İçeriğe geç

5. sınıf · Peygamberimizin Hayatı · 4. hafta (5-9 Ekim 2026)

Peygamberimizin Doğumu: Fil Vakası, Kutlu Doğum (Mevlid) ve İsim Verilmesi

1. ÜNİTE: ÇOCUKLUK YILLARINDA PEYGAMBERİMİZ teması · Konu özeti

Etkinlikler
Bu hafta

Alemlere rahmet olarak gönderilen sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (sav) dünyaya gelişi, insanlık tarihinin en kutlu dönüm noktasıdır. Peygamberimizin doğduğu yıl, Kâbe'nin ilahi bir mucizeyle korunduğu 'Fil Vakası' yaşanmış ve bu yıla 'Fil Yılı' adı verilmiştir. Bu haftaki dersimizde Fil Vakası'nı, Peygamberimizin dünyayı şereflendirmesini, kendisine 'Muhammed' ve 'Ahmed' isimlerinin verilmesini ve kültürümüzdeki Mevlid geleneğini öğreneceğiz.

1. Peygamberimizin Doğduğu Yılı Etkileyen Olay: Fil Vakası

Arap Yarımadası'nda yazılı bir takvim kullanılmadığı dönemde insanlar yılları o yıl yaşanan en büyük olaylarla adlandırırlardı. Peygamberimizin doğduğu Miladi 571 yılına da o yıl yaşanan büyük mucizeden dolayı Fil Yılı denilmiştir. Habeşistan Krallığı'nın Yemen Valisi olan Ebrehe, insanların Mekke'deki Kâbe'yi ziyaret etmesini kıskanmış ve Yemen'in San'a şehrinde Kulleys adında süslü bir tapınak yaptırarak hac ve ticaret merkezini Yemen'e kaydırmak istemişti.

Ancak insanlar Kâbe'yi ziyaret etmeye devam edince öfkelenen Ebrehe, en önünde Mahmûd adlı büyük bir filin bulunduğu kalabalık bir orduyla Kâbe'yi yıkmak üzere Mekke'ye yürüdü. Mekke yakınlarında Peygamberimizin dedesi Abdülmuttalib'in develerine el koydu. Abdülmuttalib develerini geri istemeye geldiğinde Ebrehe 'Ben Kâbe'yi yıkmaya geldim, sen ise develerini istiyorsun!' diyerek şaşırınca Abdülmuttalib şu tarihi cevabı verdi: 'Ben develerin sahibiyim; Kâbe'nin de bir Rabbi (Sahibi) vardır ve O kendi evini mutlaka koruyacaktır!'

FİL VAKASI (OLAYI) VE FİL SURESİ (MİLADİ 571)1. Ebrehe'nin OrdusuYemen Valisi Ebrehe,Kâbe'yi yıkmak içinfilli ordusuyla yürüdü.2. Abdülmuttalib'in Sözü'Ben develerin sahibiyim;Kâbe'nin de onu koruyacakbir Rabbi vardır!'3. Fil Mahmûd DurduMekke sınırında (Muhassır)öndeki fil Кâbe yönüneadım atmadı.4. Ebâbîl KuşlarıAllah sürü sürü kuşlarla(pişkin taşlarla) orduyuyenik ekin yaprağına çevirdi.

2. Peygamberimizin (sav) Kutlu Doğumu

Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav), Fil Vakası'ndan yaklaşık 50-55 gün sonra, kamerî takvime göre Rebîülevvel ayının 12. gecesi (Miladi 20 Nisan 571), Pazartesi günü sabaha karşı seher vaktinde Mekke'de dünyaya gelmiştir. Annesi Kureyş kabilesinin seçkin ve iffetli hanımlarından Hz. Âmine, babası ise Abdülmuttalib'in oğlu Hz. Abdullah'tır.

Babası Hz. Abdullah, ticaret amacıyla gittiği Şam yolculuğundan dönerken hastalanmış ve Peygamberimiz henüz doğmadan önce Yesrib'de (Medine) 25 yaşlarında vefat etmiştir. Bu yüzden Peygamberimiz dünyaya yetim olarak gözlerini açmış; onun en büyük hamisi ve koruyucusu Yüce Allah olmuştur (bk. Duhâ suresi, 93/6).

