Peygamberlik (risalet) vazifesi verilmeden önceki kırk yıllık ömrü, Hz. Muhammed'in (sav) ahlaki olgunluğunun ve güvenilirliğinin en açık delilidir. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de Yûnus Suresi 16. ayette 'Bundan önce sizin aranızda bir ömür yaşadım; hiç düşünmüyor musunuz?' buyrularak müşriklerin dahi itiraz edemediği bu tertemiz geçmişe dikkat çekilir. Bu dersimizde; Hz. Peygamber'in (sav) doğumundan çocukluğuna, gençlik yıllarından Hilfü'l-Fudûl'e, Hz. Hatice (ra) ile evliliğinden Kâbe hakemliğine ve Hirâ'daki tefekkür günlerine uzanan risalet öncesi hayatını bütüncül bir bakışla inceleyeceğiz.
1. Kutlu Doğum (Mevlid-i Nebî) ve Sütanne Yanındaki Yıllar (571–575)
Hz. Muhammed (sav), Fil Vak'ası'nın gerçekleştiği yıl (Âmü'l-Fîl), 12 Rebîülevvel (20 Nisan 571) Pazartesi günü sabaha karşı Mekke'de, Haşimoğulları mahallesindeki baba evinde dünyaya geldi. Babası Abdullah b. Abdülmuttalib, ticaret için gittiği Şam/Gazze dönüşünde Yesrib'de (Medine) hastalanarak doğumdan birkaç ay önce 25 yaşında vefat etmişti. Dolayısıyla âlemlere rahmet olarak gönderilecek olan son peygamber dünyaya yetim olarak gözlerini açtı.
Dedesi Abdülmuttalib, torununun doğum haberini alınca büyük bir sevinçle onu kucağına alıp Kâbe'ye götürdü, Allah'a şükretti ve göklerde Allah, yerde ise insanlar tarafından övülmesi dileğiyle ona 'Muhammed' (مُحَمَّد — çokça övülen) adını verdi. Annesi Hz. Âmine ise gördüğü rüya üzerine ona 'Ahmed' ismini vermiştir. Hz. Peygamber'i (sav) annesi Hz. Âmine'den sonra ilk olarak amcası Ebû Leheb'in cariyesi Süveybe Hatun birkaç gün emzirdi.
Mekke'nin basık ve sıcak havasından çocukları korumak, çölün temiz doğasında sağlıklı büyümelerini ve fasih (duru/bozulmamış) Arapçayı yerinde öğrenmelerini sağlamak amacıyla bebekler sütannelere verilirdi. Hevâzin kabilesinin Benî Sa'd kolundan Halîme binti Ebî Züeyb ve eşi Hâris b. Abdüluzzâ, bu mübarek çocuğu bağırlarına bastılar. Hz. Muhammed'in (sav) gelişiyle Halîme'nin ailesine olağanüstü bir bereket (yümn) indi; süt kardeşleri Abdullah, Üneyse ve Şeymâ (Huzâfe) ile birlikte dört yaşına kadar Benî Sa'd yurdunda kaldı.
2. Anne, Dede ve Amca Himayesinde Çocukluk ve İlk Gençlik (575–590)
Dört-beş yaşlarında Mekke'ye, annesi Hz. Âmine'nin yanına dönen Hz. Muhammed (sav), çocukluk yıllarında üst üste yaşanan ayrılıklarla sınanmış; ancak ilahi inayet onu her zaman şefkatli ellerde korumuştur. Duhâ Suresi 6. ayetteki 'O seni yetim bulup da barındırmadı mı?' (أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَىٰ) hitabı bu süreci özetler. Hz. Âmine, 6 yaşına gelen oğlu Muhammed'i (sav) ve sadık dadısı Ümmü Eymen (Bereke)'yi yanına alarak eşi Abdullah'ın kabrini ve Medine'deki dayıları Benî Adî b. Neccâr'ı ziyaret etmek üzere Yesrib'e gitti. Dönüş yolunda Medine ile Mekke arasındaki Ebvâ köyünde hastalanan Hz. Âmine vefat etti; hem yetim hem öksüz kalan küçük Muhammed'i (sav), dadısı Ümmü Eymen Mekke'ye ulaştırdı.
