İçeriğe geç

5. sınıf · Temel Dinî Bilgiler · 12. hafta (7-11 Aralık 2026)

Namaz İbadeti: Namazın Önemi, Namazın Dıştan (Hazırlık) ve İçten (Rükünler) Farzları ile Beş Vakit Namaz (TDB.1.2)

2. Ünite: İslam ve İbadet teması · Konu özeti

🃏 Kavram kartlarıEtkinlikler
Bu hafta

İbadetlerde maddi ve manevi temizlik (abdest, gusül ve teyemmüm) konularını öğrendikten sonra, bu hafta İslam'da imandan sonra gelen en önemli ibadet olan namazı inceliyoruz. 'Dinin direği' ve 'müminin miracı' olarak nitelendirilen namazın 12 farzını (hazırlık şartları ve rükünler) ayrıntılarıyla öğreniyor; gün içinde kıldığımız beş vakit namazın rekât sayılarını ve kılınış düzenini kavrıyoruz.

Namazın Önemi ve Namazın Dışındaki Farzlar (6 Hazırlık Şartı)

Sözlükte 'dua etmek, hayırla anmak, tazim ve saygı göstermek' anlamlarına gelen namaz (salât); dinî bir terim olarak tekbirle başlayıp selamla son bulan, belirli söz ve hareketlerden oluşan temel ibadettir. Kelime-i Şehadet'ten sonra İslam'ın en önemli şartı olan namaz, akıllı ve ergenlik (büluğ) çağına ulaşmış her müslümana farzdır. Namazın geçerli (sahih) olması için 6'sı namazdan önce, 6'sı namazın içinde olmak üzere toplam 12 farzın eksiksiz yerine getirilmesi gerekir.

Namaza başlamadan önce tamamlanması gereken 6 hazırlık şartına namazın dışındaki farzlar (şartlar) denir: 1. Hadesten Taharet: Abdestsizlik durumunu abdest veya gusül alarak (su yoksa teyemmüm yaparak) gidermektir. 2. Necasetten Taharet: Namaz kılacak kişinin bedenini, elbisesini ve namaz kılacağı yeri dinen pis sayılan maddi kirlerden temizlemesidir. 3. Setr-i Avret: Namazda örtülmesi farz olan yerleri örtmektir (erkeklerde göbek ile diz kapağı arası, kadınlarda el, yüz ve ayaklar hariç tüm vücut).

4. İstikbâl-i Kıble: Namazı Mekke'deki kutsal mabedimiz Kâbe yönüne (kıbleye) dönerek kılmaktır. 5. Vakit: Kılınacak namazın vaktinin girmiş olmasıdır; vakti girmeden kılınan namaz geçerli olmaz. 6. Niyet: Hangi vakit namazının kılınacağını bilmek ve bunu Allah (c.c.) rızası için kalben geçirmektir (dil ile söylemek ise sünnettir).

NAMAZIN DIŞINDAKİ FARZLAR (HAZIRLIK ŞARTLARI - 6 MADDE) 1. Hadesten Taharet Abdestsizlik durumunu abdest, gusül veya teyemmümle gidermek. 2. Necasetten Taharet Beden, elbise ve namaz kılınacak yeri maddi kirlerden temizlemek. 3. Setr-i Avret Namazda örtülmesi gereken vücut bölümlerini örtmek. 4. İstikbâl-i Kıble Namazı Mekke'deki Kâbe (kıble) yönüne dönerek kılmak. 5. Vakit Kılınacak namazın vaktinin girmiş olması (ezanla bildirilir). 6. Niyet Hangi namazın kılınacağını Allah rızası için kalben bilmek.
🔍 Büyütmek için dokunun

Namazın İçindeki Farzlar (6 Rükün)

Namaza başladıktan sonra namazın içinde bizzat yerine getirilmesi gereken 6 farza namazın içindeki farzlar (rükünler) adı verilir: 1. İftitah (Başlama) Tekbiri: Namaza başlarken elleri kaldırıp 'Allahu ekber' (Allah en büyüktür) diyerek tekbir almaktır. 2. Kıyam: Namazda Kur'an okunacak süre boyunca ayakta dik durmaktır (ayakta duramayacak kadar hasta veya engelli olanlar oturarak kılabilir).

