Kur'an-ı Kerim'i Tanıyorum temasının bu son haftasında, namazlarımızın ve dualarımızın ayrılmaz parçası olan Allahümme Salli ve Allahümme Barik dualarını tecvit kurallarına uygun biçimde ezbere okumayı pekiştiriyoruz. Ayrıca Peygamberimize salavat getirmenin manevi değerini ve ilk temamızda öğrendiğimiz ayet, sure, cüz, hizip kavramlarını gözden geçiriyoruz.
Allahümme Salli ve Allahümme Barik Dualarının Ezbere Okunuşu ve Anlamı
İslam kültüründe Hz. Peygamber'e (s.a.v.) ve onun ailesine Allah'tan rahmet, esenlik ve bereket dilemek amacıyla okunan dualara salavat (salâtüselam) denir. Namazlarda okuduğumuz en kapsamlı salavat duaları Allahümme Salli ve Allahümme Barik dualarıdır.
Salli duasında 'salli... kemâ salleyte' ifadeleriyle Yüce Allah'ın Hz. İbrahim ve ailesine rahmet ettiği gibi Hz. Muhammed (s.a.v.) ve ailesine (âl) de rahmet etmesi dilenir. Barik duasında ise 'bârik... kemâ bârekte' ifadeleriyle Hz. Muhammed ve ailesinin mübarek ve bereketli kılınması istenir.
Her iki dua da 'İnneke hamîdün mecîd' (Şüphesiz Sen çok övülensin, şanı ve şerefi pek yüce olansın) cümlesiyle tamamlanır. Buradaki Hamîd ve Mecîd Yüce Allah'ın güzel isimlerindendir.
Salli ve Barik Dualarının Okunduğu Yerler ve Salavatın Önemi
Salli ve Barik duaları bütün namazların son oturuşunda (ka'de-i âhire) Ettehiyyâtü duasından hemen sonra, Rabbenâ dualarından ise önce okunur.
Dört rekâtlı gayrimüekked sünnet namazları olan ikindi ve yatsı namazlarının ilk sünnetlerinde ve teravih namazında birinci oturuşta da Ettehiyyâtü'den sonra Salli-Barik duaları okunur. Ayrıca cenaze namazında ikinci tekbirden sonra Salli ve Barik dualarını okumak sünnettir.
Namaz dışında Sevgili Peygamberimizin ismi anıldığında 'Sallallâhu aleyhi ve sellem' veya 'Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed' diyerek salavat getirmek ona olan sevgimizin ve bağlılığımızın göstergesidir.
1. Tema Genel Değerlendirmesi: Mushaf Düzeni ve Okuma Adabı
Hz. Ebubekir döneminde iki kapak arasına toplanan (Mushaf) ve Hz. Osman döneminde çoğaltılan Kur'an-ı Kerim, 114 sure ve yaklaşık 6236 ayetten oluşur. Mushaf'taki ilk sure Fatiha, son sure Nas, en uzun sure Bakara (286 ayet), en kısa sure ise Kevser (3 ayet) suresidir.
Okuma ve ezber kolaylığı için 600 sayfalık Mushaf, her biri 20 sayfadan oluşan 30 cüze ayrılmıştır. Her bir cüz de 5'er sayfalık 4 hizbe bölünmüştür; böylece Kur'an'da toplam 120 hizip (30 × 4) yer alır.
Kur'an okumaya abdestli olarak istiâze ve besmele ile başlanır; ayet sonlarındaki durak işaretlerine (vakıf: م zorunlu durak, لا durulmaz, ط/ج/ز durulabilir) ve secde ayetlerine (14 yerde tilavet secdesi) riayet edilir.
Örnekler
Örnek 1Allahümme Salli ve Allahümme Barik dualarında hangi iki peygamberin ismi birlikte anılmaktadır?
Cevabı göster
Son peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.) ile tevhid mücadelesinin sembol isimlerinden Hz. İbrahim (a.s.) birlikte anılmaktadır.
Örnek 2Salli ve Barik dualarının sonunda yer alan 'İnneke hamîdün mecîd' ifadesinin Türkçe anlamı nedir?
Cevabı göster
'Şüphesiz Sen çok övülensin (Hamîd), şanı ve şerefi pek yüce olansın (Mecîd).' anlamına gelir.
Örnek 3Namazlarımızda Salli ve Barik duaları hangi oturuşlarda ve hangi duadan sonra okunur?
Cevabı göster
Tüm namazların son oturuşunda ve ikindi ile yatsı namazlarının ilk sünnetlerinin birinci oturuşunda Ettehiyyâtü duasından hemen sonra okunur.
Örnek 4Cenaze namazında Salli ve Barik duaları kaçıncı tekbirden sonra okunur?
Cevabı göster
Cenaze namazında ikinci tekbirden sonra Allahümme Salli ve Allahümme Barik duaları okunur.
Örnek 5Kur'an-ı Kerim'in iç düzeninde yer alan cüz ve hizip kavramlarını sayfa sayılarıyla açıklayınız.
Cevabı göster
Kur'an'daki 20 sayfalık her bölüme 'cüz' (toplam 30 cüz), her cüzün 4 eşit parçaya ayrılmasıyla oluşan 5 sayfalık bölümlere ise 'hizip' (toplam 120 hizip) denir.
