Bir tarihî kararı anlamak için kararın alındığı dönemin koşullarını bilmek gerekir. İlk hafta Taif’in özellikleri, Mekke’deki baskılar ve Hz. Peygamber’in yeni bir tebliğ ortamı arama sebepleri üzerinde duracağız.
Taif nasıl bir şehirdi?
Hicaz’ın önemli şehirlerinden Taif, ticaret yollarının kesiştiği bir yerdeydi. Yüksek konumu, zengin su kaynakları ve verimli toprakları sayesinde tarım gelişmişti. Mekke’ye göre daha serin yazları, şehrin dinlenme amacıyla da tercih edilmesini sağlamıştı.
Taifliler yerleşik, yani hadari bir hayat sürüyordu. Hevazin kabilesinin bir kolu olan Sakif kabilesi şehirde önemli bir konuma sahipti. Üzüm ve zeytin üretimi, bal üretimi, dericilik ve ticaret geçim kaynakları arasındaydı.
Mekke ile ilişki ve rekabet
Taifliler tarım ürünlerini Mekke’de satıyor; Mekkeliler Taif’in tarım ve ticaret imkânlarından yararlanıyordu. İki şehir arasında siyasi ve ticari ilişkiler bulunuyordu. Yakınlık, aralarındaki rekabeti tamamen ortadan kaldırmıyordu.
Sakifliler Lat putunun bulunduğu mabedi bir ziyaret merkezi hâline getirmeye çalışmıştı. Ukaz gibi panayırlar, alışverişin yanında şiir ve kültürel faaliyetlerin de yer aldığı buluşma alanlarıydı.
Mekke’de baskı ve boykot
Hz. Peygamber’in tebliğiyle Müslümanların sayısının artması, Mekke’deki müşriklerin tepkisini artırmıştı. Onu vazgeçirme girişimleri sonuç vermeyince baskı ve dışlama ağırlaşmıştı.
Boykot sırasında alışveriş, evlilik ve sosyal ilişkiler engellenmiş; temel ihtiyaçların karşılanması zorlaşmıştı. Hz. Hatice ve Ebu Talib, Hz. Peygamber’i desteklemişti. Hz. Peygamber’i koruyan Haşimoğulları da boykot sırasında zor durumda kalmıştı. Boykotun sona ermesi ise bütün baskıların bittiği anlamına gelmiyordu.
Boykot metninin güveler tarafından yenildiği görülmesine rağmen müşrikler boykotu kaldırma sözlerini tutmamıştır. Boykot, daha sonra bazı Mekkelilerin girişimleriyle 619 yılında kaldırılmıştır.
Hüzün Yılı ve yeni bir ortam arayışı
Hz. Hatice ile Ebu Talib’in peş peşe vefatı, Hz. Peygamber’i derinden üzmüştür. Bu sebeple söz konusu dönem Hüzün Yılı olarak anılır. Ebu Talib’in vefatından sonra Mekke’deki baskıların artması, güvenli bir tebliğ ortamına duyulan ihtiyacı güçlendirmiştir.
620 yılında Taif’e giden Hz. Peygamber, hem İslam’ı duyurmayı hem de Müslümanlara güvenli bir yer bulmayı hedeflemiştir. Yolculuk, yaşanan güçlükler karşısında yeni bir imkân arama çabasıdır.
Neden Taif? Tarihsel empati kurma
Taif’in seçilmesinde üç etken öne çıkar: şehrin Mekke’ye yakın olması, Hz. Peygamber’in anne tarafı akrabalarının şehirde yönetici konumunda bulunması ve amcası Abbas’ın ekonomik faaliyetleri sayesinde orada nüfuz sahibi olması.
Hz. Peygamber’in Taif’e gitme kararını anlamak için o günün koşullarına bakılır: Mekke’deki baskılar, koruyucu desteğin zayıflaması ve ulaşılabilir yeni imkânlar birlikte değerlendirilir.
Örnekler
Örnek 1Taif’in su kaynakları ve verimli arazisiyle tarımsal üretimi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Cevabı göster
Su ve elverişli toprak, tarımı desteklemiştir. Üzüm ve zeytin gibi ürünlerin yetişmesi de satış ve ticaret imkânlarını artırmıştır.
Örnek 2Bir notta “Taifliler şehirde yerleşik yaşıyor, tarım ve ticaretle uğraşıyordu.” yazıyor. Hangi yaşam biçimi anlatılıyor?
Cevabı göster
Hadari yaşam anlatılıyor. Bedevi ise konar göçer yaşam biçimiyle ilişkilidir.
Örnek 3“Mekke ile Taif ticaret yaptığı için aralarında rekabet olamaz.” yargısını düzeltiniz.
Cevabı göster
Ticari ilişki rekabeti ortadan kaldırmaz. Şehirler birbirlerinin ürün ve pazarlarından yararlanırken ekonomik ve dinî merkez olma konusunda rekabet edebilir.
Örnek 4Boykot sırasında alışverişin ve evliliklerin engellenmesi hangi iki alandaki baskıyı gösterir?
Cevabı göster
Alışverişin engellenmesi ekonomik baskıyı; evliliklerin ve sosyal ilişkilerin engellenmesi ise toplumsal baskıyı gösterir. Bu uygulamalar, Müslümanlara baskı yapmak amacıyla başvurulan boykotun bir parçasıdır.
Örnek 5Hz. Hatice ve Ebu Talib’in vefatı ile Taif yolculuğu arasında nasıl bir ilişki vardır?
Cevabı göster
İki önemli destekçinin kaybı üzüntüye yol açmış, Mekke’de baskılar ağırlaşmıştır. Bu koşullar güvenli bir tebliğ ortamı arayışını güçlendirmiştir.
