İçeriğe geç

5. sınıf · Peygamberimizin Hayatı · 1. hafta (14-18 Eylül 2026)

Peygamberimizin Doğduğu Çevre: Fil Vakası

Çocukluk Yıllarında Peygamberimiz teması · Konu özeti

Etkinlikler
Bu hafta

Peygamberimizin doğduğu çevreyi tanımaya Mekke’den başlıyoruz. Fil Vakası’nın nedenlerini, gelişimini ve sonucunu birbirinden ayırarak olay hakkında düzenli bilgi toplayacağız.

Mekke ve Kâbe

Hz. Muhammed, Arap Yarımadası’nın Hicaz bölgesindeki Mekke’de dünyaya geldi. Mekke, Kâbe’nin bulunduğu şehirdir. Hicaz bölgesinde Medine ve Taif şehirleri de yer alır.

Kâbe’yi ziyaret etmek için Mekke’ye gelen insanlar aynı zamanda ticaret yapardı. Bu ziyaretler şehrin ekonomik, sosyal ve kültürel hayatını canlandırıyordu.

Ebrehe’nin amacı

Yemen Valisi Ebrehe, insanların kendi bölgesine gelmesini ve Hristiyanlığın yayılmasını istiyordu. Bu amaçla San’a’da bir kilise yaptırdı. Ticaretin de kendi şehrine yönelmesini bekledi.

İnsanlar Kâbe’yi ziyaret etmeyi sürdürdü. Beklediği ilgiyi göremeyen Ebrehe, Kâbe’yi yıkmaya karar verdi. Fillerin de yer aldığı bir orduyla Mekke’ye doğru ilerledi.

Fil Vakası: neden ve sonuçAmaçZiyaretleri ve ticareti San’a’ya yöneltmekGirişimKâbe’yi yıkmak için Mekke’ye ilerlemekSonuçOrdunun yenilmesi ve girişimin başarısız olması

Abdülmuttalib’in tutumu

Ebrehe’nin askerleri Mekke yakınlarındaki develere el koydu. Bu develerin bir bölümü Peygamberimizin dedesi Abdülmuttalib’e aitti.

Abdülmuttalib, Ebrehe’yle görüşerek develerinin geri verilmesini istedi. Kâbe’yi ise Allah’ın koruyacağına inandığını belirtti. Görüşmenin ardından el konulan mallar sahiplerine verildi.

Saldırının sonucu

Ders kitabındaki anlatıma göre ordudaki filler Kâbe yönüne ilerlemedi. Ardından sürüler hâlinde gelen ebabil kuşları ordunun üzerine taşlar bıraktı. Ebrehe’nin ordusu yenildi ve Kâbe’yi yıkma girişimi sonuçsuz kaldı.

Bu olay Fil Vakası, gerçekleştiği yıl ise Fil Yılı olarak anılır. Olayın adı, Ebrehe’nin ordusunda bulunan fillerle ilişkilidir.

Fil suresiyle bağlantı

Kur’an-ı Kerim’deki Fil suresi, Kâbe’ye saldıran ordunun planının boşa çıkarılmasını anlatır. Bu nedenle Fil Vakası araştırılırken başvurulan kaynaklardan biridir.

Surenin ana mesajı ile olayın ayrıntılarını ayırmak gerekir. Kişilerin görevleri ve olayın gelişimi ders kitabından; surenin anlamı ise güvenilir bir mealden incelenebilir.

Bilgiyi nasıl düzenleriz?

Fil Vakası hakkında bir not hazırlarken “Kim, nerede, neden, nasıl, hangi sonuçla?” sorularını kullanabiliriz. Ebrehe’nin amacı neden; ordunun yenilmesi ise sonuç bölümünde yer alır.

Ders kitabı, Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları ve ilgili resmî kaynaklar araştırmada kullanılabilir. Toplanan bilgiler karşılaştırılır; doğrulanmayan ayrıntılar kesin bilgi gibi yazılmaz. Son olarak olay kendi cümlelerimizle özetlenir.

Örnekler

  1. Örnek 1Bir bilgi kartında “Kâbe burada bulunur; ziyaretçiler ticaret de yapar.” yazıyor. Hangi şehir anlatılmaktadır?

