Aile bireylerini yalnız meslek adlarıyla değil, yaptıkları iş ve çalışma yerleriyle de tanıtacağız. Bir kişi, iki kişi ve bir topluluk için kullanılan ifadeleri karşılaştıracağız.
Akrabalık adlarını hatırlama
أَب ve وَالِد baba; أُمّ ve وَالِدَة anne anlamındadır. جَدّ dede, جَدَّة nineyi belirtir.
عَمّ amca, عَمَّة hala; خَال dayı, خَالَة teyze demektir. أُسْرَتِي ifadesi “ailem”, أَقَارِبِي ise “akrabalarım” anlamında kullanılır.
Meslek, iş ve yer ilişkisi
Meslek sormak için مَا مِهْنَتُهُ؟, yaptığı işi sormak için مَاذَا يَفْعَلُ؟, çalıştığı yeri sormak için أَيْنَ يَعْمَلُ؟ kullanılabilir. Kadın için مَا مِهْنَتُهَا؟, مَاذَا تَفْعَلُ؟, أَيْنَ تَعْمَلُ؟ biçimleri seçilir.
مُدَرِّس öğretmen, مُهَنْدِس mühendis, طَبِيب doktor, مُمَرِّضَة kadın hemşire, سَائِق sürücü ve شُرْطِيّ polis adlarıdır.
يُدَرِّسُ ders verir, يَفْحَصُ الْمَرْضَى hastaları muayene eder, يَسُوقُ araç sürer. مَدْرَسَة okul, مُسْتَشْفَى hastane, مَصْنَع fabrikadır.
Tek kişi, iki kişi ve topluluk
Tek erkek öğretmen için هَذَا مُعَلِّم, iki erkek öğretmen için هَذَانِ مُعَلِّمَانِ, erkek öğretmenler için هَؤُلَاءِ مُعَلِّمُونَ kullanılır.
Kadın öğretmen için هَذِهِ مُعَلِّمَة, iki kadın öğretmen için هَاتَانِ مُعَلِّمَتَانِ, kadın öğretmenler için هَؤُلَاءِ مُعَلِّمَات biçimleri vardır.
İki kişi için هُمَا, erkek topluluğu için هُمْ, kadın topluluğu için هُنَّ kullanılır. مَا مِهْنَتُهُمَا؟ “İkisinin mesleği nedir?” sorusudur.
İki kişinin yaptığı işi söyleme
هُمَا يَعْمَلَانِ “İkisi çalışır.” anlamındadır. İki kadın için هُمَا تَعْمَلَانِ kullanılır. Çalışma yeri فِي ile eklenebilir.
هُمَا مُدَرِّسَانِ، يَعْمَلَانِ فِي الْمَدْرَسَةِ ifadesi iki erkek öğretmeni ve çalıştıkları yeri belirtir. هُمَا مُتَقَاعِدَانِ، لَا يَعْمَلَانِ ise iki kişinin emekli olduğunu ve çalışmadığını söyler.
Aileyle ilgili güzel davranışlar
أُحِبُّ أُسْرَتِي “Ailemi severim.”, أَحْتَرِمُهَا “Ona saygı duyarım.”, أَزُورُ أَقَارِبِي “Akrabalarımı ziyaret ederim.” anlamındadır.
وَ ile ilişkili bilgiler bağlanır. Bir kişiyi tanıtan kısa yazıda önce yakınlığı, sonra mesleği, yaptığı işi ve çalışma yeri belirtilebilir. Yalnız verilen bilgileri kullan; metinde söylenmeyen bir mesleği kişiye yakıştırma.
Örnekler
Örnek 1مَاذَا يَفْعَلُ الطَّبِيبُ؟ sorusuna yalnız فِي الْمُسْتَشْفَى deniyor. Cevabın eksikliği nedir?
Cevabı göster
Soru doktorun yaptığı işi sorar. “Hastanede” yalnız yer bildirir. يَفْحَصُ الْمَرْضَى yani “Hastaları muayene eder.” uygun bir cevaptır.
Örnek 2İki erkek öğretmeni gösteren bir kartta هَذَا مُعَلِّم yazıyor. Sayı uyumunu nasıl düzeltirsin?
