10. Sınıf Tarih 2. Hafta: Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Meydana Gelen Önemli Askerî Mücadeleler (Miryokefalon, İlk Türk Beylikleri, Haçlı Savaşları, Hıttin ve Kösedağ)

Malazgirt Sonrası Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri ve Türkiye Selçuklu Devleti

1071 Malazgirt Zaferi’nin ardından Sultan Alp Arslan, komutanlarını ödüllendirerek fethedilen toprakların fetheden komutanın yönetimine bırakılması anlamına gelen kılıç hakkı uygulaması doğrultusunda Anadolu’da kendi beyliklerini kurmalarına izin verdi. Süleyman Şah’ın 1075 yılında İznik’i fethederek merkez yapmasıyla Türkiye Selçuklu Devleti fiilen kurulurken, Anadolu’nun farklı bölgelerinde de kurucularının adıyla anılan İlk Türk Beylikleri ortaya çıktı. Bu beylikler bir yandan Doğu Roma, Haçlılar, Gürcüler ve Ermenilerle mücadele ederek Anadolu’yu savundu, diğer yandan yerleşim yerlerine Türkçe adlar verip cami, medrese, külliye, kervansaray, şifahane ve köprüler inşa ederek Anadolu’nun Türk-İslam yurdu hâline gelmesini sağladı.

Anadolu’da kurulan başlıca ilk Türk beylikleri ve öne çıkan özellikleri şunlardır: • Saltuklular (1072-1202): Ebu’l-Kasım Saltuk tarafından Erzurum ve çevresinde kurulan Anadolu’daki ilk Türk beyliğidir; Erzincan (Tercan) sınırlarındaki Mama Hatun Külliyesi bu döneme aittir. • Mengücekliler (1080-1228): Mengücek Gazi tarafından Erzincan, Kemah ve Divriği çevresinde kurulmuştur; Anadolu’daki ilk külliye olan Sivas’taki Divriği Ulu Cami Külliyesi’ni inşa etmişlerdir. • Danişmentliler (1080-1178): Danişment Gazi tarafından Sivas, Tokat ve Amasya çevresinde kurulan en güçlü ilk Türk beyliğidir; Haçlılara karşı verdiği mücadeleler Danişmend Gazi Destanı’na konu olmuş ve Anadolu’daki ilk medrese olan Tokat (Niksar) Yağıbasan Medresesi’ni kurmuşlardır. • Artuklular (1102-1231): Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Hasankeyf, Mardin ve Harput merkezli üç kol hâlinde en uzun süre hüküm süren beyliktir; Diyarbakır’daki taş kemerli Malabadi Köprüsü en ünlü eserleridir. • Çaka Beyliği (1081-1093): İzmir ve çevresinde kurulmuştur; ilk Türk denizcisi Çaka Bey ilk Türk donanmasını kurarak Doğu Roma ile denizde mücadele etmiştir. Ayrıca Van Gölü havzasında Ahlatşahlar (Sökmenliler), Bitlis’te Dilmaçoğulları, Diyarbakır’da İnanoğulları ve Harput’ta Çubukoğulları faaliyet göstermiştir.

Beylik ve Yılları	Kurulduğu Merkez / Bölge	Ayırt Edici Özelliği	Önemli Mimari Eseri / Mirası
Saltuklular (1072-1202)	Erzurum ve çevresi	Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliği	Mama Hatun Külliyesi (Erzincan)
Danişmentliler (1080-1178)	Sivas, Tokat, Amasya, Malatya	Anadolu'daki en güçlü ilk Türk beyliği	Yağıbasan Medresesi (Tokat - İlk medrese)
Mengücekliler (1080-1228)	Erzincan, Kemah, Divriği	Gürcü ve Rumlara karşı başarılı savunma	Divriği Ulu Cami Külliyesi (Sivas - İlk külliye)
Çaka Beyliği (1081-1093)	İzmir ve çevresi	İlk Türk denizcisi ve ilk Türk donanması	Ege Denizi'nde donanma ve tersane faaliyeti
Artuklular (1102-1231)	Hasankeyf, Mardin, Harput (3 kol)	En uzun süre hüküm süren Anadolu beyliği	Malabadi Köprüsü (Diyarbakır)

