Son iki haftada abdest, gusül ve teyemmümün hükümlerini ve alınışlarını adım adım öğrendik. Bu hafta İslam'ın kolaylık ilkesinin güzel bir örneğini inceliyoruz: Mest üzerine mesh. Soğuk kış günlerinde, yolculukta ya da ayakkabı çıkarmanın zor olduğu durumlarda abdest alırken ayakları yıkamak yerine mestin üzerini ıslak elle sıvazlamak mümkündür. Mestin hangi şartlarla giyileceğini, meshin nasıl yapılacağını, süresinin nasıl hesaplanacağını ve meshi neyin bozduğunu öğrendikten sonra haftayı abdest, gusül, teyemmüm ve meshi bir arada değerlendirerek tamamlayacağız.
Kolaylık İlkesi ve Mesh Ruhsatı: Mest Üzerine Meshin Dayanakları
İslam dini, insana gücünün yetmeyeceği bir yük yüklemez. Kur'an-ı Kerim'de “Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez.” (Bakara suresi, 185. ayet) ve “Allah dinde size hiçbir güçlük yüklemedi.” (Hac suresi, 78. ayet) buyrulur. Fıkıhta bir hükmün asıl ve normal hâline azimet, zorluk ve ihtiyaç durumunda tanınan kolaylığa ise ruhsat denir. Abdestte ayakları topuklarla birlikte yıkamak azimettir (Mâide suresi, 6. ayet); belli şartlarla giyilmiş mestin üzerini mesh etmek ise ruhsattır.
Mest, deriden ya da benzeri sağlam bir maddeden yapılan, ayağı topuklarla birlikte örten, üzerinde yürünebilen ayak giysisidir. Mesh ise ıslak eli bir yerin üzerinden sıvazlayarak geçirmek demektir. Mest üzerine mesh, Peygamberimizin sözleri ve uygulamasıyla sabittir. Sahabeden Muğîre b. Şu'be anlatır: Bir yolculukta Peygamberimiz abdest alıyordu. Ayaklarını yıkaması için mestlerini çıkarmak üzere eğildim. Bunun üzerine “Bırak onları, ben onları abdestli olarak giydim.” buyurdu ve mestlerinin üzerine mesh etti (Buhârî, Vudû; Müslim, Tahâret).
Hz. Ali (r.a.) de meshin nasıl yapılacağını şu sözüyle açıklamıştır: “Din akıl yürütmeyle olsaydı mestin altını mesh etmek üstünü mesh etmekten daha uygun olurdu. Hâlbuki ben Resûlullah'ın mestlerinin üstünü mesh ettiğini gördüm.” (Ebû Dâvûd, Tahâret). Bu söz bize, ibadetlerin şeklinin Peygamberimizin öğretmesiyle belirlendiğini gösterir. Mest üzerine mesh; kış soğuğunda, yolculukta, uzun süre ayakta çalışılan işlerde, hastalarda ve yaşlılarda büyük kolaylık sağlar. Günümüzde bu ruhsat, şartlarını taşıyan mest ve benzeri ayak giysileri için uygulanmaya devam etmektedir.
| Kavram | Anlamı | Abdestteki Örneği |
|---|---|---|
| Azimet | Hükmün asıl ve normal hâli | Ayakları topuklarla birlikte yıkamak |
| Ruhsat | Zorluk ve ihtiyaç durumunda tanınan kolaylık | Mest üzerine mesh etmek |
| Mest | Ayağı topuklarla birlikte örten, sağlam, üzerinde yürünebilen ayak giysisi | Meshin yapıldığı giysi |
| Mesh | Islak eli bir yerin üzerinden sıvazlayarak geçirmek | Mestin üst yüzünü ıslak parmaklarla sıvazlamak |
Mest Üzerine Mesh Edebilmenin Şartları
Her ayak giysisinin üzerine mesh yapılamaz. Mesh ruhsatından yararlanabilmek için mestin bazı şartları taşıması gerekir. İlk ve en önemli şart, mestin abdestli iken giyilmiş olmasıdır. Muğîre b. Şu'be'nin aktardığı hadiste Peygamberimizin “Ben onları abdestli olarak giydim.” buyurması bu şartın dayanağıdır. Abdestsiz giyilen ya da teyemmümle giyilen mestin üzerine mesh edilmez; çünkü teyemmümde ayaklar ne yıkanır ne de mesh edilir, dolayısıyla ayaklar suyla temizlenmiş olmaz.
