Dinimiz İslam ünitesinin bu son haftasında, Yüce Allah'ın en güzel isimlerinden (Esmâ-i Hüsnâ) El-Hâdî, Es-Selâm ve El-Vekîl isimlerinin hayatımıza kattığı derin anlamları, dua ve tevekkül bilincini pekiştiriyoruz. Aynı zamanda İslam'ın temel özellikleri, hidayet, ihsan ve mümin kimliği konularını kapsayan genel bir ünite değerlendirmesi yapıyoruz.
Allah'ın (c.c.) Güzel İsimleri: El-Hâdî ve Es-Selâm
Yüce Allah'ın Kur'an-ı Kerim ve hadislerde geçen en güzel isimlerine Esmâ-i Hüsnâ denir. Bu isimlerden El-Hâdî, kullarına doğru yolu gösteren, onları batıldan hakka ulaştıran ve kalplerine hidayet (doğruluk ve iman) veren demektir.
Allah (c.c.) El-Hâdî isminin tecellisi olarak insanlara akıl vermiş, peygamberler ve Kur'an-ı Kerim'i göndermiştir. Müminler her gün namazların her rekâtında okudukları Fatiha Suresi'ndeki 'İhdinas-sırâtal müstakîm' (Bizi dosdoğru yola ilet!) ayetiyle El-Hâdî olan Rabbinden hidayet dilerler.
Es-Selâm ismi ise her türlü kusur ve eksiklikten uzak olan, kullarını tehlikelerden kurtarıp esenliğe çıkaran, barış ve huzurun kaynağı olan Allah demektir. Müslümanların birbirine 'Selâmün aleyküm' (Allah'ın selamı ve güvenliği üzerinize olsun) diyerek selam vermesi ve eliyle-diliyle çevresine güven aşılaması Es-Selâm isminin hayatımızdaki yansımasıdır.
El-Vekîl İsmi: Tedbir, Dua ve Tevekkül Dengesi
El-Vekîl; kendisine güvenip sığınan kullarının işlerini en güzel şekilde yoluna koyan, onları koruyup gözeten ve kendisine dayanılan en güvenilir dost demektir.
El-Vekîl ismine iman eden bir müminin hayatındaki en önemli tutum tevekküldür. Tevekkül; bir hedefe ulaşmak için önce akıl ve iradeyle üzerine düşen tüm hazırlık ve tedbirleri eksiksiz yapmak (fiilî dua), ardından sonucu sözlü dua ile Yüce Allah'a bırakıp O'na güvenmektir.
Hiç çalışmadan veya tedbir almadan 'Allah'a tevekkül ettim' demek İslam'ın tevekkül anlayışına aykırıdır. Nitekim Peygamberimiz (s.a.v.) devesini başıboş bırakıp tevekkül ettiğini söyleyen bir bedevîye 'Önce deveni sağlam kazığa bağla, sonra Allah'a tevekkül et!' buyurmuştur.
1. Ünite Genel Değerlendirmesi: Dinimiz İslam ve Mümin Kimliği
Sözlükte barış, esenlik ve teslimiyet anlamına gelen İslam; Yüce Allah'ın son peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.) aracılığıyla tüm insanlığa gönderdiği son ilahi dindir. İslam'ın en temel ilkesi Allah'ın birliğine inanmak olan tevhid inancıdır.
İslam dini fıtrat (yaratılış) dinidir; insanın aklına, ruhuna ve doğasına tam uyumludur. Zorluk değil kolaylık dinidir; kimseye gücünün üstünde sorumluluk yüklemez. Dünya ile ahiret arasında denge kurar, aşırılıklardan uzak orta yolu (itidal) öğütler ve evrenseldir.
Kalbiyle iman eden mümin, ibadetlerini Allah'ı görüyormuşçasına (ihsan bilinciyle) yerine getirir; doğruluk, emanet ve merhamet gibi salih amellerle imanını güzel ahlaka dönüştürür.
Örnekler
Örnek 1Allah'ın (c.c.) El-Hâdî, Es-Selâm ve El-Vekîl isimlerinin anlamlarını kısaca açıklayınız.
Cevabı göster
El-Hâdî: Kullarına doğru yolu (hidayet) gösteren; Es-Selâm: Her türlü kusurdan uzak olup kullarını esenliğe çıkaran, barış ve huzur kaynağı; El-Vekîl: Kendisine güvenenlerin işlerini en güzel şekilde yoluna koyan güvenilir dost demektir.
Örnek 2Fatiha Suresi'nde geçen 'İhdinas-sırâtal müstakîm' (Bizi dosdoğru yola ilet) duası Allah'ın hangi güzel ismiyle doğrudan ilişkilidir?
Cevabı göster
Kullarına doğru yolu gösteren ve hidayet veren anlamındaki 'El-Hâdî' ismiyle doğrudan ilişkilidir.
Örnek 3Es-Selâm ismine inanan bir Müslümanın ailesinde, okulunda ve toplumda nasıl davranması beklenir?
Cevabı göster
İnsanlarla karşılaştığında selamlaşması, kırgınlıkları giderip barışı yayması, elinden ve dilinden hiç kimseye zarar gelmeyen güvenilir bir insan olması beklenir.
Örnek 4Peygamberimizin (s.a.v.) 'Önce deveni sağlam kazığa bağla, sonra Allah'a tevekkül et!' hadisi bize ne öğretmektedir?
Cevabı göster
Gerçek tevekkülün tembellik olmadığını; önce aklımızı kullanarak üzerimize düşen tedbir ve çalışmayı eksiksiz yapmamız, ardından sonucu El-Vekîl olan Allah'a bırakmamız gerektiğini öğretir.
Örnek 5'Hasbünallâhü ve ni'mel vekîl' sözünün Türkçe anlamı nedir ve hangi durumlarda okunur?