Örnek 6Kur'an-ı Kerim'in ilk ve son sureleri ile en uzun ve en kısa sureleri hangileridir?
Cevabı göster
İlk suresi Fatiha, son suresi Nas; en uzun suresi Bakara (286 ayet), en kısa suresi ise Kevser (3 ayet) suresidir.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Allahümme Salli duasında geçen 'Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm' ifadesinde 'âl' kelimesi ne anlama gelir?
'Âl' kelimesi Peygamberin ailesi, yakınları ve onun izinden giden müminler anlamındadır.
2Cenaze namazında Allahümme Salli ve Allahümme Barik duaları hangi tekbirden sonra okunur?
Cenaze namazında 1. tekbirden sonra Sübhâneke, 2. tekbirden sonra Salli-Barik duaları okunur.
3Kur'an-ı Kerim'de 30 cüz ve her cüzde 4 hizip bulunduğuna göre Mushaf'ta toplam kaç hizip vardır?
30 cüz × 4 hizip = 120 hizip bulunmaktadır.
4Kur'an-ı Kerim'deki en uzun sure ve en kısa sure aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?
En uzun sure 286 ayetle Bakara Suresi, en kısa sure ise 3 ayetle Kevser Suresi'dir.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Salli ve Barik dualarının her ikisi de 'İnneke hamîdün mecîd' ifadesiyle sona erer.
Her iki duanın son cümlesi 'İnneke hamîdün mecîd'dir.
- Namazların son oturuşunda Salli ve Barik duaları Ettehiyyâtü duasından önce okunur.
Oturuşlarda önce Ettehiyyâtü, ardından Salli-Barik ve Rabbenâ duaları okunur.
- Peygamberimize (s.a.v.) rahmet ve esenlik dilemek için okunan dualara salavat denir.
Salavat, Hz. Peygamber'e yapılan hayır ve rahmet duasıdır.
- Kur'an-ı Kerim'de yirmi sayfadan oluşan her bir bölüme 'hizip' adı verilir.
Yirmi sayfalık bölümlere 'cüz', beş sayfalık bölümlere ise 'hizip' denir.
- Kur'an-ı Kerim'de başında besmele bulunmayan sure Tevbe Suresi'dir.
Dokuzuncu sure olan Tevbe Suresi besmelesiz başlar.
- Salli ve Barik dualarının her ikisi de 'İnneke hamîdün mecîd' ifadesiyle sona erer.
6Birinci tema kavramlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Allahümme Barik duasında 'Allâhümme alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed' denilerek bereket dilenir.
- Salli ve Barik dualarında Hz. Muhammed (s.a.v.) ile birlikte Hz. peygamberin ismi anılır.
- Kur'an-ı Kerim'in iki kapak arasında toplanmış haline adı verilir.
- Mushaf sıralamasına göre Kur'an-ı Kerim'in ilk suresi Suresi'dir.
- Ayet sonlarında veya ortasında bulunan '' harfi zorunlu (lazım) durak işaretidir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Allahümme Salli ve Allahümme Barik dualarının anlamını, okunduğu yerleri ve mümin için önemini açıklayınız.
1. ipucu: Anlamı: Hz. İbrahim ve ailesine rahmet ve bereket verildiği gibi Hz. Muhammed ve ailesine de rahmet ve bereket verilmesi duasıdır.
2. ipucu: Okunduğu yerler: Namazların son oturuşu, ikindi/yatsı ilk sünnetlerinin birinci oturuşu ve cenaze namazında 2. tekbirden sonra.
3. ipucu: Önemi: Peygamberimize olan sevgi, saygı ve vefanın en güzel ifadesidir.
Cevap: Salli ve Barik dualarında Yüce Allah'tan Hz. İbrahim ve ailesine ihsan ettiği rahmet ve bereketi Hz. Muhammed (s.a.v.) ve ailesine de ihsan etmesi dilenir. Namaz oturuşlarında Ettehiyyâtü'den sonra ve cenaze namazında 2. tekbirden sonra okunan bu dualar, Peygamberimize duyduğumuz sevgi ve bağlılığı pekiştirir.
Kısaca
- Salli ve Barik Duaları: Hz. İbrahim ve ailesine rahmet ve bereket verildiği gibi Hz. Muhammed (s.a.v.) ve ailesine (âl) de rahmet (salli) ve bereket (bârik) verilmesini dileyen salavat dualarıdır.
- Hamîd ve Mecîd: Duaların sonunda geçen bu iki güzel isim, Allah'ın çok övülen ve şanı pek yüce olan olduğunu bildirir.
- Okunduğu Yerler: Namazların son oturuşunda, ikindi/yatsı ilk sünnetlerinin ilk oturuşunda Ettehiyyâtü'den sonra ve cenaze namazında 2. tekbirden sonra okunur.
- Mushaf Düzeni: Kur'an 600 sayfa, 30 cüz (20'şer sayfa), 120 hizip (5'er sayfa), 114 sure ve 6236 ayetten oluşur.
- Sure Özellikleri: İlk sure Fatiha, son sure Nas, en uzun sure Bakara (286 ayet), en kısa sure Kevser (3 ayet), besmelesiz başlayan sure ise Tevbe Suresi'dir.