Moving House and Past Simple Narratives, Describing Homes with Adjectives (Too / Enough), Possessives and Whose, Relative Clauses (Who, Which, That, Where), Eco-Friendly Homes and the Zero Conditional, Writing an Informal Email About a New Home (ENG.9.5)

Taşınmak (moving house) hayatımızdaki en heyecanlı ama en yorucu deneyimlerden biridir. Bu süreci anlatırken bazı temel kelimelere ihtiyaç duyarız: pack (eşyaları kutulara yerleştirmek), unpack (kutulardan çıkarmak), cardboard box (karton kutu), removal van (nakliye kamyoneti), removal company (nakliye firması), settle in (yeni yere alışmak, yerleşmek) ve housewarming party (ev hayırlaması / yeni ev partisi). Yeni evimize taşındığımız günü bir arkadaşımıza anlatırken geçmişte başlayıp bitmiş olayları anlatan Past Simple zamanını kullanırız: 'We moved to a new flat last month.'

Düzenli fiiller (regular verbs) geçmiş zamanda '-ed' eki alır: pack → packed, carry → carried, move → moved, unpack → unpacked, arrive → arrived. Düzensiz fiillerin (irregular verbs) ise kendine özgü biçimleri vardır ve ezberlenmelidir: take → took, put → put, drive → drove, meet → met, have → had, buy → bought, give → gave, sleep → slept. Olumsuz cümlelerde didn't + V1, sorularda Did + özne + V1? kalıbı kullanılır; bu yapılarda fiil yalın hâline döner: 'We didn't sleep well on the first night.' / 'Did you meet your new neighbours?' 'When did you move?' ve 'How long did it take?' gibi Wh- sorularıyla da ayrıntı isteriz.

Bir olayı anlatırken olayların sırasını belirtmek hikâyeyi anlaşılır kılar. Bunun için sıralama sözcükleri (sequencing words) kullanılır: 'First, we packed all our things into boxes. Then, the removal company loaded the van. After that, we drove to our new neighbourhood. Next, we unpacked the kitchen things. Finally, we had a small housewarming party.' Zaman ifadeleri de geçmişi işaret eder: 'last week, last month, two days ago, yesterday, in December'. Hikâyeyi duygularla zenginleştirmek için 'It was exhausting but exciting.' ya da 'I felt a bit sad because I left my old friends.' gibi cümleler eklenebilir.

Bir evi ya da odayı anlatırken doğru sıfatlar (adjectives) seçmek, dinleyicinin zihninde canlı bir resim oluşturur. Ev betimlemelerinde sık kullanılan sıfatlar şunlardır: spacious (geniş, ferah), cramped (dar, sıkışık), cosy (sıcak, rahat, samimi), bright (aydınlık), dark (karanlık), modern (modern), old-fashioned (eski moda), peaceful (huzurlu, sakin), noisy (gürültülü), well-equipped (donanımlı) ve convenient (kullanışlı, ulaşımı kolay). Sıfatlar İngilizcede isimden önce gelir ve çoğul almaz: 'a bright room', 'two bright rooms' (brights rooms değil).

Bir evin ihtiyacımızı karşılayıp karşılamadığını anlatmak için too ve enough kullanılır. Too + sıfat gereğinden fazla olduğunu ve bunun bir soruna yol açtığını gösterir: 'This flat is too small for a family of five.' (Beş kişilik bir aile için fazla küçük.) Sıfat + enough yeterli olduğunu anlatır ve 'enough' sıfattan sonra gelir: 'The kitchen is big enough for a dining table.' Not + sıfat + enough ise yetersizliği bildirir: 'The living room isn't bright enough.' İsimlerle kullanıldığında 'enough' ismin önüne geçer: 'There are enough bedrooms for everyone.' / 'There isn't enough storage space.' Sonuç bildirmek için 'to + V1' eklenebilir: 'The garden is too small to play football in.'

Birden fazla sıfat kullandığımızda belli bir sıfat sırası (order of adjectives) izlenir: önce görüş (opinion: lovely, beautiful), sonra büyüklük (size: big, small), yaş (age: old, new), renk (colour: white, red) ve malzeme (material: wooden, stone), en sonda da isim gelir: 'a lovely big old wooden house' (güzel, büyük, eski, ahşap bir ev). Günlük konuşmada genellikle iki ya da üç sıfat yeterlidir: 'a beautiful white stone villa', 'a cosy little flat'. Sıfatların anlamını güçlendirmek için 'very, really, quite' kullanılabilir: 'Our new flat is really spacious and quite bright.'

