Kur'an-ı Kerim'i indirdiği şekliyle, anlamını bozmadan ve kulağa hoş gelen ilahi ahengiyle okumak her Müslümanın özen göstermesi gereken bir ibadettir. Kur'an tilavetinin en temel ses ve ahenk unsurlarından biri, kelimelerdeki uzatmaları (medleri) yerli yerinde ve ölçüsüne uygun yapmaktır. Bazen bir elif miktarı uzatılmadığında kelimenin anlamı tamamen değişebilirken, bazen de hemze ve sükun nedeniyle sesi dört elif miktarına kadar uzatmak tilavete eşsiz bir vakur güzellik katar. Bu dersimizde tecvit ilminin omurgasını oluşturan med çeşitlerini (Aslî ve Fer'î medleri) tüm ayrıntılarıyla öğrenecek ve Fatiha Suresi üzerinde uygulayacağız.
Med Kavramı, Med Harfleri ve Medd-i Tabii (Asli Med)
Tecvit ilminde 'med' (الْمَدّ), sözlükte 'uzatmak, çekmek ve çoğaltmak' anlamlarına gelir; terim olarak ise med veya lin harflerinden biriyle sesi belirli bir ölçüde uzatarak okumaktır. Kur'an-ı Kerim'de uzatmayı sağlayan üç temel med harfi (حُرُوفُ الْمَدِّ) vardır: Elif (ا), Vav (و) ve Ya (ي). Bu üç harfin med harfi olabilmesi için kendilerinin harekesiz (sakin) olması ve kendilerinden bir önceki harfin harekesinin de onlara uygun olması şarttır: Hareketsiz Elif'ten önceki harfin harekesi üstün (ـَ), hareketsiz Vav'dan önceki harfin harekesi ötre (ـُ), hareketsiz Ya'dan önceki harfin harekesi ise esre (ـِ) olmalıdır. Kur'an-ı Kerim'de geçen نُوحِيهَا kelimesi bu üç med harfini ve şartlarını tek kelimede toplayan en güzel örnektir.
Bir kelimede med harflerinden (ا, و, ي) biri bulunur ve bu med harfinden hemen sonra herhangi bir uzatma sebebi (hemze veya sükun) gelmezse oluşan temel uzatmaya Medd-i Tabiî (Aslî Med / Doğal Med) denir. Örneğin قَالَ, يَقُولُ, قِيلَ, مَالِكِ, صِرَاطَ ve الَّذِينَ kelimelerinde Medd-i Tabiî vardır. Medd-i Tabiî'nin uzatma ölçüsü 1 elif miktarıdır (2 hareke süresi yani yaklaşık 1 saniye) ve hükmü vaciptir; çünkü 1 elif uzatılmazsa kelimenin yapısı ve anlamı bozulur.
| Med Harfi | Önceki Harfin Harekesi | Kur'an'dan Örnek | Okunuşu ve Uzatma Ölçüsü |
|---|---|---|---|
| Elif (ا) | Üstün (Fetha: ـَ) | قَالَ / مَالِكِ | Kâle / Mâliki (1 Elif - Medd-i Tabiî) |
| Vav (و) | Ötre (Damme: ـُ) | يَقُولُ / تُوبُوا | Yekûlu / Tûbû (1 Elif - Medd-i Tabiî) |
| Ya (ي) | Esre (Kesra: ـِ) | قِيلَ / دِينِي | Kîle / Dînî (1 Elif - Medd-i Tabiî) |
Fer'i Medler ve Sebeb-i Med (Hemze ve Sükun)
Aslî med (Medd-i Tabiî) olan bir kelimede med harfinden hemen sonra onu 1 elif miktarından daha fazla uzatmayı gerektiren bir sebep geldiğinde oluşan medlere Fer'î Med (İkincil / Dal Medler) adı verilir. Tecvit ilminde aslî meddi fer'î medde dönüştüren bu etkenlere 'Sebeb-i Med' (Uzatma Sebebi) denir ve Sebeb-i Med iki tanedir: Birincisi Hemze (ء veya harekeli elif أ، إ، آ), ikincisi ise Sükun (harekesizlik yani cezim ـْ veya şedde ـّ) dur.