17 Eylül 1176 Miryokefalon Zaferi: Devlet ve Vatan Koruyan Zafer

Malazgirt Zaferi’nden sonra Türklerin Anadolu’da hızla güçlenmesi ve Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan’ın Anadolu’da siyasi birliği sağlama seferleri Doğu Roma İmparatorluğu’nu harekete geçirdi. Doğu Roma İmparatoru Manuel Komnenos (Comnenos), Türkiye Selçuklu Devleti’ni yıkmak ve Türkleri Anadolu’dan tamamen çıkarmak amacıyla Fransız, Alman, İngiliz, Sırp, Macar, Gürcü, Kıpçak ve Peçenek birliklerinden de destek alarak büyük bir orduyla 1176’da sefere çıktı. Yol boyunca salgın hastalıklarla yıpranan Doğu Roma ordusu Göller Bölgesi’ndeki (Sandıklı, Dinar ve Gelendost yakınlarındaki) Miryokefalon geçidine ulaştı.

Sultan II. Kılıçarslan’ın barış teklifini reddeden Manuel Komnenos geçide girdiğinde, geçidin yamaçlarında pusu kuran Selçuklu ordusu ani bir baskınla 17 Eylül 1176’da Doğu Roma ordusunu ağır bir bozguna uğrattı. Tarihçiler tarafından Malazgirt (1071) 'vatan açan ve devlet kuran zafer', Miryokefalon (1176) ise 'açılan vatanı ve kurulan devleti koruyan zafer' olarak nitelendirilir. Bu zaferle Doğu Roma’nın 105 yıldır sürdürdüğü Anadolu’yu Türklerden geri alma ümidi tamamen sona ermiş ve Anadolu’nun kesin olarak Türk vatanı olduğu tescil edilmiştir. II. Kılıçarslan ayrıca Aksaray’daki Alay Hanı başta olmak üzere kervansaraylar, tersaneler ve medreseler inşa ettirmiş; ancak ömrünün sonunda ülkeyi on bir oğlu arasında paylaştırması taht kavgalarına ve devletin geçici olarak zayıflamasına yol açmıştır.

Haçlı Savaşlarının Nedenleri, I. ve II. Haçlı Savaşlarında Anadolu Savunması

Türklerin Anadolu, Suriye ve Filistin’de hâkimiyet kurması üzerine Doğu Roma İmparatoru Aleksios Komnenos, Türk ilerleyişini durdurmak için Papa’dan yardım istedi. Papa II. Urbanus, 27 Kasım 1095 Clermont Konsili’nde Avrupalıları savaşa çağırdı. Görünürdeki dini amaç Kudüs’ü Müslümanlardan almak olsa da Papa’nın ve Avrupalıların asıl amaçları; Ortodoks kilisesini kontrol altına almak, papalık otoritesini güçlendirmek ve 1094 kuraklığı, açlık ve salgınlarla sarsılan Avrupa’nın göz diktiği Doğu’nun zenginliklerini ve ticaret yollarını ele geçirmekti.