PEYGAMBERİMİZİN (SAV) KUTLU DOĞUMU: KİMLİK KARTIDoğum Yeri ve YılıMekke-i MükerremeFil Olayı'ndan 50-55 günsonra: 20 Nisan 571Hicrî Takvim Tarihi12 Rebîülevvel PazartesiSabaha karşı seher vakti(Mevlid Kandili)Ailesi ve İsmiBabası: Abdullah (önceden vefat)Annesi: Âmine HatunDedesi 'Muhammed' adını verdi

3. Peygamberimize 'Muhammed' ve 'Ahmed' İsimlerinin Verilmesi

Hz. Âmine'nin bir erkek çocuğu dünyaya getirdiği müjdesi dedesi Abdülmuttalib'e ulaştığında, dedesi büyük bir sevinçle eve koştu. Torununu kucağına alıp şefkatle öptü ve doğruca Kâbe'nin içine götürerek Allah'a dua ve şükürde bulundu. Doğumunun yedinci gününde Mekkelilere bir ziyafet verdi.

Ziyafette kendisine 'Torununa ne isim verdin?' diye sorulduğunda Abdülmuttalib, 'Ona Muhammed adını verdim' dedi. Mekkeliler 'Atalarının isimleri dururken neden bu ismi seçtin?' diye sorunca, 'Gökte Allah, yeryüzünde ise insanlar tarafından çokça övülmesini istedim!' cevabını verdi. Annesi Hz. Âmine ise gördüğü müjdeli rüya üzerine oğluna 'Allah'a herkesten çok hamdeden' anlamındaki Ahmed ismini vermiştir.

PEYGAMBERİMİZİN GÜZEL İSİMLERİ: MUHAMMED VE AHMEDمُحَمَّد (Muhammed)Veren: Dedesi AbdülmuttalibAnlamı: 'Yerde ve gökte çokça övülen,bütün güzel huyları kendinde toplayan'أَحْمَد (Ahmed)Veren: Annesi Hz. ÂmineAnlamı: 'Allah'a herkesten çok hamdeden,övgüye en layık olan'

4. Kültürümüzde Mevlid Geleneği ve Mevlid-i Nebî Haftası

Arapça bir kelime olan mevlid, sözlükte 'doğum yeri ve doğum zamanı' anlamına gelir. İslam kültüründe ise özellikle Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (sav) doğumunu, bu kutlu doğumu anlatan eserleri ve yapılan törenleri ifade etmek için kullanılır. Peygamberimizin doğduğu Rebîülevvel ayının 12. gecesi Müslümanlar tarafından Mevlid Kandili, o hafta ise Mevlid-i Nebî Haftası olarak idrak edilir.

Türk-İslam edebiyatında Peygamberimizin doğumunu ve hayatını şiir diliyle anlatan en ünlü eser, 1409 yılında Bursa'da Süleyman Çelebi tarafından kaleme alınan Vesîletü'n-Necât (Kurtuluş Vesilesi) adlı mesnevidir. Halk arasında kısaca 'Mevlid' olarak bilinen bu eserde Peygamberimizin doğumu anlatılırken dinleyenler saygı ve sevgiyle ayağa kalkarak salavat-ı şerife (اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ) getirirler.

KÜLTÜRÜMÜZDE MEVLİD GELENEĞİ VE MEVLİD HAFTASIMevlid: 'Doğum zamanı ve doğum yeri' demektir.• Süleyman Çelebi'nin yazdığı 'Vesîletü'n-Necât' (Kurtuluş Vesilesi / Mevlid) eseri asırlar boyunca milletimizin Peygamber sevgisinin sembolü olmuştur.• Rebîülevvel ayının 12. gecesi 'Mevlid Kandili' ve o hafta 'Mevlid-i Nebî Haftası' olarak salavatlar, dualar ve yardımlaşma etkinlikleriyle kutlanır.