Sebeb-i med olan Hemze; med harfinden sonra ya aynı kelimenin içinde gelir (Medd-i Muttasıl oluşturur) ya da bir sonraki kelimenin başında gelir (Medd-i Munfasıl oluşturur). Sebeb-i med olan Sükun ise ikiye ayrılır: Durulsa da geçilse de varlığını koruyan kalıcı sükuna 'Sükun-u Lazım' denir (Medd-i Lazım oluşturur); aslında harekeli olduğu halde sadece kelime sonunda durulduğunda (vakıf yapıldığında) ortaya çıkan geçici sükuna ise 'Sükun-u Arız' denir (Medd-i Arız oluşturur). Böylece fer'î medler; Muttasıl, Munfasıl, Lazım, Arız ve Lin olmak üzere beş çeşide ayrılır.
| Sebeb-i Med | Alt Türü / Konumu | Oluşturduğu Fer'î Med Çeşidi |
|---|---|---|
| Hemze (ء / أ) | Med harfiyle aynı kelimede | Medd-i Muttasıl (Bitişik Med) |
| Hemze (ء / أ) | İkinci kelimenin başında | Medd-i Munfasıl (Ayrı Med) |
| Sükun (ـْ / ـّ) | Sükun-u Lazım (Kalıcı sükun) | Medd-i Lazım |
| Sükun (ـْ) | Sükun-u Arız (Durakta geçici) | Medd-i Arız ve Medd-i Lin |
Hemze Sebebiyle Oluşan Medler: Muttasıl ve Munfasıl
Bir kelimede med harflerinden (ا, و, ي) biri bulunur ve hemen peşinden sebeb-i med olan hemze (ء) AYNI KELİME İÇİNDE gelirse buna Medd-i Muttasıl (Bitişik Med) denir. Örneğin جَاءَ (câe), السَّمَاءِ (es-semâi), سُوءَ (sûe), أُولَئِكَ (ulâike) ve شَاءَ (şâe) kelimelerinde med harfi ile kırık hemze tek bir kelimenin içindedir. Medd-i Muttasıl'ı 1 eliften fazla uzatmanın hükmü bütün kıraat imamlarına göre VACİPTİR (zorunludur). Ülkemizde okunan Asım Kıraati'nin Hafs rivayetine göre Medd-i Muttasıl 4 elif miktarı (4-5 hareke, hızlı okuyuşta en az 2 elif) uzatılır.
Bir kelimenin sonunda med harflerinden biri bulunur ve sebeb-i med olan hemze (أ / إ) hemen takip eden İKİNCİ KELİMENİN BAŞINDA gelirse buna Medd-i Munfasıl (Ayrı Med) denir. Örneğin Kevser Suresi'nin başındaki إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ (innâ a'taynâke), Kafirun Suresi'ndeki يَا أَيُّهَا (yâ eyyühe) ve قَالُوا آمَنَّا (kâlû âmennâ) ifadelerinde med harfi birinci kelimenin sonunda, uzun hemze ise ikinci kelimenin başındadır. Medd-i Munfasıl'ın uzatma hükmü CAİZDİR; yavaş okuyuşta (tahkik) 4 elif uzatılırken, hızlı okuyuşta (hadr) 1 elif miktarına kadar kısaltılabilir.
