Âl-i İmrân Suresi 16-27. Sayfalar (116-200. Ayetler): Vakıf ve İbtidâ, Vakıf İşaretleri, Ayetleri Bağlayarak Okuma, Zamir Sılası, İstiâze-Besmele Usulü ve Tema Sonu Tekrarı

Örnekler

1. Örnek 1187. ayetteki لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ibaresindeki he zamirlerinin okunuşunu belirleyiniz.

   Cevabı göster

   1. adım: Ibarede dört he zamiri vardır: لَتُبَيِّنُنَّهُ, تَكْتُمُونَهُ, فَنَبَذُوهُ ve بِهِ. 2. adım: لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ: Zamirden önceki nun harekeli, sonraki lâm (لِلنَّاسِ kelimesinin ilk harfi) harekelidir. Sıla-i suğra yapılır: “letubeyyinunnehû lin-nâsi”. 3. adım: تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ: Önceki nun ve sonraki fe harekelidir; sıla-i suğra: “tektumûnehû fenebezûhu”. 4. adım: فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ: Zamirden önce sakin med harfi vav vardır; sıla yapılmaz: “fenebezûhu verâe”. وَرَاءَ kelimesinde medd-i muttasıl vardır. 5. adım: بِهِ ثَمَنًا: Önceki be ve sonraki se harekelidir; sıla-i suğra: “bihî semenen”. ثَمَنًا قَلِيلًا ibaresinde tenvinden sonra kaf geldiği için ihfa yapılır. Sonuç: Aynı ayette üç zamir uzatılır, biri kısa okunur; belirleyici olan zamirden önceki harfin harekeli ya da sakin oluşudur.

2. Örnek 2192. ayetin sonu (وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ) ile 193. ayetin başı (رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي) önce durarak, sonra bağlanarak okunacaktır. İki okuyuş arasındaki farkları açıklayınız.

   Cevabı göster

   1. adım (ortak kurallar): لِلظَّالِمِينَ kelimesinde lâm-ı tarif şemsî harf olan zı harfine idgam edilir, zı peltek ve kalın okunur. مِنْ أَنْصَارٍ ibaresinde sakin nundan sonra hemze geldiği için izhar-ı halkî, أَنْصَارٍ kelimesinde sakin nundan sonra sad geldiği için ihfa vardır. 2. adım (durarak): أَنْصَارٍ kelimesinde tenvin düşer, râ sakin olur. Râ'dan önce elif, elifden önce üstünlü sad bulunduğu için râ kalın okunur; elif medd-i ârız ile uzatılabilir. 193. ayete رَبَّنَا ile yeniden başlanır. 3. adım (bağlanarak): Râ esreli ve tenvinli okunur, bu yüzden ince olur. Tenvinden sonra râ geldiği için idgam-ı bilâ gunne yapılır: “min ensârir-rabbenâ”. Medd-i ârız ortadan kalkar, elif yalnız medd-i tabii ile uzatılır. 4. adım (193'ün devamı): إِنَّنَا kelimesinde şeddeli nun gunneyle, مُنَادِيًا يُنَادِي ibaresinde tenvinden sonra ye geldiği için idgam-ı meal gunne ile okunur.

3. Örnek 3172. ayetin sonundaki لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِيمٌ ibaresi, 173. ayetin başındaki الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ ibaresine bağlanarak okunursa nasıl okunur?

   Cevabı göster

   1. adım: مِنْهُمْ kelimesinde sakin nundan sonra he geldiği için izhar-ı halkî; مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا geçişinde sakin mimden sonra vav geldiği için izhar-ı şefevî vardır. وَاتَّقَوْا kelimesinde vasl hemzesi okunmaz, sondaki elif yazılır ama okunmaz. 2. adım: أَجْرٌ عَظِيمٌ ibaresinde tenvinden sonra ayn geldiği için izhar-ı halkî yapılır; أَجْرٌ kelimesindeki sakin cim harfinde kalkale-i suğra vardır. 3. adım: عَظِيمٌ kelimesinin tenvini sakin bir nundur; الَّذِينَ kelimesinin vasl hemzesi geçişte düşer ve sakin lâm ortaya çıkar. İki sakin buluştuğu için tenvinin nunu esre alır: Bu nun-ı kutnidir. Okunuş: “ecrun 'azîmunillezîne”. 4. adım: Ardından قَالَ لَهُمُ النَّاسُ ibaresinde sakin mim ötre alır: “kâle lehumun-nâs”. Durarak okunursa: “ecrun 'azîm” denip medd-i ârız uygulanır; 173. ayete vasl hemzesi seslendirilerek “ellezîne” diye başlanır ve nun-ı kutni oluşmaz.

