11. Sınıf Mesleki Arapça 3. Hafta: İman Esasları (أَرْكَانُ الْإِيمَانِ) ve Esmaülhüsna (أَسْمَاءُ اللّٰهِ الْحُسْنَى)

1. İslam İnancı (الْعَقِيدَةُ الْإِسْلَامِيَّةُ) ve İmanın Tanımı

Mesleki Arapça metinlerinde inanç ve akaid konuları işlenirken öncelikle şu temel terimler kullanılır: • الْعَقِيدَةُ الْإِسْلَامِيَّةُ (el-Akîdetü'l-İslâmiyye): İslam inancı / İslam akaidi. • أَرْكَانُ الْإِيمَانِ (Erkânü'l-Îmân): İmanın şartları / rükünleri (Tekili: رُكْنٌ — rüknün). • التَّوْحِيدُ (et-Tevhîd): Allah'ı zatında, sıfatlarında ve fiillerinde birlemek. • التَّصْدِيقُ بِالْقَلْبِ (et-Tasdîku bi'l-kalb): Kalp ile tasdik etmek (onaylamak). • الْإِقْرَارُ بِاللِّسَانِ (el-İkrâru bi'l-lisân): Dil ile ikrar etmek (söylemek).

Klasik Arapça akaid metinlerinde imanın tanımı şu cümleyle yapılır: الْإِيمَانُ هُوَ التَّصْدِيقُ بِالْقَلْبِ وَالْإِقْرَارُ بِاللِّسَانِ بِمَا جَاءَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. Anlamı: 'İman; Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Allah katından getirdiği şeyleri kalp ile tasdik ve dil ile ikrar etmektir.' İman eden kişiye Arapçada مُؤْمِنٌ (mü'minün — çoğulu مُؤْمِنُونَ / mü'minûne), İslam'ı kabul eden kişiye ise مُسْلِمٌ (müslimün — çoğulu مُسْلِمُونَ / müslimûne) denir.

2. Altı İman Esası (أَرْكَانُ الْإِيمَانِ السِّتَّةُ) ve Âmentü Metni

Cebrâil Hadisi'nde ve Bakara Suresi 285. ayette (Âmenerresûlü) yer alan altı iman esasının Arapça ifadeleri şunlardır: 1. الْإِيمَانُ بِاللّٰهِ تَعَالَى (el-Îmânü billâhi Teâlâ): Yüce Allah'a iman. 2. الْإِيمَانُ بِالْمَلَائِكَةِ (el-Îmânü bi'l-melâiketi): Meleklere iman (Tekili: مَلَكٌ — melekün). 3. الْإِيمَانُ بِالْكُتُبِ الْإِلٰهِيَّةِ (el-Îmânü bi'l-kütübi'l-ilâhiyyeti): İlahi kitaplara iman (Tekili: كِتَابٌ — kitâbün). 4. الْإِيمَانُ بِالرُّسُلِ وَالْأَنْبِيَاءِ (el-Îmânü bi'r-rusüli ve'l-enbiyâi): Peygamberlere iman (Tekili: رَسُولٌ / نَبِيٌّ). 5. الْإِيمَانُ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ (el-Îmânü bi'l-yevmi'l-âhiri): Ahiret gününe iman. 6. الْإِيمَانُ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ مِنَ اللّٰهِ تَعَالَى (el-Îmânü bi'l-kaderi hayrihî ve şerrihî minallâhi Teâlâ): Kaderin, hayrının ve şerrinin Yüce Allah'tan olduğuna iman.

Bu altı esası bir arada ifade eden Âmentü cümlesi şöyledir: آمَنْتُ بِاللّٰهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ مِنَ اللّٰهِ تَعَالَى وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ. Burada geçen الْبَعْثُ بَعْدَ الْمَوْتِ (el-ba'sü ba'de'l-mevt) ifadesi, 'ölümden sonra yeniden diriliş' anlamına gelir.

3. İlahi Kitaplar ve Büyük Meleklerin Arapça İsimleri

İman esasları metinlerinde geçen dört büyük ilahi kitabın (الْكُتُبُ السَّمَاوِيَّةُ) ve indirildikleri peygamberlerin Arapça karşılıkları şunlardır: • التَّوْرَاةُ أُنْزِلَتْ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَامُ (Tevrat, Hz. Musa'ya (a.s.) indirildi). • الزَّبُورُ أُنْزِلَ عَلَى دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَامُ (Zebur, Hz. Davud'a (a.s.) indirildi). • الْإِنْجِيلُ أُنْزِلَ عَلَى عِيسَى عَلَيْهِ السَّلَامُ (İncil, Hz. İsa'ya (a.s.) indirildi). • الْقُرْآنُ الْكَرِيمُ أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (Kur'an-ı Kerim, Hz. Muhammed'e (s.a.v.) indirildi).