| Özellik | Medd-i Muttasıl | Medd-i Munfasıl |
|---|---|---|
| Kelime Anlamı | Bitişik / Ulaşmış Med | Ayrılmış / Ayrı Med |
| Hemzenin Yeri | Med harfiyle aynı kelimede (ء) | Bir sonraki kelimenin başında (أ / إ) |
| Tecvit Hükmü | Vacip (Her okuyuşta uzatılır) | Caiz (Hıza göre 1-4 elif arası) |
| Kur'an Örnekleri | جَاءَ ، السُّوءَ ، الْمَلَائِكَةِ | يَا أَيُّهَا ، إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ ، تُوبُوا إِلَى |
Sükun Sebebiyle Oluşan Medler: Lazım, Arız ve Lin
Med harfinden hemen sonra sebeb-i med olarak kalıcı bir sükun (Sükun-u Lazım; yani durulsa da geçilse de bozulmayan cezim veya şedde) gelirse Medd-i Lazım oluşur. Örneğin Fatiha Suresi'nin sonundaki وَلَا الضَّالِّينَ kelimesinde med harfi olan eliften sonra şeddeli lam (لّ) gelmiştir; yine Yunus Suresi'ndeki آلْآنَ kelimesinde ve sure başlarındaki mukattaa harflerinde (الم، ص، ق، يس) Medd-i Lazım vardır. Medd-i Lazım'ın hükmü bütün okuyuşlarda VACİPTİR (lazımdır) ve her zaman 4 elif miktarı (6 hareke) uzatılır.
Med harfinden sonra gelen harf aslında harekeli olduğu halde, ayet sonunda veya durakta durulduğu (vakıf yapıldığı) için geçici olarak sakin kılınırsa (Sükun-u Arız) Medd-i Arız oluşur. Örneğin الْعَالَمِينَ، الرَّحِيمِ، تَعْلَمُونَ kelimelerinde durulduğunda son harf cezimli okunur ve Medd-i Arız olur; hükmü CAİZDİR (durulduğunda 1, 2 veya 4 elif uzatılabilir; durulmayıp geçilirse Medd-i Tabiî olur). Kendisi cezimli, öncesi üstünlü olan Vav (وْ) veya Ya (يْ) harflerine ise Harf-i Lin denir; lin harfinden sonra sükun gelip durulduğunda (örneğin Kureyş Suresi'ndeki قُرَيْشٍ، الصَّيْفِ، خَوْفٍ، الْبَيْتِ kelimelerinde) Medd-i Lin oluşur ve hükmü caizdir.
| Med Çeşidi | Sebebi ve Şartı | Hükmü ve Miktarı | Örnek Kelimeler |
|---|---|---|---|
| Medd-i Lazım | Med harfi + Kalıcı sükun (cezim/şedde) | Vacip — Daima 4 Elif | الضَّالِّينَ ، الْحَاقَّةُ ، الم |
| Medd-i Arız | Med harfi + Durakta geçici sükun | Caiz — 1, 2 veya 4 Elif | الْعَالَمِينَ ، نَسْتَعِينُ ، الْمُتَّقُونَ |
| Medd-i Lin | Lin harfi (öncesi üstünlü وْ / يْ) + Sükun | Caiz — 1, 2 veya 4 Elif | قُرَيْشٍ ، خَوْفٍ ، الصَّيْفِ |
Kur'an Okuyuş Hızları ve Uzatma Ölçüleri
Tecvit ilminde Kur'an-ı Kerim tilaveti okuyuş hızına göre üç mertebeye ayrılır ve caiz olan medlerin uzatma süresi bu hıza göre ayarlanır: (1) Tahkik: Tecvit kurallarının hakkını tam vererek, medleri en uzun ölçüsüyle (4 elif) uzatarak yavaş ve tane tane okumaktır (eğitim ve aşır okuyuşu). (2) Tedvir: Tahkik ile hadr arasında orta bir hızla, medleri orta ölçüde (2-3 elif) uzatarak okumaktır. (3) Hadr: Tecvit kurallarını bozmadan Kur'an'ı seri ve hızlı bir şekilde okumaktır (hatim ve mukabele okuyuşu).
