İnsanın kendisini tanıması ve yeteneklerini geliştirmesi, boş zamanlarını (أَوْقَاتُ الْفَرَاغِ) faydalı hobilerle (الْهِوَايَاتُ الْمُفِيدَةُ) değerlendirmesiyle doğrudan ilişkilidir. Arapçada bireyin ilgi alanlarını, yaptığı sporları ve sanatsal uğraşları anlatırken kullandığı «أُحِبُّ / أُفَضِّلُ / أُمَارِسُ / أَهْتَمُّ بِـ» fiilleri ile «مَا هِيَ هِوَايَتُكَ الْمُفَضَّلَةُ؟» (En sevdiğin hobin nedir?) soru kalıbı, günlük iletişimin en temel yapılarını oluşturur.
Spor, Sanat ve Kültür Hobileri Söz Varlığı
Arapçada kişinin boş vaktinde (وَقْتُ الْفَرَاغِ) severek yaptığı uğraşa هِوَايَةٌ (çoğulu هِوَايَاتٌ) adı verilir. Hobiler genel olarak sportif etkinlikler (الْهِوَايَاتُ الرِّيَاضِيَّةُ), sanatsal uğraşlar (الْهِوَايَاتُ الْفَنِّيَّةُ) ve kültürel faaliyetler (الْأَنْشِطَةُ الثَّقَافِيَّةُ) olmak üzere üç ana grupta incelenir.
Sportif hobiler arasında futbol (كُرَةُ الْقَدَمِ), basketbol (كُرَةُ السَّلَّةِ), voleybol (كُرَةُ الطَّائِرَةِ), masa tenisi (كُرَةُ الطَّاوِلَةِ), yüzme (السِّبَاحَةُ), koşu (الْجَرْيُ), binicilik (رُكُوبُ الْخَيْلِ), bisiklete binme (رُكُوبُ الدَّرَّاجَةِ) ve okçuluk (الرِّمَايَةُ) öne çıkar. Spor yapmak eylemi مَارَسَ - يُمَارِسُ الرِّيَاضَةَ veya oyun oynamak anlamındaki لَعِبَ - يَلْعَبُ fiiliyle ifade edilir.
Sanat ve kültür hobileri ise kitap okuma (الْقِرَاءَةُ / الْمُطَالَعَةُ), resim çizme (الرَّسْمُ), Arap hüsnühattı (الْخَطُّ الْعَرَبِيُّ), ebru sanatı (فَنُّ الْأَبْرُو), fotoğrafçılık (التَّصْوِيرُ), satranç (الشِّطْرَنْجُ) ve doğa gezilerini (التَّجَوُّلُ فِي الطَّبِيعَةِ) kapsar.
Mastar (الْمَصْدَرُ) ve أَنْ + Muzâri Fiil Yapısı
Arapçada sevilen veya tercih edilen bir hobiyi anlatırken أُحِبُّ (severim), أُفَضِّلُ (tercih ederim) ve أُرِيدُ (isterim) fiillerinden sonra iki farklı dil bilgisi yapısı kullanılabilir: açık mastar (الْمَصْدَرُ الصَّرِيحُ) veya müevvel mastar (أَنْ + الْفِعْلُ الْمُضَارِعُ).
Birinci yolda doğrudan fiilin mastar ismi nesne (مَفْعُولٌ بِهِ) olarak getirilir ve son harekesi üstün (فَتْحَة) olur: أُحِبُّ الْقِرَاءَةَ (Okumayı severim), أُفَضِّلُ السِّبَاحَةَ (Yüzmeyi tercih ederim), يُحِبُّ أَحْمَدُ الرَّسْمَ (Ahmet resim yapmayı sever).
İkinci yolda ise ana fiilden sonra أَنْ mastar-nasb edatı ve özneye uygun çekimlenmiş muzâri fiil getirilir. أَنْ edatı muzâri fiilin sonunu nasbeder: أُحِبُّ أَنْ أَقْرَأَ (Okumayı severim), أُفَضِّلُ أَنْ أَسْبَحَ (Yüzmeyi tercih ederim), يُحِبُّ أَحْمَدُ أَنْ يَرْسُمَ (Ahmet resim yapmayı sever).