5. Fil Vakası Bilgilerine Ulaşabileceğimiz Güvenilir Kaynaklar

Peygamberimizin doğumu ve Fil Vakası hakkında doğru bilgilere ulaşmak için başvurduğumuz en temel ve birinci kaynak Kur'an-ı Kerim (özellikle Fil suresi ve Duhâ suresi) ile sahih hadis kitaplarıdır.

Bunun yanında Peygamberimizin hayatını inceleyen bilim dalı olan Siyer kitapları (İbn İshak ve İbn Hişâm'ın es-Sîretü'n-Nebeviyye adlı eserleri), İslam Tarihi kaynakları ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın hazırladığı İslam Ansiklopedisi güvenilir bilgi kaynaklarımızdır.

6. Peygamberimizin Doğumunun İnsanlığa Getirdiği Aydınlık

Peygamberimiz dünyaya gelmeden önce Cahiliye toplumunda güçlülerin zayıfları ezdiği, kız çocuklarının hor görüldüğü, kan davalarının ve putperestliğin hüküm sürdüğü karanlık bir ortam vardı.

Hz. Muhammed'in (sav) doğumu ve peygamberliğiyle birlikte insanlık tevhit inancıyla, merhametle, adaletle, ilimle ve kadın-erkek, zengin-fakir herkesin Allah katında eşit olduğu hakikatiyle tanışmıştır. Bu yüzden Enbiyâ suresi 107. ayette '(Ey Muhammed!) Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik.' buyrulmuştur.

Örnekler

  1. Örnek 1Fil Vakası (Olayı) ne zaman, kim tarafından ve hangi amaçla gerçekleştirilmiştir? Sonucu ne olmuştur?

    Cevabı göster

    Fil Vakası, Peygamberimizin doğduğu Miladi 571 yılında Habeşistan'ın Yemen Valisi Ebrehe tarafından gerçekleştirilmiştir. Ebrehe, San'a'da yaptırdığı Kulleys tapınağına ilgiyi çekmek ve Kâbe'yi yıkmak amacıyla filli ordusuyla Mekke'ye yürümüştür. Ancak Yüce Allah gönderdiği Ebâbîl kuşlarının attığı pişkin taşlarla Ebrehe'nin ordusunu helak etmiş ve Kâbe'yi korumuştur.

  2. Örnek 2Abdülmuttalib, develerini geri istemeye gittiğinde kendisine şaşıran Ebrehe'ye nasıl bir cevap vermiştir?

    Cevabı göster

    'Ben develerin sahibiyim, bu yüzden develerimi istiyorum; Kâbe'nin de bir Rabbi (Sahibi) vardır ve O kendi evini mutlaka koruyacaktır!' diyerek Allah'ın Kâbe'yi koruyacağına olan güvenini dile getirmiştir.

  3. Örnek 3Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav) ne zaman ve nerede doğmuştur? Annesinin, babasının ve dedesinin adları nedir?

    Cevabı göster

    Peygamberimiz, Fil Vakası'ndan 50-55 gün sonra, 12 Rebîülevvel (20 Nisan 571) Pazartesi günü sabaha karşı Mekke'de doğmuştur. Annesi Hz. Âmine, babası Hz. Abdullah, dedesi ise Abdülmuttalib'dir.

  4. Örnek 4Peygamberimize 'Muhammed' ve 'Ahmed' isimlerini kimler vermiştir ve bu isimler ne anlama gelmektedir?

    Cevabı göster

    - Muhammed ismini dedesi Abdülmuttalib vermiştir; 'yerde ve gökte çokça övülen' anlamına gelir. - Ahmed ismini ise annesi Hz. Âmine vermiştir; 'Allah'a herkesten çok hamdeden ve övgüye en layık olan' anlamına gelir.

  5. Örnek 5'Mevlid' kelimesi ne demektir? Kültürümüzde Mevlid denilince akla gelen en ünlü eser ve yazarı kimdir?

