Ünitenin adı Medine yılları olsa da ilk hafta, çocukluk ve gençlik dönemini hatırlayarak başlar. Aile ilişkilerini, hayatındaki temel olayları ve güvenilirliğiyle ilgili örnekleri zaman sırasıyla ele alacağız.
Doğduğu şehir ve ailesi
Hz. Muhammed, 571 yılında Mekke’de doğmuştur. Annesi Âmine, babası Abdullah’tır. Babası, o doğmadan önce vefat etmiştir.
Mekke, Kâbe’nin bulunduğu şehirdir. Hz. İbrahim’in Kâbe’yi inşa etmesinden sonra önem kazanan bu şehirde zamanla putperestlik yaygınlaşmış, tevhit inancına sahip çok az kişi kalmıştır.
Sütannesi Halime’nin yanında
Mekke’deki sütanne geleneğine uygun olarak Hz. Muhammed, Halime’ye emanet edilmiştir. Çocukluğunun ilk yıllarını onun ailesiyle geçirmiştir.
Bu dönem dört yaşına kadar sürmüş; ardından Mekke’ye, annesinin yanına dönmüştür. Sütanne ile öz anne aynı kişi değildir.
Annesinden dedesine, dedesinden amcasına
Hz. Muhammed altı yaşındayken annesi Âmine, ziyaret dönüşünde Ebva’da vefat etmiştir. Bunun ardından bakımını dedesi Abdülmuttalib üstlenmiştir.
Sekiz yaşındayken dedesi de vefat edince amcası Ebu Talib’in yanında yaşamaya başlamıştır. Ebu Talib ve eşi Fatıma ona ilgi göstermiştir.
Çalışma hayatı ve güven kazanması
Bir süre çobanlık yapmış, ardından amcasına yardımcı olmak için ticaretle ilgilenmiştir. Gençlik yıllarında dürüstlüğü ve güvenilirliğiyle tanınmıştır.
Bu özellikleri nedeniyle Muhammedülemin diye anılmıştır. Ayrıca haksızlığa uğrayanları korumayı amaçlayan Hilfülfudul’a, yani Erdemliler Birliği’ne katılmıştır.
Hz. Hatice ile aile kurması
Hz. Hatice, Hz. Muhammed’e birlikte ticaret yapmayı teklif etmiş; onun dürüstlüğünü yakından tanımıştır. Ticaret yolculuğunda Hz. Hatice’nin yardımcısı Meysere de bulunmuştur.
Daha sonra Hz. Muhammed ile Hz. Hatice evlenmiştir. Bu evlilikten Kasım, Abdullah, Zeynep, Rukiyye, Ümmü Gülsüm ve Fatıma adlı altı çocukları olmuştur.
Kâbe Hakemliği
Kâbe binası yangın ve selde zarar görünce yeniden inşa edilmiştir. İnşa tamamlanınca her kabile Hacerülesved’i yerine koyma onurunu istediği için kabileler anlaşamamıştır. Hz. Muhammed’in adaletine güvenenler onun hakemliğini kabul etmiştir.
Taşı bir örtü üzerine koymuş ve temsilcilerin örtüyü birlikte kaldırmasını sağlamıştır. Ardından taşı yerine yerleştirmiştir. Bu çözüm, görevin onurunu paylaşarak anlaşmazlığı gidermiştir.
Hanif inancı ve tefekkür
Peygamberlik öncesinde Hz. İbrahim’in öğrettiği tevhit inancını sürdürenlere hanif denirdi. Hz. Muhammed de haniflerdendi; putlara tapmazdı.
Zaman zaman Nur Dağı’ndaki Hira Mağarası’na çekilir ve tefekkür ederdi.
Örnekler
Örnek 1Bir aile şemasında Halime “annesi”, Âmine “sütannesi” olarak gösterilmiş. Şema nasıl düzeltilir?
Cevabı göster
Âmine öz annesi, Halime sütannesi olarak gösterilmelidir. İki rol yer değiştirmiştir.
Örnek 2“Ebu Talib → Abdülmuttalib → Âmine” sırası, Hz. Muhammed’in çocukluğunda yanında yaşadığı kişileri zamana göre doğru verir mi?
Cevabı göster
Vermez. Annesi Âmine’den sonra dedesi Abdülmuttalib, ardından amcası Ebu Talib bakımını üstlenmiştir.
Örnek 3Bir öğrencinin notunda “Babası, Hz. Muhammed altı yaşındayken vefat etti.” yazıyor. Hangi iki bilgi karıştırılmıştır?
Cevabı göster
Babası Abdullah’ın doğumundan önce vefat etmesi ile annesi Âmine’nin o altı yaşındayken vefat etmesi karıştırılmıştır.
Örnek 4Bir zaman çizelgesinde sekiz yaşına “amcası Ebu Talib’in bakımını üstlenmesi” yazılıyor. Bundan hemen önce hangi aile kaybı yaşanmıştır?
Cevabı göster
Dedesi Abdülmuttalib vefat etmiştir. Bunun ardından bakımını amcası üstlenmiştir.
Örnek 5Hilfülfudul’a katılması ile Muhammedülemin olarak anılması aynı özelliğin adı mıdır?
