Tenvin ve Sakin Nunun Hâlleri: İdgam (İdgam-ı Meal-Gunne, İdgam-ı Bila-Gunne) ve İklab Kuralları (KK.10.2.2)

Örnekler

1. Örnek 1Tecvit ilminde 'idgam' ne demektir ve tenvin veya sakin nundan sonra hangi harfler geldiğinde idgam yapılır?

   Cevabı göster

   İdgam, sakin bir harfi kendisinden sonra gelen harekeli bir harfe katarak iki harfi tek bir şeddeli harf gibi okumaktır. Tenvin veya sakin nundan sonra 'yermelûne (يَرْمَلُونَ)' kelimesinde toplanan altı harften (ي، ر، م، ل، و، ن) biri ayrı bir kelimenin başında geldiğinde idgam yapılır.

2. Örnek 2'İdgam-ı Meal-Gunne' kuralının harfleri nelerdir ve bu kural nasıl uygulanır? Bir örnekle açıklayınız.

   Cevabı göster

   İdgam-ı Meal-Gunne'nin harfleri 'yemnû (يَمْنُو)' kelimesini oluşturan ي، م، ن، و harfleridir. Tenvin veya sakin nundan sonra bu dört harften biri ayrı kelimenin başında gelirse sakin nun sonraki harfe katılır ve genizden 1,5 elif miktarı gunne sesi tutularak okunur. Örnek: مَنْ يَعْمَلْ (mey-ya'mel) veya مِنْ مَالٍ (mim-mâlin).

3. Örnek 3'İdgam-ı Bila-Gunne' kuralı hangi harflerle gerçekleşir ve İdgam-ı Meal-Gunne'den farkı nedir?

   Cevabı göster

   İdgam-ı Bila-Gunne, tenvin veya sakin nundan sonra 'ل (lâm)' veya 'ر (râ)' harflerinden biri geldiğinde oluşur. İdgam-ı Meal-Gunne'den farkı, okunuş sırasında genizden ses getirilmemesi (gunne yapılmaması) ve ses tutulmadan ikinci harfin doğrudan şeddeli okunmasıdır. Örnek: مِنْ رَبِّهِمْ (mir-rabbihim).

4. Örnek 4Kur'an-ı Kerim'de geçen 'دُنْيَا (dünyâ)' ve 'بُنْيَانٌ (bünyân)' kelimelerinde sakin nundan sonra 'ي' harfi geldiği hâlde neden idgam yapılmaz?

   Cevabı göster

   İdgam yapılabilmesi için sakin nunun birinci kelimenin sonunda, idgam harfinin ise ikinci kelimenin başında bulunması gerekir. 'Dünyâ, bünyân, sınvân ve kınvân' kelimelerinde sakin nun ile idgam harfi aynı kelimede yan yana geldiği için anlam bozulmasın diye idgam yapılmaz; İzhar-ı Kelime-i Vâhide (İzhar-ı Mutlak) uygulanarak açık okunur.

5. Örnek 5Tecvit ilminde 'İklab' kuralı nasıl oluşur ve mushaflarda hangi işaretle gösterilir?

   Cevabı göster

   Tenvin veya sakin nundan sonra 'ب (bâ)' harfi geldiğinde İklab kuralı oluşur. Sakin nun veya tenvin sesi halis bir sakin 'م (mîm)' sesine çevrilir ve dudaklar hafifçe temas ettirilip 1,5 elif miktarı gunne tutularak okunur. Mushaflarda kolaylık için sakin nunun üzerine küçük bir 'م' harfi konulur.

6. Örnek 6Tenvin ve sakin nunun beş hâlini (28 Arapça harfe göre dağılımını) harf sayılarıyla birlikte özetleyiniz.

   Cevabı göster

   1. İzhar: 6 boğaz harfi (ء، هـ، ع، ح، غ، خ — açık okunur). 2. İhfa: 15 harf (gunneli gizleyerek okunur). 3. İdgam-ı Meal-Gunne: 4 harf (ي، م، ن، و — gunneli katılır). 4. İdgam-ı Bila-Gunne: 2 harf (ل، ر — gunnesiz katılır). 5. İklab: 1 harf (ب — mîm sesine çevrilip gunneli okunur).