6-8 yaşları arasında Mekke'nin reisi olan dedesi Abdülmuttalib, torununu öz evlatlarından bile üstün tutarak himaye etti. Ancak Hz. Muhammed (sav) 8 yaşına geldiğinde dedesi Abdülmuttalib de vefat etti ve vefatından önce torununu, Hz. Abdullah ile anne-baba bir kardeş olan amcası Ebû Tâlib'e emanet etti. Ebû Tâlib ve fedakâr eşi Fâtıma binti Esed, onu öz evlatlarından daha çok sevip korudular.
Kalabalık ve dar gelirli bir aileye sahip olan amcası Ebû Tâlib'e katkıda bulunmak isteyen Hz. Muhammed (sav), Mekke'de çobanlık yaparak alın teriyle kazanç sağlamayı, sabrı, şefkati ve sorumluluk bilincini öğrendi. 12 yaşında iken (583) amcası Ebû Tâlib ile birlikte Şam ticaret kervanına katılarak Güney Suriye'deki Busra kasabasına gitti; burada bilgin rahip Bahîrâ onun son peygamber olabileceğini fark ederek Ebû Tâlib'e yeğenini korumasını tavsiye etti.
3. Toplumsal Barış ve Adalet Mücadelesi: Ficâr Savaşları ve Hilfü'l-Fudûl
Hz. Muhammed (sav), gençlik yıllarında Cahiliye toplumunun putlara tapma, içki, kumar ve panayır eğlenceleri gibi tüm çirkinliklerinden ilahi koruma (ismet) ile uzak kalmış; ancak toplumsal barış ve adalet arayışlarında aktif rol almıştır. Haram aylarda (Zilkade, Zilhicce, Muharrem, Receb) savaşmak yasak olduğu halde Kureyş-Kinâne ittifakı ile Kays-Aylân (Hevâzin) kabileleri arasında çıkan kanlı çatışmalara haram ayların hürmetini çiğnediği için 'Ficâr (Günah/İhlal) Savaşları' denmiştir. Gençliğinde bu savaşta amcalarının yanında bulunan Hz. Muhammed (sav), kimseye ok atmamış ve kan dökmemiş; yalnızca karşı taraftan gelen okları kalkanla savuşturup yerden toplayarak amcalarına vermiştir.
Ficâr Savaşları'nın ardından Yemen'in Zebîd kabilesinden bir tüccar, Mekke'nin ileri gelenlerinden Âs b. Vâil'e mal satmış ancak parasını alamamıştı. Mazlum tüccarın Ebû Kubeys tepesine çıkıp yardım istemesi üzerine Hz. Peygamber'in amcası Zübeyr b. Abdülmuttalib öncülüğünde Haşimoğulları, Muttaliboğulları, Zühreoğulları, Teymoğulları ve Esedoğulları temsilcileri Abdullah b. Cüd'ân'ın evinde toplandılar.
Katılımcılar, 'Mekke'de yerli veya yabancı zulme uğrayan herkesin yanında yer alacağız ve mazlumun hakkını zalimden alıncaya kadar tek bir el gibi hareket edeceğiz!' diyerek Hilfü'l-Fudûl (Erdemliler Cemiyeti / Antlaşması — 590) sözleşmesini kurdular ve Yemenli tüccarın hakkını Âs b. Vâil'den alıp teslim ettiler.
4. Dürüst Ticaret Ahlakı ve Hz. Hatice (ra) İle Evliliği (595)
Gençliğinde ticaretle meşgul olan Hz. Muhammed (sav); sözüne sadakati, ölçü ve tartıda titizliği, malın kusurunu gizlememesi ve emanetleri canı gibi koruması sebebiyle Mekke'de 'Muhammedü'l-Emîn' (مُحَمَّدُ الْأَمِين — Güvenilir Muhammed) unvanıyla tanındı. Mekke'nin en soylu ve iffetli hanımlarından olan, Cahiliye döneminde bile 'Tâhire (Tertemiz Kadın)' lakabıyla anılan Hz. Hatice binti Huveylid (ra), onun dürüstlüğünü duyunca kendisine mudârebe (sermaye-emek ortaklığı) usulüyle Şam ticaret kervanının başına geçmeyi teklif etti.