    Cevabı göster

    Mevlid, 'doğum yeri ve doğum zamanı' demektir ve Peygamberimizin kutlu doğumunu ifade eder. Kültürümüzde Mevlid denilince akla gelen en ünlü eser, Süleyman Çelebi'nin yazdığı 'Vesîletü'n-Necât' (Kurtuluş Vesilesi) adlı şiir eseridir.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Yemen Valisi Ebrehe'nin Kâbe'yi yıkmak üzere yaptığı saldırıyı ve ordusunun Ebâbîl kuşlarıyla helak edilmesini anlatan Kur'an-ı Kerim suresi aşağıdakilerden hangisidir?

  2. 2Dedesi Abdülmuttalib tarafından Peygamberimize verilen 'Muhammed' isminin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

  3. 3Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.

    • Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav), 12 Rebîülevvel (20 Nisan 571) Pazartesi günü Mekke'de doğmuştur.
    • Peygamberimizin babası Hz. Abdullah, Peygamberimiz 10 yaşındayken vefat etmiştir.
    • Kültürümüzde 'Mevlid' adıyla bilinen 'Vesîletü'n-Necât' adlı eserin yazarı Süleyman Çelebi'dir.

  4. 4Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.

    • Ebrehe, Kâbe'ye olan ilgiyi azaltmak için Yemen'in San'a şehrinde 'Kulleys' adında bir tapınak yaptırmıştır.
    • Peygamberimize 'Ahmed' ismini annesi Hz. Âmine vermiştir.
    • Fil Vakası'nda Ebrehe'nin ordusu Kâbe'yi tamamen yıkmayı başarmıştır.

  5. 5Aşağıdaki kavram ve kişileri doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  6. 6Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

    1. Peygamberimizin doğduğu Miladi 571 yılına, o yıl yaşanan büyük mucizeden dolayı Yılı adı verilmiştir.
    2. Peygamberimizin babası Hz. Abdullah, Şam ticaret yolculuğundan dönerken (Medine) şehrinde vefat etmiştir.
    3. Sözlükte 'doğum yeri ve doğum zamanı' anlamına gelen kelimesi, Peygamberimizin kutlu doğumunu ifade eder.

  7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

    1. Fil suresinde Ebrehe'nin ordusunun üzerine pişkin taşlar atan sürü sürü kuşlar kuşları olarak anılır.
    2. Peygamberimizin hayatını doğumundan vefatına kadar inceleyen bilim dalına denir.
    3. Peygamberimizin adı anıldığında ona sevgi ve saygıyla dua etmeye getirmek denir.

  8. 8Fil Vakası'nın tam da Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (sav) doğmasından 50-55 gün önce gerçekleşmiş olmasının Mekke ve İslam tarihi açısından önemi nedir?

Kısaca

  • Peygamberimizin doğduğu yıl (Miladi 571), Habeşistan'ın Yemen Valisi Ebrehe Kâbe'yi yıkmak için filli bir orduyla Mekke'ye saldırmıştır.
  • Yüce Allah gönderdiği Ebâbîl kuşları aracılığıyla Ebrehe'nin ordusunu helak ederek Kâbe'yi korumuş; bu olay Kur'an-ı Kerim'de Fil suresinde anlatılmıştır.
  • Peygamberimiz, Fil Vakası'ndan yaklaşık 50-55 gün sonra, 12 Rebîülevvel (20 Nisan 571) Pazartesi günü sabaha karşı Mekke'de doğmuştur.
  • Peygamberimizin babası Abdullah, o henüz dünyaya gelmeden önce ticaret dönüşü Yesrib'de (Medine) vefat etmiştir.
  • Dedesi Abdülmuttalib, torununu Kâbe'ye götürerek Allah'a şükretmiş ve 'yerde ve gökte çokça övülen' anlamındaki 'Muhammed' adını vermiştir.
  • Peygamberimizin doğumu 'Mevlid' kelimesiyle ifade edilir; Süleyman Çelebi'nin yazdığı 'Vesîletü'n-Necât' (Mevlid) eseri kültürümüzde çok önemli bir yere sahiptir.

Bu dersin öteki kaynakları