I. Haçlı Savaşı (1096-1099): Keşiş Pierre L’Ermite öncülüğündeki düzensiz öncü Haçlı kitlesi İznik yakınlarındaki Drakon Çayı’nda Sultan I. Kılıçarslan’ın kardeşi Kulan Arslan Bey tarafından dağıtıldı. Ancak 1096 sonbaharında gelen asiller komutasındaki beş büyük Haçlı ordusu karşısında I. Kılıçarslan İznik’i kaybetti, başkenti Konya’ya taşıdı ve 1 Temmuz 1097 Dorileon (Eskişehir) Savaşı’ndan sonra Haçlıların geçişini engelleyemedi. Haçlılar Urfa, Antakya, Kudüs ve Trablus’ta kontluklar ve krallık kurdu; ancak I. Kılıçarslan 1101 yılı Haçlı ordularını Merzifon, Konya ve Ereğli’de imha etti. II. Haçlı Savaşı (1147-1149): Musul Atabeyi İmadeddin Zengi’nin 1144’te Urfa Kontluğu’na son vermesi üzerine Alman Kralı III. Konrad ve Fransa Kralı VII. Louis komutasında başlatıldı. Türkiye Selçuklu Sultanı I. Mesud, Alman ordusunu II. Dorileon’da, Fransız ordusunu ise Göller Bölgesi’nde bozguna uğrattı.

1187 Hıttin Muharebesi, Kudüs’ün Fethi ile III. ve IV. Haçlı Savaşları

1099’da Kudüs’ü işgal ederek büyük bir katliam yapan Haçlılara karşı Eyyubi Devleti’nin kurucusu Selahaddin Eyyubi Halep ve Musul’u birleştirerek İslam birliğini güçlendirdi. Kerek ve Şevbek Prensi Renaud de Chatillon’un yapılan anlaşmayı bozarak Eyyubi ticaret kervanlarına saldırması üzerine harekete geçen Selahaddin Eyyubi, 1187 Hıttin Muharebesi’nde Haçlı ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı ve üç ay süren kuşatmanın ardından 1187’de Kudüs’ü yeniden fethetti. Bu zafer Türklerin İslam dünyasındaki saygınlığını ve Müslümanların dayanışma ruhunu zirveye taşıdı.

III. Haçlı Savaşı (1189-1192): Kudüs’ü geri almak için İngiltere Kralı I. Richard (Arslan Yürekli Rişar), Fransa Kralı II. Philippe ve Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa katıldı. II. Kılıçarslan Anadolu’dan geçen Alman ordusuna ağır kayıplar verdirdi; Barbarossa Silifke yakınlarında Göksu Irmağı’nda boğulunca ordusu dağıldı. Denizden gelen İngiliz ve Fransızlar Akka Limanı’nı ve Kıbrıs’ı ele geçirse de Kudüs’ü Müslümanlardan geri alamadı. IV. Haçlı Savaşı (1202-1204): Papa III. Innocentius’un çağrısıyla Kudüs için yola çıkan Haçlılar, Venediklilerle birlikte Kostantiniye’ye (İstanbul) yöneldi; şehri üç gün boyunca yağmalayıp yakıp yıkarak 1204’te Latin İmparatorluğu’nu kurdu. İstanbul’dan kaçan Doğu Roma hanedanı İznik ve Trabzon’da ayrı devletler kurdu. Bu süreçte Türkiye Selçuklu Devleti sınırlarını Akdeniz ve Karadeniz kıyılarına ulaştırarak dünya ticaretindeki gücünü artırdı.

1240 Babaîler İsyanı ve 1243 Kösedağ Savaşı

Türkiye Selçuklu Devleti, Sultan I. Alâeddin Keykubad’ın Moğol tehlikesine karşı yürüttüğü akılcı siyasetin ardından tahta geçen oğlu II. Gıyaseddin Keyhüsrev (1237-1246) döneminde siyasi ve idari bakımdan zayıfladı. Vezir Sadeddin Köpek’in keyfî yönetimi, halktan ağır vergiler toplanması, göçebe Türkmenlerin ihmal edilmesi ve saray bürokrasisi ile halk arasındaki kopukluk sonucunda 1240 yılında Baba İlyas ve Baba İshak öncülüğünde Adıyaman ve Maraş’tan Orta Anadolu’ya yayılan Babaîler İsyanı çıktı. İsyanın güçlükle bastırılması Türkiye Selçuklu Devleti’nin askerî zaafını ortaya koydu ve Moğolları Anadolu’ya saldırma konusunda cesaretlendirdi.

