Rutin Metinleri: Okuma, Dinleme, How Often Soruları ve İki Rutini Karşılaştırma

Bu haftanın okuma metni bir blog yazısı. Blog, kişinin kendi yaşamını anlattığı kısa yazılardan oluşur; bu yüzden I ile yazılır ve rutin cümleleriyle doludur. Önce metni hızlıca gözden geçirip konuyu bul (kim, hangi spor), sonra ikinci okumada sıklık zarflarını, sıklık ifadelerini ve zaman ifadelerini işaretle.

Metin: “Hi, I’m Arda. I’m thirteen and I play basketball for my school team. My day starts early. I always get up at half past six and have a big breakfast. I go to school at eight. After school, I train at the indoor sports hall three times a week: on Mondays, Wednesdays and Fridays. On Tuesdays and Thursdays I go swimming. I usually do my homework in the evening. I never eat junk food, but I sometimes eat chocolate at the weekend. At the weekend, we often have a match. I don’t always score, but our team usually wins. I go to bed at ten o’clock every day.”

Metindeki sözcükler: sports hall (spor salonu), indoor (kapalı), score (sayı kazanmak, basket atmak), win (kazanmak), junk food (abur cubur). Metinde beş sıklık zarfı (always, usually, never, sometimes, often), iki sıklık ifadesi (three times a week, every day) ve birçok zaman ifadesi (at half past six, after school, on Mondays, in the evening, at the weekend, at ten o’clock) var. Hepsini bulup altını çizdiğinde sorulara cevap vermek kolaylaşır.

Okuduğun bilgiyi tabloya geçirmeye bilgi aktarımı (information transfer) denir. Tablonun satırlarına etkinlikleri, sütunlarına sıklık ve zaman bilgisini yazarsın. Arda’nın metninden şu satırlar çıkar: train – three times a week – after school, on Mondays, Wednesdays and Fridays; go swimming – twice a week – on Tuesdays and Thursdays. Yüzme için metinde sayı yok; iki gün adı verildiği için sıklığı sen hesaplarsın: twice a week.

Tablodan soru cevaplamak da kolaylaşır. “How often does Arda train?” → “Three times a week.” “Does he eat junk food?” → “No, he doesn’t. He never eats junk food.” Metin I diyor, sen cevapta he diyorsun ve fiil -s alıyor: I train → he trains. Bu dönüşümü geçen haftaki Find someone who oyunundan biliyorsun.

Sıklık ifadesinin cümledeki yeri sıklık zarfından farklıdır. Zarf fiilin önüne gelir (He usually does his homework), sıklık ifadesi ise cümlenin sonuna: “He trains three times a week.” “He goes to bed at ten every day.” Hem yer hem sıklık varsa sıra genellikle fiil + yer + sıklık biçimindedir: “He trains at the sports hall three times a week.”

Rutinle ilgili üç ayrı soru vardır ve her biri farklı bir bilgi ister. How often sıklığı sorar; cevap bir zarf ya da sıklık ifadesidir: “How often do you train?” “Three times a week.” When zamanı sorar; cevap bir gün, günün bölümü ya da after/before ifadesidir: “When do you train?” “After school, on Mondays, Wednesdays and Fridays.” What time saati sorar: “What time do you get up?” “At half past six.”

Üç soru da aynı yapıyla kurulur: soru sözcüğü + do/does + özne + yalın fiil. Üçüncü kişide does gelir ve fiil -s almaz: “How often does Arda go swimming?” “When does he do his homework?” “What time does he go to bed?” Cevapları metinden ya da tablodan okursun: Twice a week. / In the evening. / At ten o’clock.

Cevabı soruya göre seç. “When do you train?” sorusuna “Three times a week.” demek sıklık verir, zaman vermez; doğru cevap “On Mondays, Wednesdays and Fridays.” olur. Tam cümleyle cevap vermek istersen istenen bilgiyi cümlenin sonuna koy: “I train three times a week.” “I train after school.” “I get up at half past six.”