Okuyuş hızı ne olursa olsun Aslî Med (Medd-i Tabiî) daima 1 elif miktarı uzatılır. Vacip olan Medd-i Lazım ve Medd-i Muttasıl ise hiçbir okuyuş hızında 1 elife düşürülemez (kasr yapılamaz); tahkikte 4 elif, hadr okuyuşunda dahi en az 2-3 elif uzatılması zorunludur. Buna karşılık hükmü caiz olan Medd-i Munfasıl, Medd-i Arız ve Medd-i Lin; tahkik okuyuşunda 4 elif uzatılabilirken, hadr (hızlı) okuyuşta 1 elif miktarına kadar kısaltılabilir.
| Okuyuş Biçimi | Hız Niteliği | Muttasıl ve Lazım | Munfasıl ve Arız |
|---|---|---|---|
| Tahkik | Yavaş ve ağır okuyuş | 4 Elif (Tam uzatma) | 4 Elif |
| Tedvir | Orta hızlı okuyuş | 3 Elif | 2 - 3 Elif |
| Hadr | Hızlı (Mukabele) okuyuş | En az 2 - 3 Elif | 1 Elif (Kasr caizdir) |
Fatiha Suresi Üzerinde Med Uygulamaları
Günlük namazlarımızın her rekâtında okuduğumuz Fatiha Suresi, med kurallarının uygulanması bakımından mükemmel bir eğitim metnidir. Besmele ve Fatiha Suresi'nin ayet sonlarında durulduğunda (vakıf yapıldığında) الرَّحِيمِ (er-Rahîm), الْعَالَمِينَ (el-âlemîn), الدِّينِ (ed-dîn), نَسْتَعِينُ (nestaîn) ve الْمُسْتَقِيمَ (el-müstakîm) kelimelerinin tamamında med harfi olan Ya (ي) harfinden sonra durak sebebiyle geçici sükun (sükun-u arız) oluşur ve bu kelimelerde Medd-i Arız kuralı uygulanır.
Ayetlerin içindeki مَالِكِ (mâliki - mukaddes elif ile), إِيَّاكَ (iyyâke), نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ، اهْدِنَا (ihdinâ), الصِّرَاطَ (es-sırâta) ve الَّذِينَ (ellezîne) kelimelerinde ise med harfinden sonra hemze veya sükun bulunmadığı için 1 elif miktarı Medd-i Tabiî yapılır. يَوْمِ، عَلَيْهِمْ ve غَيْرِ kelimelerinde cezimli vav ve ya'dan önce üstün geldiği için lin harfi vardır (bu kelimelerin üzerinde durulursa Medd-i Lin olur, geçilirse uzatılmaz). Surenin son kelimesi olan وَلَا الضَّالِّينَ (vele'd-dâllîn) ifadesinde ise med harfi eliften sonra şeddeli lam (لّ - sükun-u lazım) geldiği için 4 elif miktarı Medd-i Lazım (Kelime-i Müsakkale) yapılır ve sonunda durulduğu için ينَ kısmında Medd-i Arız uygulanır.
| Fatiha Suresi'nden Kelime | Med Harfi / Lin Harfi | Sebeb-i Med | Oluşan Med Çeşidi |
|---|---|---|---|
| مَالِكِ / إِيَّاكَ / صِرَاطَ | Elif (ا) | Sebeb-i med yok | Medd-i Tabiî (1 Elif) |
| الْعَالَمِينَ (Baş kısmı: عَا) | Elif (ا) | Sebeb-i med yok | Medd-i Tabiî (1 Elif) |
| الْعَالَمِينَ / نَسْتَعِينُ (Durakta) | Ya (ي) | Sükun-u Arız (Durak) | Medd-i Arız (1-4 Elif) |
| وَلَا الضَّالِّينَ (ضَا kısmı) | Elif (ا) | Sükun-u Lazım (Şedde: لّ) | Medd-i Lazım (4 Elif Vacip) |
Örnekler
Örnek 1Bir kelimede Medd-i Tabiî (Aslî Med) oluşabilmesi için gereken şartları ve Kur'an-ı Kerim'de üç med harfini bir arada barındıran örnek kelimeyi açıklayınız.
Cevabı göster
Medd-i Tabiî oluşması için kelimede harekesiz ا (öncesi üstün), harekesiz و (öncesi ötre) veya harekesiz ي (öncesi esre) med harflerinden biri bulunmalı ve bu harften sonra hemze veya sükun gelmemelidir. Kur'an'da bu üç med harfini tek kelimede toplayan örnek نُوحِيهَا (nûhîhâ) kelimesidir.