Cevabı göster
Aynı kavram değildir. Hilfülfudul haksızlığa uğrayanları korumayı amaçlayan birliktir; Muhammedülemin ise onun güvenilirliğini belirten addır.
Örnek 6Bir öğrenci Kâbe Hakemliği’ni yalnız “Taşı yerine koydu.” diye özetliyor. Çözüm yöntemini anlatmak için ne eklemelidir?
Cevabı göster
Kabile temsilcilerinin taşı bir örtüyle birlikte kaldırdığını eklemelidir. Anlaşmazlığın nasıl çözüldüğünü gösteren ayrıntı ortak katılımdır.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Kâbe yeniden inşa edildi; yapım tamamlanınca Hacerülesved’i yerine koyma konusunda kabileler arasında anlaşmazlık çıktı ve Hz. Muhammed hakemlik yaptı. Konu özetine göre hangi seçenekte önce yeniden inşanın, ardından anlaşmazlığın nedeni doğru verilmiştir?
C. Yeniden inşayı gerektiren, yangın ve selde zarar gören Kâbe yapısıdır. Anlaşmazlığın nedeni ise her kabilenin taşı yerine koyma onurunu istemesidir. A, görevi üstlenecek kimse bulunmadığını varsayar. B, zarar göreni taş olarak gösterir. D, her iki bilgiyi de değiştirir.
2Bir öğrenci, “Peygamberlik öncesinde Mekke’de herkes putlara tapıyordu.” diye yazar. konu anlatımında ise o dönemde Hz. İbrahim’in tevhit inancını sürdüren haniflerin bulunduğu ve Hz. Muhammed’in de onlardan biri olduğu belirtilir. metindeki bilgi, öğrencinin iddiasını nasıl etkiler?
B. Haniflerin varlığı, “herkes” yargısını geçersiz kılar. A karşı örneği önemsiz sayar. C, birkaç karşı örnekten iddianın tam tersini çıkarır. D, haniflerin Mekke halkından sayılmadığını varsayar.
3Bir zaman şeridinde iki kayıt vardır: Hz. Muhammed gençliğinde, haksızlığa uğrayanları korumayı amaçlayan Hilfülfudul’a katıldı. Peygamberlik döneminde bu birlikten övgüyle söz etti. İki kayıt birlikte hangi sonucu destekler?
A. Birliğe katılması ve daha sonra onu övgüyle anması, haksızlığa karşı dayanışmaya verdiği değerin sürdüğünü gösterir. Diğer seçeneklerdeki kuruculuk, ilkeleri değiştirme ve toplantıların aynı üyelerle sürmesi bilgileri kayıtlarda yer almaz.
4‘Hanif inancı ve tefekkür’ kavramı veya konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
‘Hanif inancı ve tefekkür’ kapsamında doğru açıklama: Bir toplumda bir inancın yaygın olması, o toplumdaki herkesin aynı inanca sahip olduğu anlamına gelmez.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Hz. Muhammed’in babası, o doğmadan önce vefat etmiştir.
Babası Abdullah’ın vefatı doğumundan öncedir.
- Âmine ile Halime aynı kişidir.
Âmine annesidir, Halime sütannesidir.
- Nur Dağı’ndaki Hira Mağarası, Hz. Muhammed’in zaman zaman tefekkür için çekildiği yerdir.
Peygamberlik öncesinde Hira Mağarası’na çekilir ve tefekkür ederdi.
- Muhammedülemin adı, yaptığı ticaretin kârlı olmasını ifade eder.
Bu ad ticari kazancını değil, dürüst ve güvenilir oluşunu belirtir.
- Hz. Muhammed’in babası, o doğmadan önce vefat etmiştir.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Hz. Muhammed şehrinde doğmuştur.
- Hz. Hatice’nin ticaret yolculuğundaki yardımcısının adı idi.
- Kâbe Hakemliği’nde yerleştirilen taş olarak adlandırılır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Bir biyografide “Abdullah” adı iki ayrı kişi için geçiyor. Kişileri karıştırmamak için hangi bilgiyi eklemelisiniz?
1. ipucu: Aynı adın birden fazla kişide bulunabileceğini düşün.
2. ipucu: Biri babası, diğeri Hz. Hatice ile evliliğinden olan çocuğudur.
Cevap: Adın yanına ailedeki rolü yazılmalıdır: babası Abdullah ve oğlu Abdullah. Böylece aynı ad taşıyan iki kişi ayırt edilir.
Kısaca
- Hz. Muhammed, 571 yılında Mekke’de doğmuştur. Annesi Âmine, babası Abdullah’tır. Babası, o doğmadan önce vefat etmiştir.
- Mekke’deki sütanne geleneğine uygun olarak Hz. Muhammed, Halime’ye emanet edilmiştir. Çocukluğunun ilk yıllarını onun ailesiyle geçirmiştir.
- Hz. Muhammed altı yaşındayken annesi Âmine, ziyaret dönüşünde Ebva’da vefat etmiştir. Bunun ardından bakımını dedesi Abdülmuttalib üstlenmiştir.
- Bir süre çobanlık yapmış, ardından amcasına yardımcı olmak için ticaretle ilgilenmiştir. Gençlik yıllarında dürüstlüğü ve güvenilirliğiyle tanınmıştır.