًا كَرِيمًا, قَوْلًا مَيْسُورًا, خَبِيرًا بَصِيرًا ve حَلِيمًا غَفُورًا kelime gruplarındaki tecvit kurallarını yazınız.
Cevabı göster
1) قَوْلًا كَرِيمًا: Kef harfi sebebiyle ihfa. 2) قَوْلًا مَيْسُورًا: Mim harfi sebebiyle idgam-ı meal-gunne. 3) خَبِيرًا بَصِيرًا: Ba harfi sebebiyle iklab. 4) حَلِيمًا غَفُورًا: Boğaz harfi ğayn sebebiyle izhar.
Örnek 4İsra Suresi 30. ayetteki إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّهُ كَانَ بِعِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا ifadesinde yer alan kalkale, med ve zamir kurallarını gösteriniz.
Cevabı göster
يَبْسُطُdaki sakin ba ve يَقْدِرُdaki sakin kaf harflerinde kalkale; يَشَاءُ kelimesinde medd-i muttasıl; إِنَّهُ كَانَ ve بِعِبَادِهِ خَبِيرًا ifadelerinde ise iki harekeli harf arasındaki zamir ha'sında bir elif uzatma (sıla) vardır.
Örnek 5İsra Suresi 23-52. ayet sonlarında (كَرِيمًا, بَصِيرًا, سَبِيلًا) durulduğunda uygulanan kural nedir? رَحْمَةً ve حِجَارَةً kelimelerinde durulursa nasıl okunur?
Cevabı göster
Yuvarlak te dışındaki iki üstünlü kelimelerde durulduğunda bir elif uzatılarak medd-i ıvaz yapılır (kerîmâ, basîrâ). Yuvarlak te (ة) üzerindeki iki üstünde (رَحْمَةً, حِجَارَةً) ise medd-i ıvaz yapılmaz; sakin he (هْ) sesiyle 'rahmeh' ve 'hicâreh' diye durulur.
Örnek 6İsra Suresinin 5. sayfasında (31-40. ayetler) yer alan temel ahlak ilkelerinden beşini yazınız.
Cevabı göster
1) Canın korunması (evlatların ve masum insanların canına kıymamak). 2) Zinaya yaklaşmamak (iffetin korunması). 3) Yetim malını korumak ve ahde vefa göstermek. 4) Ölçü ve tartıyı doğru teraziyle yapmak. 5) Bilgisiz hüküm vermemek ve yeryüzünde kibirle yürümemek.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1İsra Suresi 23. ayette geçen فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ ('Onlara öf bile deme!') ifadesinde altı çizili تَقُلْ لَهُمَا ve لَهُمَا أُفٍّ bölümlerinde sırasıyla hangi iki tecvit kuralı uygulanır?
تَقُلْ لَهُمَا ifadesinde sakin lam (لْ) ile harekeli lam (لَ) yan yana geldiği için gunnesiz idgam-ı misleyn bilâ-gunne.
2İsra Suresi 30. ayetin sonunda yer alan إِنَّهُ كَانَ بِعِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا ifadesindeki خَبِيرًا بَصِيرًا kelime grubunda geçiş hâlinde uygulanan tecvit kuralı ile بَصِيرًا kelimesinde durulduğunda (vakıfta) ortaya çıkan kural aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
خَبِيرًا بَصِيرًا ifadesinde tenvinden sonra ba (ب) harfi geldiği için nun sesi mim sesine çevrilerek iklab yapılır.
3İsra Suresi 36. ayette geçen وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا ayetindeki أُولَٰئِكَ ve عَنْهُ kelimelerinde bulunan tecvit kuralları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
أُولَٰئِكَ kelimesinde mukadder elif (dik üstün) med harfi ile hemze aynı kelimede bulunduğu için medd-i muttasıl.
4İsra Suresinin 4-6. sayfalarında (23-52. ayetler) yer alan ilahi mesajlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
İsra Suresi 44. ayette yedi gök, yer ve bunların içinde bulunan her varlığın Allah'ı hamd ile tesbih ettiği (وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ), ancak insanların onların tesbihini anlayamadığı bildirilmiştir..
5Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- İsra Suresi 24. ayetteki وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا ifadesinde sakin lam (لْ) harfi, kendisinden sonra gelen ra (ر) harfine tam katılarak 've kur-rabbi' şeklinde okunur.
Mahreç yakınlığı sebebiyle sakin lam harfinden sonra ra harfi geldiğinde idgam-ı mütekaribeyn yapılır ve lam sesi ra içinde eritilir..
- İsra Suresi 28. ayetteki قَوْلًا مَيْسُورًا ifadesinde tenvinden sonra mim (م) harfi geldiği için gunnesiz idgam-ı bilâ-gunne uygulanır.
Mim (م) harfi yemnu (ي، ن، م، و) harflerindendir.
- İsra Suresi 31. ayetteki تَقْتُلُوا ve 32. ayetteki تَقْرَبُوا kelimelerinde sakin kaf (قْ) harfi kalkale yapılarak okunur.
Kaf (ق) harfi kutbü ced (ق، ط، ب، ج، د) harflerindendir.
- İsra Suresi 34. ayetteki أَوْفُوا ve 50. ayetteki كُونُوا kelimelerinin sonunda bulunan elif harfi bir elif miktarı uzatılarak okunur.
Çoğul fiillerdeki cem vavından sonra yazılan elif (elif-i fârika) hat gereği yazılır ancak hiçbir zaman okunmaz.
- İsra Suresi 50. ayette geçen حِجَارَةً kelimesinin üzerinde durulduğunda (vakıfta) yuvarlak te sakin he sesine dönüşerek 'hicâreh' şeklinde okunur.
Yuvarlak te (ة) ile biten kelimelerde iki üstün bulunsa bile medd-i ıvaz yapılmaz.
- İsra Suresi 24. ayetteki وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا ifadesinde sakin lam (لْ) harfi, kendisinden sonra gelen ra (ر) harfine tam katılarak 've kur-rabbi' şeklinde okunur.
6İsra Suresi 23-52. ayetlerden alınan aşağıdaki kelime gruplarını içerdikleri tecvit kurallarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- İsra Suresi 23-52. ayetlerin sonunda yer alan كَرِيمًا, بَصِيرًا ve سَبِيلًا gibi iki üstünlü kelimelerde durulduğunda bir elif miktarı uzatma yapılmasına denir.
- 23. ayetteki أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ifadesinde med harfi ile hemze ayrı kelimelerde yan yana geldiği için kuralı uygulanır.
- 29. ayetteki تَجْعَلْ ve 42. ayetteki يَبْتَغُونَ kelimelerinde sakin cim ve ba harfleri kutbü ced harflerinden olduğu için yapılarak okunur.
- 23. ayetteki فَلَا تَقُلْ لَهُمَا ifadesinde sakin lam harfi kendisinden sonraki harekeli lam harfine katılarak yapılır.
- 36. ayetteki وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ buyruğu, insanın hakkında kesin sahibi olmadığı şeyin ardına düşmemesini emreder.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8İsra Suresi 23 ve 24. ayetleri (وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا * وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا) sınıfta tilavet edeceksiniz. Bu iki ayeti hem tecvit hem anlam bakımından çözümleyiniz: 1) Ayetlerdeki med ve idgam kurallarını gösteriniz, 2) Nun sakin, tenvin, kalkale ve ra hükümlerini belirtiniz, 3) Ayet sonlarındaki vakıf kuralını ve ayetlerin ahlaki mesajını açıklayınız.
1. ipucu: 1. adım: قَضَىٰ (medd-i tabii), تَعْبُدُوا إِلَّا ve لَهُمَا أُفٍّ (medd-i munfasıl) ile فَلَا تَقُلْ لَهُمَا (idgam-ı misleyn) ve وَقُلْ رَبِّ (idgam-ı mütekaribeyn) örneklerini ayır.