3. Kıraat: Namazda kıyamda (ayakta) iken Kur'an-ı Kerim'den en az üç kısa ayet veya üç kısa ayet uzunluğunda bir uzun ayet okumaktır (genellikle Fatiha suresi ve ardından bir kısa sure veya ayetler okunur). 4. Rükû: Kıraati tamamladıktan sonra 'Allahu ekber' diyerek eller diz kapaklarını kavrayacak ve sırt düz olacak biçimde öne doğru eğilmektir; rükûda üç kez 'Sübhâne rabbiye'l-azîm' (Büyük olan Rabb'im her türlü eksiklikten uzaktır) denir.

5. Secde: Rükûdan doğrulduktan sonra alın, burun, iki elin avuç içi, iki diz ve iki ayağın parmak uçları yere değecek şekilde her rekâtta arka arkaya iki kez yere kapanmaktır; secdede üç kez 'Sübhâne rabbiye'l-a'lâ' (Yüce olan Rabb'im her türlü eksiklikten uzaktır) denir. 6. Ka'de-i Ahîre (Son Oturuş): Namazın en son rekâtının sonunda 'Ettehiyyâtü (Tahiyyat)' duasını okuyacak kadar bir süre oturmaktır.

NAMAZIN İÇİNDEKİ FARZLAR (RÜKÜNLER - 6 MADDE) 1. İftitah Tekbiri Namaza başlarken «Allahu ekber» diyerek başlangıç tekbiri almak. 2. Kıyam Namazda Kur'an okunacak süre boyunca ayakta durmak. 3. Kıraat Kıyamda iken Kur'an-ı Kerim'den ayet veya sure okumak. 4. Rükû Eller diz kapaklarına gelecek şekilde sırt düz olarak eğilmek. 5. Secde Alın, burun, eller, dizler ve ayak parmaklarıyla iki kez yere kapanmak. 6. Ka'de-i Ahîre Namazın sonunda Tahiyyat duasını okuyacak kadar oturmak.
🔍 Büyütmek için dokunun

Beş Vakit Namazın Rekâtları ve Kılınış Düzeni

Yüce Allah (c.c.) müminlere günde beş vakit namazı farz kılmıştır. Bir günde kılınan beş vakit namaz; 17 rekât farz, 20 rekât sünnet ve 3 rekât vacip (vitir namazı) olmak üzere toplam 40 rekâttır. 1. Sabah Namazı (4 rekât): Önce 2 rekât sünnet, ardından 2 rekât farz kılınır. 2. Öğle Namazı (10 rekât): Önce 4 rekât ilk sünnet, sonra 4 rekât farz, en son 2 rekât son sünnet kılınır.

3. İkindi Namazı (8 rekât): Önce 4 rekât sünnet, ardından 4 rekât farz kılınır. 4. Akşam Namazı (5 rekât): Diğer vakitlerden farklı olarak önce 3 rekât farz, ardından 2 rekât sünnet kılınır. 5. Yatsı Namazı (10 rekât) ve Vitir Namazı (3 rekât): Yatsı namazında 4 rekât ilk sünnet, 4 rekât farz ve 2 rekât son sünnet kılındıktan sonra, günün son namazı olarak 3 rekâtlık vacip olan vitir namazı (3. rekâtında Kunut duaları okunarak) kılınır.

Beş vakit namazın dışında; cuma günü öğle vaktinde cemaatle kılınan cuma namazı farz, ramazan ve kurban bayramlarında kılınan ikişer rekâtlık bayram namazları vacip, ramazan gecelerinde kılınan teravih namazı sünnet, vefat eden müminler için rükûsuz ve secdesiz ayakta kılınan cenaze namazı ise farz-ı kifayedir.