Örnek 2إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ ayetindeki جَاءَ kelimesi ile إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ ayetindeki إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ ifadesinde yer alan med çeşitlerini karşılaştırarak farklarını yazınız.
Cevabı göster
جَاءَ kelimesinde med harfi olan elif ile sebeb-i med olan hemze (ء) aynı kelimenin içinde bulunduğu için Medd-i Muttasıl vardır ve uzatılması vaciptir. إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ ifadesinde ise med harfi (ا) birinci kelimenin sonunda, hemze (أ) ikinci kelimenin başında geldiği için Medd-i Munfasıl vardır ve hükmü caizdir.
Örnek 3Fatiha Suresi'nin son ayetinde geçen وَلَا الضَّالِّينَ ifadesinde hangi med kurallarının bulunduğunu nedenleriyle açıklayınız.
Cevabı göster
وَلَا kelimesinde geçildiğinde uzatma düşer (durulursa Medd-i Tabiî olur). الضَّالِّينَ kelimesinin ضَا hecesinde med harfi olan eliften sonra şeddeli lam (لّ) yani kalıcı sükun (sükun-u lazım) geldiği için 4 elif Medd-i Lazım vardır. Kelimenin sonundaki لِّينَ kısmında ise ayet sonunda durulduğu için Medd-i Arız oluşur.
Örnek 4Fatiha Suresi'nde geçen نَسْتَعِينُ kelimesi ile Kureyş Suresi'nde geçen قُرَيْشٍ kelimesi üzerinde durulduğunda oluşan medlerin neden farklı adlandırıldığını açıklayınız.
Cevabı göster
Her iki kelimenin sonunda da durak nedeniyle geçici sükun (sükun-u arız) oluşur. Ancak نَسْتَعِينُ kelimesinde cezimli ي harfinden önceki harf esrelidir (عِ); yani ي med harfidir ve Medd-i Arız oluşur. قُرَيْشٍ kelimesinde ise cezimli يْ harfinden önceki harf üstünlüdür (رَ); yani يْ lin harfidir ve Medd-i Lin oluşur.
Örnek 5Fatiha Suresi'nin الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ayetinin sonunda durulmayıp bir sonraki الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ayetine doğrudan geçilirse (vasıl yapılırsa) الْعَالَمِينَ kelimesindeki med hükmü nasıl değişir?
Cevabı göster
الْعَالَمِينَ kelimesinde durulduğunda son harf olan nun (ن) sakin okunduğu için Medd-i Arız olur. Ancak durulmayıp bir sonraki ayete geçilirse nun harfi kendi harekesi olan üstünle (نَ) okunur; böylece geçici sükun (sükun-u arız) ortadan kalkar ve oradaki med 1 elif miktarı Medd-i Tabiî'ye dönüşür.
Örnek 6Fer'î med çeşitlerinden hangilerinin uzatılması vacip (zorunlu), hangilerinin uzatılması caizdir? Sınıflandırarak yazınız.
Cevabı göster
Fer'î medlerden Medd-i Muttasıl (aynı kelimede hemze) ve Medd-i Lazım (kalıcı sükun) çeşitlerini 1 eliften fazla uzatmak VACİPTİR. Medd-i Munfasıl (ayrı kelimede hemze), Medd-i Arız (geçici sükun) ve Medd-i Lin çeşitlerini 1 eliften fazla uzatmak ise CAİZDİR.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Aşağıdaki kelimelerin hangisinde harekesiz Vav (و) veya Ya (ي) harfi 'med harfi' değil, 'lin harfi' (harf-i lin) olarak kullanılmıştır?
خَوْفٍ kelimesinde cezimli vav (وْ) harfinden önceki harfin harekesi ötre değil üstündür (خَ); bu nedenle buradaki vav med harfi değil lin harfidir.