Hz. Muhammed (sav), Hz. Hatice'nin yardımcısı Meysere ile birlikte çıktığı bu yolculukta büyük bir dürüstlük ve basiretle ticaret yaparak kervanı bereketli bir kârla Mekke'ye geri getirdi. Meysere'nin yolculuk boyunca onda gözlemlediği eşsiz ahlakı ve adaleti anlatması üzerine Hz. Hatice'nin takdiri derin bir sevgiye dönüştü. Amcası Ebû Tâlib'in dünürlük konuşması ve Varaka b. Nevfel'in şahitliğiyle, Hz. Muhammed (sav) 25, Hz. Hatice (ra) ise 40 yaşındayken (595 yılında) evlendiler.
Hz. Hatice (ra) vefat edinceye kadar 25 yıl süren bu mutlu yuvada Zeyd b. Hârise ve Hz. Ali (ra) himaye edildi. Hz. Peygamber'in (sav) (Mısırlı eşi Hz. Mâriye'den doğan İbrâhim hariç) altı çocuğu Hz. Hatice'den (ra) dünyaya geldi: Erkek çocukları Kâsım (bu sebeple Ebü'l-Kâsım künyesini almıştır) ve Abdullah (Tâhir/Tayyib); kız çocukları ise Zeyneb, Rukiyye, Ümmü Gülsûm ve Fâtıma (ra)'dır. Peygamberimizin soyu (Ehl-i Beyt) en küçük kızı Hz. Fâtıma üzerinden devam etmiştir.
5. Kâbe'nin Tamiri ve Hacerü'l-Esved Hakemliği (605)
Hz. Muhammed (sav) 35 yaşında iken (miladi 605 yılında), yangın ve sel baskınları yüzünden duvarları zarar gören Kâbe'nin yeniden inşa edilmesine karar verildi. Kureyşliler Kâbe'nin inşasında faiz ve zulüm karıştırılmamış helal mal kullanmaya özen gösterdiler ve her kabileye bir duvar bölümünün inşasını paylaştırdılar. Ancak inşaat Hacerü'l-Esved'in (Siyah Taş) konulacağı seviyeye geldiğinde, bu büyük şerefin hangi kabileye ait olacağı konusunda şiddetli bir kriz çıktı.
Bazı kabileler içi kan dolu bir çanağa ellerini batırarak ölümüne savaşmak üzere yemin ettiler (Lekaatü'd-dem) ve inşaat dört-beş gün durdu. Kureyş'in en yaşlı üyesi Ebû Ümeyye b. Muğîre'nin 'Benî Şeybe kapısından ilk girecek kişiyi hakem seçelim!' önerisi kabul edildi. Kapıdan içeriye Hz. Muhammed (sav) girince herkes 'İşte el-Emîn! Onun vereceği hükme razıyız!' diyerek sevindi.
Hz. Muhammed (sav) geniş bir yaygı (ridâ/örtü) istedi; Hacerü'l-Esved'i örtünün tam ortasına koydu ve tüm kabilelerin reislerine örtünün uçlarından tutturarak taşı hep birlikte yerine kaldırttı. Ardından kendi mübarek elleriyle taşı yuvasına yerleştirdi. Böylece hiçbir kabile dışlanmadan ortak onur ve adaletle kanlı bir iç savaş önlenmiş oldu.
6. Vahye Hazırlık: Hirâ Mağarası'nda İnziva (Tehannüs) ve Tefekkür
Hz. Muhammed (sav), 35 yaşından sonra ve özellikle 40 yaşına (610 yılına) yaklaşırken Mekke toplumunun içinde bulunduğu putperestlikten, ahlaki çöküntüden ve sosyal zulümden derin bir ızdırap duymaya başladı; yalnızlık (uzlet / halvet) kendisine sevdirildi. Özellikle Ramazan aylarında yanına azığını alarak Mekke'nin kuzeydoğusundaki Cebel-i Nûr (Nur Dağı) zirvesinde bulunan Hirâ Mağarası'na çekilirdi.