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Tenvin veya sakin nundan sonra 'ل (lâm)' veya 'ر (râ)' harflerinden biri geldiğinde gunne yapılmaksızın uygulanan tecvit kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

   Aİzhâr-ı HalqîBİhfâ-i HakîkîCİdgam-ı Meal-GunneDİdgam-ı Bila-GunneEİklab

2. 2Aşağıdaki Kur'an-ı Kerim lafızlarının hangisinde sakin nun ile 'ي' veya 'و' harfi aynı kelimede yan yana geldiği için idgam yapılmayıp 'İzhar-ı Kelime-i Vâhide (İzhar-ı Mutlak)' uygulanır?

   Aمَنْ يَعْمَلْ (mey-ya'mel)Bمِنْ وَاقٍ (miv-vâk)Cبُنْيَانٌ (bünyânün)Dمِنْ رَبِّهِمْ (mir-rabbihim)Eمِنْ بَعْدِ (mim-ba'di)

3. 3Tenvin veya sakin nundan sonra 'ب (bâ)' harfi geldiğinde nun sesinin sakin 'م (mîm)' sesine çevrilerek gunneli okunması kuralına ne ad verilir?

   AİklabBİzharCİhfaDİdgam-ı Meal-GunneEİdgam-ı Mütecâniseyn

4. 4Aşağıdaki ayet örnekleri ile içerdikleri tecvit kuralları eşleştirildiğinde hangisi yanlış olur?

   Aمَنْ يَقُولُ — İdgam-ı Meal-GunneBغَفُورٌ رَحِيمٌ — İdgam-ı Bila-GunneCسَمِيعٌ بَصِيرٌ — İklabDمِنْ مَالٍ — İdgam-ı Bila-GunneEهُدًى لِلْمُتَّقِينَ — İdgam-ı Bila-Gunne

5. 5

   • İdgam-ı Meal-Gunne kuralının harfleri 'yemnû (يَمْنُو)' kelimesini oluşturan ي، م، ن، و harfleridir.DoğruYanlış
   • İdgam-ı Bila-Gunne kuralı uygulanırken ses genizden getirilerek 1,5 elif miktarı tutulur.DoğruYanlış
   • İklab kuralı hem tek bir kelime içerisinde hem de iki ayrı kelime arasında meydana gelebilir.DoğruYanlış
   • Kur'an-ı Kerim'de geçen 'دُنْيَا (dünyâ)' kelimesinde sakin nundan sonra 'ي' harfi geldiği için İdgam-ı Meal-Gunne yapılır.DoğruYanlış
   • Mushaflarda iklab kuralının bulunduğu yerlerde okuma kolaylığı için sakin nunun üzerine küçük bir 'م (mîm)' harfi konulur.DoğruYanlış

6. 6

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   İdgam-ı Meal-Gunneİdgam-ı Bila-Gunneİklabİzhar-ı Kelime-i VâhideYermelûne (يَرْمَلُونَ)

   Tenvin veya sakin nundan sonra ي، م، ن، و harflerinden biri geldiğinde gunneli katmaTenvin veya sakin nundan sonra ل veya ر harfi geldiğinde gunnesiz katmaAltı idgam harfinin tamamını bir arada toplayan kodlama kelimesiTenvin veya sakin nundan sonra ب harfi geldiğinde nun sesini م sesine çevirmeAynı kelimede sakin nun ile ي veya و yan yana geldiğinde (دُنْيَا gibi) açık okuma

7. 7

   Bila-Gunneihfaiklabizharidgamgunnemed
   1. Bir harfi kendisinden sonraki harfin içinde eriterek şeddeli gibi okumaya tecvit ilminde denir.
   2. Tenvin veya sakin nundan sonra ل (lâm) veya ر (râ) harfi gelirse İdgam-ı olur.
   3. Tenvin veya sakin nundan sonra ب (bâ) harfi geldiğinde nun sesinin م (mîm) sesine çevrilmesine adı verilir.
   4. İdgam-ı Meal-Gunne ve İklab kuralları uygulanırken genizden yaklaşık bir buçuk elif miktarı sesi getirilir.
   5. Kur'an-ı Kerim'de دُنْيَا، بُنْيَانٌ، صِنْوَانٌ ve قِنْوَانٌ kelimelerinde idgam yapılmayıp uygulanır.
   Kontrol et

8. 8Tenvin ve sakin nunun hâllerinden olan 'İdgam-ı Meal-Gunne', 'İdgam-ı Bila-Gunne' ve 'İklab' kurallarını harfleri, okunuş özellikleri ve birer Kur'an-ı Kerim örneğiyle üç adımda karşılaştırınız.

   1. ipucunu göster