Ünitenin adı Medine yılları olsa da ilk hafta, çocukluk ve gençlik dönemini hatırlayarak başlar. Aile ilişkilerini, hayatındaki temel olayları ve güvenilirliğiyle ilgili örnekleri zaman sırasıyla ele alacağız.
Doğduğu şehir ve ailesi
Hz. Muhammed, 571 yılında Mekke’de doğmuştur. Annesi Âmine, babası Abdullah’tır. Babası, o doğmadan önce vefat etmiştir.
Mekke, Kâbe’nin bulunduğu şehirdir. Ders kitabı, Hz. Muhammed’in doğduğu dönemi tanıtırken şehrin dinî ve toplumsal çevresini de hatırlatır.
Sütannesi Halime’nin yanında
Mekke’deki sütanne geleneğine uygun olarak Hz. Muhammed, Halime’ye emanet edilmiştir. Çocukluğunun ilk yıllarını onun ailesiyle geçirmiştir.
Dört yaşına kadar sütannesinin yanında kaldıktan sonra Mekke’ye dönmüş ve annesiyle yaşamaya devam etmiştir. Sütanne ile öz anne aynı kişi değildir.
Annesinden dedesine, dedesinden amcasına
Hz. Muhammed altı yaşındayken annesi Âmine, ziyaret dönüşünde Ebva’da vefat etmiştir. Bunun ardından bakımını dedesi Abdülmuttalib üstlenmiştir.
Sekiz yaşındayken dedesi de vefat edince amcası Ebu Talib’in yanında yaşamaya başlamıştır. Ebu Talib ve eşi Fatıma ona ilgi göstermiştir.
Çalışma hayatı ve güven kazanması
Bir süre çobanlık yapmış, ardından amcasına yardımcı olmak için ticaretle ilgilenmiştir. Gençlik yıllarında dürüstlüğü ve güvenilirliğiyle tanınmıştır.
Bu özellikleri nedeniyle Muhammedülemin diye anılmıştır. Ayrıca haksızlığa uğrayanları korumayı amaçlayan Hilfülfudul’a, yani Erdemliler Birliği’ne katılmıştır.
Hz. Hatice ile aile kurması
Hz. Hatice, Hz. Muhammed’e birlikte ticaret yapmayı teklif etmiş; onun dürüstlüğünü yakından tanımıştır. Ticaret yolculuğunda Hz. Hatice’nin yardımcısı Meysere de bulunmuştur.
Daha sonra Hz. Muhammed ile Hz. Hatice evlenmiştir. Bu evlilikten Kasım, Abdullah, Zeynep, Rukiyye, Ümmü Gülsüm ve Fatıma adlı altı çocukları olmuştur.
Kâbe Hakemliği
Kâbe’nin onarımından sonra Hacerülesved’i yerine koyma konusunda kabileler anlaşamamıştır. Hz. Muhammed’in adaletine güvenenler onun hakemliğini kabul etmiştir.
Taşı bir örtü üzerine koymuş ve temsilcilerin örtüyü birlikte kaldırmasını sağlamıştır. Ardından taşı yerine yerleştirmiştir. Bu çözüm, görevin onurunu paylaşarak anlaşmazlığı gidermiştir.
Örnekler
Örnek 1Bir aile şemasında Halime “annesi”, Âmine “sütannesi” olarak gösterilmiş. Şema nasıl düzeltilir?
Cevabı göster
Âmine öz annesi, Halime sütannesi olarak gösterilmelidir. İki rol yer değiştirmiştir.
Örnek 2“Ebu Talib → Abdülmuttalib → Âmine” sırası, Hz. Muhammed’in çocukluğunda yanında yaşadığı kişileri zamana göre doğru verir mi?
Cevabı göster
Vermez. Annesi Âmine’den sonra dedesi Abdülmuttalib, ardından amcası Ebu Talib bakımını üstlenmiştir.
Örnek 3Bir öğrencinin notunda “Babası, Hz. Muhammed altı yaşındayken vefat etti.” yazıyor. Hangi iki bilgi karıştırılmıştır?
