İçeriğe geç

11. sınıf · Türk Dili ve Edebiyatı · 4. hafta (5-9 Ekim 2026)

Konuşma: Sözlü İletişim Engelleri, Nedenleri, Çözüm Yolları ve Drama Sergileme

1. TEMA: BİR DİYECEĞİM VAR! teması · Konu özeti

Etkinlikler
Bu hafta

'Bir Diyeceğim Var!' temasının ilk üç haftasında Karagöz oyunundan mektup ve dilekçeye uzanan metinler üzerinden iletişimin doğasını incelemiştik. Hatırlayacağımız üzere Karagöz ile Hacivat arasındaki güldürü bile temelde bir sözlü iletişim engeline (eğitim ve dil farkından doğan yanlış anlaşılmalara) dayanıyordu. Bu haftaki Edebiyat Atölyesi (Anlatma - Konuşma) dersimizde; günlük yaşamda karşılaştığımız sözlü iletişim engellerinin nedenlerini, sonuçlarını ve çözüm yollarını analiz edecek, konuşmayı yönetme stratejilerini öğrenecek ve bu engelleri konu alan bir drama (canlandırma) performansı tasarlayacağız.

1. Sözlü İletişim Engellerinin Nedenleri ve Türleri

İletişim sürecinde göndericinin (konuşmacının) zihnindeki duygu ve düşüncenin alıcıya (dinleyiciye) eksiksiz ulaşmasını engelleyen unsurlara iletişim engelleri denir. İletişim engelleri kaynağına göre üç ana grupta incelenir:

1) Fiziksel ve Teknik (Çevresel) Engeller: İletişimin gerçekleştiği fiziksel ortamdan veya kanaldan kaynaklanan engellerdir. Ortamdaki aşırı gürültü ve uğultu, mekanın havasız, çok sıcak veya soğuk olması, konuşmacı ile dinleyici arasındaki aşırı mesafe, mikrofon/ses sistemi arızaları ve işitme güçlükleri bu gruba girer.

2) Psikolojik ve Sosyal-Kültürel Engeller: Gönderici ve alıcının iç dünyasından veya toplumsal konumlarından kaynaklanan engellerdir. Ön yargılar, kalıp yargılar, empati yoksunluğu, benmerkezcilik, sosyal statü farkını baskı aracına dönüştürme, konuşma kaygısı/heyecanı, geçmişteki olumsuz yaşantılar ve sahte dinleme (dinliyormuş gibi yapıp kendi söyleyeceğini kurgulama) en yaygın psikolojik engellerdir.

3) Dil ve Anlatım (Semantik / Anlambilimsel) Engelleri: Gönderici ile alıcının ortak bir kod (dil ve söz varlığı) kullanmamasından doğan engellerdir. Karşı tarafın bilmediği mesleki terimlere (jargona), yabancı kelimelere veya yerel ağız özelliklerine aşırı yer verme (tıpkı Hacivat'ın süslü Osmanlıcasını Karagöz'ün yanlış anlaması gibi), çok anlamlı ifadeler, bozuk diksiyon, tekdüze (monoton) ses tonu ve söz ile beden dilinin birbiriyle çelişmesi dil kaynaklı engellerdir.

SÖZLÜ İLETİŞİM ENGELLERİNİN KAYNAKLARINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI1. Fiziksel ve Teknik Engeller• Ortamdaki aşırı gürültü ve uğultu,• Yetersiz aydınlatma, aşırı sıcak/ soğuk ve mesafe uzaklığı,• Mikrofon, telefon veya bağlantı arızaları (kanal gürültüsü),• İşitme veya konuşma güçlükleri.2. Psikolojik ve Sosyal Engeller• Ön yargılar ve kalıp yargılar,• Empati yoksunluğu ve benmerkezcilik,• Statü farkı, kibir ve üstenci dil,• Aşırı heyecan, kaygı, öfke veya geçmiş olumsuz deneyimler,• Dinliyormuş gibi görünme (sahte).3. Dil ve Anlatım (Semantik) Engelleri• Ortak dil/kod eksikliği, aşırı terim veya yabancı kelime kullanımı,• Çok anlamlılık ve anlatım bozukluğu,• Bozuk diksiyon, yanlış vurgu/tonlama,• Beden dili ile sözün çelişmesi,• Karagöz-Hacivat tipi yanlış anlamalar.

