Milletimizin İslam Anlayışının Oluşmasında Etkili Olan Şahsiyetler ve Tasavvufi Yorumlar (12.2.2)

Örnekler

1. Örnek 1İmam-ı Âzam Ebû Hanîfe ve İmam Mâtürîdî'nin milletimizin din anlayışına kazandırdığı ortak metodolojik yaklaşım nedir?

   Cevabı göster

   Her iki büyük âlim de Kur'an ve sünnet (nakil) bilgisinin yanında selim aklın kullanılmasına, tefekküre ve karşılaşılan yeni sorunların akli kıyasla çözülmesine büyük önem vermiştir. Bu sayede Türk toplumunda nakil ile aklı uzlaştıran, kuşatıcı ve hoşgörülü bir din anlayışı yerleşmiştir.

2. Örnek 2Hoca Ahmet Yesevî'nin 'Pîr-i Türkistan' olarak anılmasının ve Anadolu'nun İslamlaşmasındaki rolünün nedenlerini açıklayınız.

   Cevabı göster

   Ahmet Yesevî, Orta Asya'da (Türkistan) İslam'ın inanç ve ahlak esaslarını göçebe ve yerleşik Türk boylarına kendi ana dilleriyle (hikmet adını verdiği Türkçe şiirlerle) öğretmiştir. Yetiştirdiği yüzlerce dervişi (Horasan erenlerini) Anadolu ve Balkanlar'a göndererek bu coğrafyaların manevi fethine öncülük etmiştir.

3. Örnek 3Hacı Bektaş-ı Velî'nin 'Makâlât' adlı eserinde açıkladığı 'Dört Kapı Kırk Makam' öğretisinin temel amacı nedir?

   Cevabı göster

   Dört Kapı (Şeriat, Tarikat, Marifet, Hakikat) ve her kapıdaki onar makamdan oluşan bu öğretinin amacı; insanı hamlıktan ve bencillikten kurtarıp dinî emirlere uyan, nefsini terbiye eden, marifet bilgisine ulaşan ve Yaratıcı'nın sırrını kavrayan 'insan-ı kâmil' (olgun insan) seviyesine ulaştırmaktır.

4. Örnek 4Ahi Evran tarafından kurulan Ahilik teşkilatının Anadolu'nun sosyal ve ekonomik hayatına sağladığı katkılar nelerdir?

   Cevabı göster

   Ahilik teşkilatı esnaf ve sanatkârlara mesleki beceri kazandırmanın yanında dürüstlük, helal kazanç, cömertlik ve kul hakkına riayet gibi İslam ahlak ilkelerini (fütüvvet) iş hayatına hâkim kılmıştır. Kalitesiz üretimi önlemiş ve orta sandıklarıyla ihtiyaç sahiplerine sosyal güvence sağlamıştır.

5. Örnek 5Sarı Saltuk ve Hacı Bayram-ı Velî'nin faaliyet gösterdikleri coğrafyaları ve toplumsal etkilerini karşılaştırınız.

   Cevabı göster

   Sarı Saltuk, 13. yüzyılda Dobruca ve Balkanlar'a geçerek açtığı tekkelerle Rumeli'nin İslamlaşmasına ve Türk yerleşimine öncülük etmiştir. Hacı Bayram-ı Velî ise 14-15. yüzyıllarda Ankara merkezli Bayramîlik yolunu kurmuş, el emeğiyle üretimi teşvik etmiş ve Akşemseddin gibi âlimleri yetiştirerek Osmanlı'nın manevi yükselişine katkıda bulunmuştur.

6. Örnek 6Anadolu'da ortaya çıkan fıkhi, itikadi ve tasavvufi yorumların toplumsal birlik açısından 'ortak değer' sayılmasının gerekçeleri nelerdir?

   Cevabı göster

   Bu yorumların tamamı Allah'ın birliği (tevhid), Kur'an-ı Kerim, Hz. Muhammed (s.a.v.) ve Ehl-i Beyt sevgisi ile adalet, merhamet ve yardımlaşma gibi temel İslam ilkelerinde birleşir. Farklı bölgelerin ve mizaçların ihtiyaçlarına cevap vererek toplumda kardeşlik ve bir arada yaşama kültürünü beslemiştir.

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Milletimizin dinî anlayışının oluşmasında etkili olan âlimler ve eserleriyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

   AEbû Hanîfe — el-Fıkhu'l-EkberBİmam Mâtürîdî — Kitâbü't-TevhîdCİmam Şâfiî — er-RisâleDHoca Ahmet Yesevî — Dîvân-ı HikmetEHacı Bektaş-ı Velî — Mesnevî

2. 2XIII. yüzyılda Kırşehir'de yerleşerek esnaf ve sanatkârları ahlaki ve mesleki ilkeler etrafında örgütleyen, 'Letâif-i Hikmet' adlı eseriyle tanınan mutasavvıf ve âlim aşağıdakilerden hangisidir?