Boş Zamanları Değerlendirme Diyalogları ve Hikmetli Sözler
Arkadaşlar arasında geçen hobi diyaloglarında karşı tarafa «مَا هِيَ هِوَايَتُكَ الْمُفَضَّلَةُ؟» (Eril: En sevdiğin hobin nedir?) veya «مَا هِيَ هِوَايَتُكِ الْمُفَضَّلَةُ؟» (Dişil: En sevdiğin hobin nedir?) sorusu yöneltilir. Cevap verirken «هِوَايَتِي الْمُفَضَّلَةُ هِيَ كُرَةُ السَّلَّةِ وَالْمُطَالَعَةُ» kalıbı kullanılır.
Boş zamanın nerede ve nasıl geçirildiğini sormak için «مَاذَا تَفْعَلُ فِي أَوْقَاتِ الْفَرَاغِ؟» (Boş zamanlarda ne yaparsın?) ve «كَيْفَ تَقْضِي عُطْلَةَ نِهَايَةِ الْأُسْبُوعِ؟» (Hafta sonu tatilini nasıl geçirirsin?) soruları kullanılır. قَضَى - يَقْضِي fiili vakit geçirmek anlamındadır: أَقْضِي وَقْتَ فَرَاغِي فِي النَّادِي الرِّيَاضِيِّ أَوْ فِي الْمَكْتَبَةِ.
İslam kültüründe sağlık ve boş vakit, insanın kıymetini bilmesi gereken iki büyük emanettir. Hz. Peygamber'in (s.a.v.) «نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: اَلصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ» (İki nimet vardır ki insanların çoğu onların kıymetini bilmekte aldanmıştır: Sağlık ve boş vakit) hadisi, zamanı faydalı hobilerle değerlendirmenin önemini vurgular.
Örnekler
Örnek 1«أُحِبُّ أَنْ أَقْرَأَ الْكُتُبَ التَّارِيخِيَّةَ فِي أَوْقَاتِ الْفَرَاغِ» cümlesini Türkçeye çeviriniz ve «أَنْ أَقْرَأَ» ifadesinin yerine açık mastar kullanarak cümleyi yeniden yazınız.
Cevabı göster
Cümlenin anlamı: «Boş zamanlarda tarihî kitaplar okumayı severim.» Cümledeki «أَنْ أَقْرَأَ» (müevvel mastar) yerine «قَرَأَ» fiilinin açık mastarı olan «الْقِرَاءَة» getirildiğinde cümle «أُحِبُّ قِرَاءَةَ الْكُتُبِ التَّارِيخِيَّةِ فِي أَوْقَاتِ الْفَرَاغِ» şeklini alır.
Örnek 2Karşımızdaki bir kız öğrenciye «En sevdiğin hobin nedir ve boş vaktini nasıl geçirirsin?» sorusunu Arapça olarak nasıl soracağımızı yazınız.
Cevabı göster
Muhatap müennes (kız öğrenci) olduğu için zamir ve fiil çekimi dişil yapılır: «مَا هِيَ هِوَايَتُكِ الْمُفَضَّلَةُ، وَكَيْفَ تَقْضِينَ وَقْتَ فَرَاغِكِ؟» (En sevdiğin hobin nedir ve boş vaktini nasıl geçirirsin?).
Örnek 3Aşağıdaki kelimeleri anlamlı bir Arapça cümle olacak şekilde sıralayınız: (النَّادِي - أُفَضِّلُ - فِي - السِّبَاحَةَ - الرِّيَاضِيِّ - عُطْلَةِ - فِي - الْأُسْبُوعِ).
Cevabı göster
Doğru sıralama: «أُفَضِّلُ السِّبَاحَةَ فِي النَّادِي الرِّيَاضِيِّ فِي عُطْلَةِ الْأُسْبُوعِ.» (Hafta sonu tatilinde spor kulübünde yüzmeyi tercih ederim). Cümle fiil-fail (أُفَضِّلُ), mef'ûlün bih (السِّبَاحَةَ), mekân (فِي النَّادِي الرِّيَاضِيِّ) ve zaman (فِي عُطْلَةِ الْأُسْبُوعِ) sırasıyla kurulmuştur.
Örnek 4«يَهْتَمُّ أَخِي بِالْخَطِّ الْعَرَبِيِّ وَيُرِيدُ أَنْ يَرْسُمَ لَوْحَةً جَمِيلَةً» cümlesindeki «يَهْتَمُّ» ve «يَرْسُمَ» fiillerinin hareke ve harf-i cer özelliklerini açıklayınız.