4. Örnek 4181. ayet (لَقَدْ سَمِعَ اللّٰهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللّٰهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا) için uygun ve uygun olmayan duraklarla başlangıç yerlerini belirleyiniz.

   Cevabı göster

   1. adım (anlam): Ayette Allah'ın, “Allah fakirdir, biz zenginiz.” diyenlerin sözünü işittiği bildirilir; ardından سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا “Söylediklerini yazacağız.” buyrulur. Bu son cümle Allah'a aittir. 2. adım (uygun durak): وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ ifadesinden sonra durmak gerekir; pek çok Mushafta burada vakf-ı lâzım (م) işareti vardır. Geçilirse Allah'ın sözü inkârcıların sözünün devamı gibi anlaşılabilir. Durunca أَغْنِيَاءُ kelimesindeki hemze sakin okunur, medd-i muttasıl korunur. 3. adım (uygun olmayan durak): قَوْلَ kelimesinde durmak sözü yarıda bırakır: vakf-ı kabîh. 4. adım (uygun olmayan başlangıç): قَالُوا kelimesinde durup إِنَّ اللّٰهَ فَقِيرٌ ile başlamak, bu sözü okuyucunun kendi sözü gibi gösterir: ibtidâ-i kabîh. Nefes yetmezse لَقَدْ سَمِعَ اللّٰهُ veya قَوْلَ الَّذِينَ ifadesine geri dönülerek (iade) okunur. 5. adım: سَنَكْتُبُ ile başlanabilir; ayet sonuna kadar okunup durulur.

5. Örnek 5Bir öğrenci Âl-i İmrân suresinin 200. ayetini okuduktan sonra Nisâ suresine geçecektir. Okumaya ise 190. ayetten başlamıştır. Başlangıçta ve sure geçişinde hangi yolları izleyebilir?

   Cevabı göster

   1. adım (başlangıç): Sure ortasından başladığı için önce istiâze çeker: أَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ. Besmele okuması tercihine bağlıdır. İstiâzeyi ayete bağlarsa: “er-racîmi inne fî halkıs-semâvâti...”; mim esreli okunur ve hemzeden önce izhar edilir. 2. adım (sure sonu): 200. ayet لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ile biter. Nisâ suresi Tevbe suresi olmadığı için besmele okunur. 3. adım (caiz üç yol): a) “tüflihûn” deyip durmak, besmeleyi okuyup durmak, sonra Nisâ suresine başlamak. b) Üçünü birden bağlamak: “tüflihûne bismillâhir-rahmânir-rahîmi yâ eyyühen-nâs”. c) “tüflihûn” deyip durmak, besmeleyi Nisâ suresine bağlamak: “bismillâhir-rahmânir-rahîmi yâ eyyühen-nâs”. 4. adım (caiz olmayan yol): “tüflihûne bismillâhir-rahmânir-rahîm” deyip durmak ve Nisâ suresine ayrıca başlamak. Bu okuyuş besmeleyi Âl-i İmrân suresinin sonuna aitmiş gibi gösterir. Ek olarak: الرَّحِيمِ يَا أَيُّهَا bağlanınca mim esreli, يَا أَيُّهَا النَّاسُ ibaresinde medd-i munfasıl ve şemsiyye idgamı vardır.

6. Örnek 6145. ayetteki وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا ibaresini nun, kalkale, zamir ve harf bakımından inceleyiniz.

   Cevabı göster

   1. adım (nun): وَمَنْ يُرِدْ ibaresinde sakin nundan sonra ye geldiği için idgam-ı meal gunne yapılır: “ve mey-yurid”. مِنْهَا kelimesinde sakin nundan sonra boğaz harfi he geldiği için izhar-ı halkî vardır. 2. adım (kalkale): يُرِدْ kelimesindeki sakin dalda kalkale-i suğra yapılır; dal sarsılarak ama kısa okunur. 3. adım (harf): ثَوَابَ kelimesindeki ث peltek okunur, sin gibi okunmamalıdır. الدُّنْيَا kelimesinde lâm-ı tarif şemsî harf dala idgam edilir; الدُّنْيَا kelimesindeki sakin nun ile ye aynı kelimede olduğu için idgam yapılmaz, nun açık okunur. 4. adım (zamir): نُؤْتِهِ مِنْهَا ibaresinde zamirden önceki te ve sonraki mim harekelidir; sıla-i suğra ile “nu'tihî minhâ” okunur. Zamirden sonra hemze gelmediği için uzatma bir elif miktarıdır. 5. adım (med): ثَوَابَ ve الدُّنْيَا kelimelerindeki elifler medd-i tabii ile uzatılır.