1242 sonbaharında Erzurum’u ele geçirip tahrip eden Baycu Noyan komutasındaki Moğol ordusu ile II. Gıyaseddin Keyhüsrev komutasındaki Selçuklu ordusu 1243 yılında Sivas yakınlarındaki Kösedağ’da karşılaştı. Selçuklu ordusu sayıca üstün (70-80 bin asker) olmasına rağmen komutanlar arasındaki çekişmeler, taktik hatalar ve Moğolların uyguladığı sahte ricat (geri çekilme) taktiği sonucunda Selçuklu öncü birlikleri imha edildi. Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in ordugâhtan ayrılıp Tokat’a çekilmesi üzerine ana kuvvetler çarpışmadan Selçuklu ordusu dağıldı. Kösedağ Savaşı ile Türkiye Selçuklu Devleti hemen yıkılmadı ancak 1243-1308 yılları arasında (65 yıl) Moğol tahakkümü (egemenliği) altına girdi; Anadolu’da siyasi birlik bozuldu ve ikinci dönem Türk beylikleri kurulmaya başladı.

1040-1299 Arası Askerî Mücadelelerin Türk Tarihinin Seyrine Etkilerinin Karşılaştırılması

Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte (1040-1299) meydana gelen askerî mücadeleler kronolojik ve nedensel bir bütünlük içinde değerlendirildiğinde her savaşın Türk tarihinin seyrinde farklı bir işlev üstlendiği görülür: 1040 Dandanakan Horasan’da Büyük Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu sağlamış; 1048 Pasinler Anadolu yönünde Doğu Roma ile ilk büyük askerî ve diplomatik teması kurmuş; 1071 Malazgirt Anadolu’nun kapılarını Türklere açarak Türkiye tarihini başlatmış; 1176 Miryokefalon ise açılan vatanı koruyarak Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu kesin olarak tescil etmiştir.

Buna karşılık Haçlı Savaşları (1096-1204) başlangıçta İznik’in kaybedilmesi ve Türklerin Orta Anadolu’ya çekilmesi gibi zorluklar doğursa da Türkiye Selçukluları, Danişmentliler ve Eyyubilerin kararlı direnişiyle göğüslenmiş; 1187 Hıttin Muharebesi ile Kudüs yeniden İslam dünyasına kazandırılmıştır. 1243 Kösedağ Savaşı ise önceki zaferlerin aksine Anadolu’daki Selçuklu siyasi birliğini parçalayarak Moğol tahakkümünü başlatmış; ancak Anadolu’ya yoğunlaşan Türkmen göçleri ve uçlarda kurulan beylikler sayesinde Anadolu’daki Türk varlığı korunarak Osmanlı Devleti’ne uzanan zemin hazırlanmıştır.

Askerî Mücadele ve Tarihi	Taraflar ve Komutanlar	Temel Sonucu ve Türk Tarihine Etkisi
Dandanakan Savaşı (1040)	Selçuklular (Tuğrul ve Çağrı Bey) - Gazneliler (Sultan Mesud)	Büyük Selçuklu Devleti Horasan'da resmen kuruldu
Pasinler Savaşı (1048)	Büyük Selçuklu (İbrahim Yınal, Kutalmış) - Doğu Roma ve Gürcüler	Doğu Roma ile ilk büyük savaş kazanıldı ve diplomatik temas kuruldu
Malazgirt Savaşı (1071)	Büyük Selçuklu (Alp Arslan) - Doğu Roma (Romen Diyojen)	Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı, ilk Türk beylikleri kuruldu
I. ve II. Haçlı Savaşları (1096-1149)	Türkiye Selçukluları (I. Kılıçarslan, I. Mesud) - Haçlı Orduları	Başkent İznik'ten Konya'ya taşındı; II. Haçlı orduları Anadolu'da imha edildi
Miryokefalon Savaşı (1176)	Türkiye Selçuklu (II. Kılıçarslan) - Doğu Roma (Manuel Komnenos)	Doğu Roma'nın Anadolu'yu geri alma ümidi bitti; Türk tapusu tescillendi
Hıttin Muharebesi (1187)	Eyyubiler (Selahaddin Eyyubi) - Kudüs Haçlı Krallığı	Kudüs 88 yıl sonra Haçlılardan geri alındı; III. Haçlı Savaşı'na neden oldu
Kösedağ Savaşı (1243)	Türkiye Selçuklu (II. Gıyaseddin Keyhüsrev) - Moğollar (Baycu Noyan)	Türkiye Selçuklu Devleti Moğol tahakkümüne girdi, siyasi birlik bozuldu

