Türkiye'nin Dış Ticareti ve Dünya Pazarlarındaki Yeri: İhracat ve İthalatın Sektörel Dağılımı, Başlıca Ticaret Ortakları ve Dış Ticaret Hacmi (12.2.10)

Örnekler

1. Örnek 1Bir ülkenin dış ticaret hacmi ile dış ticaret dengesi arasındaki farkı açıklayarak Türkiye'nin dış ticaret dengesini etkileyen en önemli ithalat kalemini belirtiniz.

   Cevabı göster

   Dış ticaret hacmi bir ülkenin yıllık ihracat ve ithalat tutarlarının toplamıdır (İhracat + İthalat); dış ticaret dengesi ise ihracat gelirleri ile ithalat giderleri arasındaki farktır (İhracat - İthalat). Türkiye'de dış ticaret dengesinin açık vermesine (ithalatın ihracattan fazla olmasına) yol açan en büyük kalem, ham petrol ve doğal gaz başta olmak üzere enerji kaynakları ithalatıdır.

2. Örnek 2Cumhuriyet'in ilk yıllarından günümüze Türkiye'nin ihracat ürünlerinin sektörel dağılımında nasıl bir değişim yaşanmıştır?

   Cevabı göster

   Cumhuriyet'in ilk yıllarında sanayi tesisleri yetersiz olduğu için ihracatımızın büyük bölümünü (%80'den fazlasını) tütün, pamuk, fındık, kuru üzüm ve incir gibi tarım ürünleri ile işlenmemiş madenler oluşturuyordu. Özellikle 1980 sonrasındaki sanayileşme hamlesiyle bu tablo tersine dönmüş; günümüzde ihracatımızın yaklaşık %94'ü otomotiv, makine, beyaz eşya, demir-çelik ve tekstil gibi sanayi ürünlerinden oluşmaktadır.

3. Örnek 3Türkiye'nin ithalatında yatırım (sermaye) malları, ara mallar (ham maddeler) ve tüketim mallarının paylarını karşılaştırarak ara malı ithalatının yüksek olmasının nedenini yorumlayınız.

   Cevabı göster

   Türkiye'nin toplam ithalatında ara mallar ve ham maddeler yaklaşık %70-75 ile ilk sırada, yatırım (sermaye) malları %14-15 ile ikinci sırada, tüketim malları ise %10-12 ile üçüncü sırada yer alır. Ara malı ithalatının yüksek olması, Türkiye'de imalat sanayisinin (otomotiv, kimya, elektronik, demir-çelik) güçlü bir üretim kapasitesine sahip olduğunu ancak üretimde kullanılan enerji, kimyasal girdi ve yarı mamullerde dışa bağımlılığın sürdüğünü gösterir.

4. Örnek 4Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı ilk üç ülke ile en fazla ithalat yaptığı ilk üç ülkeyi yazarak bu ülkelerle ticaretimizde öne çıkan ürün gruplarını belirtiniz.

   Cevabı göster

   En fazla ihracat yaptığımız ülkeler başında Almanya, ABD ve Birleşik Krallık (İngiltere) gelir; bu ülkelere motorlu kara taşıtları, beyaz eşya, makine, demir-çelik ve hazır giyim ürünleri satılır. En fazla ithalat yaptığımız ilk üç ülke ise Rusya, Çin ve Almanya'dır; Rusya'dan doğal gaz ve petrol, Çin'den elektronik cihazlar ve makineler, Almanya'dan ise fabrika makineleri, motor parçaları ve kimyasal ürünler alınır.

5. Örnek 5Türkiye'nin dış ticaretinde deniz yolu taşımacılığının ilk sırada yer almasının coğrafi ve ekonomik nedenleri nelerdir?

   Cevabı göster

   Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili bir yarımada olması, İstanbul, İzmir, Mersin, İskenderun ve Samsun gibi gelişmiş hinterlanda sahip limanlarının bulunması coğrafi avantaj sağlar. Ekonomik olarak ise deniz yolu taşımacılığı tek seferde çok yüksek tonajlı yükleri en düşük birim maliyetle kıtalar arasında taşıma imkânı sunduğu için dış ticaretimizin yarısından fazlası deniz yoluyla gerçekleştirilir.

6. Örnek 6Kıyı ve ulaşım kavşaklarında kurulan serbest bölgelerin (Mersin, İzmir, İstanbul, Bursa vb.) Türkiye ekonomisine ve dış ticaretine sağladığı başlıca katkılar nelerdir?

   Cevabı göster

   Serbest bölgeler gümrük vergisi ve bürokratik işlemlerden muaf tutulan özel ekonomi alanlarıdır. İhracata yönelik üretimi ve yabancı sermaye girişini hızlandırır, yerli üreticilerin dünya fiyatlarıyla ham madde ve ara malı temin etmesini sağlar, yeni teknoloji transferine aracılık eder ve bulundukları illerde geniş istihdam olanakları oluşturur.

