Birinci hafta dersimizde İslam öncesinde Yesrib'in coğrafi konumunu, iklimini ve Hicaz bölgesindeki genel yerini tanımıştık. Bu haftaki dersimizde ise Yesrib'in etnik, sosyal, dinî ve ekonomik dokusunu Hicaz'ın diğer iki önemli merkezi olan Mekke ve Taif ile ayrıntılı biçimde karşılaştıracak; ardından 620-622 yılları arasında gerçekleşen Akabe Görüşmeleri ve Biatlerinin Yesrib'i nasıl Medine-i Münevvere'ye dönüştürdüğünü inceleyeceğiz.
Yesrib'in Tarihî Kökeni, Coğrafyası ve 'Sahranın Gülü' Oluşu
Hicaz bölgesinin kuzeyinde yer alan Medine'nin İslam'dan önceki adı Yesrib'dir. Tarihçilere göre şehre ilk yerleşen topluluk Amalikalılar olmuş ve şehir, bu kabilenin kollarından birinin lideri olan Yesrib bin Vail'in adıyla anılmıştır. Daha sonraki dönemlerde Babil Kralı Buhtunnasr'ın (Nebukadnezar) Kudüs'ü işgal edip yakması üzerine yurtlarından sürülen Yahudiler, kutsal kitaplarında vasıflarını okudukları son peygamberin hicret edeceği yer olduğu inancıyla Yesrib'e göç etmişlerdir. Şehirde sağlam kaleler inşa eden Yahudiler, zamanla Amalikalıları bölgeden çıkararak yönetimi ele geçirmişlerdir.
Kuzeyinde Uhud, güneyinde Âir Dağları, doğu ve batısında ise harre adı verilen siyah volkanik taşlık arazilerle çevrili olan Yesrib; zengin yer altı suları, kuyuları, vadileri ve hurma bahçeleri sayesinde kurak çöl ortasında bir vaha görünümündeydi. Bu özelliğinden dolayı şehir 'Sahranın Gülü' olarak nitelendirilmiştir. Ayrıca Yemen'den başlayıp Kızıldeniz kıyısını takip ederek Şam ve Cezire'ye uzanan işlek ticaret yolu üzerinde bulunması şehre stratejik bir önem kazandırmıştır.
Yesrib'in Sosyal, Dinî ve Ekonomik Yapısı (Buas Savaşı)
Yemen'de meydana gelen büyük Arim seli felaketinin ardından kuzeye göç eden Evs ve Hazrec adındaki iki kardeş Arap kabilesi Yesrib'e yerleşti. Nüfusları hızla artan Arapların güçlenmesinden endişe duyan Yahudi kabileleri (Benî Kaynuka, Benî Nadir ve Benî Kurayza), kendi siyasi ve ekonomik üstünlüklerini korumak için Evs ile Hazrec'i birbirine düşürdüler. İki kardeş kabile arasında 120 yıl boyunca devam eden kanlı mücadelelerin en şiddetlisi, Hicret'ten beş yıl önce (617) yaşanan Buas Savaşı oldu. Bu savaşta Benî Nadir ve Benî Kurayza Yahudileri Evs'in, Benî Kaynuka Yahudileri ise Hazrec'in yanında yer aldı.
Yesrib toplumu sosyal açıdan hürler, azat edilmiş köleler olan mevali ve köleler olmak üzere üç sınıfa ayrılmıştı. Dinî bakımdan Evs ve Hazrec kabileleri putperest olup en çok Menat putuna tapıyorlardı; bununla birlikte şehirde tek tanrı inancına sahip Yahudilerin ve az sayıda Hanif'in bulunması, Yesrib Araplarının vahiy, peygamberlik, kutsal kitap ve ahiret gibi kavramlara aşina olmasını sağlamıştı. Ekonomik hayat ise hurma ve tahıl tarımına, Benî Kaynuka ve Benî Nadir pazarlarındaki ticarete, kuyumculuğa, silah imalatına ve Yahudilerin yürüttüğü tefeciliğe dayanıyordu.