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Aşağıdaki ibarelerin hangisinde he zamiri sıla-i suğra ile uzatılarak okunur?

   Aفَنَبَذُوهُ وَرَاءَBوَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُCنُؤْتِهِ مِنْهَاDجَعَلَهُ اللّٰهُ

2. 2192. ayetin sonundaki مِنْ أَنْصَارٍ ifadesi 193. ayetin başındaki رَبَّنَا kelimesine bağlanarak okunduğunda hangi kural uygulanır?

   Aİdgam-ı bilâ gunneBİzhar-ı halkîCİhfa-i hakikiDİdgam-ı meal gunne

3. 3172. ayetin sonu 173. ayete bağlanarak okunduğunda أَجْرٌ عَظِيمٌ الَّذِينَ ibaresinin doğru okunuşu hangisidir?

   Aecrun azîmun ellezîneBecrun azîmunillezîneCecrun azîmullezîneDecrun azîmen ellezîne

4. 4Âl-i İmrân suresinin sonundan Nisâ suresine geçerken aşağıdaki yollardan hangisi caiz değildir?

   ASure sonunda, besmelede ve Nisâ suresinin başında ayrı ayrı durmakBSure sonunu, besmeleyi ve Nisâ suresinin başını birbirine bağlamakCSure sonunda durup besmeleyi Nisâ suresine bağlamakDSure sonunu besmeleye bağlayıp besmelede durmak

5. 5Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.

   • 187. ayetteki فَنَبَذُوهُ kelimesinde he zamiri sıla ile uzatılarak okunur.DoğruYanlış
   • 181. ayette okumaya إِنَّ اللّٰهَ فَقِيرٌ ile başlamak ibtidâ-i kabîhtir.DoğruYanlış
   • 191. ayetin sonundaki النَّارِ kelimesinde durulunca râ kalın, 192. ayete bağlanınca ince okunur.DoğruYanlış
   • لا işareti bulunan yerde durmak gerekir.DoğruYanlış
   • Sure ortasından okumaya başlarken istiâze çekilir, besmele okumak ise okuyucunun tercihine bağlıdır.DoğruYanlış

6. 6Aşağıdaki kavramları açıklamalarıyla ve Âl-i İmrân suresinden örnekleriyle eşleştiriniz.

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   Vakf-ı lâzımNun-ı kutniSıla-i suğraVakf-ı hasenMu'anaka

   Geçilirse anlam bozulabileceği için durulması gereken yer: وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ (181)Söz anlamlı, ama sonraki kelime lafzen bağlı: 190. ayet sonu ve الَّذِينَ (191)Tenvin vasl hemzesine bağlanınca nunun esre alması: 172. ayetin 173. ayete bağlanmasıİki harekeli harf arasındaki zamirin bir elif uzatılması: نُؤْتِهِ مِنْهَا (145)Üç noktalı iki yerden yalnız birinde durma: لَا رَيْبَ فِيهِ (Bakara, 2)

7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

   iadekutnikabîhistiâzekübratedvirsuğra
   1. Tenvinden sonra vasl hemzeli bir kelime gelince tenvinin nununun esre almasına nun-ı denir.
   2. He zamirinden sonra hemze gelmiyorsa yapılan bir elif miktarı uzatmaya sıla-i denir.
   3. Anlamı eksik bırakan ya da bozan duruşa vakf-ı denir.
   4. Kur'an okumaya başlarken kovulmuş şeytandan Allah'a sığınmak için okunan cümleye denir.
   5. Uygunsuz bir yerde durulduğunda anlamı bozmayacak bir kelimeye dönerek okumaya devam etmeye denir.
   Kontrol et

8. 8Okumaya 189. ayetten başlayıp 191. ayetin sonuna kadar okuyacaksınız (وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللّٰهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ / إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ / الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّٰهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ). Başlangıç usulünü, ayet geçişlerini ve ayet içindeki tecvit kurallarını belirleyerek bir okuma planı hazırlayınız.

   1. ipucunu göster