Aile bireylerini yalnız meslek adlarıyla değil, yaptıkları iş ve çalışma yerleriyle de tanıtacağız. Bir kişi, iki kişi ve bir topluluk için kullanılan ifadeleri karşılaştıracağız.
Akrabalık adlarını hatırlama
أَب ve وَالِد baba; أُمّ ve وَالِدَة anne anlamındadır. جَدّ dede, جَدَّة nineyi belirtir.
عَمّ amca, عَمَّة hala; خَال dayı, خَالَة teyze demektir. أُسْرَتِي ifadesi “ailem”, أَقَارِبِي ise “akrabalarım” anlamında kullanılır.
Meslek, iş ve yer ilişkisi
Meslek sormak için مَا مِهْنَتُهُ؟, yaptığı işi sormak için مَاذَا يَفْعَلُ؟, çalıştığı yeri sormak için أَيْنَ يَعْمَلُ؟ kullanılabilir. Kadın için مَا مِهْنَتُهَا؟, مَاذَا تَفْعَلُ؟, أَيْنَ تَعْمَلُ؟ biçimleri seçilir.
مُدَرِّس öğretmen, مُهَنْدِس mühendis, طَبِيب doktor, مُمَرِّضَة kadın hemşire, سَائِق sürücü ve شُرْطِيّ polis adlarıdır.
يُدَرِّسُ ders verir, يَفْحَصُ الْمَرْضَى hastaları muayene eder, يَسُوقُ araç sürer. مَدْرَسَة okul, مُسْتَشْفَى hastane, مَصْنَع fabrikadır.
Tek kişi, iki kişi ve topluluk
Tek erkek öğretmen için هَذَا مُعَلِّم, iki erkek öğretmen için هَذَانِ مُعَلِّمَانِ, erkek öğretmenler için هَؤُلَاءِ مُعَلِّمُونَ kullanılır.
Kadın öğretmen için هَذِهِ مُعَلِّمَة, iki kadın öğretmen için هَاتَانِ مُعَلِّمَتَانِ, kadın öğretmenler için هَؤُلَاءِ مُعَلِّمَات biçimleri vardır.
İki kişi için هُمَا, erkek topluluğu için هُمْ, kadın topluluğu için هُنَّ kullanılır. مَا مِهْنَتُهُمَا؟ “İkisinin mesleği nedir?” sorusudur.
Konuşan kişi kendisi için أَنَا, kendisinin de bulunduğu birden çok kişi için نَحْنُ kullanır. İki kişiye doğrudan seslenirken أَنْتُمَا, erkeklerden oluşan bir topluluğa seslenirken أَنْتُمْ seçilir.
İki kişinin yaptığı işi söyleme
هُمَا يَعْمَلَانِ “İkisi çalışır.” anlamındadır. İki kadın için هُمَا تَعْمَلَانِ kullanılır. Çalışma yeri فِي ile eklenebilir.
هُمَا مُدَرِّسَانِ، يَعْمَلَانِ فِي الْمَدْرَسَةِ ifadesi iki erkek öğretmeni ve çalıştıkları yeri belirtir. هُمَا مُتَقَاعِدَانِ، لَا يَعْمَلَانِ ise iki kişinin emekli olduğunu ve çalışmadığını söyler.
Bir mesleği veya durumu doğrulamak için هَلْ ile soru sorulur. Örneğin هَلْ هُمَا مُهَنْدِسَانِ؟ sorusu iki kişinin mühendis olup olmadığını öğrenmeye yöneliktir; cevaba göre نَعَمْ ya da لَا kullanılır.
Aileyle ilgili güzel davranışlar
أُحِبُّ أُسْرَتِي “Ailemi severim.”, أَحْتَرِمُهَا “Ona saygı duyarım.”, أَزُورُ أَقَارِبِي “Akrabalarımı ziyaret ederim.” anlamındadır.
“Ve” anlamındaki وَ, birbiriyle ilişkili bilgileri bağlar. Bir kişiyi tanıtan kısa yazıda önce akrabalık adı, sonra meslek, yapılan iş ve çalışma yeri belirtilebilir. Yalnız verilen bilgileri kullan; metinde söylenmeyen bir mesleği kişiye yakıştırma.
