İçeriğe geç

5. sınıf · Temel Dinî Bilgiler · 2. hafta (21-25 Eylül 2026)

Kur’an ve Sünnet: Öğütten Günlük Davranışa

Dinimiz İslam teması · Konu özeti

EtkinliklerÇalışma kâğıdı
Bu hafta

Bu hafta Kur’an ve sünnetin günlük hayattaki rehberliğini örneklerle inceleyeceğiz. Bir davranışı sınıflandırırken hangi yönün öne çıktığına bakacak, öğrendiğimiz ilkeyi somut bir davranışla ilişkilendireceğiz.

İki kaynağın ilişkisini hatırla

Kur’an-ı Kerim ve sünnet, İslam’ın iki temel kaynağıdır. Kur’an inanç, ibadet, ahlak ve toplumsal hayat için ilkeler bildirir. Sünnet, Hz. Muhammed’in sözlerini, davranışlarını ve sahabilerin uygulamalarına verdiği onayı kapsar.

Hz. Muhammed ilahi mesajı açıklamış ve yaşayarak göstermiştir. Bu nedenle Kur’an ile sünneti ilişkilendirmek, ilkeyle uygulamanın bağını kavramaya yardım eder.

Bilgiyi alanına göre sınıflandır

Allah’a ve ahirete inanma iman alanıyla; namaz, oruç ve zekât ibadet alanıyla ilişkilidir. Dürüstlük, adalet ve yardımlaşma güzel ahlakla ilgilidir.

Selamlaşma ve insanlarla saygılı iletişim kurma, sosyal hayat içinde görünür. Bir davranışın birden fazla alanla ilişkisi olabilir. Sınıflandırmada sorunun hangi yönü vurguladığına bakılır; alanlar birbirinden tamamen kopuk sayılmaz.

AlanÖrnekİmanAllah’a inanmaİbadetNamaz kılmaAhlakDürüst olma

İlkenin uygulamadaki karşılığını bul

Kur’an’da namaz emredilir; nasıl kılınacağı sünnetle açıklanır. Zekâtın hangi mallardan ne ölçüde verileceği ve hac ibadetinin uygulanışı da sünnetin açıklayıcı rolünü gösterir.

Ders kitabında “orta namaz” ifadesinin Hz. Muhammed tarafından ikindi namazı olarak açıklandığı da anlatılır. Böylece hem uygulama hem bir ifadenin anlaşılması konusunda sünnetin yol gösterdiği görülür.

Öğüdü kararına yansıt

Dürüstlüğü öğrenmek, yanlış bilgi verdiğimizde bunu düzeltmemize yansıyabilir. Adaleti gözetmek, ortak kullanılan bir araçta herkesin sırasına saygı göstermeyle görünür hâle gelebilir.

Hz. Muhammed’in israftan kaçınması, temizliğe özen göstermesi, büyüklere saygılı ve küçüklere şefkatli olması Müslümanlara örnektir. Bir öğüdü açıklarken o öğütle ilgili somut bir davranış belirtmek anlamı güçlendirir.

Öğütİsraftan kaçınma.Somut davranışGereğinden fazla su tüketmemek.

Bilgi ile davranışı birlikte değerlendir

Okumak ve anlam üzerinde düşünmek, rehberliğin kavranmasına yardım eder. Öğüdün günlük hayatta uygulanması da bu öğrenmeyi davranışa taşır.

Bir kişi nezaket öğüdünü biliyor fakat konuşurken kırıcı davranıyorsa bilgi ile uygulama arasında eksik bir bağ vardır. Davranışı fark etmek, düzeltmek ve daha uygun bir tutum seçmek bu bağı kurmaya yardım eder.

Öğüdü oku→Anlamını kavra→Davranışayansıt

Örnekler

  1. Örnek 1Okul aracını sırayla kullanma kararı alınmış. Bir öğrenci arkadaşı olduğu için sırayı bozuyor. Hangi ilkeyi uygulaması gerekir?

    Cevabı göster

    Adalet ve hak gözetme ilkesini uygulaması gerekir. Arkadaşlık, sırada bekleyenlerin hakkını ortadan kaldırmaz.

  2. Örnek 2Bir öğrenci “Sünnet yalnız söylenmiş sözlerdir.” diyor. Tanımı nasıl tamamlanır?

    Cevabı göster

    Hz. Muhammed’in davranışları ve sahabilerin uygulamalarına verdiği onay da eklenir.

  3. Örnek 3“Namaz emredilir.” bilgisiyle “Namazın nasıl kılınacağı gösterilir.” bilgisi hangi ilişkiyi ortaya koyar?

    Cevabı göster

    Kur’an’daki ilkenin sünnetle açıklanıp uygulamaya geçirilmesi ilişkisini gösterir.

  4. Örnek 4Bir öğrenci defterine “Dürüst davranırım.” yazmış. İfadeyi somutlaştıran bir örnek nasıl olabilir?

    Cevabı göster

    Örneğin “Yanlış verdiğim bilgiyi fark ettiğimde doğru bilgiyi açıklarım.” diyebilir. Durum ve yapılacak davranış bellidir.

  5. Örnek 5Bir kişi selam veriyor ve nazik konuşuyor. Bu davranışlar sosyal hayatla birlikte hangi alanla da ilişkilidir?

    Cevabı göster

    Güzel ahlakla da ilişkilidir. Bir davranış birden fazla alanla bağlantılı olabilir.

  6. Örnek 6Temizliğin önemini öğrenen bir öğrenci çalıştığı masayı temiz bırakıyor. Öğrenmenin hangi aşaması görünür hâle gelmiştir?

    Cevabı göster

    Öğrenileni uygulama aşaması görünür hâle gelmiştir. Bilgi somut bir davranışa dönüşmüştür.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Bir öğrenci kardeşinin yanlışını incitmeden anlatıyor. Hangi davranış öne çıkar?

  2. 2Kur’an’da emredilen zekâtın uygulama ayrıntıları araştırılıyor. Hangi kaynağın açıklayıcı rolüne başvurulur?

  3. 3Bir öğrenci yaptığı hatayı kabul edip yanlış bilgisini düzeltiyor. Hangi öğüdü uyguluyor?

  4. 4Yargıları değerlendiriniz.

    • Bir davranış hem ahlak hem sosyal hayatla ilişkili olabilir.
    • Bir öğüdü bilmek, her durumda onu uygulamış olmak demektir.
    • Sünnet ibadetlerin uygulanışına rehberlik eder.
    • Somut davranış örneğinde ne yapıldığı açıkça belirtilir.

  5. 5İlişkili ifadeleri eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  6. 6Boşlukları tamamlayınız. Bir sözcük artacak.

    1. Bir ilkenin günlük hayatta görünmesi onu ile olur.
    2. Hz. Muhammed’in örnekliği kavramıyla ilişkilidir.
    3. İnsanların hakkını gözetirken ilkesi öne çıkar.

  7. 7Bir kişi israftan kaçınmayı biliyor ama gereğinden fazla kâğıt alıp kullanmadan atıyor. Bilgi ile davranış arasındaki bağı nasıl kurabilir?

  8. 8Kur’an ve sünnetin rehberliğini özetleyen bir cümlede yalnız kaynak adları yazılmış. Anlamı geliştirmek için ne eklenebilir?

Kısaca

  • Kur’an ve sünnet inanç, ibadet, ahlak ve sosyal hayata rehberlik eder.
  • Sünnet ilkeyi açıklama ve uygulama yönüyle önemlidir.
  • Öğüt, somut davranışa yansıtıldığında günlük hayatta görünür olur.

Bu dersin öteki kaynakları