2. Davranışsal İletişim Engelleri ve Çözüm Yolları: Ben Dili ve Etkin Dinleme

İletişim bilimci Thomas Gordon'un sınıflandırmasına göre günlük konuşmalarda farkında olmadan kullandığımız bazı kalıp tepkiler iletişimi anında kilitler. Başlıca davranışsal iletişim engelleri şunlardır: • Emir verme ve yönlendirme ('Hemen dediğimi yap!'), • Uyarma ve gözdağı verme / tehdit ('Bir daha geç kalırsan sonuçlarına katlanırsın!'), • Suçlama, yargılama ve eleştirme ('Sen zaten hiç sorumluluk bilmezsin!'), • Ad takma ve alay etme, • Sorguya çekme ve • Konuyu saptırma / geçiştirme.

İletişim Engellerinin Sonuçları: Bu engeller alıcıda savunmaya geçme, direnç gösterme, anlaşılmadığı hissi, öz güven kaybı, öfke ve iletişimi tamamen kesme (küskünlük veya çatışma) sonuçlarını doğurur.

Çözüm Yolları: 1) 'Sen Dili' Yerine 'Ben Dili' Kullanmak: Karşı tarafın kişiliğini suçlayan 'Sen hep sözümü kesiyorsun!' (Sen dili) yerine; davranışı, somut etkisini ve konuşmacıda uyandırdığı duyguyu belirten 'Konuşurken sözüm kesildiğinde (davranış) söyleyeceklerimi unutuyorum (etki) ve üzülüyorum (duygu)' (Ben dili) yapısı kullanılmalıdır. 2) Empati ve Etkin (Katılımlı) Dinleme: Göz teması kurmak, söz kesmeden dinlemek ve 'Seni doğru anladıysam...' diyerek geri bildirim (yansıtma) vermek engelleri ortadan kaldırır.

GORDON'UN İLETİŞİM ENGELLERİ VE ÇÖZÜM YOLU: SEN DİLİ YERİNE BEN DİLİYıkıcı İletişim Engelleri (Sen Dili)• Emir verme ve yönlendirme ('Hemen sus ve otur!')• Gözdağı verme / Tehdit ('Bir daha konuşursan...')• Suçlama, yargılama ve eleştirme ('Sen hep böylesin!')• Ad takma ve alay etme ('Acemi, laf anlamaz!')• Konuyu saptırma ve sorguya çekme• SONUÇ: Savunmaya geçme, küskünlük ve çatışma.Yapıcı Çözüm: Ben Dili ve Etkin Dinleme• Kişiliği değil, davranışı ve yarattığı duyguyu anlatır: (Davranış + Somut Etki + Hissettirdiği Duygu)• Örnek: 'Sözüm kesildiğinde (davranış) düşüncemi unutuyorum (etki) ve üzülüyorum (duygu).'• Göz teması kurma ve açık uçlu geri bildirim verme,• SONUÇ: Empati, karşılıklı saygı ve uzlaşı.

3. Konuşmayı Yönetme ve Dilin Kullanım Alanlarına Göre İçerik Oluşturma

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli konuşma becerisi süreç bileşenlerine (TDE3.1 ve TDE3.2) göre başarılı bir konuşmacı, konuşmasını rastgele değil planlı bir stratejiyle yönetir:

1) Amaç, Tür ve Hedef Kitle Seçimi (TDE3.1.1): Konuşmacı önce konuşmasının amacına (bilgilendirme, ikna etme, sorun çözme, edebi/estetik zevk verme) ve türüne (hazırlıklı konuşma mı yoksa hazırlıksız/doğaçlama konuşma mı olacağına) karar verir. Hedef kitlenin yaş, eğitim ve ilgi düzeyini tahmin ederek giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini tasarlar.