Mekke'nin İslam Öncesi Durumu ve Yesrib İle Mukayesesi
Kur'an-ı Kerim'de Mekke, Bekke, Ümmü'l-Kurâ (şehirlerin anası) ve el-Beledü'l-Emîn (güvenli belde) isimleriyle anılan Mekke, etrafı çıplak dağlarla çevrili, sıcak ve kurak bir vadide yer alır. İbrahim suresi 37. ayette 'ekin bitmeyen bir vadi' olarak tanımlanan şehirde Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail'in Kâbe'yi inşa etmesi ve Zemzem suyunun çıkmasıyla yerleşim başlamıştır. Şehirde sırasıyla Amalikalılar, Cürhümlüler ve Huzaalılar hüküm sürmüş; Huzaa kabilesi reisi Amr bin Luhay'ın Şam'dan getirdiği putları Kâbe'ye yerleştirmesiyle tevhit inancı bozularak putperestlik yayılmıştır.
Hz. Peygamber'in dördüncü kuşaktan dedesi Kusay bin Kilab, Kureyş kabilesini birleştirerek Mekke yönetimini Huzaalılardan devralmış, Darünnedve adlı danışma meclisini kurmuş ve Kâbe hizmetlerini (sikaye, rifade, hicabe, liva, nedve) kabile kolları arasında paylaştırmıştır. Tarım yapılamadığı için Mekkeli Kureyşliler geçimlerini yazın Taif ve Şam'a, kışın Yemen'e düzenledikleri ticaret kervanlarıyla (Kureyş suresi) ve hac mevsiminde kurulan panayırlarla sağlıyorlardı. Ancak şehirde katı bir kabilecilik (asabiyet), faiz, kan davaları ve kız çocuklarını diri diri toprağa gömme (Nahl, 58-59) gibi ağır cahiliye adetleri hâkimdi.
Taif'in İslam Öncesi Durumu ve Hicaz'ın Üç Şehrinin Karşılaştırılması
Mekke'nin yaklaşık 88 km güneydoğusunda, 1700 metre rakımlı Serat Sıradağları (Gazvan Dağı) eteklerinde kurulan Taif, serin yayla iklimi, bol su kaynakları ve verimli meyve bahçeleriyle 'Haremeyn'e açılan doğu kapısı' konumundaydı. Şehrin yerli halkı olan Benî Sakif kabilesi, saldırılardan korunmak amacıyla şehrin etrafına sağlam bir sur inşa etmiş; bu yüzden beldeye 'surlarla çevrili yer' anlamında Taif adı verilmiştir. Mekke'nin kavurucu sıcağından kaçan Kureyşli zenginler yaz aylarını Taif'teki bahçelerinde geçirirlerdi.
Taif ekonomisi üzüm ve meyve tarımına, kuru üzüm ve şarap ticaretine, hayvancılığa, arıcılığa, deri işlemeciliğine (debbağlık) ve tefeciliğe dayanıyordu. Benî Sakif kabilesi, Mekke'deki Kâbe'ye rakip olmak amacıyla şehirlerinde Lat adındaki büyük put için gösterişli bir mabet inşa etmişti. Kültürel açıdan okuma yazma oranının yüksek olduğu Taif'te ünlü cahiliye şairleri ve Arapların en meşhur hekimleri yetişmiştir.
| Karşılaştırma Ölçütü | Yesrib (Medine) | Mekke | Taif |
|---|---|---|---|
| Coğrafya ve İklim | Uhud ve Âir dağları ile harreler arasında, su kuyuları bol vaha | Etrafı dağlarla çevrili, sıcak, kurak ve ekin bitmeyen vadi | 1700 m rakımlı dağ eteklerinde, serin yayla iklimi ve bol su |
| Hâkim Kabileler | Evs ve Hazrec (Araplar) ile Kaynuka, Nadir ve Kurayza (Yahudiler) | Kureyş kabilesi (Kusay bin Kilab sonrası; Darünnedve meclisi) | Benî Sakif kabilesi (etrafı surlarla çevrili şehir) |
| Dinî Yapı | Putperestlik (Menat putu), Yahudilik (Musevilik) ve az sayıda Hanif | Merkezî putperestlik (Kâbe'de 360 put) ve az sayıda Hanif | Putperestlik (Kâbe'ye rakip gördükleri Lat putu mabedi) |
| Ekonomik Faaliyet | Hurma ve tahıl tarımı, kuyumculuk, silah imalatı, çarşı-pazar ticareti | Yaz-kış kervan ticareti (Yemen-Şam), hac turizmi ve panayırlar | Meyve-üzüm tarımı, deri işlemeciliği, hayvancılık ve tefecilik |
| İslam'a Yaklaşım | Buas Savaşı yorgunluğu ve vahiy aşinalığı sayesinde daveti kabul etti | Dinî-ticari imtiyazlarını kaybetme korkusuyla şiddetle direndi | Kureyş'le akrabalık ve ticari çıkarları yüzünden daveti reddetti |
Yesrib'den Medine'ye: İlk Akabe Görüşmesi (620) ve I. Akabe Biatı (621)
Mekke'de müşriklerin baskıları, üç yıl süren acımasız boykot (616-619), Hz. Hatice ile Ebu Talib'in vefatı (Hüzün Yılı) ve sonuçsuz kalan Taif yolculuğu üzerine Hz. Peygamber, tebliğ için Mekke dışından gelen kabilelerle görüşmeye ağırlık verdi. Nübüvvetin 11. yılında (620) hac mevsiminde Mekke'nin Akabe mevkiinde Yesrib'den gelen Hazrec kabilesine mensup 6 kişiyle karşılaştı. Yahudilerden sürekli 'yakında bir peygamberin geleceğini' duyan bu altı kişi, aralarındaki Buas düşmanlığını bitirecek elçinin Hz. Muhammed (s.a.v.) olduğunu anlayarak hemen Müslüman oldular ve şehirlerine dönüp İslam'ı anlattılar.