Burada günlerce tehannüs (günahlardan uzaklaşıp Hz. İbrâhim'in Hanîf tevhid dini üzere ibadet ve tefekkür etme) ile meşgul olur; kâinatın yaratılış gayesini derinlemesine düşünürdü. Azığı bittiğinde Mekke'ye iner, evine gitmeden önce Kâbe'yi tavaf eder ve yoksulları doyururdu.
Nübüvvetten önceki son altı ayda Hz. Muhammed (sav) sadık rüyalar (rü'yâ-yı sâdıka) görmeye başladı; geceleri gördüğü her rüya sabah aydınlığı (felak-ı subh) gibi aynen çıkıyordu. Böylece ruhu ve kalbi 610 yılı Ramazan ayında Hirâ'da başlayacak olan büyük vahiy buluşmasına (İkra'! emrine) adım adım hazırlandı.
Örnekler
Örnek 1Hz. Muhammed'in (sav) doğumundan sekiz yaşına kadar geçen çocukluk sürecinde onu himaye eden ve bakımını üstlenen başlıca şahsiyetleri kronolojik sırayla açıklayınız.
Cevabı göster
1) Doğum (571): Babası Abdullah doğumdan önce vefat ettiği için annesi Hz. Âmine ve dedesi Abdülmuttalib'in gözetiminde doğmuş; ilk birkaç gün Süveybe Hatun tarafından emzirilmiştir. 2) 0-4 Yaş (571-575): Mekke geleneği uyarınca çöl havasında sağlıklı büyümesi ve fasih Arapça öğrenmesi için Benî Sa'd kabilesinden sütannesi Halîme'nin yanında dört yıl kalmıştır. 3) 4-6 Yaş (575-577): Mekke'de annesi Hz. Âmine'nin yanında yaşamış; 6 yaşında Medine dönüşü Ebvâ köyünde annesi vefat edince dadısı Ümmü Eymen tarafından Mekke'ye getirilmiştir. 4) 6-8 Yaş (577-579): Dedesi Abdülmuttalib'in özel sevgi ve himayesinde büyümüştür. 5) 8 Yaş ve Sonrası (579+): Dedesinin vefatıyla öz amcası Ebû Tâlib ve yengesi Fâtıma binti Esed'in şefkatli himayesine geçmiştir.
Örnek 2Hz. Muhammed (sav) gençliğinde 'Ficâr Savaşları' ve 'Hilfü'l-Fudûl' cemiyeti karşısında nasıl bir tavır sergilemiştir? Bu iki tutum arasındaki farkı analiz ediniz.
Cevabı göster
Haram aylarda yapıldığı için 'günah ve hukuk ihlali' anlamına gelen Ficâr Savaşları'nda Hz. Muhammed (sav), kabile taassubuyla kan dökmeyi reddetmiş; savaşta aktif olarak kimseye ok atmamış, yalnızca amcalarının yanında bulunarak karşı taraftan gelen okları kalkanla savuşturup yerden toplamıştır. Buna karşılık Ficâr Savaşları sonrasında Mekke'de yerli veya yabancı mazlumların gasp edilen haklarını savunmak için kurulan Hilfü'l-Fudûl (Erdemliler Cemiyeti) antlaşmasına 20 yaşında aktif olarak katılmış ve peygamberliğinden sonra da 'İslam'da böyle bir antlaşmaya çağrılsam yine icabet ederim' buyurmuştur.
Örnek 3Hz. Muhammed'in (sav) ticaret hayatında 'el-Emîn' unvanını kazanmasını sağlayan ilkeler nelerdir ve bu ilkeler Hz. Hatice (ra) ile evliliğine nasıl zemin hazırlamıştır?