Cevabı göster
Babası Abdullah’ın doğumundan önce vefat etmesi ile annesi Âmine’nin o altı yaşındayken vefat etmesi karıştırılmıştır.
Örnek 4Bir zaman çizelgesinde sekiz yaşına “amcası Ebu Talib’in bakımını üstlenmesi” yazılıyor. Bundan hemen önce hangi aile kaybı yaşanmıştır?
Cevabı göster
Dedesi Abdülmuttalib vefat etmiştir. Bunun ardından bakımını amcası üstlenmiştir.
Örnek 5Hilfülfudul’a katılması ile Muhammedülemin olarak anılması aynı özelliğin adı mıdır?
Cevabı göster
Aynı kavram değildir. Hilfülfudul haksızlığa uğrayanları korumayı amaçlayan birliktir; Muhammedülemin ise onun güvenilirliğini belirten addır.
Örnek 6Bir öğrenci Kâbe Hakemliği’ni yalnız “Taşı yerine koydu.” diye özetliyor. Çözüm yöntemini anlatmak için ne eklemelidir?
Cevabı göster
Kabile temsilcilerinin taşı bir örtüyle birlikte kaldırdığını eklemelidir. Anlaşmazlığın nasıl çözüldüğünü gösteren ayrıntı ortak katılımdır.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Bir hayat şeridinde “Annesinin vefatından sonra bakımını üstlendi.” kutusu var. Bu kutuya hangi kişi yazılmalıdır?
Annesinden sonra dedesi Abdülmuttalib bakımını üstlenmiştir.
2Hz. Muhammed’in çocukluğu için “Halime → Âmine → Abdülmuttalib → Ebu Talib” sırası hazırlanıyor. Bu sırada Halime’nin rolü nedir?
Halime, çocukluğunun ilk yıllarında yanında kaldığı sütannesidir.
3Bir panonun “Gençlik yıllarında haksızlığa karşı sorumluluk” bölümüne hangi olay eklenmelidir?
Hilfülfudul haksızlığa uğrayanları korumayı amaçlamıştır.
4Yargıları değerlendiriniz; açıklamalarla cevabınızı karşılaştırınız.
- Hz. Muhammed’in babası, o doğmadan önce vefat etmiştir.
Babası Abdullah’ın vefatı doğumundan öncedir.
- Âmine ile Halime aynı kişidir.
Âmine annesi, Halime sütannesidir.
- Dedesinden sonra bakımını Ebu Talib üstlenmiştir.
Sekiz yaşından sonra amcasının yanında yaşamıştır.
- Muhammedülemin, ticaret yaptığı şehrin adıdır.
Bu ad güvenilirliğini ifade eder.
- Hz. Muhammed’in babası, o doğmadan önce vefat etmiştir.
5İlişkili kavram ve açıklamaları eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Kelimeleri uygun boşluklara yerleştiriniz. Bir kelime artacak.
- Hz. Muhammed şehrinde doğmuştur.
- Hz. Hatice’nin ticaret yolculuğundaki yardımcısının adı idi.
- Kâbe Hakemliği’nde yerleştirilen taş olarak adlandırılır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Bir biyografide “Abdullah” adı iki ayrı aile rolünde geçiyor. Kişileri karıştırmamak için hangi bilgiyi eklemelisiniz?
1. ipucu: Aynı adın birden fazla kişide bulunabileceğini düşün.
2. ipucu: Biri babası, diğeri Hz. Hatice ile evliliğinden olan çocuğudur.
Cevap: Adın yanına ailedeki rolü yazılmalıdır: babası Abdullah ve oğlu Abdullah. Böylece aynı ad taşıyan iki kişi ayırt edilir.
8Hz. Muhammed’in ticarette güven kazanması ile Kâbe’de hakemliğinin kabul edilmesi arasında nasıl bir bağ kurulabilir?
1. ipucu: İnsanların onun önceki davranışlarını bildiğini düşün.
2. ipucu: Güvenilirlik bir kişinin farklı sorumluluklarında da önemlidir.
Cevap: Dürüst ve güvenilir olarak tanınması, insanların bir anlaşmazlıkta da ona güvenmesini sağlamıştır. Ahlaki özellikler, farklı toplumsal rollerde etkili olmuştur.