2) Dilin Kullanım Alanına Göre Sınıflandırma (TDE3.2.4): Konuşmanın içeriği ve üslubu, iletişimin gerçekleştiği dört temel alana göre şekillenir: • Özel Alan: Aile bireyleri ve yakın arkadaşlarla yapılan, samimi ve içten üslubun kullanıldığı konuşmalar. • Kamusal Alan: Vatandaş olarak resmi kurumlarda, belediyede, hastanede veya toplu taşımada yapılan, nezaket ve toplumsal kurallara dayalı konuşmalar. • Mesleki Alan: İş yerinde, mülakatlarda ve çalışma hayatında kullanılan profesyonel konuşmalar. • Eğitim Alanı: Sınıf, seminer ve konferanslarda ölçünlü (standart) Türkçe ve akademik üslupla yapılan konuşmalar.

KONUŞMAYI YÖNETME VE İÇERİK OLUŞTURMA SÜRECİ (TDE3.1 & TDE3.2)1. Seçim Yapma ve Alan Sınıflandırması• Konuşma Amacı: İkna etme, bilgilendirme, estetik zevk verme veya toplumsal farkındalık oluşturma.• Türü: Hazırlıklı konuşma / Hazırlıksız (doğaçlama).• Dilin Kullanım Alanına Göre İçerik Seçimi: - Özel alan (aile/arkadaş - samimi üslup) - Kamusal, Mesleki ve Eğitim alanı (resmî/ölçünlü dil).2. Ses, Beden Dili ve Görsel Ögelerle Sunum• Diksiyon ve Boğumlama: Sesleri doğru çıkarma, vurgu, tonlama ve durakları yerinde kullanma.• Beden Dili: Jest (el-kol-baş) ve mimikleri (yüz) sözlü mesajla uyumlu ve doğal kullanma.• Dil İşlevleri: Göndergesel, alıcıyı harekete geçirme, heyecana bağlı ve kanalı kontrol işlevlerinden yararlanma.

4. Sesle Anlam Oluşturma (Diksiyon) ve Beden Dili Uyumu

Sözlü iletişimde mesajın yalnızca 'ne söylendiği' (sözcükler) değil, 'nasıl söylendiği' (ses tonu ve beden dili) de belirleyicidir. Konuşmada sesle anlam oluşturma (TDE3.2.7) şu unsurlara dayanır:

• Diksiyon, Boğumlama (Artikülasyon) ve Telaffuz: Ünlü ve ünsüzlerin ağızdan doğru çıkış yerleriyle, yutmadan ve yuvarlamadan net biçimde seslendirilmesidir. • Vurgu, Tonlama ve Durak: Cümlede asıl önemli olan kelimenin baskılı söylenmesi (vurgu), sesin duyguya göre yükseltilip alçaltılması (tonlama) ve anlam kümeleri arasında nefes/anlam boşlukları bırakılmasıdır (durak).

• Beden Dili (Jest ve Mimikler): El, kol ve baş hareketleri (jest) ile yüz ifadeleri (mimik), göz teması, duruş ve kişisel alan (proksemik) kullanımı sözlü iletiyle tam bir uyum içinde olmalıdır. Örneğin 'Sizi dinlemekten çok mutluyum' derken kollarını kavuşturup saate bakmak veya yüzünü asmak, söz ile beden dili arasında çelişki yaratarak büyük bir iletişim engeline dönüşür.

5. Sözlü İletişim Engellerini Konu Alan Drama (Canlandırma) Uygulaması

Bu haftanın temel performans görevi, günlük yaşamda karşılaşılan sözlü iletişim engellerini konu alan bir drama (canlandırma) sergilemektir. Grup çalışması olarak yürütülen bir drama uygulaması üç aşamada gerçekleştirilir:

1) Hazırlık ve Kurgu (Plan Taslağı): Grup üyeleri özel, kamusal, mesleki veya eğitim alanından somut bir çatışma durumu seçer (örneğin hastanede hastaya sürekli Latince tıp terimleri kullanan doktor; öğrencisini dinlemeden ön yargıyla suçlayan veli; gürültülü bir gişede birbirini yanlış anlayan memur ve vatandaş). Karşılaştırma içeren iletiler ve görsel/işitsel destek ögeleri belirlenir.

2) Canlandırma (Rol Oynama ve Doğaçlama): İlk perdede iletişim engeli ve bu engelin doğurduğu iletişim kazası/çatışma tüm doğallığıyla canlandırılır. İkinci perdede ise karakterler empati, etkin dinleme, ortak dil ve 'Ben dili' kullanarak iletişim engelini ortadan kaldırır ve sağlıklı uzlaşıyı gösterir. 3) Değerlendirme ve Geri Bildirim: Performans sonunda öğretmen, akranlar ve öğrencinin kendisi dereceli puanlama anahtarı üzerinden değerlendirme yapar.