Dört büyük meleğin görevleriyle birlikte Arapça ifadeleri ise şöyledir: • جِبْرِيلُ: مَلَكُ الْوَحْيِ (Vahiy meleği Cebrâil). • مِيكَائِيلُ: مَلَكُ الطَّبِيعَةِ وَالرِّزْقِ (Tabiat olayları ve rızık meleği Mîkâil). • إِسْرَافِيلُ: مَلَكُ النَّفْخِ فِي الصُّورِ (Sûr'a üfleme meleği İsrâfil). • مَلَكُ الْمَوْتِ (عَزْرَائِيلُ): مَلَكُ قَبْضِ الْأَرْوَاحِ (Ruhları kabzetme/alma meleği Azrâil).

4. Esmaülhüsna (أَسْمَاءُ اللّٰهِ الْحُسْنَى): Tanımı ve Kur'an'daki Yeri

Arapçada أَسْمَاءٌ (esmâ') kelimesi اِسْمٌ (ism — ad) kelimesinin çoğuludur; الْحُسْنَى (el-hüsnâ) ise أَحْسَنُ (ahsen — en güzel) sıfatının müennes (dişil) kalıbıdır. Çoğul isimler Arapça dil bilgisinde müennes hükmünde olduğu için الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى (el-Esmâü'l-Hüsnâ) terkibi 'En Güzel İsimler' anlamına gelir.

Kur'an-ı Kerim'de A'râf Suresi 180. ayette şöyle buyrulmaktadır: وَلِلّٰهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا Anlamı: 'En güzel isimler Allah'ındır; öyleyse O'na o güzel isimlerle dua edin!' Hz. Peygamber (s.a.v.) de bir hadis-i şerifinde إِنَّ لِلّٰهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا ('Şüphesiz Allah'ın doksan dokuz ismi vardır...') buyurarak müminleri Esmaülhüsna'yı öğrenmeye, anlamlarını kavramaya ve hayatlarında tecelli ettirmeye teşvik etmiştir.

5. Temel Esmaülhüsna Lafızları ve Cümle İçinde Kullanımları

11. sınıf Mesleki Arapça dersinde sıkça karşılaşılan Esmaülhüsna lafızları, anlamları ve örnek Arapça cümleleri şunlardır: • الرَّحْمٰنُ (er-Rahmân — Dünyada bütün mahlukata merhamet eden) ve الرَّحِيمُ (er-Rahîm — Ahirette yalnız müminlere merhamet eden): Örnek: اللّٰهُ هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّحِيمُ. (Allah, Rahmân ve Rahîm'dir.) • الْخَالِقُ (el-Hâlık — Her şeyi yoktan yaratan): Örnek: اللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ. (Allah her şeyin yaratıcısıdır — Zümer, 62.) • الرَّزَّاقُ (er-Rezzâk — Bütün canlılara bolca rızık veren): Örnek: إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ. (Şüphesiz Allah rızık verendir, güçlü ve sarsılmaz [Metîn] olandır — Zâriyât, 58.) • الْعَلِيمُ (el-Alîm — Her şeyi hakkıyla bilen), السَّمِيعُ (es-Semî' — Her şeyi işiten), الْبَصِيرُ (el-Basîr — Her şeyi gören): Örnek: إِنَّ اللّٰهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ. (Şüphesiz Allah her şeyi işitendir, görendir ve O her şeyi bilendir.) • الْغَفُورُ / الْغَفَّارُ (el-Gafûr / el-Gaffâr — Günahları çokça bağışlayan) ve التَّوَّابُ (et-Tevvâb — Tövbeleri kabul eden): Örnek: أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ الْعَظِيمَ التَّوَّابَ الرَّحِيمَ. (Tövbeleri kabul eden ve merhametli olan Yüce Allah'tan bağışlanma dilerim.) • الْقَدِيرُ (el-Kadîr — Her şeye gücü yeten) ve الْحَكِيمُ (el-Hakîm — Her işi hikmetli olan): Örnek: إِنَّ اللّٰهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. (Şüphesiz Allah'ın her şeye gücü yeter.)