Dinleme metni bir spor podcast’i olabilir: sunucu genç bir sporcuya rutinini sorar, sporcu cevap verir. Dinlemeden önce soruları oku ve hangi bilgiyi arayacağını belirle: sıklık mı, gün mü, saat mi? Bir not çizelgesi hazırla: etkinlik / ne sıklıkla / ne zaman. Böylece dinlerken yalnız boşlukları doldurursun.

Sıklık bilgisi iki biçimde gelir: zarf (usually, never) ya da ifade (once a week, every morning). İfadelerde sayıyı dikkatle dinle: once, twice ve three times birbirine benzer ama farklı sıklık anlatır. Gün adları da karıştırılır: Tuesday ile Thursday, Monday ile Sunday benzer duyulur; gün adını duyunca kısaltmasını yaz (Tue, Thu).

Konuşmacı bazen bilgiyi düzeltir: “I train twice — no, three times a week now.” Bu durumda son söylenen doğrudur. Sunucunun sorusu da ipucu verir: “How often …?” sorusundan sonra sıklık, “What time …?” sorusundan sonra saat gelecektir. Dinleme bitince notlarını tam cümleye çevir: “Selin trains three times a week. She gets up at six.”

İki kişinin rutinini yan yana koyunca benzerlikleri ve farkları anlatabilirsin. Benzerlik için both kullanılır: “Both Arda and Selin get up early.” “They both train after school.” Both ile özne çoğul olduğu için fiil -s almaz. Fark için but kullanılır: “Arda trains three times a week, but Selin trains every day.”

Sıklığı karşılaştırmak için more often than (daha sık) ve less often than (daha seyrek) kalıpları işe yarar: “Selin trains more often than Arda.” “Arda eats chocolate more often than Selin; she never eats chocolate.” İlk ünitede öğrendiğin karşılaştırma mantığı buradadır: than’den sonra karşılaştırılan kişi gelir.

Tablodan karşılaştırma cümlesi kurarken önce aynı satırı iki kişi için oku, sonra benzer mi farklı mı karar ver. Aynıysa both, farklıysa but ya da more/less often than. Olumsuz benzerliği iki ayrı cümleyle anlatabilirsin: “Arda never eats junk food. Selin never eats junk food.” Saat farkı için de karşılaştırma yapılır: “Selin goes to bed earlier than Arda.”

Yazma görevi, kendi rutinini anlatan kısa bir günlük (diary) ya da blog yazısıdır. I ile yazarsın; bu yüzden -s derdi yoktur ama sıklık zarfının yeri, sıklık ifadesi ve zaman ifadeleri yerinde olmalıdır. Yazıyı günün akışına göre sırala ve sıralama sözcükleri kullan: first (önce), then (sonra), after that (ondan sonra), finally (son olarak). Bu sözcükler cümlenin başına gelir ve virgülle ayrılır.

Örnek: “My Sports Day. I usually get up at seven. First, I have breakfast and go to school. After school, I go to the gym three times a week. Then, I do my homework at home. In the evening, I sometimes watch basketball matches on TV, but I never go to bed late. Finally, I go to bed at ten. At the weekend, I often go jogging with my father.” Yazıda zarflar fiilden önce, sıklık ifadesi (three times a week) ve zaman ifadeleri cümle sonunda; sıralama sözcükleri cümle başında.

Yazmadan önce bir tablo hazırla: etkinlik / ne sıklıkla / ne zaman. Sonra her satırı bir cümleye çevir ve sıralama sözcükleriyle bağla. Bitirince şunları kontrol et: her cümlede özne (I) var mı; zarf fiilden önce mi; sıklık ifadesi ve zaman cümle sonunda mı; in/at/on doğru mu? Önümüzdeki hafta benzer bir yazıyı bir sporcu için he/she ile ve nedenleriyle yazacaksın; bu hafta kendi günün yeter.