Cevabı göster
'Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!' anlamına gelir. Müminler bir zorlukla karşılaştıklarında tedbir aldıktan sonra Allah'a olan güvenlerini ifade etmek için okurlar.
Örnek 6İslam dininin temel özelliklerinden beş tanesini sıralayınız.
Cevabı göster
1) Tevhid (Allah'ın birliği) dinidir, 2) Evrenseldir (tüm insanlığa hitap eder), 3) Fıtrat ve akıl dinidir, 4) Kolaylık dinidir, 5) Dünya ve ahiret dengesini kuran barış dinidir.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Yüce Allah'ın kullarına doğru yolu göstermesini, onları iyilik ve hidayete ulaştırmasını ifade eden güzel ismi hangisidir?
Hidayet veren ve doğru yolu gösteren anlamındaki isim El-Hâdî'dir.
2Bir çiftçinin tarlasını zamanında sürüp tohum ektikten, sulama ve gübreleme yaptıktan sonra bol ürün için Allah'a dua edip güvenmesi hangi kavramla adlandırılır?
Gerekli tüm tedbirleri alıp çalıştıktan sonra sonucu El-Vekîl olan Allah'a bırakmaya tevekkül denir.
3'Allâhümme entes-selâmü ve minkes-selâm' duasında vurgulanan Es-Selâm isminin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Es-Selâm; her türlü noksanlıktan uzak, kullarını selamete çıkaran, barış ve esenlik kaynağı olan demektir.
4Aşağıdakilerden hangisi İslam dininin temel nitelikleri arasında yer almaz?
İslam kolaylık dinidir; 'Allah hiçbir kimseye gücünün yeteceğinden başka yük yüklemez' (Bakara 286).
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Yüce Allah'ın Kur'an ve hadislerde geçen en güzel isimlerine Esmâ-i Hüsnâ adı verilir.
Esmâ-i Hüsnâ 'en güzel isimler' demektir.
- Sınava çalışmadan ve hazırlık yapmadan 'Ben Allah'a tevekkül ettim' demek doğru bir tevekküldür.
Çalışmadan ve tedbir almadan beklemek tevekkül değil tembelliktir.
- Fatiha Suresi'ndeki 'Bizi dosdoğru yola (sırât-ı müstakîm) ilet!' ayeti bir hidayet duasıdır.
Sırât-ı müstakîm, El-Hâdî olan Allah'ın gösterdiği dosdoğru hidayet yoludur.
- 'Hasbünallâhü ve ni'mel vekîl' sözü 'Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!' anlamına gelir.
El-Vekîl ismine duyulan güveni ifade eden ayettir.
- İslam dini dünya hayatını tamamen terk edip toplumdan kopmayı emreder.
İslam ruhbanlığı reddeder; dünya ve ahiret arasında denge (itidal) kurmayı emreder.
- Yüce Allah'ın Kur'an ve hadislerde geçen en güzel isimlerine Esmâ-i Hüsnâ adı verilir.
6Esmâ-i Hüsnâ ve 1. Ünite kavramlarını anlamlarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Bir amaca ulaşmak için elden gelen çabayı gösterip tedbir aldıktan sonra Allah'a güvenmeye denir.
- İnsanın batıldan uzaklaşıp Allah'ın gösterdiği dosdoğru yola yönelmesine adı verilir.
- Müslümanların birbirine esenlik ve barış dilemek için verdikleri 'Selâmün aleyküm' sözü ismiyle ilişkilidir.
- İslam'ın insanın yaratılış özelliklerine ve temiz doğasına uygun olmasını ifade eden kavrama denir.
- İmanın gereği olarak Allah rızası için yapılan her türlü güzel ve faydalı davranışa amel denir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Allah'ın (c.c.) El-Hâdî, Es-Selâm ve El-Vekîl isimlerinin bir müminin günlük hayatına ve ahlakına nasıl yön verdiğini açıklayınız.
1. ipucu: El-Hâdî: Kur'an ve sünnet rehberliğinde dosdoğru yolda (sırât-ı müstakîm) yaşamak ve başkalarına da iyilikte rehber olmak.
2. ipucu: Es-Selâm: Selamı yaymak, elinden ve dilinden kimseye zarar gelmeyen barışçıl bir insan olmak.
3. ipucu: El-Vekîl: Her işte önce çalışıp tedbir almak, sonra dua ederek Allah'a tevekkül etmek.
Cevap: El-Hâdî ismine inanan mümin Kur'an rehberliğinde dürüst ve doğru bir hayat sürer; Es-Selâm ismine inanan mümin çevresine güven, huzur ve barış yayar; El-Vekîl ismine inanan mümin ise görevlerini titizlikle yapıp tedbir aldıktan sonra Allah'a tevekkül ederek ümitsizlikten korunur.
Kısaca
- El-Hâdî: Kullarına doğru yolu (hidayet / sırât-ı müstakîm) gösteren ve onları hakikate ulaştıran Allah'tır.
- Es-Selâm: Kusursuz olan, kullarını tehlikelerden selamete çıkaran, barış ve esenlik kaynağı olan Allah'tır.
- El-Vekîl ve Tevekkül: Kendisine güvenenlerin işlerini yoluna koyan Allah'tır; mümin önce tedbir alır, sonra 'Hasbünallâhü ve ni'mel vekîl' diyerek tevekkül eder.
- İslam'ın Nitelikleri: Tevhid, fıtrat, akıl, kolaylık, dünya-ahiret dengesi ve evrensellik ilkelerine dayanır.
- Mümin Kimliği: İman, ibadet ve ihsan bilinciyle salih ameller işleyerek elinden ve dilinden herkesin güvende olduğu örnek insandır.