Cevabı göster
Hz. Muhammed (sav) ticaret hayatında asla yalan söylememiş, malın ayıbını gizlememiş, ölçü ve tartıda hile yapmamış ve emanetleri canı gibi korumuştur. Bu üstün ahlakı ona 'Muhammedü'l-Emîn' unvanını kazandırmıştır. Mekke'nin saygın ve iffetli taciri Hz. Hatice (ra), bu güvenilirliği duyunca ona mudârebe (sermaye-emek ortaklığı) usulüyle Şam kervanını emanet etmiştir. Yolculukta yardımcısı Meysere'nin bizzat şahit olduğu dürüstlük ve bereketli kazanç, 595 yılında gerçekleşen örnek evliliğe zemin hazırlamıştır.
Örnek 4605 yılındaki Kâbe tamiri sırasında Hacerü'l-Esved krizinin nasıl çıktığını ve Hz. Muhammed'in (sav) uyguladığı kriz çözme yönteminin önemini değerlendiriniz.
Cevabı göster
Kâbe duvarları yenilenirken kutsal sayılan Hacerü'l-Esved'i yerine koyma şerefinin hangi kabileye ait olacağı tartışması kanlı bir savaş yemini noktasına gelmiştir. Hakem seçilen Hz. Muhammed (sav), taşı bir örtünün (ridâ) ortasına koyarak tüm kabile reislerine örtünün uçlarından tutturmuş ve taşı hep birlikte kaldırttıktan sonra kendi elleriyle yerine yerleştirmiştir. Bu yöntem; çatışan tüm tarafları çözüme ortak eden ve kimseyi dışlamadan barışı tesis eden evrensel bir kriz yönetimi modelidir.
Örnek 5Yûnus Suresi 16. ayetteki 'Bundan önce sizin aranızda bir ömür yaşadım; hiç düşünmüyor musunuz?' ilahi hitabını, Hz. Muhammed'in (sav) risalet öncesi 40 yıllık hayatı bağlamında yorumlayınız.
Cevabı göster
Bu ayet, Hz. Muhammed'in (sav) peygamberliğinin doğruluğuna en büyük delillerden birinin onun risalet öncesi 40 yıllık tertemiz hayatı olduğunu vurgular. Kırk yıl boyunca Mekke halkının gözü önünde yaşayan, bir kez bile yalan söylediği veya emanete hıyanet ettiği görülmeyen ve bizzat müşrikler tarafından 'el-Emîn' seçilen bir insanın, kırk yaşından sonra Allah'a karşı yalan uydurması aklen ve ahlaken imkânsızdır.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Hz. Muhammed (sav) 6 yaşında iken annesi Hz. Âmine ve dadısı Ümmü Eymen ile birlikte babasının kabrini ve dayılarını ziyaret etmek üzere Medine'ye (Yesrib) gitmiş; dönüş yolunda annesinin vefat etmesi üzerine hem yetim hem öksüz kalmıştır. Hz. Âmine'nin vefat ettiği ve kabrinin bulunduğu bu yerleşim yeri aşağıdakilerden hangisidir?
Hz. Âmine, Medine dönüşünde Medine ile Mekke arasında yer alan Ebvâ köyünde hastalanarak vefat etmiştir.
2Yemen'in Zebîd kabilesinden bir tüccarın Mekke'de Âs b. Vâil tarafından gasp edilen hakkını araması üzerine, Abdullah b. Cüd'ân'ın evinde toplanan erdemli insanların 'Mekke'de yerli veya yabancı hiçbir mazlumun hakkı yerde kalmayacaktır!' diyerek kurdukları ve Hz. Muhammed'in (sav) de 20 yaşında katıldığı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?
Mazlumların hakkını zalimden almak üzere kurulan bu erdemliler sözleşmesine 'Hilfü'l-Fudûl (Erdemliler Cemiyeti/Antlaşması)' adı verilmiştir.
3Risalet öncesi dönemde Hz. Muhammed'in (sav) hayatıyla ilgili aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Hz. Muhammed (sav), 35 yaşında iken Kâbe'nin tamiri sırasında çıkan Hacerü'l-Esved krizinde taşı bir yaygının (ridâ) ortasına koyup tüm kabile reislerine uçlarından tutturarak kan dökülmesini önlemiştir.