Cevabı göster
«يَهْتَمُّ» fiili herhangi bir nasb veya cezm edatı almadığı için merfudur (sonu ötreli) ve nesnesini «بِـ» harf-i cerri ile almıştır (بِالْخَطِّ). «يَرْسُمَ» fiili ise kendisinden önce gelen «أَنْ» mastar-nasb edatı sebebiyle mansubdur (sonu üstün/fetha olmuştur).
Örnek 5Spor ve sanat hobilerini yapıldığı mekânlarla eşleştirerek «Yüzme havuzunda yüzerim, stadyumda futbol oynarım, kütüphanede kitap okurum» anlamındaki Arapça cümleyi kurunuz.
Cevabı göster
«أَسْبَحُ فِي الْمَسْبَحِ، وَأَلْعَبُ كُرَةَ الْقَدَمِ فِي الْمَلْعَبِ، وَأَقْرَأُ الْكُتُبَ فِي الْمَكْتَبَةِ.» Burada «مَسْبَح» (havuz), «مَلْعَب» (saha/stadyum) ve «مَكْتَبَة» (kütüphane) ismi mekân kalıpları kullanılmıştır.
Örnek 6Buhârî'de geçen «نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: اَلصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ» hadis-i şerifinin anlamını ve bu bölümün iki dersi arasındaki bağlantıyı açıklayınız.
Cevabı göster
Hadisin anlamı: «İki nimet vardır ki insanların çoğu onların kıymetini bilmekte aldanmıştır: Sağlık ve boş vakit.» Bu hadis, birinci ders olan «Sağlığım (صِحَّتِي)» ile ikinci ders olan «Hobilerim ve Boş Zamanlarım (هِوَايَاتِي وَأَوْقَاتُ فَرَاغِي)» konularını doğrudan birleştiren temel ilkedir.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1«أُفَضِّلُ رُكُوبَ الْخَيْلِ وَالرِّمَايَةَ فِي عُطْلَةِ نِهَايَةِ الْأُسْبُوعِ» diyen bir öğrencinin hafta sonu yapmayı tercih ettiği iki etkinlik aşağıdakilerden hangisidir?
«رُكُوبُ الْخَيْلِ» ata binme (binicilik), «الرِّمَايَةُ» ise okçuluk/atıcılık anlamına gelir.
2«تُحِبُّ مَرْيَمُ أَنْ ___ الرِّوَايَاتِ فِي الْمَكْتَبَةِ» cümlesindeki boşluğa dil bilgisi kurallarına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Özne «مَرْيَمُ» (müennes gaibe / o) olduğu ve boşluktan önce nasb edatı «أَنْ» bulunduğu için fiil sonu fethalı olan «تَقْرَأَ» olmalıdır.
3Bir diyalogda «أَقْضِي وَقْتَ فَرَاغِي فِي الْمَرْسَمِ لِأَنَّنِي أَهْتَمُّ بِفَنِّ الْأَبْرُو» cevabını veren kişiye aşağıdaki sorulardan hangisi yöneltilmiş olabilir?
Cevapta «Boş vaktimi resim atölyesinde geçiririm çünkü ebru sanatıyla ilgileniyorum» denildiği için soru «كَيْفَ تَقْضِي وَقْتَ فَرَاغِكَ وَأَيْنَ؟» (Boş vaktini nasıl ve nerede geçirirsin?) olmalıdır.
4Aşağıdaki Arapça cümlelerin hangisinde altı çizili mastar ile parantez içindeki müevvel mastar eşleştirmesi YANLIŞTIR?
«الرَّسْمَ» resim çizmek demektir ve müevvel mastarı «أَنْ أَرْسُمَ» olmalıdır; «أَنْ أَسْمَعَ» ise dinlemek (السَّمَاع) anlamına gelir.
5
- Arapçada «وَقْتُ الْفَرَاغِ» tamlaması boş zaman, «الْهِوَايَاتُ» kelimesi ise hobiler anlamına gelir.
- «أُحِبُّ أَنْ أَلْعَبَ» cümlesindeki «أَنْ» edatı muzâri fiilin son harekesini kesra (esre) yapar.
- «كُرَةُ السَّلَّةِ» basketbol, «كُرَةُ الطَّائِرَةِ» ise voleybol sporu için kullanılan tamlamalardır.
- «مَسْبَحٌ» kelimesi kitap okunan kütüphane mekânını ifade etmek için kullanılır.
- «اِهْتَمَّ - يَهْتَمُّ» (ilgilenmek) fiili cümlede nesnesini «بِـ» harf-i cerri ile alır.
- Arapçada «وَقْتُ الْفَرَاغِ» tamlaması boş zaman, «الْهِوَايَاتُ» kelimesi ise hobiler anlamına gelir.