    Cevabı göster

    Mekke anlatılmaktadır. Kâbe’ye yapılan ziyaretler şehrin ticari hayatıyla da ilişkilidir.

  2. Örnek 2Ebrehe’nin kilise yaptırması ile Kâbe’yi yıkmaya karar vermesi arasında nasıl bir ilişki vardır?

    Cevabı göster

    Ebrehe, yaptırdığı kiliseye ziyaretçi çekmek istemiş fakat beklediği ilgiyi görmemiştir. Bunun üzerine ziyaretlerin sürdüğü Kâbe’yi ortadan kaldırmaya yönelmiştir.

  3. Örnek 3“Abdülmuttalib, San’a’daki kiliseyi yaptıran yöneticidir.” notunu düzeltiniz.

    Cevabı göster

    Kiliseyi yaptıran kişi Yemen Valisi Ebrehe’dir. Abdülmuttalib, Peygamberimizin dedesidir; el konulan develerini geri istemek için Ebrehe’yle görüşmüştür.

  4. Örnek 4Bir zaman çizelgesinde önce ordunun Mekke’ye ilerleyişi, sonra San’a’da kilise yapılması gösteriliyor. Sıralama nasıl düzeltilir?

    Cevabı göster

    Önce kilisenin yaptırılması, sonra beklenen ilginin görülmemesi ve Kâbe’yi yıkmak için yola çıkılması gelmelidir.

  5. Örnek 5“Fil Vakası” ile “Fil Yılı” ifadelerini aynı anlamda kullanan bir öğrenciye farkı nasıl açıklarsınız?

    Cevabı göster

    Fil Vakası, Kâbe’yi yıkma girişimiyle ilgili olaydır. Fil Yılı ise bu olayın gerçekleştiği yıl için kullanılan addır.

  6. Örnek 6Kaynağı belirtilmeyen bir notta ders kitabında bulunmayan bir ayrıntı var. Bu ayrıntıyı araştırma özetine hemen eklemek uygun mudur?

    Cevabı göster

    Önce güvenilir kaynaklarla karşılaştırıp doğrulamak gerekir. Doğrulanmayan bilgi kesin bir gerçek gibi sunulmamalıdır.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Bir öğrenci Ebrehe’nin ordusunun neden Mekke’ye yöneldiğini açıklayacak. Hangi bilgi bu soruyu cevaplar?

  2. 2Araştırma dosyasının “Olayın sonucu” bölümüne hangi cümle yazılmalıdır?

  3. 3Fil Vakası’nın adını açıklayan kısa bir not hazırlanıyor. Hangi bilgi kullanılmalıdır?

  4. 4Yargıları değerlendiriniz; açıklamalarla cevabınızı karşılaştırınız.

    • Kâbe’ye yapılan ziyaretler Mekke’de ticari canlılığa katkı sağlıyordu.
    • Ebrehe, yaptırdığı kilisenin ilgi görmesinden sonra Kâbe’ye saldırmaktan vazgeçti.
    • Abdülmuttalib, Kâbe’yi Allah’ın koruyacağına inanıyordu.
    • Fil suresi, Ebrehe’nin planının başarıya ulaştığını anlatır.

  5. 5İlişkili kavram ve açıklamaları eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  6. 6Kelimeleri uygun boşluklara yerleştiriniz. Bir kelime artacak.

    1. Ebrehe, kiliseyi şehrinde yaptırdı.
    2. Kâbe’ye saldırı girişimi olarak adlandırılır.
    3. Mekke, Arap Yarımadası’nın bölgesindedir.

  7. 7Bir özet yalnız “Ebrehe yenildi.” diyor. Olayın nedenini ve amacını göstermek için hangi iki bilgi eklenebilir?

  8. 8“Bir ordunun Kâbe’ye yönelik girişimi” konulu araştırmada Fil suresi ile ders kitabı nasıl birlikte kullanılabilir?

Kısaca

  • Ebrehe, ziyaretleri ve ticareti kendi bölgesine çekmek için Kâbe’yi yıkmak istedi.
  • Ordunun yenilmesiyle Kâbe’yi yıkma girişimi başarısız oldu.
  • Fil Vakası araştırılırken güvenilir kaynaklar karşılaştırılır; neden, gelişme ve sonuç ayrılır.

Bu dersin öteki kaynakları