Örnek 6Taif’in seçilmesini yalnız ikliminin serin olmasıyla açıklayan bir öğrenciye hangi düzeltmeyi yaparsınız?
Cevabı göster
Yolculuğun amacı tebliğ ve güvenli bir sığınak bulmaktır. Şehrin yakınlığı, akrabalık bağları ve Abbas’ın nüfuzu seçimi açıklayan unsurlardır; bu bir dinlenme yolculuğu değildir.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Bir araştırmada Taif’in ticari canlılığı, şehirde yetişen ürünlerle açıklanıyor. Hangi bilgi, açıklamaya bölgeler arası bağlantıları da katmayı gerektirir?
Ürünler yerel üretimi açıklar. Ticaret yollarının kesişmesi ise şehrin farklı bölgeler arasındaki alışverişte üstlendiği konumu gösterir.
2Bir öğrenci “Boykotun kaldırılmasıyla Mekke’de tebliğe yönelik baskı sona erdi.” sonucuna ulaşıyor. Hangi bilgi bu sonucu doğrudan çürütür?
Boykotun sona ermesi, baskının her biçiminin sona erdiğini göstermez. Ebu Talib’in vefatından sonra baskıların artması, öğrencinin yorumuyla çelişir. Diğer bilgiler boykot öncesini veya boykot sürecini anlatır.
3Bir yorumda “Taif’in yakınlığı ve şehirdeki mevcut bağlantılar yolculuk için imkân oluşturuyordu; bu nedenle güvenli bir sığınak bulma amacı gerçekleşmişti.” deniyor. Bu yorumdaki çıkarım hatası hangisidir?
Yakınlık ve mevcut bağlantılar, seçimin hangi imkânlarla yapıldığını açıklar. Bu bilgilerden hareketle amaçlanan sonuca ulaşıldığı söylenemez. Yorum, eldeki imkân ile gerçekleşmiş sonucu birbirine karıştırıyor.
4‘Neden Taif? Tarihsel empati kurma’ kavramı veya konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
‘Neden Taif? Tarihsel empati kurma’ kapsamında doğru açıklama: Amaç: tebliğ ve güvenlik. Seçimi etkileyenler: yakınlık, akrabalık ve mevcut ilişkiler.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Panayırı inceleyen bir kayıt, satılan malları sıralamakla kültürel işlevini de açıklamış olur.
Satılan malların listesi ticari faaliyeti gösterir. Kültürel işlev için şiir gibi faaliyetlerin ayrıca incelenmesi gerekir.
- Bir tanıtımda ürün alışverişi ile şiir sunumuna ayrı yer verilmesi, panayırın birden çok işlevini görünür kılar.
Aynı buluşma alanı ekonomik ve kültürel faaliyetlere ev sahipliği yapmıştır.
- Panayırı inceleyen bir kayıt, satılan malları sıralamakla kültürel işlevini de açıklamış olur.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Taif’te etkili olan kabilesi, şehrin sulak topraklarında ziraatla uğraşmıştır.
- Taif’te tapınağı bulunan put, adıyla anılırdı.
- Hz. Peygamber’i koruyan , boykot sırasında Ebu Talib Mahallesi’ne yerleşmek zorunda kalmıştır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Bir öğrenci şu üç kaydı okuyor: Boykot metni kontrol edildi. Müşrikler boykotu kaldırma sözünü tutmadı. Daha sonra bazı Mekkelilerin girişimiyle boykot kaldırıldı. Öğrenci, süreci “Metin kontrol edilince boykot hemen kaldırıldı.” diye özetliyor. Bu özeti kayıtların sırasına ve aralarındaki ilişkiye uygun biçimde düzeltiniz.
1. ipucu: Kontrolün yapıldığı anda alınan tutum ile sonraki gelişmeyi ayırınız.
2. ipucu: Boykotun kaldırılmasından önceki girişimi özetinize ekleyiniz.
Cevap: Metnin kontrol edilmesi, boykotun hemen kaldırılmasıyla sonuçlanmadı; müşrikler sözlerini tutmadı. Boykot daha sonra bazı Mekkelilerin girişimleri sonucunda kaldırıldı. Bu iki gelişme aynı adım gibi gösterilmemelidir.
Kısaca
- Hicaz’ın önemli şehirlerinden Taif, ticaret yollarının kesiştiği bir yerdeydi. Yüksek konumu, zengin su kaynakları ve verimli toprakları sayesinde tarım gelişmişti. Mekke’ye göre daha serin yazları, şehrin dinlenme amacıyla da tercih edilmesini sağlamıştı.
- Taifliler tarım ürünlerini Mekke’de satıyor; Mekkeliler Taif’in tarım ve ticaret imkânlarından yararlanıyordu. İki şehir arasında siyasi ve ticari ilişkiler bulunuyordu. Yakınlık, aralarındaki rekabeti tamamen ortadan kaldırmıyordu.
- Hz. Peygamber’in tebliğiyle Müslümanların sayısının artması, Mekke’deki müşriklerin tepkisini artırmıştı. Onu vazgeçirme girişimleri sonuç vermeyince baskı ve dışlama ağırlaşmıştı.
- Hz. Hatice ile Ebu Talib’in peş peşe vefatı, Hz. Peygamber’i derinden üzmüştür. Bu sebeple söz konusu dönem Hüzün Yılı olarak anılır. Ebu Talib’in vefatından sonra Mekke’deki baskıların artması, güvenli bir tebliğ ortamına duyulan ihtiyacı güçlendirmiştir.