6. Haşr Suresi 22–24. Ayetlerde (Hüvallâhüllezî) Esmaülhüsna Analizi

Kur'an-ı Kerim'de Esmaülhüsna'nın en yoğun biçimde bir arada geçtiği bölüm Haşr Suresi'nin son üç ayetidir (22, 23 ve 24. ayetler). Namazlardan sonra da okunan bu ayetlerde geçen isimlerin anlamları şöyledir: • عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ: Gizliyi (gaybı) ve görüneni (şehadeti) bilen. • الْمَلِكُ (el-Melik): Mülkün ve kâinatın gerçek sahibi ve hükümdarı. • الْقُدُّوسُ (el-Kuddûs): Her türlü eksiklik ve kusurdan münezzeh, tertemiz olan. • السَّلَامُ (es-Selâm): Esenlik ve güven kaynağı olan, kullarını selamete çıkaran. • الْمُؤْمِنُ (el-Mü'min): Kalplere iman ve güven veren. • الْمُهَيْمِنُ (el-Müheymin): Her şeyi gözeten, koruyan ve denetleyen. • الْعَزِيزُ (el-Azîz): Yenilmeyen tek galip, mutlak izzet sahibi. • الْجَبَّارُ (el-Cebbâr): İradesini her durumda yürüten, kırılanları onaran. • الْمُتَكَبِّرُ (el-Mütekebbir): Büyüklükte eşi olmayan. • الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ (el-Hâlık, el-Bâri', el-Musavvir): Yoktan var eden, uyumlu yaratan ve her varlığa en güzel şekli/sureti veren.

Örnekler

Örnek 1Arapçada 'Altı İman Esası' nasıl ifade edilir? Altı iman esasını 'el-Îmânü bi-...' kalıbıyla Arapça olarak sıralayınız.
Cevabı göster
Altı iman esası Arapçada أَرْكَانُ الْإِيمَانِ السِّتَّةُ (Erkânü'l-Îmâni's-Sittetü) şeklinde ifade edilir: 1. الْإِيمَانُ بِاللّٰهِ (Allah'a iman) 2. الْإِيمَانُ بِالْمَلَائِكَةِ (Meleklere iman) 3. الْإِيمَانُ بِالْكُتُبِ (Kitaplara iman) 4. الْإِيمَانُ بِالرُّسُلِ (Peygamberlere iman) 5. الْإِيمَانُ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ (Ahiret gününe iman) 6. الْإِيمَانُ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ مِنَ اللّٰهِ تَعَالَى (Kaderin hayrının ve şerrinin Allah'tan olduğuna iman)
Örnek 2Aşağıdaki Arapça cümleyi Türkçeye çeviriniz ve cümledeki harf-i cer kullanım kuralını açıklayınız: 'الْإِيمَانُ هُوَ التَّصْدِيقُ بِالْقَلْبِ وَالْإِقْرَارُ بِاللِّسَانِ، وَالْمُسْلِمُ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ.'
Cevabı göster
Türkçe Çevirisi: 'İman, kalp ile tasdik (onaylama) ve dil ile ikrardır (söylemedir); Müslüman, Allah'a ve ahiret gününe iman eder.' Dil Bilgisi Kuralı: يُؤْمِنُ (yü'minü — iman eder) fiili iman edilen kavramları daima 'bi-' (بِـ) harf-i cerriyle alır ve harf-i cerden sonra gelen بِاللّٰهِ ve وَالْيَوْمِ الْآخِرِ kelimeleri mecrur (sonu esreli) okunur.
Örnek 3Aşağıdaki Esmaülhüsna lafızlarının Türkçe anlamlarını yazınız: 'الرَّزَّاقُ ، الْعَلِيمُ ، السَّمِيعُ ، الْبَصِيرُ ، الْغَفُورُ ، الْقَدِيرُ'.
Cevabı göster
• الرَّزَّاقُ (er-Rezzâk): Bütün canlıların maddi ve manevi rızkını bolca veren. • الْعَلِيمُ (el-Alîm): Gizli ve açık her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen. • السَّمِيعُ (es-Semî'): Her türlü sesi ve duayı işiten. • الْبَصِيرُ (el-Basîr): Her şeyi eksiksiz gören. • الْغَفُورُ (el-Gafûr): Kulların günahlarını çokça bağışlayan, örten. • الْقَدِيرُ (el-Kadîr): Her şeye gücü yeten, mutlak kudret sahibi.
Örnek 4Haşr Suresi 23 ve 24. ayetlerde geçen 'الْمَلِكُ ، الْقُدُّوسُ ، السَّلَامُ ، الْمُصَوِّرُ' isimlerinin anlamlarını açıklayınız.
Cevabı göster
• الْمَلِكُ (el-Melik): Kâinatın ve bütün mülkün gerçek sahibi, mutlak hükümdarı. • الْقُدُّوسُ (el-Kuddûs): Her türlü kusur, noksanlık ve acizlikten uzak (münezzeh) ve tertemiz olan. • السَّلَامُ (es-Selâm): Esenlik ve barış kaynağı olan, kullarını selamete çıkaran. • الْمُصَوِّرُ (el-Musavvir): Yarattığı her varlığa kendine özgü en güzel şekil ve sureti veren.
Örnek 5A'râf Suresi 180. ayette geçen 'وَلِلّٰهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا' ifadesini Türkçeye çevirerek, 'الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى' tamlamasının dil bilgisi özelliğini belirtiniz.
Cevabı göster
Türkçe Çevirisi: 'En güzel isimler Allah'ındır; öyleyse O'na o güzel isimlerle dua edin!' Dil Bilgisi Özelliği: الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى bir sıfat tamlamasıdır. الْأَسْمَاءُ (isimler) kelimesi akılsız varlık çoğulu (cem-i gayr-i âkıl) olduğu için, sıfatı olan الْحُسْنَى (en güzel) kelimesi müfred müennes (tekil dişil) olarak uyumlu gelmiştir.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1'يُؤْمِنُ الْمُسْلِمُ ___ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ.' Yukarıdaki Arapça cümlede boş bırakılan yere dil bilgisi kurallarına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
2Yüce Allah'ın Esmaülhüsna'sından olan ve 'Yarattığı varlıklara kendine özgü şekil ve suret veren' anlamına gelen ismi aşağıdakilerden hangisidir?
3Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- 'الْإِيمَانُ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ' ifadesi Türkçede 'Peygamberlere iman' anlamına gelmektedir.
4Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- 'الْإِيمَانُ هُوَ التَّصْدِيقُ بِالْقَلْبِ وَالْإِقْرَارُ بِاللِّسَانِ' cümlesi 'İman, kalp ile tasdik ve dil ile ikrardır' anlamına gelir.
5Aşağıdaki Esmaülhüsna lafızlarını Türkçe anlamlarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Cümlelerdeki boşlukları uygun kelimelerle tamamlayınız.
1. Arapçada 'İmanın şartları (rükünleri)' kavramı ' الْإِيمَانِ' (Erkânü'l-Îmân) tamlamasıyla ifade edilir.
2. Âmentü duasında geçen 'وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ' ifadesi 'ölümden sonra yeniden ' anlamına gelir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Cümlelerdeki boşlukları uygun kelimelerle tamamlayınız.
1. Yüce Allah'ın 'kulların günahlarını çokça bağışlayan ve örten' anlamına gelen ismi el- (الْغَفُورُ) veya el-Gaffâr'dır.
2. İlahi kitaplardan Hz. Davud'a (a.s.) indirilen kitabın Arapça adı ez- (الزَّبُورُ)'dur.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Mesleki Arapça Rehberi: İman ve Esmaülhüsna Cümlelerini Çözümleme

