İçeriğe geç

8. sınıf · Peygamberimizin Hayatı · 11. hafta (30 Kasım-4 Aralık 2026)

Peygamberimizin Rahatsızlığı, Vefatı (8 Haziran 632 / 12 Rebîülevvel 11), Sahabilerin Üzüntüsü, Hz. Ebû Bekir'in Konuşması ve 1. Ünite Değerlendirmesi (1.3.6)

1. Ünite: Peygamberimizin Medine Yılları teması · Konu özeti

🃏 Kavram kartlarıEtkinlikler
Bu hafta

Yirmi üç yıllık risalet görevi boyunca insanlığa tevhid, adalet ve merhamet rehberi olan Sevgili Peygamberimiz (sav), Veda Haccı ile tebliğ vazifesini tamamladıktan sonra Medine'ye dönmüştür. Bu haftaki dersimizde Peygamberimizin rahatsızlanma sürecini, 8 Haziran 632 tarihinde Refîk-i A'lâ'ya (En Yüce Dost'a) kavuşmasını, sahabilerin yaşadığı derin hüznü, Hz. Ebû Bekir'in (ra) dirayetli konuşmasını ve Medine yıllarının genel değerlendirmesini ele alacağız.

Peygamberimizin Rahatsızlanması, Son Günleri ve Vefatı (1.3.6)

Veda Haccı'ndan sonra Medine'ye dönen Peygamberimiz (sav), hicretin 11. yılı Safer ayının sonlarında rahatsızlandı. Ateşi yükselmesine rağmen bir süre Mescid-i Nebevî'de namazları kendisi kıldırmaya devam etti; hastalığı ağırlaşınca diğer eşlerinin de iznini alarak Hz. Aişe'nin (ra) odasında istirahate çekildi ve müminlere namaz kıldırma (imamet) görevini Hz. Ebû Bekir'e (ra) verdi.

Hastalığı esnasında bir gün ashaba hitap ederek kimin kendisinde bir hakkı varsa gelip almasını istedi ve onlarla helalleşti. Evinde bulunan yedi dinarı ihtiyaç sahiplerine sadaka olarak dağıttırarak 'Bir peygamberin yanında bu altınlar varken Rabbine kavuşması uygun olmaz' buyurdu. Ümmetine bıraktığı en büyük mirası ise 'Size iki emanet bırakıyorum; onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmazsınız: Allah'ın Kitabı (Kur'an-ı Kerim) ve Peygamberinin Sünneti' sözleriyle bildirdi.

Peygamberimiz (sav), 12 Rebîülevvel 11 (8 Haziran 632) Pazartesi günü kuşluk vaktinde 63 yaşında iken şehadet parmağını kaldırıp 'Mea'r-Refîkı'l-A'lâ' (En Yüce Dost'la beraber) diyerek ruhunu teslim etti. Mübarek naaşı Hz. Ali (ra), amcası Hz. Abbas, onun oğulları Fazl ile Kusem ve Üsame bin Zeyd tarafından yıkandı; müminler gruplar hâlinde imamsız olarak cenaze namazını kıldıktan sonra vefat ettiği odaya (Ravza-i Mutahhara / Hücre-i Saadet) defnedildi.

PEYGAMBERİMİZİN RAHATSIZLANMASI VE VEFATI (8 HAZİRAN 632) Rahatsızlanma Süreci ve Son Günleri • Veda Haccı dönüşü Safer ayında rahatsızlandı • Eşlerinin izniyle Hz. Aişe'nin (ra) odasında kaldı • Namaz kıldırma görevini Hz. Ebû Bekir'e (ra) verdi • Yanındaki son 7 dinarı ihtiyaç sahiplerine dağıttırdı • Mescid-i Nebevî'de ashabıyla helalleşti İki Emanet: Kur'an-ı Kerim ve Sünnet (Sekaleyn) Dâr-ı Bekâya İrtihali ve Defnedilmesi • Tarih: 12 Rebîülevvel 11 / 8 Haziran 632 Pazartesi • Yaş: Kamerî takvime göre 63 yaşında • Son Sözü: "Mea'r-Refîkı'l-A'lâ" (En Yüce Dost'a) • Techiz ve Tekfin: Hz. Ali, Hz. Abbas, Üsame bin Zeyd • Kabri: Vefat ettiği Hz. Aişe'nin odası (Ravza-i Mutahhara) Cenaze namazını müminler gruplar hâlinde kıldı
🔍 Büyütmek için dokunun