Ertesi yıl (621 - I. Akabe Biatı) 10'u Hazrecli, 2'si Evsli olmak üzere 12 Yesribli Müslüman Akabe'de Resulullah ile buluşarak biat etti (söz verdi). Bu biatte; Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmamak, hırsızlık ve zina yapmamak, çocukları öldürmemek, kimseye iftira etmemek ve hayırlı işlerde Peygamber'e itaat etmek üzere söz verdiler. Hz. Peygamber onların isteği üzerine Mus'ab bin Umeyr ile Abdullah bin Ümmü Mektum'u İslam'ın ilk öğretmenleri (muallimleri) olarak Yesrib'e gönderdi. Mus'ab bin Umeyr'in Es'ad bin Zürare'nin evini merkez edinerek yürüttüğü hikmetli tebliğ sayesinde Sa'd bin Muaz ve Üseyd bin Hudayr gibi kabile reisleri Müslüman oldu ve İslam Yesrib'de hızla yayıldı.
II. Akabe Biatı (622) ve Hicret Zemininin Hazırlanması
622 yılı hac mevsiminde Mus'ab bin Umeyr önderliğinde Yesrib'den gelen kafilenin içindeki 73 erkek ve 2 kadın (toplam 75 Müslüman), geceleyin gizlice Akabe vadisinde Hz. Peygamber ile buluştu. Bu tarihî görüşmede Resulullah'ın yanında, henüz Müslüman olmamakla birlikte yeğeninin güvenliğini sağlamak isteyen amcası Hz. Abbas da hazır bulundu. Hz. Abbas söz alarak Kureyş'in düşmanlığına dikkat çekti ve Yesriblilerden yeğenini gerçekten koruyabileceklerse bu işe girmelerini istedi.
Medineliler, Hz. Peygamber'i ve Mekke'den gelecek Müslümanları kendi canlarını, mallarını ve evlatlarını korudukları gibi koruyacaklarına, bollukta ve darlıkta mali destekte bulunacaklarına, iyiliği emredip kötülükten sakındıracaklarına ve hiçbir kınayıcının kınamasından korkmadan hakkı söyleyeceklerine dair biat ettiler. Ardından Hz. Peygamber'in talebiyle aralarından 9'u Hazrecli, 3'ü Evsli olmak üzere 12 temsilci (nakib) seçildi ve bu temsilcilerin başkanı (nakibü'n-nükeba) olarak Es'ad bin Zürare belirlendi. Böylece Mekkeli Müslümanların güvenle hicret edebileceği yeni bir yurt ve Medine İslam Devleti'nin siyasi temeli hazırlanmış oldu.
| Görüşme / Biat | Yılı | Katılımcı Sayısı | Temel Özelliği ve Tarihî Sonucu |
|---|---|---|---|
| İlk Akabe Görüşmesi | 620 | 6 kişi (tamamı Hazrecli) | Yesriblilerin İslam'la ilk tanışması; şehirde peygamber müjdesinin duyulması |
| I. Akabe Biatı | 621 | 12 kişi (10 Hazrec, 2 Evs) | İman ve ahlak ilkeleri üzerine söz verilmesi; Mus'ab bin Umeyr'in muallim gönderilmesi |
| II. Akabe Biatı | 622 | 75 kişi (73 erkek, 2 kadın) | Hz. Peygamber'i canları pahasına koruma sözü; 12 nakib seçimi ve Hicret'e davet |
Örnekler
Örnek 1İslam'dan önce Yesrib şehrine sırasıyla hangi topluluklar yerleşmiştir ve Yahudilerin bu şehri tercih etmelerinin temel sebebi nedir?