Örnekler

Örnek 1Tarihçilerin 1071 Malazgirt Zaferi için 'vatan açan ve devlet kuran zafer', 1176 Miryokefalon Zaferi için ise 'devlet ve vatan koruyan zafer' nitelendirmesini yapmalarının gerekçesini açıklayınız.
Cevabı göster
1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu’nun kapıları Türklere açılmış, Türkmenler kitleler hâlinde Anadolu’ya yerleşmiş ve Türkiye Selçuklu Devleti ile ilk Türk beylikleri kurulmuştur. 1176 Miryokefalon Zaferi’nde ise Doğu Roma İmparatoru Manuel Komnenos, Türkiye Selçuklu Devleti’ni yıkmak ve Türkleri Anadolu’dan tamamen atmak amacıyla sefere çıkmış; Sultan II. Kılıçarslan’ın kazandığı zaferle hem kurulan devlet hem de vatan hâline getirilen Anadolu korunarak Doğu Roma’nın Anadolu’yu geri alma ümidi kesin olarak sona erdirilmiştir.
Örnek 2Malazgirt Zaferi'nden sonra Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliklerinden Saltuklular, Mengücekliler, Danişmentliler ve Artukluların Anadolu'daki Türk-İslam medeniyetine kazandırdığı birer mimari eseri il bazında eşleştirerek yazınız.
Cevabı göster
• Saltuklular: Erzincan (Tercan) sınırlarındaki Mama Hatun Külliyesi, • Mengücekliler: Sivas’taki Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası (Külliyesi) (Anadolu’daki ilk külliye), • Danişmentliler: Tokat (Niksar) sınırlarındaki Yağıbasan Medresesi (Anadolu’daki ilk medrese), • Artuklular: Diyarbakır’daki taş kemerli Malabadi Köprüsü.
Örnek 3I. Haçlı Savaşı (1096-1099) ile II. Haçlı Savaşı'nın (1147-1149) Türkiye Selçuklu Devleti açısından sonuçlarını karşılaştırınız.
Cevabı göster
I. Haçlı Savaşı’nda öncü birlikler Drakon Çayı’nda dağıtılmışsa da arkadan gelen kalabalık Haçlı orduları karşısında Sultan I. Kılıçarslan başkent İznik’i kaybetmiş, başkenti Konya’ya taşımış ve Dorileon Savaşı sonrasında Haçlıların Suriye-Filistin’e geçişini engelleyememiştir. II. Haçlı Savaşı’nda ise Sultan I. Mesud, Alman Kralı III. Konrad’ı II. Dorileon’da, Fransa Kralı VII. Louis’yi ise Göller Bölgesi’nde ağır yenilgiye uğratarak Haçlıların kara yoluyla Anadolu’yu geçmesini engellemiştir.
Örnek 41187 Hıttin Muharebesi'nin nedenini, komutanını ve hem İslam dünyası hem de Avrupa açısından doğurduğu temel sonucu belirtiniz.
Cevabı göster
Haçlı komutanı Renaud de Chatillon’un anlaşmayı bozarak Müslüman ticaret kervanlarına saldırması üzerine Eyyubi Devleti hükümdarı Selahaddin Eyyubi harekete geçmiş ve 1187 Hıttin Muharebesi’nde Haçlı ordusunu mağlup ederek üç ay sonra Kudüs’ü yeniden fethetmiştir. Bu zafer İslam dünyasında büyük bir dayanışma ve saygınlık sağlarken, Avrupa’da İngiliz, Fransız ve Alman hükümdarlarının katıldığı III. Haçlı Savaşı’nın (1189-1192) başlamasına neden olmuştur.
Örnek 51202-1204 yılları arasında gerçekleşen IV. Haçlı Savaşı'nın başlangıçtaki hedefi ile ulaştığı sonucu karşılaştırarak bu durumun Türkiye Selçuklu Devleti'ne etkisini açıklayınız.
Cevabı göster
IV. Haçlı Savaşı, Papa III. Innocentius tarafından Kudüs’ü Müslümanlardan geri almak amacıyla başlatılmıştır. Ancak Haçlı ordusu ve Venedikliler Kudüs’e gitmek yerine Kostantiniye’ye (İstanbul) yönelmiş, şehri üç gün yağmalamış ve 1204’te İstanbul’da Latin İmparatorluğu’nu kurmuştur. Doğu Roma’nın parçalanarak İznik ve Trabzon’a çekilmesi, Türkiye Selçuklu Devleti’nin batı sınırını rahatlatmış ve Selçukluların Akdeniz ile Karadeniz kıyılarına açılarak ticari güçlerini artırmasını sağlamıştır.
Örnek 61243 Kösedağ Savaşı öncesinde Türkiye Selçuklu Devleti'nin içinde bulunduğu siyasi/toplumsal sorunları ve savaşın Anadolu Türk tarihine etkisini açıklayınız.
Cevabı göster
Savaş öncesinde II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Vezir Sadeddin Köpek’in baskıcı yönetimi, ağır vergiler ve Türkmenlerin dışlanması sonucu 1240 Babaîler İsyanı çıkmış; isyanın güçlükle bastırılması devletin zayıflığını ortaya çıkarmıştır. 1243 Kösedağ Savaşı’nda Baycu Noyan komutasındaki Moğolların sahte ricat taktiği ve Selçuklu komuta kademesindeki zaaf nedeniyle ordu dağılmış; Türkiye Selçuklu Devleti Moğol tahakkümü altına girmiş ve Anadolu’da siyasi birlik bozulmuştur.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