Sahabilerin Üzüntüsü ve Hz. Ebû Bekir'in (ra) Konuşması

Hz. Peygamber'in (sav) vefat haberi Medine'de duyulunca sahabiler tarif edilemez bir hüzün ve şaşkınlık yaşadılar. Onu canlarından çok seven ashab-ı kiram, aralarından ayrıldığına inanmakta güçlük çekti. Kızı Hz. Fatıma (ra) gözyaşları içinde 'Ey babacığım! Rabbinin davetine icabet ettin, mekanın Firdevs cennetidir' diyerek üzüntüsünü dile getirdi.

Metaneti ve cesaretiyle tanınan Hz. Ömer (ra) bile bu büyük acının şokuyla Peygamberimizin ölmediğini, tıpkı Hz. Musa (as) gibi geçici olarak Rabbine gittiğini ve geri döneceğini söylüyordu. Bu sırada evinden gelerek Hz. Aişe'nin odasına giren Hz. Ebû Bekir (ra), Peygamberimizin yüzünü açıp alnından öptü ve 'Anam babam sana feda olsun Ya Resûlallah! Yaşarken de güzeldin, vefatında da güzelsin' diyerek metanetle mescide çıktı.

Hz. Ebû Bekir (ra), şaşkınlık içindeki müminleri sakinleştirmek için şu tarihî konuşmayı yaptı: 'Ey insanlar! Kim Muhammed'e (sav) tapıyorsa bilsin ki Muhammed vefat etmiştir. Kim Allah'a (cc) ibadet ediyorsa bilsin ki Allah Hayy'dır (diridir), ölümsüzdür!' Ardından Âl-i İmrân suresi 144. ayeti ('Muhammed ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip geçmiştir...') okudu. Bu ayeti dinleyen Hz. Ömer ve sahabiler gerçeği kavrayarak sükûnete kavuştular.

SAHABİLERİN ÜZÜNTÜSÜ VE HZ. EBÛ BEKİR'İN (RA) TARİHÎ KONUŞMASI Ashabın Derin Hüzün ve Şaşkınlığı • Medine derin bir sessizlik ve hüzne büründü • Sahabiler bu acı haberi kabullenmekte zorlandı • Hz. Ömer (ra) üzüntüsünden dolayı vefat haberine inanmak istemedi, Rabbine gittiğini düşündü • Hz. Fatıma (ra): "Babacığım, Rabbinin davetine icabet etti, Firdevs cennetine kavuştu" dedi Hz. Ebû Bekir'in (ra) Metaneti ve Hutbesi • Peygamberimizin alnından öpüp vedalaştı "Kim Muhammed'e (sav) tapıyorsa bilsin ki o vefat etmiştir; kim Allah'a ibadet ediyorsa bilsin ki Allah Hayy'dır (diridir), ölümsüzdür!" • Âl-i İmrân Suresi 144. Ayeti okudu Sahabiler hakikati kavrayıp sükûnete kavuştu
🔍 Büyütmek için dokunun

Peygamberimizin Medine Yılları Genel Değerlendirmesi

Miladi 622 yılındaki Hicret ile başlayan ve 632 yılındaki vefatına kadar süren on yıllık Medine dönemi, İslam'ın bir şehir devletinden evrensel bir medeniyete dönüştüğü dönemdir. Medine'ye varıldığında ilk iş olarak Mescid-i Nebevî ve içindeki eğitim kurumu olan Suffe inşa edilmiş, Ensar ile Muhacirler arasında Muâhât (kardeşlik antlaşması) kurulmuş ve farklı inanç gruplarıyla Medine Sözleşmesi imzalanmıştır.

Mekkeli müşriklerin saldırılarına karşı Bedir (624), Uhud (625) ve Hendek (627) savunma savaşları verilmiş; 628'de imzalanan Hudeybiye Barış Antlaşması (Feth-i Mübîn) ile sağlanan güven ortamında komşu hükümdarlara İslam'a davet mektupları gönderilmiştir. 630 yılında Mekke kan dökülmeden fethedilmiş, Kâbe putlardan arındırılmış ve genel af ilan edilmiştir.