2Med harfinden hemen sonra sebeb-i med olan hemzenin (ء) aynı kelime içinde gelmesiyle oluşan ve 4 elif miktarı uzatılması vacip olan med çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
Med harfi ile hemzenin aynı kelimede bitişik bulunmasıyla (جَاءَ، السَّمَاءِ gibi) Medd-i Muttasıl oluşur ve hükmü vaciptir.
3Fatiha Suresi'nin son ayetinde yer alan وَلَا الضَّالِّينَ kelimesindeki ضَا hecesinin 4 elif miktarı uzatılmasını gerektiren tecvit kuralı aşağıdakilerden hangisidir?
الضَّالِّينَ kelimesinde med harfi eliften sonra şeddeli lam (لّ) yani kalıcı sükun (sükun-u lazım) geldiği için Medd-i Lazım oluşmuştur.
4Fatiha Suresi'nin ayet sonlarında yer alan الْعَالَمِينَ، الرَّحِيمِ، الدِّينِ ve نَسْتَعِينُ kelimelerinde durulduğunda (vakıf yapıldığında) hangi med kuralı oluşur?
Bu kelimelerde med harfi olan ي'den sonra gelen son harf durak sebebiyle geçici olarak cezimli okunduğu (sükun-u arız) için Medd-i Arız oluşur.
5Aşağıdaki ifadeleri Doğru (D) veya Yanlış (Y) olarak değerlendiriniz.
- Med harfleri olan Elif (ا), Vav (و) ve Ya (ي) harflerinin uzatma yapabilmesi için kendilerinin harekesiz olması şarttır.
Harekeli olan elif (hemze), vav veya ya harfleri uzatma (med) yapmaz; med harfi daima harekesizdir.
- Medd-i Tabiî'de med harfinden sonra hemze veya sükun gelir ve 4 elif miktarı uzatılır.
Medd-i Tabiî'de sebeb-i med (hemze veya sükun) bulunmaz ve sadece 1 elif miktarı uzatılır.
- إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ ve يَا أَيُّهَا ifadelerinde med harfi ile hemze iki ayrı kelimede bulunduğu için Medd-i Munfasıl vardır.
Birinci kelimenin sonunda med harfi, ikinci kelimenin başında hemze geldiğinde Medd-i Munfasıl olur.
- Şeddeli bir harfin ilk harfi cezimli kabul edildiği için tecvitte kalıcı sükun (sükun-u lazım) hükmündedir.
Med harfinden sonra şeddeli harf gelmesi (örneğin الضَّالِّينَ) Sükun-u Lazım sayılır ve Medd-i Lazım oluşturur.
- Kur'an-ı Kerim'in en hızlı okuyuş biçimi olan Hadr mertebesinde Medd-i Lazım hiç uzatılmadan geçilebilir.
Medd-i Lazım vacip (lazım) bir meddir; hangi hızda okunursa okunsun 1 elife indirilemez ve mutlaka uzatılır.
- Med harfleri olan Elif (ا), Vav (و) ve Ya (ي) harflerinin uzatma yapabilmesi için kendilerinin harekesiz olması şarttır.
6Aşağıdaki kavram ve açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Tecvit ilminde uzatmaya med, uzatmadan veya 1 elif ölçüsünde kısa okumaya ise adı verilir.
- Aslî meddin 1 eliften fazla uzatılmasına neden olan sebeb-i med iki tanedir: ve sükun.
- Durulsa da geçilse de varlığını koruyan kalıcı sükuna sükun-u denir.
- Med harfinden sonra kelime sonunda durulduğu için ortaya çıkan geçici sükunla Medd-i oluşur.
- Kur'an-ı Kerim'i tecvit kurallarına uyarak en yavaş ve tane tane okuma biçimine denir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Fatiha Suresi'ni baştan sona tilavet eden bir öğrencinin sure içinde karşılaşacağı Medd-i Tabiî, Medd-i Arız ve Medd-i Lazım kurallarını suredeki kelimelerden örnekler vererek ve uzatma ölçülerini belirterek açıklayınız.