117 Eylül 1176 tarihinde Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan ile Doğu Roma İmparatoru Manuel Komnenos arasında gerçekleşen Miryokefalon Savaşı'nın Türk tarihi açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
21071 Malazgirt Zaferi'nden sonra Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri ve bıraktıkları kültürel mirasla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
3Musul Atabeyi İmadeddin Zengi'nin 1144 yılında Urfa Haçlı Kontluğu'na son vermesi Avrupa'da aşağıdaki gelişmelerden hangisine doğrudan neden olmuştur?
41243 Kösedağ Savaşı öncesinde Türkiye Selçuklu Devleti'nin askerî ve idari zaaf içinde olduğunu göstererek Moğolları Anadolu'ya saldırma konusunda cesaretlendiren iç gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
51040-1299 yılları arasındaki önemli askerî mücadelelerle ilgili aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- I. Haçlı Savaşı sırasında Türkiye Selçuklu Sultanı I. Kılıçarslan başkent İznik'i kaybedince devlet merkezini Konya'ya taşımıştır.
- 1187 Hıttin Muharebesi'nde Türkiye Selçuklu Sultanı I. Mesud Haçlıları yenerek Kudüs'ü fethetmiştir.
- IV. Haçlı Savaşı'nda Haçlılar Kudüs'e gitmek yerine Doğu Roma başkenti İstanbul'u yağmalamış ve 1204'te Latin İmparatorluğu'nu kurmuştur.
- 1243 Kösedağ Savaşı'nda Selçuklu ordusu Moğol ordusundan sayıca çok daha az olduğu için savaşı kaybetmiştir.
- Haçlı Savaşları sırasında Batı dünyası İslam dünyasının kağıt, pusula, şeker, dokuma ve cam işleme gibi maddi kültür birikimini tanıma fırsatı bulmuştur.
6Aşağıdaki askerî mücadeleleri veya tarihî şahsiyetleri ilgili oldukları gelişmelerle eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
1. Sultan Alp Arslan, Malazgirt Zaferi'nden sonra komutanlarına olarak savaştıkları bölgelerde beylik kurma izni vermiştir.
2. Süleyman Şah'ın 1075 yılında şehrini fethedip merkez yapmasıyla Türkiye Selçuklu Devleti fiilen kurulmuştur.
3. Anadolu'daki ilk medrese olan Yağıbasan Medresesi, Beyliği döneminde Tokat sınırları içinde inşa edilmiştir.
4. Papa II. Urbanus, 1095 yılında Konsili'nde yaptığı çağrıyla I. Haçlı Savaşı'nı başlatmıştır.
5. 1243 Savaşı sonucunda Türkiye Selçuklu Devleti 65 yıl sürecek Moğol tahakkümü altına girmiştir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
81071 Malazgirt, 1176 Miryokefalon ve 1243 Kösedağ savaşlarını; (1) Tarafları, (2) Sonuçları ve (3) Anadolu'daki Türk siyasi varlığına etkileri bakımından 3 adımda karşılaştırınız.