Bir erkek, arkadaşına أَنَا مُشْتَاق إِلَيْكَ diyerek onu özlediğini belirtir. Aynı duyguyu paylaşan arkadaşı وَأَنَا أَيْضًا yani “Ben de.” diyebilir.
Örnekler
Örnek 1مَاذَا يَفْعَلُ الطَّبِيبُ؟ sorusuna yalnız فِي الْمُسْتَشْفَى deniyor. Cevabın eksikliği nedir?
Cevabı göster
Soru doktorun yaptığı işi sorar. “Hastanede” yalnız yer bildirir. يَفْحَصُ الْمَرْضَى yani “Hastaları muayene eder.” uygun bir cevaptır.
Örnek 2İki erkek öğretmeni gösteren bir kartta هَذَا مُعَلِّم yazıyor. Sayı uyumunu nasıl düzeltirsin?
Cevabı göster
هَذَانِ مُعَلِّمَانِ yazılır. Tekil işaret sözcüğü ve meslek adı ikil biçime çevrilir.
Örnek 3هَاتَانِ مُعَلِّمَتَانِ ifadesinden kişi sayısı ve meslek hakkında hangi bilgiler çıkar?
Cevabı göster
İki kadın öğretmen anlatılmaktadır. İşaret sözcüğü ve meslek adı ikil biçimdedir.
Örnek 4Bir soru مَا مِهْنَتُهُمَا؟ ile başlıyor. هُمَا مُهَنْدِسَانِ cevabı ne söyler?
Cevabı göster
İki kişinin mühendis olduğunu söyler. Meslek sorusuna ikil biçimle cevap verilmiştir.
Örnek 5İki kadın için هُمَا يَعْمَلَانِ yazılmış. Hedef dil yapısına göre hangi biçim kullanılmalıdır?
Cevabı göster
هُمَا تَعْمَلَانِ kullanılmalıdır. İki kadına ilişkin fiil biçimi seçilir.
Örnek 6أَزُورُ أَقَارِبِي وَأُحِبُّ أُسْرَتِي cümlesindeki iki bilgi ve bunları bağlayan sözcük nedir?
Cevabı göster
Akrabaları ziyaret etme ve aileyi sevme bilgileri vardır. Bunları “ve” anlamındaki وَ bağlar.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Meslek adları tekil-ikil-çoğul sırasıyla dizilecek. Hangi sıra doğrudur?
İkil biçim iki kişiyi, çoğul biçim topluluğu belirtir.
2Röportajın soru sırası: 1. مَا مِهْنَتُهَا؟ 2. أَيْنَ تَعْمَلُ؟ 3. مَاذَا تَفْعَلُ؟ Cevap kartları: K) هِيَ تَعْمَلُ فِي الْمُسْتَشْفَى. L) هِيَ طَبِيبَة. M) هِيَ تَفْحَصُ الْمَرْضَى. Her kart bir kez kullanılacaktır. Her soruyla aynı türde bilgiyi veren cevap kartları hangi sırayla yerleştirilmelidir?
C. İlk soru mesleği, ikinci soru çalışma yerini, üçüncü soru yapılan işi sorar. Bu bilgiler sırasıyla L, K ve M kartlarındadır. Diğer sıralarda en az iki kart farklı türde bir sorunun karşısına gelir.
3Tanıtım çizelgesinde K grubu iki kadın mühendis, L grubu üç erkek öğretmen olarak kayıtlıdır. K ve L için sırasıyla hangi tanıtımlar kullanılmalıdır?
A. K için ikil dişil, L için çoğul eril biçim gerekir. B, K grubunu tek kişiye indirir; C, K grubunun cinsiyetini değiştirir; D, L grubunu kadın olarak tanıtır; E, L grubunu iki kişiyle sınırlar.
4‘İki kişinin yaptığı işi söyleme’ kavramı veya konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
‘İki kişinin yaptığı işi söyleme’ kapsamında doğru açıklama: هُمَا ile başlayan bu örnek cümlelerde fiili ikil biçimde kullan.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Dayının hem mesleği hem de çalıştığı yer kartta belirtilmiştir.
مُدَرِّس mesleği, فِي الْمَدْرَسَةِ çalışma yerini verir.