Doğrudur; 605 yılındaki Kâbe hakemliği olayında Hz. Peygamber (sav) tüm kabileleri çözüme ortak ederek iç savaşı engellemiştir.
- Hz. Muhammed (sav), haram aylarda yapılan Ficâr Savaşları'nda Kureyş ordusunun komutanlığını üstlenerek karşı kabilelere bizzat kılıç ve okla saldırmıştır.
Yanlıştır; Hz. Muhammed (sav) Ficâr Savaşları'nda kimseye ok atmamış ve kan dökmemiş; yalnızca amcalarının yanında bulunarak atılan okları kalkanla savuşturup yerden toplamıştır.
- Hz. Muhammed (sav) 8 yaşında dedesi Abdülmuttalib'in vefat etmesi üzerine öz amcası Ebû Tâlib ve eşi Fâtıma binti Esed'in himayesinde büyümüştür.
Doğrudur; 8 yaşından itibaren amcası Ebû Tâlib onu himaye etmiştir.
- Hz. Muhammed (sav), 35 yaşında iken Kâbe'nin tamiri sırasında çıkan Hacerü'l-Esved krizinde taşı bir yaygının (ridâ) ortasına koyup tüm kabile reislerine uçlarından tutturarak kan dökülmesini önlemiştir.
4Hz. Muhammed'in (sav) evliliği ve inziva süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Hz. Muhammed (sav) 25 yaşında iken Mekke'nin iffetli ve saygın taciri Hz. Hatice (ra) ile evlenmiş ve Hz. Hatice hayatta olduğu sürece başka bir evlilik yapmamıştır.
Doğrudur; 25 yıl süren bu örnek evlilikte Hz. Hatice vefat edinceye kadar başka evlilik yapmamıştır.
- Hz. Peygamber'in (sav) soyu (Ehl-i Beyt nesli) erkek çocukları Kâsım ve Abdullah üzerinden günümüze kadar devam etmiştir.
Yanlıştır; erkek çocukları küçük yaşta vefat etmiş, nesli en küçük kızı Hz. Fâtıma (Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin) üzerinden devam etmiştir.
- Hz. Muhammed (sav), 40 yaşına yaklaşırken özellikle Ramazan aylarında Nur Dağı'ndaki Hirâ Mağarası'nda inzivaya (tehannüs) çekilerek tefekkür etmiştir.
Doğrudur; Hirâ Mağarası'ndaki tehannüs ve tefekkür süreci vahye hazırlık dönemidir.
- Hz. Muhammed (sav) 25 yaşında iken Mekke'nin iffetli ve saygın taciri Hz. Hatice (ra) ile evlenmiş ve Hz. Hatice hayatta olduğu sürece başka bir evlilik yapmamıştır.
5Hz. Muhammed'in (sav) risalet öncesi hayatında yer alan aşağıdaki kişi/mekânları ilgili oldukları olay veya tanımlarla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Hz. Muhammed (sav), Cahiliye toplumunda asla yalan söylememesi ve emanetleri canı gibi koruması sebebiyle Mekke halkı tarafından 'Güvenilir' anlamındaki unvanıyla anılmıştır.
- Hz. Muhammed'in (sav) Hz. Hatice (ra) ile evliliğinden dünyaya gelen ilk erkek çocuğunun adı olduğu için kendisine 'Ebü'l-Kâsım' künyesi verilmiştir.
- Bir tarafın sermaye, diğer tarafın emek koyarak yürüttüğü kâr ortaklığına İslam ticaret hukukunda denir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Haram aylarda kan dökülerek kuralların çiğnenmesi sebebiyle Kureyş ile Hevâzin arasında yapılan savaşlara Savaşları denmiştir.
- Hz. Muhammed (sav) 12 yaşında iken amcası Ebû Tâlib ile çıktığı Şam ticaret yolculuğunda kasabasında rahip Bahîrâ ile karşılaşmıştır.
