Aile İçi İletişim: Eşler, Anne Baba ve Çocuklar Arasındaki Hak ve Sorumluluklar

Örnekler

1. Örnek 1Rûm Suresi 21. ayette aile kurumunun dayandırıldığı üç temel kavramı (sekînet, meveddet ve rahmet) aile içi iletişim açısından açıklayınız.

   Cevabı göster

   Rûm Suresi 21. ayette bildirilen üç temel kavram şunlardır: 1) Sekînet: Eşlerin ve çocukların birbirinin yanında iç huzuru, dinginlik ve güven bulmasıdır; evin stres ve korkudan uzak bir sığınak olmasını sağlar. 2) Meveddet: Eşler arasındaki karşılıklı sevgi, dostluk ve gönül bağıdır; iletişimi samimi ve yapıcı kılar. 3) Rahmet: Şefkat, merhamet ve koruyuculuktur; hastalıkta, yaşlılıkta ve hata anlarında eşlerin birbirini hoşgörüyle kucaklamasını sağlar.

2. Örnek 2İsrâ Suresi 23 ve 24. ayetlere göre çocukların yaşlanan anne ve babalarına karşı iletişim ve davranış sorumlulukları nelerdir?

   Cevabı göster

   İsrâ Suresi 23-24. ayetlerde Allah'a kulluktan hemen sonra anne babaya iyi davranmak (birrü'l-vâlideyn) emredilmiştir. Çocuklar, yanlarında yaşlanan anne ve babalarına: 1) En küçük bir bıkkınlık ifadesi olan 'öf' bile dememeli, 2) Onları asla azarlamamalı ve kalplerini kırmamalı, 3) Onlara daima tatlı, saygılı ve gönül alıcı söz (kavl-i kerîm) söylemeli, 4) Merhametle tevazu kanatlarını indirerek hizmet etmeli ve 5) 'Rabbim, küçüklüğümde onlar beni nasıl şefkatle büyüttülerse Sen de onlara öyle merhamet et' diye dua etmelidir.

3. Örnek 3Anne ve babanın çocuklarına karşı başlıca görevleri nelerdir ve çocuklar arasında adalet ilkesi neden önemlidir?

   Cevabı göster

   Anne babanın çocuğuna karşı görevleri; ona güzel bir isim koymak, helal rızıkla besleyip sağlığını korumak, sevgi ve şefkat göstermek, dinî-ahlaki terbiye ve iyi bir eğitim vermek ve çocuklar arasında adaletli davranmaktır. Kız veya erkek ayrımı yapmadan sevgi, ilgi ve maddi bağışlarda çocuklar arasında tam adalet gözetmek, kardeşler arasında kıskançlık ve düşmanlık doğmasını önler ve aile içindeki güven bağını korur.

4. Örnek 4Nisâ Suresi 35. ayette emredilen 'hakem' uygulamasının amacı ve işleyişi nedir?

   Cevabı göster

   Eşler arasında kendi başlarına çözemedikleri şiddetli geçimsizlik (şikâk) ve ayrılık tehlikesi ortaya çıktığında, aileyi dağılmaktan kurtarmak amacıyla Nisâ Suresi 35. ayette 'hakem' kurumu emredilmiştir. Buna göre erkeğin ailesinden güvenilir bir hakem ve kadının ailesinden güvenilir bir hakem (veya günümüzde uzman aile danışmanları) seçilir. Bu hakemler aile sırlarını ifşa etmeden, samimi bir barıştırma (ıslah) niyetiyle tarafları dinleyerek ortak bir çözüm bulmaya çalışırlar.

5. Örnek 5Hz. Peygamber'in (s.a.v.) 'Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır' hadisini onun kendi aile hayatındaki uygulamalarıyla açıklayınız.

   Cevabı göster

   Bu hadis, bir müminin gerçek ahlakının ve dindarlığının dışarıdaki görüntüsüyle değil, kendi evinde eşine ve çocuklarına karşı gösterdiği nezaket ve merhametle ölçüldüğünü bildirir. Hz. Peygamber evde eşlerine karşı daima güler yüzlü ve nazik davranmış, ev işlerinde onlara bizzat yardım etmiş, önemli konularda eşleriyle istişare etmiş, çocuklarını ve torunlarını öpüp sevmiş ve hayatı boyunca aile fertlerine karşı asla kırıcı söz veya şiddet kullanmamıştır.

6. Örnek 6Bakara Suresi 187. ayette eşlerin birbirine 'elbise' (libâs) olarak benzetilmesinin aile mahremiyeti açısından taşıdığı anlamı değerlendiriniz.

   Cevabı göster

   Elbise insanı soğuktan, sıcaktan ve dış tehlikelerden koruduğu, bedenin kusurlarını örttüğü ve insana en yakın olduğu gibi; eşler de birbirini günahlardan ve kötülüklerden korur, birbirinin eksiklerini tamamlar ve kusurlarını örter. Bu ayet, eşlerin aile mahremiyetini ve özel sırlarını bir emanet olarak saklamaları gerektiğini, özellikle günümüzde sosyal medya gibi mecralarda aile mahremiyetini ifşa etmekten kaçınmaları gerektiğini öğretir.

