Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) adı anıldığında, ezan sonrasında veya namazlarımızda ona olan sevgimizi, saygımızı ve bağlılığımızı ifade etmek için dua ederiz. Peygamberimize yapılan bu rahmet, bereket ve selam dualarına salavat denir. Bu hafta, bütün namazlarımızın son oturuşunda okuduğumuz en kapsamlı salavat duaları olan Allahümme Salli ve Allahümme Barik dualarının doğru okunuşunu, anlamını ve mesajlarını öğreniyoruz.
1. Allahümme Salli ve Allahümme Barik Dualarının Okunuşu ve Anlamı
Kur’an-ı Kerim’de Ahzâb suresi 56. ayette, “Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber’e salât ederler. Ey iman edenler! Siz de ona salât edin ve tam bir teslimiyetle selam verin.” buyrulmuştur. Namazlarımızda okuduğumuz Salli ve Barik duaları, bizzat Peygamberimizin sahabilere öğrettiği en faziletli salavat dualarıdır. 1. Allahümme Salli Duasının Okunuşu ve Anlamı: • Okunuşu: Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm. İnneke hamîdün mecîd. • Anlamı: “Allah’ım! İbrahim’e ve İbrahim’in ailesine rahmet ettiğin gibi, Muhammed’e ve Muhammed’in ailesine de rahmet et (şerefini yücelt). Şüphesiz Sen övülmeye layık (Hamîd) ve şanı yüce (Mecîd) olansın.”
2. Allahümme Barik Duasının Okunuşu ve Anlamı: • Okunuşu: Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm. İnneke hamîdün mecîd. • Anlamı: “Allah’ım! İbrahim’i ve İbrahim’in ailesini mübarek (bereketli) kıldığın gibi, Muhammed’i ve Muhammed’in ailesini de mübarek kıl. Şüphesiz Sen övülmeye layık (Hamîd) ve şanı yüce (Mecîd) olansın.”
2. Dualarda Geçen Kavramlar ve Namazda Okunduğu Yerler
Salli ve Barik dualarını anlamını düşünerek (huşû içinde) okumak için şu kavramları iyi bilmeliyiz: • Hz. Muhammed (s.a.v.) ve Hz. İbrahim (a.s.): Her iki duada da Kâbe’yi inşa eden ve tevhid mücadelesinin atası olan Hz. İbrahim ile son peygamber Hz. Muhammed birlikte anılır. • Âl (Aile ve Takipçiler): “Âli Muhammed” ve “Âli İbrâhîm” ifadelerindeki âl kelimesi; peygamberlerin ev halkını (Ehl-i Beyt) ve onların tevhid yolundan giden samimi müminleri kapsar. • El-Hamîd (الْحَمِيدُ): Yaptığı her iş güzel olan ve her türlü övgüye, şükre layık olan Yüce Allah. • El-Mecîd (الْمَجِيدُ): Şanı, şerefi, büyüklüğü ve keremi sonsuz derecede yüce olan Yüce Allah.
Salli ve Barik Dualarının Okunduğu Yerler: 1. Bütün namazların son oturuşunda (Ka’de-i Ahîre): Farz, vacip veya sünnet bütün namazların son oturuşunda Ettehiyyâtü duasından hemen sonra Salli-Barik okunur, ardından Rabbenâ duaları okunarak selam verilir. 2. İkindi ve Yatsı namazlarının ilk sünnetlerinde (Gayr-i Müekked Sünnetler): Dört rekâtlık bu sünnetlerin ilk oturuşunda (2. rekât sonunda) Ettehiyyâtü’den sonra Salli ve Barik duaları da okunur. 3. Cenaze namazında: Ayakta kılınan cenaze namazında ikinci tekbirden sonra Salli ve Barik duaları okunur.
Örnekler
Örnek 1Salli ve Barik dualarında Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) ile birlikte hangi peygamber ve ailesi anılmaktadır? Bunun sebebi ne olabilir?
Cevabı göster
Dualarda Hz. İbrahim (a.s.) ve ailesi (Âl-i İbrâhîm) anılmaktadır. Çünkü Hz. İbrahim Kâbe’yi inşa eden, insanlığı tevhide çağıran ve Yüce Allah’ın kendisine büyük bir rahmet ve bereket ihsan ettiği ulü’l-azm bir peygamberdir; Peygamberimiz de onun soyundan gelmiş ve tevhid sancağını kemale erdirmiştir.
Örnek 2Salli ve Barik dualarının son cümlesi olan 'İnneke hamîdün mecîd' ifadesinde geçen Esmâ-i Hüsnâ (Allah’ın güzel isimleri) hangileridir ve ne anlama gelirler?
Cevabı göster
Bu cümlede Yüce Allah’ın El-Hamîd ve El-Mecîd isimleri geçmektedir. Hamîd, her türlü hamde ve övgüye layık olan; Mecîd ise şanı, şerefi ve ikramı sonsuz derecede yüce olan demektir.
Örnek 3Cenaze namazına katılan 6. sınıf öğrencisi Emre, imam birinci, ikinci ve üçüncü tekbirleri aldığında sırasıyla hangi duaları okumalıdır?
Cevabı göster
Cenaze namazında 1. tekbirden sonra 've celle senâük' ilavesiyle Sübhaneke duası, 2. tekbirden sonra Allahümme Salli ve Allahümme Barik duaları, 3. tekbirden sonra ise cenaze duası (bilmiyorsa Rabbenâ duaları) okunur.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Salli ve Barik dualarında Hz. Muhammed (s.a.v.) ve ailesi ile birlikte adı anılan diğer peygamber aşağıdakilerden hangisidir?