Cevabı göster
Yesrib'e bilinen ilk yerleşenler Amalikalılar olmuş, ardından Babil Kralı Buhtunnasr'ın Kudüs sürgünü sonrasında Yahudiler (Benî Kaynuka, Benî Nadir ve Benî Kurayza), daha sonra da Yemen'deki Arim seli felaketinin ardından Evs ve Hazrec Arap kabileleri yerleşmiştir. Yahudilerin Yesrib'e yerleşmelerinin temel sebebi, kutsal kitaplarında özelliklerini gördükleri son peygamberin bu şehre hicret edeceği bilgisine sahip olmalarıdır.
Örnek 2Evs ve Hazrec kabileleri arasında yaşanan Buas Savaşı'nın Yesrib'de İslam'ın hızla yayılmasına nasıl bir etkisi olmuştur?
Cevabı göster
Yahudilerin kışkırtmasıyla 120 yıl süren çatışmaların son ve en kanlı halkası olan Buas Savaşı (617), her iki kabilenin de ileri gelenlerini kaybetmesine ve şehrin derin bir huzursuzluğa gömülmesine yol açmıştır. Savaşlardan yorulan Evs ve Hazrec halkı, kan davalarını bitirip aralarında adalet ve kardeşliği tesis edecek bir lidere özlem duymuş ve Hz. Peygamber'in İslam davetini kurtuluş vesilesi görerek hızla benimsemiştir.
Örnek 3İslam öncesinde Hicaz'ın üç önemli şehri olan Mekke, Yesrib ve Taif'in ekonomik geçim kaynaklarını karşılaştırınız.
Cevabı göster
Mekke, ekin bitmeyen kurak bir vadide yer aldığı için geçimini Kâbe merkezli hac turizmi, panayırlar ve yazın Şam/Taif'e, kışın Yemen'e düzenlenen kervan ticaretiyle sağlıyordu. Yesrib, yer altı suları zengin bir vaha olduğu için hurma ve tahıl tarımı, kuyumculuk, silah imalatı ve çarşı-pazar ticaretiyle geçiniyordu. Taif ise serin yayla iklimi ve verimli toprakları sayesinde üzüm ve meyve bahçeciliği, hayvancılık, arıcılık ve deri işlemeciliği (debbağlık) ile öne çıkmıştı.
Örnek 4Yesrib Araplarının Mekkeli ve Taifli müşriklere kıyasla İslam davetini daha kolay kabul etmelerinde şehrin dinî yapısının nasıl bir rolü olmuştur?
Cevabı göster
Mekke ve Taif'te katı bir putperestlik hâkimken ve Kureyş ile Sakif kabileleri put مabetlerinden (Kâbe'deki putlar ve Taif'teki Lat mabedi) siyasi-ekonomik çıkar sağlarken; Yesrib'de Araplar Yahudilerle (Ehlikitap) bir arada yaşıyordu. Yahudilerden sürekli vahiy, kutsal kitap, ahiret, melek ve son peygamberin gelişi gibi kavramları duyan Yesrib Arapları, İslam'ın inanç esaslarına yabancılık çekmemiş ve daveti hızla tasdik etmişlerdir.
Örnek 5Birinci Akabe Biatı'ndan (621) sonra Hz. Peygamber'in Yesrib'e gönderdiği ilk öğretmen kimdir ve şehirde hangi önemli gelişmeleri sağlamıştır?
Cevabı göster
Hz. Peygamber, I. Akabe Biatı'nın ardından Mus'ab bin Umeyr'i (ve Kur'an öğretimi için Abdullah bin Ümmü Mektum'u) Yesrib'e ilk öğretmen olarak göndermiştir. Mus'ab bin Umeyr, Es'ad bin Zürare'nin evini tebliğ merkezi yapmış; tatlı dili ve hikmetli anlatımıyla Sa'd bin Muaz ve Üseyd bin Hudayr gibi kabile reislerinin Müslüman olmasını sağlayarak bir yıl içinde Medine'de İslam'ın girmediği ev bırakmamıştır.
Örnek 6İkinci Akabe Biatı'nın (622) maddeleri ve sonuçları nelerdir?
