İslam Davetine Taiflilerin Tepkisi, Hz. Peygamber'in Sabrı ve Taif'in İslamlaşma Süreci

Peygamberliğin 10. yılında (Miladi 620), üç yıl süren acımasız boykotun hemen ardından Hz. Peygamber'in (s.a.v.) en büyük iki destekçisi olan amcası Ebu Talib ve vefakâr eşi Hz. Hatice art arda vefat etti (Senetü'l-Hüzn / Hüzün Yılı). Ebu Talib'in vefatıyla Haşimoğulları'nın başına geçen Ebu Leheb, yeğeni üzerindeki kabile korumasını (himayeyi) kaldırınca Mekke'de Müslümanlara yönelik baskı ve işkenceler dayanılmaz bir boyuta ulaştı. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.), tebliğ için yeni bir merkez ve destek bulmak amacıyla yanına evlatlığı ve azatlısı Zeyd b. Harise'yi alarak Mekke'nin yaklaşık 100 km güneydoğusundaki Taif şehrine yürüyerek gitti. Taif'te yaşayan Sakîf kabilesinin ileri gelen liderleri olan Amr b. Umeyr'in üç oğlu Abdülyâlîl, Mes'ûd ve Habîb ile görüşen Hz. Peygamber, onları İslam'a davet etti ve kendisini himaye etmelerini istedi. Ancak Taif liderleri; hem şehirlerindeki Lât putu sayesinde kazandıkları dini saygınlığı kaybetmekten hem de Taif'te bağları bulunan Mekkeli Kureyş müşrikleriyle ticari ilişkilerinin bozulmasından korkarak bu daveti son derece kaba ve alaycı sözlerle reddettiler. Hatta biri 'Allah peygamber göndermek için senden başkasını bulamadı mı?' derken, diğeri 'Eğer sen gerçekten peygambersen sana cevap vermekten korkarım; yok eğer Allah adına yalan söylüyorsan seninle konuşmaya değmez!' diyerek görüşmeyi sonlandırdı.

Hz. Peygamber (s.a.v.), Taif ileri gelenlerinden olumlu bir yanıt alamayınca Mekkeli müşriklerin cüretini artırmamak için 'Bari bu görüşmemizi gizli tutun' buyurdu. Ancak Sakîf liderleri bunu da kabul etmeyerek şehrin ayak takımını, kölelerini ve çocuklarını yolun iki yanına dizdiler. Resulullah şehirden çıkarken onu taş yağmuruna tuttular ve hakaretlerle kovaladılar. Atılan taşlar yüzünden Hz. Peygamber'in mübarek ayakları kanlar içinde kaldı ve ayakkabıları kana bulandı. Bu dehşetli anlarda Zeyd b. Harise, kendi bedenini Hz. Peygamber'e canlı bir kalkan yaparak atılan taşları karşıladı ve başından birçok yerinden yaralandı. Yaklaşık on gün süren Taif ikametinin sonunda yaşanan bu hadise, Hz. Peygamber'in hayatında Uhud gününden bile daha ağır geçen en çetin imtihan oldu.

Taşlı saldırıdan kurtulan Hz. Peygamber ve Zeyd b. Harise, Mekkeli müşriklerden Utbe ve Şeybe b. Rebîa kardeşlere ait bir üzüm bağına sığındılar. Bir asmanın gölgesinde dinlenen Peygamberimiz, ellerini semaya kaldırarak kulluk edebinin zirvesi olan meşhur Taif Duası'nı yaptı: *'Allah'ım! Güçsüzlüğümü, çaresizliğimi ve insanlar katında hor görülüşümü yalnız Sana arz ve şikâyet ederim... Eğer bana karşı gazabın yoksa, çektiğim eziyetlere hiç aldırmam! Hoşnutluğun kazanılıncaya kadar af dilemeye devam ederim...'* Peygamberimizin bu hâlini uzaktan gören bağ sahipleri Utbe ve Şeybe, akrabalık damarları kabardığı için Hristiyan köleleri Addas ile bir tabak üzüm gönderdiler. Peygamberimiz üzümü alırken 'Bismillahirrahmanirrahim' deyince Addas şaşırarak 'Bu belde halkı böyle bir söz bilmez!' dedi. Peygamberimiz ona nereli olduğunu sorup Ninovalı (Musul) olduğunu öğrenince, 'Kardeşim salih kul Yunus b. Mettâ'nın memleketindensin; o da peygamberdi, ben de peygamberim' buyurdu. Bunun üzerine Addas, Peygamberimizin başını, ellerini ve ayaklarını öperek oracıkta Müslüman oldu. Bağdan ayrıldıktan sonra Karnü's-Seâlib mevkiinde Cebrail (a.s.) ve Dağlar Meleği gelerek 'İstersen şu iki dağı (Ahşebeyn'i) onların üzerine kapatalım!' dediğinde ise Rahmet Peygamberi: 'Hayır! Ben Allah'ın onların soyundan yalnız Allah'a ibadet eden ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayan bir nesil çıkarmasını ümit ederim!' buyurarak eşsiz bir merhamet dersi verdi.