Kısaca

Arapçada İslam İnancı kavramı الْعَقِيدَةُ الْإِسْلَامِيَّةُ (el-Akîdetü'l-İslâmiyye), İman Esasları kavramı ise أَرْكَانُ الْإِيمَانِ (Erkânü'l-Îmân) veya أُصُولُ الْإِيمَانِ (Usûlü'l-Îmân) terkibiyle ifade edilir.
İmanın Arapça tanımı şöyledir: الْإِيمَانُ هُوَ التَّصْدِيقُ بِالْقَلْبِ وَالْإِقْرَارُ بِاللِّسَانِ ('İman, kalp ile tasdik ve dil ile ikrardır').
Arapçada 'iman etmek / inanmak' fiili آمَنَ - يُؤْمِنُ - إِيمَانًا (âmene - yü'minü - îmânen) olup, iman edilen varlığın başına daima 'bi-' (بِـ) harf-i cerri gelir: آمَنْتُ بِاللّٰهِ (Allah'a iman ettim).
Altı iman esası (أَرْكَانُ الْإِيمَانِ السِّتَّةُ) şunlardır: الْإِيمَانُ بِاللّٰهِ (Allah'a), وَمَلَائِكَتِهِ (meleklerine), وَكُتُبِهِ (kitaplarına), وَرُسُلِهِ (peygamberlerine), وَالْيَوْمِ الْآخِرِ (ahiret gününe), وَبِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ مِنَ اللّٰهِ تَعَالَى (kaderin hayrının ve şerrinin Allah'tan olduğuna iman).
Esmaülhüsna (أَسْمَاءُ اللّٰهِ الْحُسْنَى), 'Allah'ın en güzel isimleri' demektir; Kur'an-ı Kerim'de وَلِلّٰهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا ('En güzel isimler Allah'ındır; öyleyse O'na o güzel isimlerle dua edin' — A'râf, 180) buyrulmuştur.
Haşr Suresi 22–24. ayetlerde (هُوَ اللّٰهُ الَّذِي...) Yüce Allah'ın الرَّحْمٰنُ, الرَّحِيمُ, الْمَلِكُ, الْقُدُّوسُ, السَّلَامُ, الْخَالِقُ, الْبَارِئُ, الْمُصَوِّرُ, الْعَزِيزُ ve الْحَكِيمُ gibi pek çok güzel ismi bir arada zikredilmiştir.