BEŞ VAKİT NAMAZIN REKÂT SAYILARI TABLOSU (TOPLAM 40 REKÂT) Vakit Namazları (17 Farz + 20 Sünnet + 3 Vitir = 40 Rekât) • SABAH NAMAZI (4 Rekât): 2 Rekât Sünnet + 2 Rekât Farz • ÖĞLE NAMAZI (10 Rekât): 4 İlk Sünnet + 4 Farz + 2 Son Sünnet • İKİNDİ NAMAZI (8 Rekât): 4 Rekât Sünnet + 4 Rekât Farz • AKŞAM NAMAZI (5 Rekât): 3 Rekât Farz + 2 Rekât Sünnet • YATSI NAMAZI (10 Rekât + 3 Vitir): 4 İlk Sünnet + 4 Farz + 2 Son Sünnet + 3 Vitir (Vacip) Her kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden oluşan bölüme 1 rekât denir.
🔍 Büyütmek için dokunun

Örnekler

  1. Örnek 1Namazın dışındaki farzlar (şartlar) ile içindeki farzlar (rükünler) arasındaki temel fark nedir?

    Cevabı göster

    Namazın dışındaki farzlar (hadesten taharet, necasetten taharet, setr-i avret, istikbâl-i kıble, vakit, niyet) namaza başlamadan önce tamamlanması gereken hazırlık şartlarıdır; içindeki farzlar (iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, secde, ka'de-i ahîre) ise namaza başladıktan sonra namazın içinde yapılan rükünlerdir.

  2. Örnek 2'Setr-i avret' ve 'İstikbâl-i kıble' kavramlarının anlamlarını açıklayınız.

    Cevabı göster

    'Setr-i avret' namaz kılarken vücutta örtülmesi farz olan yerleri örtmek demektir; 'İstikbâl-i kıble' ise namazı Mekke şehrindeki Kâbe yönüne (kıbleye) dönerek kılmak anlamına gelir.

  3. Örnek 3Namazın içindeki farzlardan olan 'kıyam' ve 'kıraat' nedir ve aralarında nasıl bir ilişki vardır?

    Cevabı göster

    'Kıyam' namazda ayakta dik durmaktır, 'kıraat' ise Kur'an-ı Kerim'den ayet veya sure okumaktır. Kıraat farzı, kıyamda (ayakta dururken) Fatiha ve zamm-ı sure okunarak yerine getirilir.

  4. Örnek 4Rükûda ve secdede üçer kez okuduğumuz tesbih cümleleri nelerdir ve anlamları nedir?

    Cevabı göster

    Rükûda eğildiğimizde 'Sübhâne rabbiye'l-azîm' (Büyük olan Rabb'im her türlü eksiklikten uzaktır); secdede yere kapandığımızda ise 'Sübhâne rabbiye'l-a'lâ' (Yüce olan Rabb'im her türlü eksiklikten uzaktır) tesbihlerini okuruz.

  5. Örnek 5Öğle namazı ile ikindi namazının toplam rekât sayılarını ve kılınış sıralarını karşılaştırınız.

    Cevabı göster

    Öğle namazı 4 rekât ilk sünnet, 4 rekât farz ve 2 rekât son sünnet olmak üzere toplam 10 rekâttır. İkindi namazının ise son sünneti yoktur; 4 rekât sünnet ve 4 rekât farz olmak üzere toplam 8 rekâttır.

  6. Örnek 6Vitir namazı hangi vakit namazından sonra kılınır, kaç rekâttır ve dinî hükmü nedir?

    Cevabı göster

    Vitir namazı yatsı namazının son sünnetinden sonra kılınır, 3 rekâttır, 3. rekâtında tekbir alınıp Kunut duaları okunur ve dinî hükmü vaciptir.