Yeni bir eve taşınırken kutular karışır ve sık sık 'Bu kimin?' diye sorarız. İngilizcede sahibini sormak için Whose + isim + is / are + this / these? kalıbı kullanılır: 'Whose lamp is this?' / 'Whose boxes are these?' Kısaca 'Whose is this?' de denebilir. Cevap verirken sahipliği üç farklı yolla gösterebiliriz: iyelik sıfatları (possessive adjectives), iyelik zamirleri (possessive pronouns) ve 's eki (possessive 's).

İyelik sıfatları her zaman bir ismin önünde gelir: my, your, his, her, its, our, their → 'This is my desk.' / 'That is their garage.' İyelik zamirleri ise ismin yerini tutar, bu yüzden arkalarından isim gelmez: mine, yours, his, hers, ours, theirs → 'This desk is mine.' / 'The garage is theirs.' Böylece aynı ismi iki kez tekrarlamaktan kurtuluruz: 'Is this your key or mine?' Dikkat: 'its' iyelik sıfatıdır ve kesme işareti almaz ('The house has its own garden.'); 'it's' ise 'it is' ya da 'it has' kısaltmasıdır.

Kişi adlarıyla ve isimlerle sahiplik gösterirken 's eki kullanılır: 'It's Ayşe's bike.' / 'This is my brother's room.' Düzenli çoğul isimlerde (-s ile bitenler) yalnız kesme işareti eklenir: 'my parents' bedroom' (anne babamın yatak odası), 'the neighbours' cars'. Düzensiz çoğullarda ise yine 's gelir: 'the children's playroom', 'the women's club'. Cevaplarda kısa biçim kullanılabilir: 'Whose jacket is this?' – 'It's Mert's.' ('Mert's jacket' demeye gerek yoktur.) Cansız varlıklar için çoğunlukla 'of' yapısı tercih edilir: 'the door of the kitchen' ya da birleşik isim 'the kitchen door'.

Mahallemizdeki insanları ve yerleri tanıtırken hangi kişiden ya da yerden söz ettiğimizi netleştirmek isteriz. İki kısa cümleyi tek bir akıcı cümlede birleştirmek için tanımlayıcı sıfat cümlecikleri (defining relative clauses) kullanılır. 'The man is very friendly. He runs the corner shop.' yerine 'The man who runs the corner shop is very friendly.' deriz. Cümlecik, ismin hemen arkasına gelir ve o ismi tanımlar; Türkçedeki '-en, -an, -dığı' ekleriyle kurulan sıfat-fiillere benzer: 'köşedeki dükkânı işleten adam'.

Hangi ilgi zamirinin (relative pronoun) seçileceği, tanımlanan ismin türüne bağlıdır. Who insanlar için kullanılır: 'Mrs Demir is the neighbour who waters our plants.' Which eşyalar, hayvanlar ve binalar için kullanılır: 'This is the building which has a rooftop garden.' That hem insanlar hem de eşyalar için 'who' ve 'which' yerine kullanılabilir ve konuşma dilinde çok yaygındır: 'the bus that goes to the city centre', 'the girl that lives upstairs'. Where ise yerler ve mekânlar için kullanılır ve 'orada, o yerde' anlamını taşır: 'This is the park where we play basketball.' / 'That's the café where my parents first met.'

'Where' ile 'which' arasındaki farkı bulmak için şu ipucuna bakarız: cümleciğin içinde ayrı bir özne ve tam bir anlam varsa (we play basketball → orada oynarız) 'where' kullanılır; ilgi zamiri cümleciğin öznesi ya da nesnesi ise (the building which has... → bina sahiptir) 'which' kullanılır. 'The library which opened last year' (geçen yıl açılan kütüphane) ama 'the library where I study' (ders çalıştığım kütüphane). Bu yapılar mahalle tanıtımlarında, haritalı sunumlarda ve e-postalarda anlatımı oldukça zenginleştirir: 'There is a bakery near my house which sells delicious simit, and the woman who owns it always smiles.'