Cevabı göster
622 yılında 75 Medineli Müslümanla yapılan II. Akabe Biatı'nda Medineliler; Hz. Peygamber'i kendi canları, malları ve evlatları gibi koruyacaklarına, bollukta ve darlıkta mali destek vereceklerine ve her şartta itaat edeceklerine söz vermişlerdir. Görüşme sonunda Es'ad bin Zürare başkanlığında 12 nakib (temsilci) seçilmiş, Hicret kararı kesinleşmiş ve Medine İslam Devleti'nin temelleri atılmıştır.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1İslam'dan önce Yesrib'e yerleşen ilk topluluk ve şehre adını veren kişi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Yesrib'e bilinen ilk yerleşen topluluk Amalikalılar olup şehir, bu kabilenin kollarından birinin lideri olan Yesrib bin Vail'in adıyla anılmıştır.
2Hicret'ten beş yıl önce Yesrib'deki Evs ve Hazrec kabileleri arasında meydana gelen, her iki tarafı da yıpratarak şehirde barış ve peygamber özlemini artıran savaş aşağıdakilerden hangisidir?
Evs ve Hazrec arasında 120 yıl süren mücadelelerin en kanlısı olan Buas Savaşı (617), Yesrib halkını çatışmalardan bıktırmış ve İslam'ın kabulüne zemin hazırlamıştır.
3İslam öncesinde Hicaz'daki şehirlerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Taif'teki Benî Sakif kabilesinin Kâbe'ye rakip olarak mabedini inşa ettiği put Menat değil, Lat putudur (Menat putuna daha çok Evs ve Hazrec kabileleri tapıyordu).
4621 yılındaki Birinci Akabe Biatı'ndan sonra Hz. Peygamber tarafından Yesrib'e İslam'ı ve Kur'an'ı öğretmek üzere gönderilen ilk muallim (öğretmen) sahabi kimdir?
Hz. Peygamber, I. Akabe Biatı'nın ardından Mus'ab bin Umeyr'i (Abdullah bin Ümmü Mektum ile birlikte) Medinelilere İslam'ı öğretmek üzere ilk muallim olarak göndermiştir.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Yesrib'in doğu ve batısını çevreleyen siyah volkanik taşlık arazilere 'harre' adı verilir.
Doğru. Harre adı verilen bu sarp volkanik alanlar şehre doğal savunma imkânı sağlamıştır.
- Buas Savaşı'nda her üç Yahudi kabilesi de Hazrec kabilesinin yanında yer alarak Evs'e karşı savaşmıştır.
Yanlış. Benî Kaynuka kabilesi Hazrec'i desteklerken, Benî Nadir ve Benî Kurayza kabileleri Evs'in yanında yer almıştır.
- Mekke'de putperestliğin başlamasında Huzaa kabilesi reisi Amr bin Luhay'ın Şam'dan getirdiği putları Kâbe'ye yerleştirmesi etkili olmuştur.
Doğru. Amr bin Luhay, Hz. İbrahim'den kalan tevhit geleneğini bozarak Kâbe'ye put yerleştiren ilk kişidir.
- 620 yılındaki İlk Akabe Görüşmesi'nde Evs ve Hazrec kabilelerinden toplam 75 kişi Müslüman olmuştur.
Yanlış. 620 yılındaki İlk Akabe Görüşmesi'ne Hazrec kabilesinden 6 kişi katılmıştır; 75 kişinin katıldığı biat 622 yılındaki II. Akabe Biatı'dır.
- İkinci Akabe Biatı'nda Hz. Peygamber'in yanında amcası Hz. Abbas da bulunmuş ve Medinelilerden yeğenini koruyacaklarına dair teminat istemiştir.
Doğru. Hz. Abbas henüz Müslüman olmadığı hâlde yeğenine sahip çıkmış ve II. Akabe Biatı'nda ilk konuşmayı yapmıştır.
- Yesrib'in doğu ve batısını çevreleyen siyah volkanik taşlık arazilere 'harre' adı verilir.
6Aşağıdaki tarihî kavram ve şahsiyetleri açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.
- Yemen'deki Arim selinden sonra Yesrib'e göç eden iki kardeş Arap kabilesi Evs ve kabileleridir.
- Yesrib, zengin yer altı suları, kuyuları ve yeşil bahçeleri sebebiyle çölün ortasında olarak adlandırılmıştır.
- Mekke'de Kureyş ileri gelenlerinin önemli siyasi ve toplumsal kararları aldıkları danışma meclisine denirdi.