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Rûm Suresi 21. ayette 'Kendileriyle huzur bulasınız diye sizin için türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O'nun ayetlerindendir' buyrularak aile yuvasının temeli olarak gösterilen üç kavram aşağıdakilerden hangisidir?

   ASekînet, meveddet ve rahmetBKefâet, hıtbe ve iddetCGanimet, cizye ve haraçDKıyas, icma ve istihsanERiya, ucub ve kibir

2. 2Nisâ Suresi 21. ayette evlilik birliğini kuran nikâh akdinin ciddiyetini ve kutsallığını vurgulamak için kullanılan ve 'çok sağlam, ağır sözleşme/ahit' anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

   AMîsâk-ı galîzBKarz-ı hasenCSadaka-i cariyeDHılfü'l-fudûlEAmel-i salih

3. 3İsrâ Suresi 23. ayette anne ve babaya 'öf' bile denmemesi ve azarlanmaması emredildikten sonra onlara nasıl hitap edilmesi gerektiği hangi kavramla ifade edilmiştir?

   AKavl-i kerîm (Gönül alıcı, saygılı ve güzel söz)BKavl-i zûr (Yalan ve asılsız şahitlik sözü)CGıybet ve bühtan (Arkadan konuşma ve iftira)DEmr-i bi'l-ma'rûf (Resmî tebligat bildirimi)ECedel ve münakaşa (Tartışma ve üstün gelme sözü)

4. 4Eşler arasında ciddi bir geçimsizlik ve ayrılık tehlikesi (şikâk) baş gösterdiğinde, aileyi kurtarmak ve tarafları barıştırmak amacıyla Nisâ Suresi 35. ayette önerilen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

   ASorunu sosyal medyada paylaşarak kamuoyu oluşturmakBErkeğin ve kadının ailelerinden birer adil hakem (arabulucu) görevlendirmekCTarafları dinlemeden doğrudan boşanma kararı vermekDAkrabalarla ve komşularla olan tüm iletişimi tamamen kesmekEKadına verilen mehri geri alarak evlilik sözleşmesini feshetmek

5. 5Aşağıdaki ifadelerin İslam'da aile hayatı ve aile içi iletişim ilkelerine göre doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

   • Bakara Suresi 187. ayette eşlerin birbirini koruması, tamamlaması ve kusurlarını örtmesi 'elbise (libâs)' benzetmesiyle anlatılmıştır.DoğruYanlış
   • Mehir, evlenen kadının babasına veya erkek kardeşlerine ödenen başlık parası demektir.DoğruYanlış
   • Hz. Peygamber (s.a.v.), 'Hiçbir baba çocuğuna güzel ahlak ve terbiyeden daha üstün bir bağışta bulunmamıştır' buyurarak aile içi eğitimin önemini vurgulamıştır.DoğruYanlış
   • Anne ve babanın çocuklarına hediye verirken veya sevgi gösterirken kız-erkek ayrımı yapmadan adaletli davranması dini bir sorumluluktur.DoğruYanlış
   • İslam'da şahitler olmadan ve topluma duyurulmadan gizlice kıyılan nikâhlar geçerli kabul edilir.DoğruYanlış

6. 6Aşağıdaki aile hayatı kavramlarını doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   Hıtbe (Nişanlılık)MehirBirrü'l-Vâlideynİstişare (Teşâvür)Hakem Kurumu

   Aile içi şiddetli geçimsizlikte her iki aileden seçilen arabulucularla barıştırma yöntemiAile içindeki kararların baskıyla değil, eşlerin karşılıklı danışması ve rızasıyla alınmasıEvlilik öncesinde tarafların mahremiyet sınırları içinde birbirini tanıdığı evlilik vaadi süreciAnne ve babaya karşı en güzel şekilde iyilik, saygı, hizmet ve vefa gösterme sorumluluğuEvlilik akdiyle birlikte erkeğin eşine verdiği ve kadının kendi mülkü olan mali güvence

7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri verilen kelimelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız.

   rahmetihtikârtecessüsmîsâk-ı galîzhakemkavl-i kerîmmehir
   1. Rûm Suresi 21. ayette eşler arasında sevgi (meveddet) ile birlikte şefkat ve merhameti ifade eden duygusunun var edildiği bildirilir.
   2. Nisâ Suresi 21. ayette nikâh akdi, sağlam ve ağır bir sözleşme anlamında olarak nitelendirilmiştir.
   3. Evlilik sırasında erkeğin kadına verdiği ve kadının ekonomik güvencesi olan mali hakka denir.
   4. İsrâ Suresi 23. ayette yaşlanan anne ve babaya öf bile denmemesi ve onlara gönül alıcı güzel söz olan söylenmesi emredilmiştir.
   5. Karı-kocanın aralarının açılmasından korkulduğunda barıştırmak amacıyla her iki aileden birer gönderilmesi Kur'an tavsiyesidir.
   Kontrol et

8. 8Modern çağda aile kurumunun karşılaştığı iletişim kopukluğu, tahammülsüzlük ve mahremiyet aşınması sorunlarına karşı; Kur'an-ı Kerim ve Hz. Peygamber'in sünnetindeki 'sekînet, meveddet, rahmet, istişare, elbise (libâs) metaforu ve birrü'l-vâlideyn' ilkelerinin nasıl bir çözüm sunduğunu açıklayınız.

   1. ipucunu göster