- Hz. Muhammed'in (sav) Hirâ Mağarası'nda günahlardan uzaklaşıp Hanîf dini üzere ibadet ve tefekkür etmesine denir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Siyer-i Nebî'nin risalet öncesi kırk yıllık kesitini (571-610) dikkate alarak; 1) Hilfü'l-Fudûl, 2) Mudârebe (Şam Ticareti), 3) Kâbe Hakemliği ve 4) Hirâ'da Tehannüs kavramlarının Hz. Muhammed'in (sav) hangi karakter özelliklerini temsil ettiğini sentezleyiniz.
1. ipucu: 1. Adım: Hilfü'l-Fudûl cemiyetine katılımının mazlumların hakkını koruma ve adalet bilinciyle ilişkisini kurunuz.
2. ipucu: 2. Adım: Şam ticaretindeki mudârebe ortaklığının dürüstlük ve 'el-Emîn' güvenilirliğiyle bağını açıklayınız.
3. ipucu: 3. Adım: Kâbe hakemliğindeki uzlaştırıcı liderliğini ve Hirâ'daki tefekkür arayışını değerlendiriniz.
Cevap: 1) Hilfü'l-Fudûl (Erdemliler Cemiyeti): Zulme rıza göstermeyen, mazlumun kimliğine bakmaksızın hakkını savunan aktif adalet ve insan hakları bilincini temsil eder. 2) Mudârebe (Şam Ticareti): Yalan ve hileye başvurmadan, güven (emânet) ve alın teriyle helal kazanç sağlama ahlakını temsil eder. 3) Kâbe Hakemliği: Toplumsal kutuplaşma ve kan davası krizlerini ortak akıl, kapsayıcılık ve hakkaniyetle çözen üstün liderlik ve uzlaşı (sulh) vizyonunu temsil eder. 4) Hirâ'da Tehannüs: Çevresindeki putperestliğe ve ahlaki yozlaşmaya teslim olmadan tevhid ekseninde hakikati arayan derin tefekkür ve manevi arınma iradesini temsil eder.
Kısaca
- Hz. Muhammed (sav), Fil Olayı'ndan yaklaşık 50-55 gün sonra 20 Nisan 571 (12 Rebîülevvel) Pazartesi günü Mekke'de doğmuş; babası Abdullah doğumundan önce vefat ettiği için dünyaya yetim olarak gelmiştir.
- Mekke geleneğine uygun olarak Benî Sa'd yurdunda sütannesi Halîme'nin yanında dört yıl kalmış; 6 yaşında Ebvâ'da annesi Âmine'yi, 8 yaşında dedesi Abdülmuttalib'i kaybederek amcası Ebû Tâlib'in himayesinde büyümüştür.
- Gençliğinde çobanlık ve ticaret yaparak alın teriyle kazanç sağlamış; Cahiliye toplumunun putperestlik, içki ve kumar gibi kötülüklerinden uzak kalarak dürüstlüğüyle 'Muhammedü'l-Emîn (Güvenilir Muhammed)' unvanını almıştır.
- Haram aylarda yapılan Ficâr Savaşları'nda bizzat savaşmayıp yalnızca amcalarına ok toplamış; 20 yaşlarında iken mazlumların hakkını korumak için kurulan Hilfü'l-Fudûl (Erdemliler Cemiyeti) antlaşmasına aktif olarak katılmıştır.
- 25 yaşında iken sermaye-emek ortaklığı (mudârebe) yürüttüğü saygın ve iffetli tacir Hz. Hatice (ra) ile evlenmiş; 25 yıl süren bu mutlu yuvadan Kâsım, Abdullah, Zeyneb, Rukiyye, Ümmü Gülsûm ve Fâtıma adlı altı çocuğu dünyaya gelmiştir.
- 35 yaşında Kâbe'nin tamiri sırasında çıkan Hacerü'l-Esved krizini adil ve birleştirici hakemliğiyle kan dökülmeden çözmüş; 40 yaşına yaklaşırken Nur Dağı'ndaki Hirâ Mağarası'nda inzivaya (tehannüs) çekilerek tefekkür etmiştir.