İLETİŞİM ENGELLERİNİ KONU ALAN DRAMA (CANLANDIRMA) AŞAMALARI1. Hazırlık ve Isınma (Kurgu)• Günlük yaşamdan bir iletişim çatışması (örn. hasta-doktor, veli-öğrenci, gişe memuru) durumu seçilir.• Roller, mekân ve hedef kitle belirlenir; konuşma taslağı ve stratejisi oluşturulur.2. Canlandırma (Rol Oynama)• İlk sahnede iletişim engeli (ön yargı, terim boğuntusu, dinlememe) ve yol açtığı yanlış anlaşılma sergilenir.• İkinci sahnede engel empati, ortak dil ve etkin dinlemeyle çözüme kavuşturulur.3. Değerlendirme ve Yansıtma• Dereceli puanlama anahtarı ölçütleri: İçeriğe uygunluk, özgünlük, canlandırma becerisi, diksiyon ve beden dili uyumu.• Akran ve öz değerlendirme geri bildirimleriyle konuşma planına son şekli verilir.

6. Hazırlıklı ve Hazırlıksız Konuşmalarda İletişim Kazalarını Yönetme

Konuşma sırasında beklenmedik bir iletişim engeliyle (örneğin dinleyicinin dikkat dağılması, teknik bir arıza, yanlış anlaşılma veya heyecanlanma) karşılaşıldığında ilişkiyi sürdürme (TDE3.1.2) stratejileri devreye sokulur:

Konuşmacı derin bir nefes alarak hızını dengeler; yanlış anlaşılan bir ifadeyi 'Başka bir deyişle / Yani şunu kastediyorum...' diyerek yeniden ifade eder (TDE3.2.5); dinleyicilere soru yönelterek veya kısa bir anekdot/örnek anlatarak dağılan dikkati yeniden toplar.

Örnekler

  1. Örnek 1Aşağıdaki günlük yaşam durumlarında yaşanan sözlü iletişim engellerinin hangi türe (Fiziksel/Teknik, Psikolojik/Sosyal, Dil/Anlatım) girdiğini gerekçesiyle belirleyiniz: I. Bir teknoloji uzmanının yaşlı bir müşteriye telefon arızasını anlatırken 'RAM önbelleği darboğaz yapmış ve işletim sistemi çekirdeği çökmüş' demesi. II. Yan binadaki inşaat matkabı sesi yüzünden öğretmenin anlattıklarının arka sıradaki öğrenciler tarafından duyulamaması. III. Bir yöneticinin yeni işe başlayan genci daha ilk cümlesinde 'Gençler zaten iş beğenmez ve sabırsızdır' diyerek dinlemeyi reddetmesi.

    Cevabı göster

    • I. Durum — Dil ve Anlatım (Semantik) Engeli: Uzmanın hedef kitlenin (yaşlı müşterinin) bilmediği mesleki terimleri (jargon) kullanması ve ortak dil/kod kuramaması anlambilimsel bir engeldir. • II. Durum — Fiziksel ve Teknik (Çevresel) Engel: İnşaat matkabının çıkardığı aşırı gürültü, ses dalgalarının alıcıya ulaşmasını bozan dışsal/fiziksel bir kanal engelidir. • III. Durum — Psikolojik ve Sosyal Engel: Yöneticinin gençlere yönelik 'kalıp yargı ve ön yargı' ile hareket ederek empati kurmaması psikolojik/sosyal bir iletişim engelidir.

  2. Örnek 2Grup ödevine geç kalan arkadaşına 'Sen zaten hep sorumsuzsun, bizi hiç düşünmüyorsun, bir daha seninle ödev yapmam!' diyen bir öğrencinin kullandığı iletişim engellerini tespit ediniz ve aynı durumu 'Ben Dili' kullanarak yeniden yazınız.

