Mümin Kimliğim: İman-Amel Bütünlüğü, Kelime-i Şehadet Bilinci ve Müminin Ahlaki Duruşu

Kimlik, bir insanın kim olduğunu, hangi değerlere inandığını ve hayatını hangi ilkelere göre yaşadığını gösteren en temel tanımdır. İslam dinini benimseyen bir insanın en şerefli kimliği 'Mümin' ve 'Müslüman' kimliğidir.

Bu kimliğin temeli iki mukaddes cümleye dayanır: Birincisi Kelime-i Tevhid (لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ — 'Lâ ilâhe illallâh, Muhammedün Rasûlullâh'), ikincisi ise Kelime-i Şehadet'tir (أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ — 'Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve rasûlüh').

Kalbiyle bu hakikatleri şüphe duymadan onaylayan (tasdik eden) ve diliyle söyleyerek şahitlik eden (ikrar eden) bir insan, yalnızca Yüce Allah'a kulluk edeceğine ve Hz. Muhammed'in (sav) rehberliğini izleyeceğine söz vermiş olur.

Kur'an-ı Kerim'de pek çok ayette iman kavramı tek başına değil, اَلَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ('İman edip salih amel işleyenler') şeklinde güzel davranışlarla yan yana zikredilir. Salih amel; Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla yapılan, hem bireye hem de topluma fayda sağlayan her türlü güzel iş, ibadet ve ahlaki davranıştır.

İman ile salih amel arasındaki ilişkiyi meyveli bir ağaca benzetebiliriz: Kalpteki iman ağacın toprağın derinliklerindeki sağlam köküdür; namaz, oruç ve zekât gibi ibadetler ağacın gövdesi ve dallarıdır; doğruluk, adalet, merhamet ve yardımlaşma gibi güzel ahlak ilkeleri ise o ağacın tatlı meyveleridir.

Nasıl ki kökü olmayan bir ağaç ayakta duramaz ve meyve veremezse, ibadet ve güzel ahlakla beslenmeyen bir iman da zamanla zayıflar. Dolayısıyla mümin kimliği, inancın sözde kalmayıp hayata ve davranışlara dönüşmesidir.

Yüce Allah, Enfâl suresinin 2, 3 ve 4. ayetlerinde gerçek müminlerin kalp, ibadet ve paylaşma dünyasını beş temel özellikle tanıtır:

1. 'Müminler ancak o kimselerdir ki Allah anıldığı zaman kalpleri ürperir (derin bir saygı ve haşyet duyarlar).'

2. 'Allah'ın ayetleri kendilerine okunduğu zaman bu onların imanlarını artırır.'

3. 'Onlar yalnızca Rablerine tevekkül ederler (üzerlerine düşeni yaptıktan sonra sadece Allah'a güvenirler).'

4. 'Onlar namazlarını dosdoğru kılarlar.'

5. 'Kendilerine rızık olarak verdiğimiz nimetlerden (Allah yolunda) harcarlar (infak ederler).' Yüce Allah ayetin sonunda, 'İşte gerçek müminler onlardır!' buyurarak mümin kimliğinin ölçütlerini ortaya koymuştur.

Kur'an-ı Kerim'in 23. suresi olan 'Mü'minûn' (Müminler) suresi, قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ('Müminler gerçekten kurtuluşa ermiştir!') müjdesiyle başlar ve mümin kimliğinin ahlaki omurgasını şöyle sıralar:

• Onlar ki namazlarında huşû (derin bir saygı, tevazu ve odaklanma) içindedirler.

• Onlar ki boş, anlamsız ve faydasız işlerden ve sözlerden (اللَّغْو) yüz çevirirler; vakitlerini ilim ve hayırla değerlendirirler.

• Onlar ki zekâtlarını verirler, yardımlaşırlar ve iffetlerini (namus ve onurlarını) korurlar.

• Onlar ki kendilerine bırakılan emanetlere ve verdikleri sözlere (ahitlerine) titizlikle riayet ederler; asla hıyanet etmezler ve namazlarını vakitlerinde korurlar.

Kur'an-ı Kerim'in en kısa ama anlamca en kapsamlı surelerinden biri olan Asr suresinde Yüce Allah zamana (asra) yemin ederek insanın dünyada ve ahirette ziyana (zarara) uğramaması için dört temel şart bildirir:

1. İman Etmek (آمَنُوا): Allah'a ve İslam'ın inanç esaslarına gönülden inanmak.

2. Salih Amel İşlemek (وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ): İnancın gereği olan ibadetleri ve faydalı işleri yapmak.

3. Birbirine Hakkı Tavsiye Etmek (وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ): Toplumsal hayatta doğruluğu, adaleti ve iyiliği yaymak.

4. Birbirine Sabrı Tavsiye Etmek (وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ): İbadetlere devam ederken, günahlardan sakınırken ve musibetlerle karşılaşırken birbirine sabır ve dayanışma aşılamak.

Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav), mümin kimliğini pek çok hadis-i şerifinde canlı benzetmelerle anlatmıştır. Örneğin mümini tatlı meyve veren, yaprağı hiç dökülmeyen ve her şeyiyle insanlara faydalı olan 'hurma ağacına' ve sadece güzel çiçeklere konup tertemiz bal üreten 'bal arısına' benzetmiştir.

Yine Peygamberimiz, 'Sizden biriniz kendisi için istediğini mümin kardeşi için de istemedikçe (kâmil manada) iman etmiş olmaz!' buyurarak mümin kimliğinin bencillikle bağdaşmayacağını, empati ve kardeşlik gerektirdiğini vurgulamıştır.

Bu bilinçle yaşayan bir öğrenci; hem Rabbine karşı kulluk görevlerini yerine getirir hem de ailesine, arkadaşlarına, vatanına ve tüm insanlığa faydalı, güvenilir ve örnek bir birey olur.