1. ipucu: Ayet içindeki مَالِكِ، إِيَّاكَ، صِرَاطَ kelimelerini 1 eliflik Medd-i Tabiî örneği olarak yazınız.
2. ipucu: Ayet sonlarındaki durakları (الْعَالَمِينَ، الرَّحِيمِ، نَسْتَعِينُ) Medd-i Arız örneği olarak açıklayınız.
3. ipucu: Son ayetteki الضَّالِّينَ kelimesini şeddeli lam sebebiyle 4 eliflik Medd-i Lazım örneği olarak belirtiniz.
Cevap: Fatiha Suresi'ni okuyan bir öğrenci; 1. Medd-i Tabiî: الْعَالَمِينَ kelimesinin عَا hecesinde, مَالِكِ، إِيَّاكَ، اهْدِنَا، الصِّرَاطَ ve الَّذِينَ kelimelerinde med harfinden sonra hemze veya sükun gelmediği için 1 elif miktarı doğal uzatma (Medd-i Tabiî) yapar. 2. Medd-i Arız: Ayet sonlarındaki الْعَالَمِينَ، الرَّحِيمِ، الدِّينِ، نَسْتَعِينُ، الْمُسْتَقِيمَ ve الضَّالِّينَ kelimelerinde durduğunda geçici sükun (sükun-u arız) oluştuğu için caiz olarak 1, 2 veya 4 elif Medd-i Arız uygular. 3. Medd-i Lazım: Surenin sonundaki وَلَا الضَّالِّينَ kelimesinin ضَا hecesinde med harfi eliften sonra şeddeli lam (لّ - kalıcı sükun) geldiği için vacip olarak 4 elif miktarı Medd-i Lazım yapar.
Kısaca
- Tecvit ilminde 'med', kendisinde uzatma özelliği bulunan med harfleriyle (ا, و, ي) sesi belirli bir ölçüde uzatarak okumak demektir.
- Hareketsiz bulunan Elif (ا) harfinden önce üstün, Vav (و) harfinden önce ötre, Ya (ي) harfinden önce esre geldiğinde bu harfler med harfi olur.
- Med harfinden sonra herhangi bir uzatma sebebi (hemze veya sükun) gelmediğinde oluşan doğal uzatmaya Aslî Med (Medd-i Tabiî) denir ve 1 elif miktarı uzatılır.
- Med harfinden sonra hemze aynı kelimede gelirse Medd-i Muttasıl (vacip, 4 elif), ayrı kelimenin başında gelirse Medd-i Munfasıl (caiz, 1-4 elif) oluşur.
- Med harfinden sonra kalıcı sükun (cezim veya şedde) gelirse Medd-i Lazım (vacip, 4 elif); durak nedeniyle geçici sükun gelirse Medd-i Arız (caiz, 1-4 elif) oluşur.
- Fatiha Suresi'nde 'el-alemîn, er-rahîm, nastaîn' duraklarında Medd-i Arız; 'vele'd-dâllîn' kelimesinde ise şeddeli lam sebebiyle Medd-i Lazım kuralı uygulanır.
Bu dersin öteki kaynakları
- 9. Sınıf Kur'an-ı Kerim Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
- 9. Sınıf Kur'an-ı Kerim Yıllık Planı (imam hatip lisesi hazırlık sınıfı) (2026-2027) Yıllık plan
- 9. Sınıf Kur'an-ı Kerim Yıllık Planı (Anadolu imam hatip lisesi) (2026-2027) Yıllık plan
- Kur'an-ı Kerim Dersi Öğretim Programı (ortaöğretim) Öğretim programı
- 9. Sınıf Kur'an-ı Kerim Günlük Planları (2026-2027) Ders planı
- 9. Sınıf Kur'an-ı Kerim Günlük Planları (imam hatip lisesi hazırlık sınıfı) (2026-2027) Ders planı
- 9. Sınıf Kur'an-ı Kerim Günlük Planları (Anadolu imam hatip lisesi) (2026-2027) Ders planı