Kavram Kartları

1 / 8

Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Aşağıdakilerden hangisi namaza başlamadan önce yerine getirilmesi gereken «namazın dışındaki farzlardan (hazırlık şartlarından)» biridir?

  2. 2Namazın sonunda «Ettehiyyâtü (Tahiyyat)» duasını okuyacak kadar bir süre oturmayı ifade eden iç farz (rükün) aşağıdakilerden hangisidir?

  3. 3Beş vakit namaz içinde önce farzı (3 rekât), ardından sünneti (2 rekât) kılınan ve toplam 5 rekât olan namaz hangisidir?

  4. 4Namazda rükûya eğildiğimizde üç kez söylediğimiz «Sübhâne rabbiye'l-azîm» tesbihinden sonra doğrulup alın, burun, eller ve dizlerle iki kez yere kapanmaya ne ad verilir?

  5. 5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • Abdestsizlik durumunu abdest, gusül veya teyemmüm ile gidermeye hadesten taharet adı verilir.
    • Namaza başlarken elleri kaldırıp «Allahu ekber» diyerek alınan başlangıç tekbirine iftitah tekbiri denir.
    • Sabah namazı 4 rekât ilk sünnet ve 4 rekât farz olmak üzere toplam 8 rekât olarak kılınır.
    • Yatsı namazından sonra kılınan 3 rekâtlık vitir namazının dinî hükmü vaciptir.
    • Vakti henüz girmemiş olan bir namazı önceden kılmak namazın dışındaki farzlara uygundur.

  6. 6Aşağıdaki namaz farzlarını (şart ve rükünleri) anlamlarıyla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

    1. Namazın geçerli olması için 6'sı dıştan, 6'sı içten olmak üzere toplam farzın yerine getirilmesi gerekir.
    2. Namazı Mekke'de bulunan Kâbe yönüne dönerek kılmaya adı verilir.
    3. Namazda secdede iken üç defa «Sübhâne rabbiye'l-» tesbihi okunur.
    4. Dört rekât ilk sünnet, dört rekât farz ve iki rekât son sünnetten oluşan öğle namazı toplam rekâttır.
    5. Farz namazlara başlarken erkeklerin okuduğu ve içinde «Kad kâmetis-salâh» geçen çağrıya denir.

  8. 8İki rekâtlık sabah namazının farzının kılınışını, namazın dışındaki ve içindeki farzları sırasıyla nasıl uyguladığımızı belirterek adım adım açıklayınız.

Kısaca

  • Namazın Önemi: İmandan sonra İslam'ın en önemli şartı ve 'dinin direği' olan namaz, akıllı ve ergenlik çağına girmiş her müslümana farzdır.
  • Dışındaki Farzlar (6 Şart): Hadesten taharet (abdest/gusül), necasetten taharet (maddi temizlik), setr-i avret (örtünme), istikbâl-i kıble (Kâbe'ye yönelme), vakit ve niyet.
  • İçindeki Farzlar (6 Rükün): İftitah tekbiri (başlama tekbiri), kıyam (ayakta durma), kıraat (Kur'an okuma), rükû (eğilme), secde (iki kez yere kapanma) ve ka'de-i ahîre (son oturuş).
  • Beş Vakit Namaz (40 Rekât): Sabah (2 sünnet + 2 farz = 4), Öğle (4 + 4 + 2 = 10), İkindi (4 + 4 = 8), Akşam (3 farz + 2 sünnet = 5), Yatsı (4 + 4 + 2 = 10) ve Vitir (3 vacip).
  • Rükû ve Secde Tesbihleri: Rükûda üç kez «Sübhâne rabbiye'l-azîm», secdede ise üç kez «Sübhâne rabbiye'l-a'lâ» denir; son oturuşta Tahiyyat, Salli-Barik ve Rabbena duaları okunup selam verilir.

Bu dersin öteki kaynakları