Taif'ten Mekke'ye dönüş yolunda Hz. Peygamber (s.a.v.) birkaç gün Nahle Vadisi'nde konakladı. Burada gece namazında okuduğu Kur'an-ı Kerim'i Nusaybin cinlerinden bir grup dinleyerek iman etti ve kavimlerine uyarıcı olarak döndüler (Cin ve Ahkâf surelerinde anlatılan bu olay ikinci ilahi teselli oldu). Ancak Ebu Leheb himayeyi kaldırdığı için Hz. Peygamber'in Mekke'ye doğrudan girmesi can güvenliği açısından imkânsızdı; o günkü kabile hukukuna göre Mekke ileri gelenlerinden birinin eman (güvence/himaye) vermesi gerekiyordu. Ahnes b. Şerîk ve Süheyl b. Amr eman vermeyi reddedince, müşrik olmasına rağmen sözü geçen asil bir lider olan Mut'im b. Adî bu teklifi kabul etti. Mut'im b. Adî oğullarını silahlandırarak Kâbe'ye indi ve Hz. Peygamber'i kendi himayesine aldığını ilan etti; böylece Resulullah (s.a.v.) güven içinde Mekke'ye girip Kâbe'yi tavaf edebildi.

Kanlı Taif yolculuğunun üzerinden on yıl geçti. Hicretin 8. yılında (630) Mekke'nin fethinden hemen sonra Taif'teki Sakîf kabilesi, Hevâzin kabilesiyle birleşerek Müslümanlara karşı büyük bir ordu topladı. Yapılan Huneyn Savaşı'nda İslam ordusu galip gelince, kaçan Hevâzin ve Sakîf kuvvetleri sağlam surlarla çevrili Taif Kalesi'ne sığındılar. Hz. Peygamber (s.a.v.) Taif'i yaklaşık yirmi gün kuşattı (Taif Kuşatması); bu kuşatmada İslam tarihinde ilk kez mancınık ve debbâbe (zırhlı kuşatma aracı) kullanıldı. Ancak surların çok sağlam olması ve haram ayların yaklaşması üzerine Resulullah istişare ederek kuşatmayı kaldırdı. Ashab-ı kiram 'Ya Resulallah, Sakîf kabilesine beddua etseniz!' dediğinde Peygamberimiz ellerini kaldırıp: 'Allah'ım! Sakîf kabilesine hidayet ver ve onları Müslüman olarak bize getir!' diye dua etti. Kuşatmadan kısa süre sonra Taif'in en saygın liderlerinden Urve b. Mes'ûd es-Sekafî Medine'ye gelerek Müslüman oldu ve kavmini İslam'a davet etmek için Taif'e döndü; ancak evinin damında sabah ezanı okurken kendi kavmi tarafından okla vurularak şehit edildi.

Çevredeki tüm Arap kabilelerinin Müslüman olmasıyla yalnız kalan Taif halkı, Hicretin 9. yılında (630 yılı Ramazan ayında) başında Abdülyâlîl b. Amr'ın (on yıl önce Peygamberimizi taşlatan liderlerden birinin!) bulunduğu altı kişilik Sakîf Heyeti'ni Medine'ye gönderdi. Hz. Peygamber (s.a.v.) on yıl önceki eziyetleri hiç yüzlerine vurmadan onları Mescid-i Nebevî'nin avlusunda kurdurduğu çadırda ağırladı ki Kur'an sesini dinlesinler ve Müslümanların cemaatle namaz kılışını görsünler. Sakîf heyeti Müslüman olmak için 'Lât putuna üç yıl dokunulmaması, namazdan ve zekâttan muaf tutulmaları' gibi şartlar ileri sürdü. Hz. Peygamber tevhid ve namaz konusunda kesinlikle taviz vermedi: *'Namazı olmayan dinin hayrı yoktur!'* buyurdu. Sadece kendi elleriyle putlarını yıkmaktan korktukları için Ebu Süfyan ve Mugîre b. Şu'be'yi göndererek Lât putunu yıktırdı. Heyet içinde Kur'an öğrenmeye en istekli olan genç sahabi Osman b. Ebi'l-As'ı Taif valisi tayin etti. Böylece bir zamanlar Peygamberimizi taşlayan Taif, Hz. Peygamber'in vefatından sonraki irtidat (dinden dönme) olaylarında bile İslam'dan asla ayrılmayan sadık bir İslam beldesine dönüştü.