   AYunus EmreBAhi EvranCSarı SaltukDHacı Bayram-ı VelîEİmam Eş'arî

3. 3Taptuk Emre'nin dergâhında yetişen, 'Risâletü'n-Nushiyye' ve 'Dîvân' adlı eserlerinde ilahi aşkı ve insan sevgisini sade ve akıcı bir Anadolu Türkçesiyle dile getiren gönül ereni kimdir?

   AHoca Ahmet YesevîBMevlânâ Celâleddîn-i RûmîCHacı Bektaş-ı VelîDYunus EmreECa'fer es-Sâdık

4. 4Kültürümüzde yer alan tasavvufi yorumlar ve kavramlarla ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

   AMevlevîlik, Ankara'da Hacı Bayram-ı Velî tarafından kurulmuş esnaf ağırlıklı bir yoldur.BAlevîlik-Bektaşîlikte iki evli çiftin yol kardeşi olmasına şeb-i arûs adı verilmektedir.Cİmam Mâtürîdî ve İmam Eş'arî, Ehl-i sünnet inancını sistemleştiren iki büyük itikat imamıdır.DSarı Saltuk, Semerkant'ta fıkıh medresesi kurarak Hanefî fıkhını tedvin eden ilk âlimdir.Eİmam Şâfiî, tasavvufta Dört Kapı Kırk Makam öğretisini ilk kez ortaya koyan mutasavvıftır.

5. 5

   • İmam-ı Âzam Ebû Hanîfe, fıkhi meselelerin çözümünde Kur'an ve sünnetin yanında akıl ve kıyasa geniş yer vermiştir.DoğruYanlış
   • Sarı Saltuk, Dobruca ve Balkan coğrafyasında açtığı zaviyelerle Rumeli'nin İslamlaşmasına öncülük etmiştir.DoğruYanlış
   • Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin vefat yıldönümü hüzün ve yas gecesi anlamında 'Musahiplik' olarak adlandırılır.DoğruYanlış
   • Hacı Bayram-ı Velî, Ankara'da Bayramîlik yolunu kurmuş ve Fatih Sultan Mehmet'in hocası Akşemseddin'i yetiştirmiştir.DoğruYanlış
   • İmam Ca'fer es-Sâdık, Semerkant'ta yaşamış ve Mâtürîdîlik itikadi mezhebinin kurucusu olmuştur.DoğruYanlış

6. 6

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   İmam MâtürîdîHoca Ahmet YesevîHacı Bektaş-ı Velîİmam ŞâfiîAhi Evran

   Pîr-i Türkistan unvanıyla bilinen ve Dîvân-ı Hikmet adlı eseriyle Türk tasavvufunu başlatan mutasavvıfFıkıh usulünün ilk müstakil eseri olan er-Risâle'yi ve el-Ümm adlı fıkıh külliyatını yazan mezhep imamıKitâbü't-Tevhîd ve Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı eserleriyle tanınan büyük Türk kelam ve itikat âlimiMakâlât adlı eserinde Dört Kapı Kırk Makam öğretisini açıklayan Anadolu gönül sultanıAnadolu'da esnaf ve sanatkârları fütüvvet ve iş ahlakı ilkeleriyle birleştiren Ahilik teşkilatı kurucusu

7. 7

   Şeb-i ArûsMutezileRisâletü'n-NushiyyemusahiplikEş'arîlikel-Fıkhu'l-EkberKutadgu Bilig
   1. İmam-ı Âzam Ebû Hanîfe'nin inanç ve akaid konularını ele aldığı en meşhur eseri adlı kitabıdır.
   2. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, ölüm gününü Rabb'ine kavuşma günü olarak gördüğü için (düğün gecesi) diye adlandırmıştır.
   3. Alevîlik-Bektaşîlik geleneğinde iki evli çiftin dede huzurunda söz vererek yol kardeşi olmasına denir.
   4. Yunus Emre'nin ahlaki öğütler içeren mesnevi tarzındaki eseri adını taşır.
   5. Ehl-i sünnetin iki büyük itikadi mezhebinden biri Mâtürîdîlik, diğeri ise İmam Eş'arî'ye nispet edilen ekolüdür.
   Kontrol et

8. 8Türkistan'dan Anadolu ve Balkanlar'a uzanan süreçte Ahmet Yesevî, Mevlânâ, Hacı Bektaş-ı Velî, Yunus Emre ve Ahi Evran gibi gönül erenlerinin Anadolu'nun İslamlaşmasına ve toplumsal barışın kurulmasına sağladıkları ortak katkıları değerlendiriniz.

   1. ipucunu göster