Cevabı göster
هَذَانِ مُعَلِّمَانِ yazılır. Tekil işaret sözcüğü ve meslek adı ikil biçime çevrilir.
Örnek 3هَاتَانِ مُعَلِّمَتَانِ ifadesinden kişi sayısı ve meslek hakkında hangi bilgiler çıkar?
Cevabı göster
İki kadın öğretmen anlatılmaktadır. İşaret sözcüğü ve meslek adı ikili gösterir.
Örnek 4Bir soru مَا مِهْنَتُهُمَا؟ ile başlıyor. هُمَا مُهَنْدِسَانِ cevabı ne söyler?
Cevabı göster
İki kişinin mühendis olduğunu söyler. Meslek sorusuna ikil biçimle cevap verilmiştir.
Örnek 5İki kadın için هُمَا يَعْمَلَانِ yazılmış. Hedef dil yapısına göre hangi biçim kullanılmalıdır?
Cevabı göster
هُمَا تَعْمَلَانِ kullanılmalıdır. İki kadına ilişkin fiil biçimi seçilir.
Örnek 6أَزُورُ أَقَارِبِي وَأُحِبُّ أُسْرَتِي cümlesindeki iki bilgi ve bunları bağlayan sözcük nedir?
Cevabı göster
Akrabaları ziyaret etme ve aileyi sevme bilgileri vardır. Bunları “ve” anlamındaki وَ bağlar.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Meslek adları tekil-ikil-çoğul sırasıyla dizilecek. Hangi sıra doğrudur?
İkil biçim iki kişiyi, çoğul biçim topluluğu belirtir.
2Cevapta هِيَ تَعْمَلُ فِي الْمَدْرَسَةِ deniyor. Hangi sorunun cevabıdır?
Cevap kadın kişinin çalıştığı yeri belirtir.
3Kadın öğretmenlerden oluşan bir topluluk için hangi tanıtım uygundur?
هَؤُلَاءِ ve مُعَلِّمَات çoğul kadın öğretmenleri belirtir.
4Yargıları değerlendiriniz; açıklamalarla cevabınızı karşılaştırınız.
- مَا مِهْنَتُهُمَا؟ iki kişinin mesleğini sorar.
هُمَا iki kişiyle ilişkilidir.
- مَاذَا يَفْعَلُ؟ yalnız çalışma yerini sorar.
Yapılan işi sorar; yer için أَيْنَ kullanılır.
- هَاتَانِ iki kadın için kullanılabilir.
İkil dişil işaret sözcüğüdür.
- أَحْتَرِمُ ziyaret ederim anlamındadır.
Saygı duyarım anlamındadır; ziyaret etmek için أَزُورُ kullanılır.
- مَا مِهْنَتُهُمَا؟ iki kişinin mesleğini sorar.
5İlişkili kavram ve açıklamaları eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Kelimeleri uygun boşluklara yerleştiriniz. Bir kelime artacak.
- هُوَ ile tek kişi anlatılır.
- هِيَ ile tek kişi anlatılır.
- هُمَا sözcüğü kişiyi belirtir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7“İkisi mühendistir.” bilgisini “İkisi öğretmendir.” olarak değiştireceksin. Arapça meslek adında hangi sayı özelliğini korumalısın?
1. ipucu: Kişi sayısı değişmiyor.
2. ipucu: Meslek adı değişse de iki kişiyi anlatıyorsun.
Cevap: İkil biçim korunmalıdır: هُمَا مُهَنْدِسَانِ yerine هُمَا مُدَرِّسَانِ denebilir.
8Bir akraba tanıtımında meslek ve çalışma yeri biliniyor, yaptığı iş belirtilmiyor. Bu bilgiyi öğrenmek için hangi tür soru gerekir?
1. ipucu: Nerede sorusu zaten cevaplanmış.
2. ipucu: Kişinin yaptığı eylemi sor.
Cevap: Erkek için مَاذَا يَفْعَلُ؟, kadın için مَاذَا تَفْعَلُ؟ sorusu yöneltilebilir.
Kısaca
- Meslek, yapılan iş ve çalışma yeri birbirinden ayrı bilgilerdir.
- Tekil, ikil ve çoğul biçimler kişi sayısına göre seçilir.
- Akrabaları tanıtan cümlelerde kişi, meslek ve fiil uyumu korunur.