Dualarda 'Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm' denilerek Hz. İbrahim (a.s.) ve ailesi anılır.
2Salli ve Barik dualarının sonunda yer alan 'İnneke hamîdün mecîd' ifadesinin Türkçe anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Hamîd 'övülmeye layık', Mecîd ise 'şanı yüce' demektir.
3Aşağıdakilerden hangisi Salli ve Barik dualarının namaz içinde okunduğu yerlerden biri değildir?
Namaza başlarken birinci rekâtta Fatiha’dan önce Sübhaneke duası okunur; Salli ve Barik duaları oturuşlarda okunur.
4'Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed' cümlesinin Türkçe anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
'Bârik' ifadesi mübarek ve bereketli kıl anlamına gelir.
5'Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. ___ alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm.' duasında boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Salli duasının ikinci cümlesi 'Kemâ salleyte alâ İbrâhîme...' (İbrahim’e rahmet ettiğin gibi) şeklinde başlar.
6Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Peygamberimiz Hz. Muhammed’e (s.a.v.) yapılan rahmet, bereket ve selam dualarına 'salavat' denir.
Salavat, Hz. Peygamber’e salât ve selam getirme dualarıdır.
- Salli ve Barik duaları namazların son oturuşunda Ettehiyyâtü duasından önce okunur.
Yanlıştır; son oturuşta önce Ettehiyyâtü, ardından Salli-Barik ve Rabbenâ duaları okunur.
- Cenaze namazında ikinci tekbirden sonra Salli ve Barik duaları okunur.
Cenaze namazında 1. tekbirden sonra Sübhaneke, 2. tekbirden sonra Salli-Barik okunur.
- Salli ve Barik dualarında geçen 'âl' kelimesi, Peygamberimizin ailesi (Ehl-i Beyt) ve onun yolundan giden samimi müminler demektir.
Âl-i Muhammed, Peygamberimizin ailesi ve samimi ümmetidir.
- Salli ve Barik dualarının son cümleleri birbirinden tamamen farklıdır.
Yanlıştır; her iki dua da 'İnneke hamîdün mecîd' cümlesiyle sona erer.
- Peygamberimiz Hz. Muhammed’e (s.a.v.) yapılan rahmet, bereket ve selam dualarına 'salavat' denir.
7Salli ve Barik dualarında geçen ifadeleri Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
8Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.
- Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ Muhammed.
- Kemâ alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm (Allahümme Barik duası).
- İnneke mecîd.
- Cenaze namazında tekbirden sonra Salli ve Barik duaları okunur.
- Namazların son oturuşunda Salli ve Barik duaları duasından hemen sonra okunur.
Önce bütün boşlukları doldurun.
9Allahümme Salli ve Allahümme Barik dualarının okunuşları arasındaki farkı, Türkçe anlamlarını ve namazlarda hangi oturuşlarda okunduğunu açıklayınız.
1. ipucu: 1. İpucu: Birinci duada 'salli / salleyte' (rahmet et), ikinci duada 'bârik / bârekte' (mübarek kıl) ifadelerinin geçtiğini belirtiniz.
2. ipucu: 2. İpucu: Bütün namazların son oturuşunu, ikindi-yatsı ilk sünnetlerinin birinci oturuşunu ve cenaze namazının 2. tekbirini yazınız.
Cevap: 1. Okunuş ve Anlam Farkı: Salli duasında 'salli ... kemâ salleyte' denilerek Yüce Allah’tan Hz. İbrahim ve ailesine rahmet ettiği gibi Hz. Muhammed ve ailesine de rahmet etmesi dilenir. Barik duasında ise 'bârik ... kemâ bârekte' denilerek Hz. İbrahim ve ailesini mübarek kıldığı gibi Hz. Muhammed ve ailesini de mübarek (bereketli) kılması dilenir. Her ikisi de 'İnneke hamîdün mecîd' (Şüphesiz Sen övülmeye layık ve şanı yüce olansın) cümlesiyle biter. 2. Okunduğu Yerler: Tüm namazların son oturuşunda Ettehiyyâtü’den sonra, ikindi ve yatsı namazlarının ilk sünnetlerinin birinci oturuşunda Ettehiyyâtü’den sonra ve cenaze namazında 2. tekbirden sonra okunur.
Kısaca
- Salavat Kavramı: Hz. Muhammed’e (s.a.v.) ve onun ailesine (Ehl-i Beyt) Yüce Allah’tan rahmet, bereket ve esenlik dilemek amacıyla yapılan duadır (Ahzâb 33/56).
- Allahümme Salli Duası: “salli ... kemâ salleyte” ifadeleriyle Yüce Allah’tan, Hz. İbrahim ve ailesine rahmet ettiği gibi Hz. Muhammed ve ailesine de rahmet etmesini dileriz.
- Allahümme Barik Duası: “bârik ... kemâ bârekte” ifadeleriyle Yüce Allah’tan, Hz. İbrahim ve ailesini mübarek (bereketli) kıldığı gibi Hz. Muhammed ve ailesini de mübarek kılmasını dileriz.
- İnneke Hamîdün Mecîd: Her iki duanın sonunda yer alan bu cümle, “Şüphesiz Sen övülmeye layık (Hamîd) ve şanı yüce (Mecîd) olansın.” anlamına gelir.
- Okunduğu Yerler: Bütün namazların son oturuşunda Ettehiyyâtü’den sonra, cenaze namazında 2. tekbirden sonra ve ikindi ile yatsı namazlarının ilk sünnetlerinin birinci oturuşunda okunur.