- Kart, dedenin emekli olduğunu bildirir.
جَدَّتِي ninem demektir. Kartta dedeyle ilgili bilgi verilmemiştir.
- Dayının hem mesleği hem de çalıştığı yer kartta belirtilmiştir.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- İki kadın kendilerini tanıtıyor: مُهَنْدِسَتَانِ.
- Erkek öğretmenlerden oluşan bir topluluğa sesleniliyor: مُدَرِّسُونَ.
- İki kadın hemşireye doğrudan sesleniliyor: مُمَرِّضَتَانِ.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Bir kadına أَنْتِ تَعْمَلِينَ فِي الْمَصْنَعِ deniyor. Aynı kadın hakkında başka birine bilgi verirken cümle هِيَ ile başlayacak. Cümleyi yeniden yazınız; hangi iki sözcük değişir?
1. ipucu: İlk cümlede kadın dinleyendir; ikinci cümlede onun hakkında konuşuluyor.
2. ipucu: Çalışılan yer değişmiyor. Kişi sözcüğü ile fiili birlikte düzenle.
Cevap: هِيَ تَعْمَلُ فِي الْمَصْنَعِ yazılır. أَنْتِ yerine هِيَ, تَعْمَلِينَ yerine تَعْمَلُ kullanılır. Çalışma yeri aynı kalır.
Kısaca
- Meslek, yapılan iş ve çalışma yeri birbirinden ayrı bilgilerdir.
- Tekil, ikil ve çoğul biçimler kişi sayısına göre seçilir.
- Akrabaları tanıtan cümlelerde kişi, meslek ve fiil uyumu korunur.
Bu dersin öteki kaynakları
- 10. Sınıf Arapça Yıllık Planı (Anadolu imam hatip lisesi) (2026-2027) Yıllık plan
- 10. Sınıf Arapça Günlük Planları (Anadolu imam hatip lisesi) (2026-2027) Ders planı
- 10. Sınıf Arapça 1. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarım: Meslek, İş ve Çalışma Yeri Çalışma kâğıdı
- 10. Sınıf Arapça 2. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarım ve Meslekleri: Muhatap-Mütekellim Zamirleri, 'Ailemle Tanışalım' Metni, Fiil-Harf-i Cer Kullanımı ve Mesleklerin Çoğulları Çalışma kâğıdı
- 10. Sınıf Arapça 3. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarım, Meslekleri ve Çalışma Yerleri: İkil ve Çoğul İsimler (المُثَنَّى وَالْجَمْعُ), İşaret İsimleri (هٰذَانِ / هٰتَانِ / هٰؤُلَاءِ) ve Müzari Fiil Çekimi Çalışma kâğıdı
- 10. Sınıf Arapça 4. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarımı Ziyaret ve Sıla-i Rahim: Meslek ve İş Yeri Diyalogları, İsim Cümlesi, Fiil Cümlesi ve Muttasıl Zamirler Çalışma kâğıdı
- 10. Sınıf Arapça 5. Hafta Çalışma Kâğıdı: Ders 1: Akrabalarım — Akrabalık Kavramları, Sıla-i Rahim İfadeleri ve İsim Tamlaması Çalışma kâğıdı
- 10. Sınıf Arapça 6. Hafta Çalışma Kâğıdı: Ders 2: Güzel Davranışlarım (مُعَامَلَاتِي الْحَسَنَة) — Çoğul Zamirler, Müzari Fiil Çekimi ve Öğüt Kalıpları Çalışma kâğıdı
- 10. Sınıf Arapça 7. Hafta Çalışma Kâğıdı: Ders 2: Güzel Davranışlarım (مُعَامَلَاتِي الْحَسَنَةُ) — Hedef Kelimeler, Dil Yapıları, Sosyal İfadeler ve Hadis/Veciz Sözler Çalışma kâğıdı
- 10. Sınıf Arapça 8. Hafta Çalışma Kâğıdı: Ders 2: Güzel Davranışlarım (مُعَامَلَاتِي الْحَسَنَةُ) — Akrabalık İlişkileri (Sıla-i Rahim), Güzel Ahlak İfadeleri, Ayet ve Hadisler Çalışma kâğıdı