- Mekke'nin güneydoğusunda, 1700 metre yükseklikte yer alan ve etrafı surlarla çevrili olduğu için bu adı alan şehir şehridir.
- 622 yılındaki İkinci Akabe Biatı'nda Medineli Müslümanların kendi kabilelerini temsil etmek üzere seçtikleri 12 temsilciye adı verilmiştir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8620 yılında sadece 6 kişiyle başlayan Akabe görüşmelerinin, iki yıl gibi kısa bir sürede 75 kişilik II. Akabe Biatı'na ve Medine İslam Devleti'nin kuruluşuna dönüşmesinde hangi faktörler etkili olmuştur? Değerlendiriniz.
1. ipucu: Yesrib'in sosyal ve dinî ortamı (Buas Savaşı ve Yahudilerden duyulan peygamber beklentisi) bu süreci nasıl hazırlamıştır?
2. ipucu: I. Akabe Biatı'nda alınan ahlaki sözler ve Mus'ab bin Umeyr'in öğretmenliği şehirde nasıl bir dönüşüm başlatmıştır?
3. ipucu: II. Akabe Biatı'ndaki koruma sözü ve 12 nakib seçimi Hicret için neden hayati önem taşımıştır?
Cevap: Akabe sürecinin iki yılda büyük bir toplumsal dönüşüme ulaşmasında üç temel etken rol oynamıştır: 1. Sosyokültürel Hazırlık: Evs ve Hazrec kabilelerinin 120 yıllık çatışmalardan ve Buas Savaşı'ndan yorulmuş olması, ayrıca Yahudi komşularından sürekli son peygamberin geleceğini duymaları kalpleri İslam'a hazırlamıştı. 2. Eğitim ve Hikmetli Tebliğ: I. Akabe Biatı'ndan (621) sonra Yesrib'e gönderilen Mus'ab bin Umeyr'in Es'ad bin Zürare ile birlikte yürüttüğü samimi ve kuşatıcı tebliğ faaliyeti, Sa'd bin Muaz gibi liderlerin Müslüman olmasını sağlayarak İslam'ı her eve ulaştırdı. 3. Siyasi ve Hukuki Güvence: 622'deki II. Akabe Biatı'nda 75 Medinelinin Hz. Peygamber'i canları pahasına koruma sözü vermesi ve 12 nakib seçilmesiyle Hicret'in güvenlik ve teşkilat altyapısı eksiksiz biçimde tamamlandı.
Kısaca
- İslam'dan önce Yesrib'e ilk yerleşen topluluk Amalikalılar olmuş; daha sonra Babil Kralı Buhtunnasr'ın Kudüs sürgünü ve son peygamber beklentisiyle Yahudiler (Benî Kaynuka, Benî Nadir, Benî Kurayza), ardından da Yemen'den göç eden Evs ve Hazrec Arap kabileleri şehre yerleşmiştir.
- Evs ve Hazrec kabileleri arasında Yahudilerin kışkırtmasıyla 120 yıl süren çatışmaların son halkası olan Buas Savaşı (Hicret'ten 5 yıl önce), şehri hem insani hem ekonomik açıdan tüketmiş ve barışı sağlayacak bir peygambere duyulan özlemi artırmıştır.
- Mekke, Kâbe sayesinde Hicaz'ın dinî ve ticari merkeziyken Kusay bin Kilab döneminde Kureyş hâkimiyetine girmiş ve Darünnedve meclisiyle yönetilmiştir; Taif ise Benî Sakif kabilesinin yaşadığı, etrafı surlarla çevrili, Lat putu mabedinin bulunduğu verimli bir tarım ve sayfiye şehridir.
- Mekke'de artan baskılar, üç yıllık boykot ve Taif yolculuğunun ardından Hz. Peygamber, 620 yılında Akabe'de 6 Hazrecli ile görüşerek İslam'ın Medine'ye giriş kapısını aralamıştır.
- Birinci Akabe Biatı (621) 12 Yesribli Müslümanla yapılmış; ardından Kur'an ve İslam'ı öğretmek üzere Mus'ab bin Umeyr ile Abdullah bin Ümmü Mektum şehre ilk öğretmenler olarak gönderilmiştir.
- İkinci Akabe Biatı (622) ise 75 Medineli Müslümanla gerçekleştirilmiş; Hz. Peygamber'i canları ve malları pahasına koruma sözü alınmış, Es'ad bin Zürare başkanlığında 12 temsilci (nakib) seçilmiş ve Hicret'in siyasi-toplumsal zemini tamamlanmıştır.