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Türkiye'nin dış ticareti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   AGünümüzde toplam ihracat gelirlerimizin yüzde doksanından fazlasını sanayi ürünleri oluşturmaktadır.Bİthalat giderlerimizin ihracat gelirlerimizden fazla olması nedeniyle dış ticaret açığı verilmektedir.Cİthalatımızda en büyük payı doğrudan halkın kullandığı nihai tüketim malları ve gıda ürünleri alır.DDış ticaret taşımacılığında en fazla kullanılan ulaşım sistemi düşük maliyeti nedeniyle deniz yoludur.EAvrupa Birliği ülkeleri Türkiye'nin dış satımında en büyük paya sahip olan ekonomik topluluktur.

2. 2Aşağıdaki ürün gruplarından hangisi Türkiye'nin dış satımında (ihracatında) dış alımına (ithalatına) göre daha düşük bir paya sahiptir?

   AMotorlu kara taşıtları ve otomotiv yan sanayi ürünleriBHazır giyim, tekstil ve konfeksiyon ürünleriCFındık, kuru incir, kuru kayısı ve un gibi tarımsal gıda ürünleriDHam petrol, doğal gaz ve taş kömürü gibi fosil enerji kaynaklarıEBeyaz eşya, elektrikli ev aletleri ve demir-çelik ürünleri

3. 3Türkiye'nin dış ticaret ortakları dikkate alındığında, ülkemizin en fazla ihracat yaptığı ülke ile en fazla ithalat yaptığı iki ülke aşağıdakilerin hangisinde bir arada doğru verilmiştir?

   Aİhracat: Fransa — İthalat: İran ve JaponyaBİhracat: Almanya — İthalat: Rusya ve ÇinCİhracat: Rusya — İthalat: İngiltere ve IrakDİhracat: Çin — İthalat: Almanya ve İspanyaEİhracat: İtalya — İthalat: Brezilya ve Hindistan

4. 4Bir ülkenin siyasi sınırları içinde yer almakla birlikte gümrük ve vergi uygulamaları bakımından gümrük hattı dışında kabul edilen; Mersin, Antalya, İzmir ve İstanbul gibi merkezlerimizde ihracatı ve teknoloji transferini artırmak amacıyla kurulan özel alanlara ne ad verilir?

   AOrganize tarım havzasıBHinterland koridoruCTransit geçiş bölgesiDKabotaj liman sahasıESerbest ticaret bölgesi

5. 5

   • Bir ülkenin bir yıl içindeki ihracat ve ithalat değerlerinin toplamına dış ticaret hacmi adı verilir.DoğruYanlış
   • Türkiye dünya fındık, kuru kayısı, kuru incir ve kiraz üretim ve ihracatında lider ülkeler arasında yer alır.DoğruYanlış
   • Türkiye'nin dış ticaretinde yüklerin taşınmasında en yüksek paya sahip olan ulaşım türü demir yoludur.DoğruYanlış
   • Motorlu kara taşıtları (otomotiv) ve kazan/makine sanayisi Türkiye'nin ihracatında ilk sıralarda yer alan sektörlerdir.DoğruYanlış
   • Kahve, kakao, kauçuk ve hindistan cevizi gibi ürünler Türkiye'de iklim koşulları elverişli olduğu için ihraç ürünlerimiz arasındadır.DoğruYanlış

6. 6

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   Dış ticaret hacmiDış ticaret açığıAra malı ithalatıAlmanyaSerbest bölge

   İhracatı ve yabancı yatırımı artırmak amacıyla gümrük vergilerinden muaf tutulan özel üretim ve ticaret alanıTürkiye'nin dış satımında (ihracatında) birinci sırada yer alan en büyük ticaret ortağıYurt içindeki fabrikalarda nihai ürün elde etmek için dışarıdan alınan enerji, ham madde ve yarı mamullerBir ülkenin belirli bir dönemde gerçekleştirdiği ihracat ve ithalat değerlerinin toplamıÜlkenin dış alım (ithalat) giderlerinin dış satım (ihracat) gelirlerinden fazla olması durumu

7. 7

   Mersinihracatmadencilikdoğal gazsanayidenizhava
   1. Bir ülkenin ürettiği mal ve hizmetleri başka ülkelere döviz karşılığında satmasına adı verilir.
   2. Türkiye'nin toplam ihracatı içerisinde yaklaşık %94'lük oranla en büyük paya ürünleri sahiptir.
   3. Ülkemizin dış ticaret açığı vermesinde en büyük gider kalemini ham petrol ve gibi mineral yakıtların ithalatı oluşturur.
   4. Türkiye'nin dış ticaretinde tek seferde yüksek miktarda yükü ucuza taşıdığı için yolu ilk sırada yer alır.
   5. Türkiye'de ihracatı teşvik etmek amacıyla 1987 yılında kurulan ilk serbest bölgeler ve Antalya'da açılmıştır.
   Kontrol et

8. 8Türkiye'nin toplam ihracatının 255 milyar dolar, toplam ithalatının ise 360 milyar dolar olduğu bir yılda dış ticaret hacmini ve dış ticaret dengesini hesaplayarak bu tablonun Türkiye ekonomisi açısından anlamını yorumlayınız.

   1. ipucunu göster