Hicretin 9. yılı (631) kabile heyetlerinin akın akın Medine'ye gelerek Müslüman olması sebebiyle Elçiler Yılı (Senetü'l-Vüfûd) olarak adlandırılmıştır. Hicretin 10. yılında (632) ise yüz bini aşkın sahabiyle yapılan Veda Haccı ve Arafat'ta irat edilen Veda Hutbesi ile evrensel insan hakları ilkeleri tüm insanlığa duyurulmuştur.

PEYGAMBERİMİZİN MEDİNE YILLARI — KRONOLOJİK ÖZET 1. Kuruluş ve Kardeşlik • Hicret (622): Medine'ye varış • Mescid-i Nebevî ve Suffe inşası • Muâhât (Ensar-Muhacir kardeşliği) • Medine Sözleşmesi (Vatandaşlık) • Medine Pazarı'nın kurulması Toplumsal ve siyasi temeller atıldı 2. Savunma ve Barış • Bedir Savaşı (624): İlk zafer • Uhud Savaşı (625): Okçular Tepesi • Hendek Savaşı (627): Selman-ı Farisî • Hudeybiye Barışı (628): Feth-i Mübîn • İslam'a davet mektupları (628) Barış ortamında İslam hızla yayıldı 3. Fetih, Veda ve İrtihal • Mekke'nin Fethi (630): Genel af • Kâbe putlardan temizlendi • Elçiler Yılı (Senetü'l-Vüfûd - 631) • Veda Haccı ve Veda Hutbesi (632) • Vefatı: 8 Haziran 632 (Medine) Tebliğ görevi kemale erdi (Mâide 3)
🔍 Büyütmek için dokunun

Örnekler

  1. Örnek 1Peygamberimiz (sav) rahatsızlandığında kendi yerine müminlere namaz kıldırma (imamet) görevini kime vermiştir?

    Cevabı göster

    En yakın dostu ve yol arkadaşı olan Hz. Ebû Bekir'e (ra) vermiştir.

  2. Örnek 2Hz. Peygamber'in (sav) vefatından kısa süre önce evinde bulunan yedi dinarı ihtiyaç sahiplerine dağıttırması onun hangi ahlaki özelliğini gösterir?

    Cevabı göster

    Dünya malına değer vermediğini, cömertliğini, infak bilincini ve Rabbine dünyalık bir birikim bırakmadan tertemiz kavuşma arzusunu gösterir.

  3. Örnek 3Peygamberimizin (sav) vefat haberi karşısında şaşkınlık yaşayan sahabileri Hz. Ebû Bekir (ra) hangi sözlerle ve hangi ayeti okuyarak sakinleştirmiştir?

    Cevabı göster

    'Kim Muhammed'e tapıyorsa bilsin ki o vefat etmiştir; kim Allah'a ibadet ediyorsa bilsin ki Allah diridir, ölümsüzdür!' demiş ve Âl-i İmrân suresi 144. ayeti okuyarak sahabileri teskin etmiştir.

  4. Örnek 4Peygamberimizin (sav) vefat tarihi ve mübarek kabrinin bulunduğu yer neresidir?

    Cevabı göster

    12 Rebîülevvel 11 (8 Haziran 632) Pazartesi günü Medine'de vefat etmiş ve vefat ettiği yer olan Hz. Aişe'nin (ra) odasına (Mescid-i Nebevî içindeki Hücre-i Saadet'e) defnedilmiştir.

  5. Örnek 5Peygamberimiz (sav) ümmetinin doğru yoldan sapmaması için geriye hangi iki temel emaneti bıraktığını bildirmiştir?

    Cevabı göster

    Allah'ın Kitabı olan Kur'an-ı Kerim'i ve kendi yaşayışı olan Sünnetini emanet olarak bırakmıştır.

  6. Örnek 6Medine'ye hicretten hemen sonra toplumsal birlik ve barışı sağlamak amacıyla atılan üç temel adımı sıralayınız.