Günümüzde evlerimizi yalnızca rahat değil, aynı zamanda çevre dostu (eco-friendly) hâle getirmek de önemlidir. Bu konuda sık kullanılan kelimeler şunlardır: save energy (enerji tasarrufu yapmak), waste water / electricity (su / elektrik israf etmek), solar panels (güneş panelleri), insulation (yalıtım), energy-saving light bulbs (tasarruflu ampuller), the bill (fatura), reduce, reuse, recycle (azalt, yeniden kullan, geri dönüştür) ve leave on standby (cihazı bekleme modunda bırakmak).

Her zaman doğru olan genel gerçekleri ve kesin sonuçları anlatmak için zero conditional (sıfır koşul) yapısı kullanılır: If + Present Simple, Present Simple. 'If you leave the lights on, you waste electricity.' / 'If we use energy-saving bulbs, our bills go down.' / 'If water reaches 100 °C, it boils.' Bu yapıda iki yan da şimdiki geniş zamandadır, çünkü sonuç her seferinde aynıdır. 'If' yerine 'when' de kullanılabilir: 'When the sun shines, the solar panels produce electricity.' Cümle 'if' ile başlıyorsa iki yan virgülle ayrılır; sonuç bölümü önce gelirse virgül gerekmez: 'Your room stays warm if you close the curtains at night.'

Tavsiye ve talimat vermek için emir kipi (imperatives) de çok kullanışlıdır: olumlu emirler yalın fiille ('Turn off the tap while you brush your teeth.'), olumsuz emirler 'Don't + V1' ile kurulur ('Don't leave the TV on standby.'). Zero conditional ile emir kipi birleşince güçlü ipuçları ortaya çıkar: 'If you don't need a light, switch it off.' Geçen hafta öğrendiğimiz 'should' yapısı da burada işe yarar: 'We should take shorter showers.' Evde küçük alışkanlıklar büyük fark yaratır: 'If every family saves a little water every day, the whole city saves millions of litres.'

Bu haftanın son adımında, tema boyunca öğrendiğimiz her şeyi bir resmî olmayan e-posta (informal email) içinde birleştiriyoruz. Yeni bir eve taşındığımızı eski mahallemizdeki bir arkadaşımıza anlattığımızı düşünelim. Informal email; selamlama (greeting), giriş (opening), gövde paragrafları (body paragraphs), kapanış (closing) ve imza öncesi veda ifadesi (sign-off) bölümlerinden oluşur. Selamlama için 'Hi Elif,' ya da 'Dear Can,'; girişte 'How are you? I hope you are well.' veya 'Sorry I haven't written for so long, but I've got some exciting news!' gibi samimi cümleler kullanılır. Konu satırı (subject) kısa ve açık olmalıdır: 'Our new flat!'

Gövdede ilk paragraf taşınma hikâyesini Past Simple ve sıralama sözcükleriyle anlatabilir: 'We moved last week. First, we packed everything... Finally, we unpacked.' İkinci paragraf evi sıfatlar, too ve enough ile betimler: 'My new room is bright and spacious, but the balcony is too small for a table.' Üçüncü paragraf mahalleyi ilgi zamirleriyle tanıtır: 'There is a park where I can skate, and the neighbour who lives opposite us is really kind.' İstersek bir çevre dostu alışkanlığı da zero conditional ile ekleyebiliriz: 'Our building has solar panels, so if the sun shines, we don't pay much for electricity.'

Kapanışta arkadaşımıza soru sorar ve onu davet ederiz: 'What about you? How is our old school?' / 'Why don't you come and visit us during the holiday?' Ardından 'Write back soon!', 'Hope to hear from you soon.' ya da 'Say hello to your family.' gibi ifadeler gelir. Veda ifadesi olarak 'Love,', 'Best wishes,', 'Take care,' ya da 'See you soon,' kullanılır ve altına yalnız adımızı yazarız. Informal emaillerde kısaltmalar (I'm, it's, we've) doğaldır; ancak paragraflar düzenli olmalı, bağlaçlarla (and, but, because, so, also) birbirine bağlanmalıdır. Yazdıktan sonra zaman uyumu, büyük harfler ve noktalama işaretleri mutlaka kontrol edilmelidir.