Canlıların Ortak Özellikleri: Hücresel Yapı, Organizasyon, Beslenme, Metabolizma ve Homeostazi

Örnekler

1. Örnek 1Prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki temel farkı açıklayınız ve her iki hücre tipinde ortak olarak bulunan dört yapıyı belirtiniz.

   Cevabı göster

   Prokaryot hücrelerde (bakteri ve arkeler) zarla çevrili çekirdek ve zarlı organel bulunmazken, ökaryot hücrelerde zarlı çekirdek ve zarlı organeller bulunur. Hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve nükleik asitler (DNA ve RNA) her iki hücre tipinde ortak olarak yer alır.

2. Örnek 2Tek hücreli bir amip ile çok hücreli bir çam ağacında büyüme olayının nasıl gerçekleştiğini karşılaştırınız.

   Cevabı göster

   Tek hücreli bir canlı olan amipte büyüme, sitoplazma hacminin ve kütlesinin artmasıyla gerçekleşir (hücre bölünmesi amipte büyüme değil üremedir). Çok hücreli çam ağacında ise büyüme, hem mitoz bölünmeyle hücre sayısının artması hem de hücre hacminin artmasıyla sağlanır.

3. Örnek 3Fotosentez, hücresel solunum, protein sentezi ve nişastanın glikoza sindirilmesi olaylarını anabolizma (yapım) ve katabolizma (yıkım) olarak sınıflandırınız.

   Cevabı göster

   Küçük moleküllerden büyük molekül sentezlenen fotosentez ve protein sentezi olayları anabolizma (özümleme); büyük moleküllerin parçalandığı hücresel solunum ve nişastanın glikoza sindirilmesi olayları ise katabolizma (yadımlama) tepkimesidir.

4. Örnek 4Bitkilerde özelleşmiş bir boşaltım sistemi bulunmamasına rağmen boşaltım ve homeostazi nasıl sağlanır?

   Cevabı göster

   Bitkiler metabolik atıklarını ve fazla suyu stomalardan terleme, hidatotlardan damlama (gutasyon), solunum gazlarını (CO₂) difüzyonla verme ve katı atıkları sonbaharda yaprak dökümü yoluyla uzaklaştırarak iç dengelerini (homeostazi) korur.

5. Örnek 5Tatlı suda yaşayan tek hücreli paramesyumun hücre içine giren fazla suyu kontraktil koful yardımıyla ATP harcayarak dışarı atması canlıların hangi ortak özellikleriyle doğrudan ilişkilidir?

   Cevabı göster

   Fazla suyun hücre dışına atılması boşaltım, bu sayede hücrenin şişip patlamasının önlenerek iç dengenin korunması homeostazi, işlem sırasında ATP harcanması ise enerji tüketimi (defosforilasyon) ile doğrudan ilişkilidir.

6. Örnek 6Çöl tilkilerinin uzun kulaklı ve açık renk postlu olması ile kutup tilkilerinin kısa kulaklı ve kalın beyaz kürklü olması canlıların hangi ortak özelliğine örnektir?

   Cevabı göster

   Bu durum, canlıların yaşadıkları çevre koşullarında hayatta kalma ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikler olan adaptasyona (uyum) örnektir.

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Aşağıda verilen biyolojik olaylardan hangisi hem prokaryot hem de ökaryot yapıya sahip tüm canlılarda ortak olarak gerçekleştirilir?

   AMitokondri organelinde oksijenli solunumla ATP üretilmesiBHücre bölünmesi yoluyla bireyin kütle ve hacimce büyümesiCİnorganik maddelerden klorofil yardımıyla glikoz sentezlenmesiDAmino asitlerin ribozomda birleştirilerek proteine dönüştürülmesiEBenzer yapı ve görevdeki hücrelerin birleşerek dokuları oluşturması

2. 2Canlılarda gerçekleşen metabolik faaliyetler ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

   AGlikoz moleküllerinden glikojen sentezlenmesi — AnabolizmaBProteinlerin su kullanılarak amino asitlere yıkılması — KatabolizmaCOrganik besin monomerlerinin solunumla parçalanması — KatabolizmaDAmino asitlerden ribozomda enzim üretilmesi — AnabolizmaENişasta molekülünün hücrede glikoza sindirilmesi — Anabolizma

3. 3Çok hücreli gelişmiş bir organizmanın yapısal organizasyon basamakları küçükten büyüğe doğru sıralandığında aşağıdakilerden hangisi dördüncü sırada yer alır?

   AHücreBOrganelCDokuDOrganEMolekül

4. 4Değişen dış ortam koşullarına rağmen canlıların vücut sıcaklığı, kanın pH değeri ve su-mineral oranı gibi iç ortam değerlerini belirli sınırlar içinde sabit tutması aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

   AVaryasyonBHomeostaziCAdaptasyonDOrganizasyonEMetabolizma

5. 5

   • Bakteriler ve arkeler zarla çevrili çekirdeğe ve zarlı organellere sahip olmayan prokaryot hücre yapısındadır.DoğruYanlış
   • Tek hücreli canlılarda mitoz bölünme bireyin büyümesini değil, eşeysiz olarak üremesini sağlar.DoğruYanlış
   • Bireyin kendi yaşamını devam ettirebilmesi için üreme faaliyetini gerçekleştirmesi zorunludur.DoğruYanlış
   • Bitkiler metabolizma sonucu oluşan katı atıklarını yaprak dökümüyle, fazla suyu ise terleme ve damlama yoluyla uzaklaştırır.DoğruYanlış
   • Genç ve büyümekte olan bir bireyde katabolizma (yıkım) hızı anabolizma (yapım) hızından daha yüksektir.DoğruYanlış

6. 6

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   Ototrof (Üretici)AnabolizmaHomeostaziAdaptasyonFosforilasyon

   Çevre şartları değişse bile canlının iç ortamını kararlı ve dengede tutmasıİnorganik maddelerden kendi organik besinini sentezleyen canlı grubuKüçük moleküllerin birleşerek büyük molekülleri oluşturduğu yapım tepkimeleriCanlının belirli bir ortamda yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal uyumHücresel solunum veya fermantasyon yoluyla ADP'den ATP sentezlenmesi

7. 7

   boşaltımvaryasyonanabolizmaökaryotheterotrofkatabolizmaprokaryot
   1. Zarla çevrili çekirdeği ve zarlı organelleri bulunan gelişmiş hücre tipine hücre adı verilir.
   2. Hücrelerde büyük organik moleküllerin daha küçük birimlere parçalandığı yıkım tepkimelerine denir.
   3. Aynı türe ait bireyler arasında görülen göz rengi, kan grubu gibi kalıtsal çeşitliliklere adı verilir.
   4. Metabolizma sonucunda oluşan amonyak, üre, su ve karbondioksit gibi atıkların vücuttan uzaklaştırılması olayıdır.
   5. Besinlerini dış ortamdan hazır olarak alan hayvan ve mantar gibi canlılara canlılar denir.
   Kontrol et

8. 8Güneş ışığına bırakılan bir saksı bitkisinin yapraklarını ışığa doğru yöneltmesi, ışık enerjisiyle karbondioksit ve sudan glikoz üretmesi ve geceleri yaprak uçlarından su damlacıkları (gutasyon) çıkarması olaylarını canlıların ortak özellikleriyle üç adımda ilişkilendiriniz.

   1. ipucunu göster