Kısaca

1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Sultan Alp Arslan’ın komutanlarına tanıdığı kılıç hakkı doğrultusunda Anadolu’da Saltuklular, Mengücekliler, Danişmentliler, Artuklular ve Çaka Beyliği gibi ilk Türk beylikleri ile 1075’te İznik’te Türkiye Selçuklu Devleti kurulmuş; inşa edilen cami, medrese, külliye, köprü ve kervansaraylarla Anadolu hızla Türkleşmiştir.
17 Eylül 1176 Miryokefalon Zaferi’nde Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan, Doğu Roma İmparatoru Manuel Komnenos’un ordusunu Göller Bölgesi’nde pusuya düşürerek yenilgiye uğratmış; böylece Doğu Roma’nın Türkleri Anadolu’dan çıkarma ümidi tamamen sona ermiş ve Anadolu’nun kesin olarak Türk yurdu olduğu tescil edilmiştir.
Avrupalıların dini, siyasi ve ekonomik nedenlerle başlattığı I. Haçlı Savaşı (1096-1099) sonucunda Türkiye Selçuklu Devleti başkentini İznik’ten Konya’ya taşımak zorunda kalmış ve Urfa, Antakya, Kudüs ile Trablus’ta Haçlı kontlukları/krallığı kurulmuştur.
Musul Atabeyi İmadeddin Zengi’nin 1144’te Urfa’yı geri alması üzerine başlayan II. Haçlı Savaşı (1147-1149)’nda Sultan I. Mesud, Alman ve Fransız Haçlı ordularını Anadolu’da bozguna uğratmış; Türklerin çaresiz kalan Haçlı askerlerine gösterdiği merhamet Batı kaynaklarına bile yansımıştır.
Eyyubi Devleti’nin kurucusu Selahaddin Eyyubi, 1187 Hıttin Muharebesi’nde Haçlıları mağlup ederek Kudüs’ü yeniden fethetmiş; bunun üzerine düzenlenen III. Haçlı Savaşı (1189-1192) Kudüs’ü geri alamamış, IV. Haçlı Savaşı (1202-1204) ise amacından saparak İstanbul’un yağmalanması ve Latin İmparatorluğu’nun kurulmasıyla sonuçlanmıştır.
1240 Babaîler İsyanı ile sarsılan Türkiye Selçuklu Devleti, 1243 Kösedağ Savaşı’nda Baycu Noyan komutasındaki Moğol (İlhanlı) ordusuna yenilmiş; bu yenilgi sonucunda Anadolu’da siyasi birlik bozulmuş ve devlet 1308’e kadar Moğol tahakkümü altına girmiştir.