    Cevabı göster

    • Tespit Edilen Engeller: Öğrenci 'Sen Dili' kullanarak arkadaşının kişiliğini suçlamış, yargılamış ('hep sorumsuzsun' genellemesi) ve tehdit/gözdağı vermiştir ('bir daha ödev yapmam'). • Ben Dili İle Yeniden İfadesi (Davranış + Etki + Duygu): 'Toplantımıza kararlaştırdığımız saatten bir saat geç geldiğinde (davranış), sunumumuzu yetiştiremeyeceğiz diye endişeleniyorum (duygu) ve görev paylaşımımız aksıyor (somut etki).'

  3. Örnek 3Dilin kullanım alanlarını (özel, kamusal, mesleki ve eğitim alanı) göz önünde bulundurarak, 'iletişim engelleri' konusunda yapılacak dört farklı konuşmanın hedef kitlesini ve üslup özelliğini karşılaştırınız.

    Cevabı göster

    1) Özel Alan: Akşam yemeğinde aile bireyleriyle yapılan konuşmadır; içten, sıcak ve samimi bir günlük konuşma üslubu kullanılır. 2) Kamusal Alan: Bir belediye halk gününde veya apartman toplantısında komşularla yapılan konuşmadır; toplumsal nezaket kurallarına ve ortak uzlaşı diline dikkat edilir. 3) Mesleki Alan: Bir şirketin insan kaynakları toplantısında departmanlar arası iletişim kopukluğunu çözmek için yapılan konuşmadır; iş odaklı, kurumsal ve profesyonel bir dil kullanılır. 4) Eğitim Alanı: Okulda sınıf arkadaşlarına ve öğretmene yapılan sunumdur; ölçünlü (standart) Türkçe, terimsel doğruluk ve öğretici/açıklayıcı bir üslup kullanılır.

  4. Örnek 4Sözlü iletişimde 'Diksiyon (boğumlama, vurgu, tonlama)' ve 'Beden Dili (jest ve mimikler)' unsurlarının iletişim engellerini önlemedeki rolünü açıklayınız.

    Cevabı göster

    Sözlü iletişimde kelimeler doğru seçilse bile kelimelerin ağızdan yanlış veya anlaşılmaz çıkması (boğumlama/artikülasyon bozukluğu) ve tekdüze (monoton) bir sesle konuşulması dinleyicide dikkat dağınıklığına ve yanlış anlamalara yol açar. Vurgu ve tonlama söze duygu ve anlam derinliği katar. Beden dili (jest ve mimikler, göz teması) ise sözlü mesajı somutlaştırır ve güven verir; söz ile beden dilinin uyumlu olması alıcının mesajı eksiksiz ve doğru kod açımıyla anlamasını sağlar.

  5. Örnek 5Sözlü iletişim engellerini konu alan bir sınıf içi drama (canlandırma) etkinliği tasarlayan öğrenci grubunun, performans öncesinde, sırasında ve sonrasında dikkat etmesi gereken temel aşamalar nelerdir?

    Cevabı göster

    1) Performans Öncesi (Hazırlık): Günlük yaşamdan gerçekçi bir iletişim engeli senaryosu seçilir; konuşmanın amacı, hedef kitlesi, rol dağılımı ve kullanılacak görsel/işitsel materyaller planlanır. 2) Performans Sırası (Canlandırma): Karakterler önce iletişim engelini (örneğin ön yargı, gürültü, sen dili veya terim kullanımı) ve doğurduğu çatışmayı canlandırır; ardından empati, ben dili ve etkin dinlemeyle sorunu çözer. Bu süreçte diksiyon ve beden dili etkin kullanılır. 3) Performans Sonrası (Değerlendirme): Dereceli puanlama anahtarı ile öz değerlendirme ve akran değerlendirmesi yapılarak güçlü ve geliştirilmesi gereken yönler belirlenir.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Bir doktorun muayene ettiği hastasına hastalığını açıklarken günlük dilde karşılığı olan kelimeler yerine sürekli Latince tıp terimleri kullanması ve hastanın hiçbir şey anlamayarak yanlış ilaç kullanması, aşağıdaki iletişim engellerinden hangisine örnektir?

  2. 2Aşağıdaki cümlelerden hangisi iletişim engellerini ortadan kaldıran 'Ben Dili'ne uygun bir örnektir?