2. ipucu: 2. adım: يَبْلُغَنَّ (kalkale + gunneli şeddeli nun), عِنْدَكَ ve قَوْلًا كَرِيمًا (ihfa), تَنْهَرْهُمَا (izhar + kalın ra) ve ارْحَمْهُمَا (kalın ra) hükümlerini sırala.
3. ipucu: 3. adım: كَرِيمًا ve صَغِيرًا duraklarındaki medd-i ıvazı ve tevhid ile anne babaya merhamet mesajını özetle.
Cevap: 1) Med ve İdgam: وَقَضَىٰ ve كِلَاهُمَاda medd-i tabii; تَعْبُدُوا إِلَّا ve لَهُمَا أُفٍّde medd-i munfasıl vardır. فَلَا تَقُلْ لَهُمَاda idgam-ı misleyn bilâ-gunne; وَقُلْ رَبِّde ise idgam-ı mütekaribeyn ('ve kur-rabbi') yapılır. 2) Nun Sakin, Kalkale ve Ra: يَبْلُغَنَّde sakin ba'da kalkale ve şeddeli nunda gunne; عِنْدَكَ ve قَوْلًا كَرِيمًاda ihfa; تَنْهَرْهُمَاda izhar vardır. رَبُّكَ ve ارْحَمْهُمَاda ra kalın, كَرِيمًا ve صَغِيرًاda ra incedir. 3) Vakıf ve Mesaj: كَرِيمًا ve صَغِيرًا duraklarında medd-i ıvaz yapılır; ayetler yalnız Allah'a kulluğu ve anne babaya ihsan ile duayı emreder.
Kısaca
- Sayfaların kapsamı ve mesajı: İsra Suresinin 4-6. sayfaları (23-52. ayetler); yalnız Allah'a kulluğu, anne babaya öf bile dememeyi, infakta dengeyi, yetim malını korumayı, ahde vefayı ve kibirlenmemeyi öğütler.
- Med uygulamaları: Kelime içinde med harfinden sonra hemze geldiğinde أُولَٰئِكَ (ulâike) ve السَّمَاءِ (es-semâi) örneklerinde medd-i muttasıl; ayrı kelimelerde geldiğinde قَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا (kadâ rabbüke ellâ) örneğinde medd-i munfasıl yapılır.
- Nun sakin ve tenvin kuralları: Ayet sonlarında ve geçişlerde خَبِيرًا بَصِيرًا (habîran basîrâ) örneğinde iklab, قَوْلًا كَرِيمًا (kavlen kerîmâ) örneğinde ihfa, قَوْلًا مَيْسُورًا (kavlen meysûrâ) örneğinde idgam-ı meal-gunne uygulanır.
- İdgam ve kalkale örnekleri: İki aynı harfin buluştuğu فَلَا تَقُلْ لَهُمَا (felâ tekul lehumâ) ifadesinde idgam-ı misleyn; sakin ق، ط، ب، ج، د (kutbü ced) harflerinde ise يَبْتَغُونَ (yebteğûne) örneğinde kalkale yapılır.
- Vakıf ve ibtidâ disiplini: İki üstünle (fetha tenvinle) biten كَرِيمًا (kerîmen -> kerîmâ) ve بَصِيرًا (basîran -> basîrâ) gibi kelimelerde durulduğunda tenvin tek üstüne dönüşerek bir elif miktarı uzatılır (medd-i ıvaz).
- Dinleyerek ve kaydederek okuma: 4-6. sayfalar önce uzman bir kâriin (hafızın) tilavetinden takip edilir, ardından öğrenci kendi okuyuşunu kaydedip mahreç ve tecvit açısından öz değerlendirme yapar.
Bu dersin öteki kaynakları
- 12. Sınıf Kur'an-ı Kerim Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
- Kur'an-ı Kerim Dersi Öğretim Programı (ortaöğretim) Öğretim programı
- 12. Sınıf Kur'an-ı Kerim Günlük Planları (2026-2027) Ders planı