6
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7
- Arapçada bir kişinin en sevdiği uğraşı sormak için «مَا هِيَ هِوَايَتُكَ ؟» (En sevdiğin hobin nedir?) kalıbı kullanılır.
- Yüzme sporu Arapçada السِّبَاحَةُ kelimesiyle, yüzme havuzu ise (الْمَسْبَحُ) kelimesiyle ifade edilir.
- «Boş vaktimi kütüphanede geçiririm» cümlesinde vakit geçirmek anlamındaki (أَقْضِي) fiili kullanılır.
- Hz. Peygamber'in hadisinde insanların kıymetini bilmekte aldandığı iki nimet sağlık (الصِّحَّةُ) ve (الْفَرَاغُ) olarak belirtilmiştir.
- Zihin geliştiren masa oyunlarından biri olan satranç Arapçada (الشِّطْرَنْجُ) kelimesiyle karşılanır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Yeni tanışan iki öğrencinin (Ömer ve Halid) birbirlerine en sevdikleri spor ve sanat hobilerini sordukları, açık mastar ve «أَنْ + muzâri» yapılarını bir arada kullandıkları üç adımlı Arapça-Türkçe bir diyalog oluşturunuz.
1. ipucu: 1. Adım (Soru): Ömer'in Halid'e en sevdiği hobisini ve boş zamanlarında ne yaptığını sorması («مَا هِيَ هِوَايَتُكَ الْمُفَضَّلَةُ...»).
2. ipucu: 2. Adım (Açık Mastarla Cevap): Halid'in yüzmeyi ve Arap hat sanatıyla ilgilenmeyi sevdiğini açık mastarlarla söylemesi.
3. ipucu: 3. Adım (Müevvel Mastarla Karşılık): Ömer'in hafta sonu stadyumda futbol oynamayı ve kitap okumayı tercih ettiğini «أُفَضِّلُ أَنْ...» kalıbıyla ifade etmesi.
Cevap: 1) عُمَرُ: مَا هِيَ هِوَايَتُكَ الْمُفَضَّلَةُ يَا خَالِدُ، وَمَاذَا تَفْعَلُ فِي أَوْقَاتِ الْفَرَاغِ؟ (En sevdiğin hobin nedir ey Halid ve boş zamanlarda ne yaparsın?). 2) خَالِدٌ: أُحِبُّ السِّبَاحَةَ فِي الْمَسْبَحِ وَأَهْتَمُّ بِالْخَطِّ الْعَرَبِيِّ (Havuzda yüzmeyi severim ve Arap hat sanatıyla ilgilenirim). 3) عُمَرُ: وَأَنَا أُفَضِّلُ أَنْ أَلْعَبَ كُرَةَ الْقَدَمِ فِي الْمَلْعَبِ وَأَنْ أَقْرَأَ الْكُتُبَ فِي عُطْلَةِ نِهَايَةِ الْأُسْبُوعِ (Ben ise hafta sonu tatilinde sahada futbol oynamayı ve kitap okumayı tercih ederim).
Kısaca
- Arapçada hobi «هِوَايَةٌ» (çoğulu «هِوَايَاتٌ»), boş zaman ise «وَقْتُ الْفَرَاغِ» (çoğulu «أَوْقَاتُ الْفَرَاغِ») tamlamasıyla ifade edilir.
- Sportif hobiler arasında «كُرَةُ الْقَدَمِ» (futbol), «كُرَةُ السَّلَّةِ» (basketbol), «السِّبَاحَةُ» (yüzme), «رُكُوبُ الْخَيْلِ» (binicilik) ve «الرِّمَايَةُ» (okçuluk) yer alır.
- Kültürel ve sanatsal hobiler «الْقِرَاءَةُ / الْمُطَالَعَةُ» (okuma), «الرَّسْمُ» (resim), «الْخَطُّ الْعَرَبِيُّ» (hüsnühat) ve «فَنُّ الْأَبْرُو» (ebru sanatı) kavramlarıyla anlatılır.
- Sevilen ve tercih edilen uğraşlar hem açık mastarla («أُحِبُّ السِّبَاحَةَ») hem de «أَنْ + mansub muzâri fiil» yapısıyla («أُحِبُّ أَنْ أَسْبَحَ») ifade edilebilir.
- «نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: اَلصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ» hadisi, sağlığın ve boş vaktin faydalı işlerle değerlendirilmesi gerektiğini vurgular.