  3. 3Sözlü iletişim engelleri ve konuşma yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • Ön yargılar, kalıp yargılar ve empati yoksunluğu psikolojik ve sosyal kaynaklı iletişim engelleri arasında yer alır.
    • Etkili bir konuşmada konuşmacının sözleri ile beden dilinin (jest ve mimiklerinin) birbiriyle çelişmesi iletişimi güçlendirir.
    • Konuşmacının dinleyicilere 'Sesim arka sıralara ulaşıyor mu?' veya 'Bu noktayı anlatabildim mi?' diye sorması dilin 'kanalı kontrol işlevi'ne örnektir.

  4. 4Dilin kullanım alanları ve drama performansıyla ilgili aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • Dilin kullanım alanlarından 'özel alan', aile bireyleri ve yakın arkadaşlarla yapılan samimi konuşmaları kapsar.
    • Karagöz oyununda Hacivat ile Karagöz arasında yaşanan yanlış anlaşılmalar fiziksel gürültü engelinden kaynaklanmaktadır.
    • Sözlü iletişim engellerini konu alan bir drama performansı değerlendirilirken içeriğe uygunluk, özgünlük, canlandırma becerisi, diksiyon ve beden dili ölçütleri dikkate alınır.

  5. 5Sözlü iletişim sürecine ait aşağıdaki kavramları karşılık gelen açıklamalarla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  6. 6Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

    1. Bir insanın kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini doğru anlamaya çalışmasına denir.
    2. Konuşma sırasında duygu ve düşünceleri desteklemek amacıyla yapılan el, kol ve baş hareketlerine denir.
    3. Karşı tarafın kişiliğini hedef alan, suçlayıcı ve savunmaya itici iletişim diline dili denir.

  7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

    1. Konuşma sırasında duyguları yansıtmak üzere kaş, göz ve yüz kaslarıyla yapılan anlatım hareketlerine denir.
    2. Söz söyleme sanatında seslerin doğru çıkarılması, vurgu ve tonlamanın kurallarına uygun yapılmasına denir.
    3. Bir iletişim çatışmasını sahnede rol oynayarak ve doğaçlama yaparak canlandırma çalışmasına denir.

  8. 8Okul kantininde veya bir kamu kurumunda yaşanan sözlü bir iletişim çatışması hayal ediniz. TDE3.1 ve TDE3.2 öğrenme çıktılarına göre; 1) Çatışmaya yol açan iletişim engellerini, 2) Bu engellerin taraflar üzerindeki olumsuz sonuçlarını ve 3) Empati, Ben dili ve beden dili uyumuyla çatışmanın nasıl çözüleceğini iki sahnelik bir drama kurgusu şeklinde açıklayınız.

Kısaca

  • Gönderici (kaynak) ile alıcı arasında iletinin doğru anlaşılmasını zorlaştıran veya tamamen koparan her türlü içsel ve dışsal faktöre 'iletişim engeli' denir.
  • Sözlü iletişim engelleri kaynaklarına göre; 1) Fiziksel ve teknik engeller (gürültü, mesafe, ortam), 2) Psikolojik ve sosyal engeller (ön yargı, empati eksikliği, kaygı, statü farkı) ve 3) Dil ve anlatım (semantik) engelleri (jargon, bozuk diksiyon, söz-beden dili çelişkisi) olarak üçe ayrılır.
  • Emir verme, tehdit etme, suçlama, alay etme ve öğüt verme gibi 'Sen Dili' kalıpları iletişimi tıkarken; davranışı ve duyguyu ifade eden 'Ben Dili', empati ve etkin dinleme iletişim engellerini ortadan kaldırır.
  • Konuşma içeriği oluşturulurken dilin kullanım alanı (özel alan, kamusal alan, mesleki alan ve eğitim alanı) ile hedef kitlenin özellikleri dikkate alınarak üslup ve söz varlığı belirlenir.
  • Konuşmada dilin göndergesel, heyecana bağlı, alıcıyı harekete geçirme ve özellikle iletişim kopukluğunu önleyen 'kanalı kontrol işlevi' etkin biçimde kullanılır.
  • Sözlü iletişim engellerini konu alan drama (canlandırma) çalışmalarında performans; içeriğe uygunluk, özgünlük, canlandırma becerisi, diksiyon (vurgu/tonlama) ve beden dilini etkili kullanma ölçütleriyle değerlendirilir.

Bu dersin öteki kaynakları