    Cevabı göster

    1) Mescid-i Nebevî ve Suffe'nin inşa edilmesi, 2) Ensar ile Muhacirler arasında Muâhât (kardeşlik) kurulması, 3) Medine'deki tüm gruplarla Medine Sözleşmesi'nin imzalanmasıdır.

Kavram Kartları

1 / 8

Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Peygamberimiz (sav) vefat ettiğinde büyük bir üzüntü ve şaşkınlık yaşayan sahabilere Âl-i İmrân suresi 144. ayeti okuyarak metanet kazandıran sahabi aşağıdakilerden hangisidir?

  2. 2Hz. Muhammed'in (sav) rahatsızlığı ve vefat süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  3. 3Medine döneminde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi kronolojik olarak diğerlerinden daha sonra meydana gelmiştir?

  4. 4Peygamberimizin (sav) vefatından önce müminlere 'Size iki emanet bırakıyorum; onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmazsınız' buyurarak işaret ettiği iki emanet aşağıdakilerden hangisidir?

  5. 5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • Peygamberimiz (sav), 12 Rebîülevvel 11 (8 Haziran 632) Pazartesi günü 63 yaşında Medine'de vefat etmiştir.
    • Peygamberimizin cenaze namazı Medine dışında tek bir imamın arkasında topluca kılınmıştır.
    • Hastalığı sırasında müminlere namaz kıldırma vazifesini Hz. Ebû Bekir'e (ra) vermiştir.
    • Peygamberimiz (sav) vefat ettiğinde ailesine miras olarak geniş hurma bahçeleri ve altın hazineleri bırakmıştır.
    • Peygamberimizin mübarek naaşının yıkanması ve kefenlenmesi hizmetini Hz. Ali (ra) ve yakın akrabaları yerine getirmiştir.

  6. 6Aşağıdaki kavram ve olayları doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.

    1. Peygamberimiz (sav) rahatsızlandığında eşlerinin izniyle Hz. odasında istirahat etmiştir.
    2. Peygamberimiz (sav) vefatından önce evinde kalan yedi yoksullara sadaka olarak dağıttırmıştır.
    3. Acı haberin şokuyla Peygamberimizin vefat ettiğine inanmakta zorlanan Hz. , Hz. Ebû Bekir'in okuduğu ayetle gerçeği kavramıştır.
    4. Peygamberimizin mübarek naaşını yıkama ve kefenleme görevini amcasının oğlu Hz. ve yakınları üstlenmiştir.
    5. Hicretin 9. yılında Arap yarımadasındaki kabilelerin Medine'ye heyetler göndermesi sebebiyle bu yıla Yılı denmiştir.

  8. 8Peygamberimizin (sav) vefatı karşısında sahabilerin yaşadığı durumu ve Hz. Ebû Bekir'in (ra) okuduğu ayetin İslam inancı açısından önemini açıklayınız.

Kısaca

  • Rahatsızlanması: Veda Haccı dönüşü Safer ayında rahatsızlanan Peygamberimiz (sav), Hz. Aişe'nin odasında kalmış ve namaz kıldırma görevini Hz. Ebû Bekir'e vermiştir.
  • Son Tavsiyeleri: Ashabıyla helalleşmiş, yanındaki yedi dinarı sadaka olarak dağıttırmış ve ümmetine Kur'an-ı Kerim ile Sünneti emanet bırakmıştır.
  • Vefatı ve Defni: 8 Haziran 632 (12 Rebîülevvel 11) Pazartesi günü 'Mea'r-Refîkı'l-A'lâ' diyerek vefat etmiş ve vefat ettiği odaya (Hücre-i Saadet'e) defnedilmiştir.
  • Hz. Ebû Bekir'in Hutbesi: Şaşkınlık içindeki sahabilere Âl-i İmrân suresi 144. ayeti okuyarak peygamberlerin ölümlü olduğunu, Allah'ın ise baki olduğunu hatırlatmıştır.
  • Medine Yılları Özeti: Hicret (622), Muâhât, Medine Sözleşmesi, Bedir-Uhud-Hendek savaşları, Hudeybiye (628), Mekke'nin Fethi (630) ve Veda Haccı (632) ile İslam kemale ermiştir.

Bu dersin öteki kaynakları