İkinci şart, mestin ayağı topuklarla birlikte örtmesidir. Abdestte yıkanması farz olan bölüm topuklara kadar olduğu için mestin bu bölümü tamamen kapatması gerekir. Üçüncü şart, mestte ayağın üç küçük parmağı genişliğinde bir yırtık bulunmamasıdır; bundan küçük yırtıklar meshe engel olmaz. Dördüncü şart, mestin sağlam ve dayanıklı olmasıdır: Ayakkabısız olarak üzerinde bir süre yürünebilmeli, bağlanmadan ayakta durabilmeli ve suyu hemen ayağa geçirmemelidir.
Bu şartlar, mestin gerçekten ayağı koruyan bir giysi olmasını sağlar. Âlimler, mestin özelliklerini taşıyan kalın ve dayanıklı çorapların üzerine de mesh edilebileceğini belirtmişlerdir. Hanefi mezhebine göre ince, kolayca yırtılan ve suyu hemen geçiren çoraplar mestin şartlarını taşımadığı için üzerine mesh edilmez. Çorap üzerine mesh konusunda âlimler arasında farklı görüşler bulunduğundan, emin olunamayan durumlarda ayakları yıkamak en sağlam yoldur.
| Şart | Açıklama | Şart Sağlanmazsa |
|---|---|---|
| Abdestli giyilmek | Mest, ayaklar yıkanmış ve abdest tamamlanmış iken giyilir. | Mesh edilmez; ayaklar yıkanır. |
| Topukları örtmek | Mest, ayağı topuklarla birlikte kapatır. | Topuğu açıkta bırakan giysiye mesh olmaz. |
| Büyük yırtık olmamak | Ayağın üç küçük parmağı genişliğinde yırtık bulunmaz. | Bu ölçüde yırtık varsa mesh geçersizdir. |
| Sağlam olmak | Ayakkabısız bir süre yürünebilecek kadar dayanıklıdır. | İnce, çabuk yırtılan giysiye mesh edilmez. |
| Ayakta durabilmek | Bağlanmadan ayağın üzerinde durur, suyu hemen geçirmez. | Suyu doğrudan geçiren giysi mest sayılmaz. |
Meshin Yapılışı: Farz Miktarı ve Sünnete Uygun Uygulama
Mest üzerine mesh, abdest alınırken ayakların yıkanması gereken sırada yapılır. Kişi abdestin diğer adımlarını her zamanki gibi tamamlar: Eller, ağız, burun, yüz ve kollar yıkanır; baş, kulaklar ve boyun mesh edilir. Ayakları yıkama sırası geldiğinde mestler çıkarılmaz; bunun yerine eller yeniden ıslatılır ve mestlerin üst yüzü mesh edilir.
Meshin sünnete uygun yapılışı şöyledir: Sağ elin ıslak parmakları sağ mestin, sol elin ıslak parmakları sol mestin ayak parmakları tarafındaki ucuna konur. Parmaklar hafifçe açık tutularak ayak ucundan başlanır ve bacağa doğru çekilir. Mesh bir kez yapılır; yıkamada olduğu gibi üç kez tekrarlanmaz. Mestin parmaklarla çizilmiş gibi görünen ıslak izi, meshin yapıldığının işaretidir.
Meshin farz olan miktarı, her bir ayağın üst kısmında elin üç parmağı genişliğinde bir yerin mesh edilmesidir. Bu miktar her ayak için ayrı ayrı sağlanmalıdır; bir ayağın üzerine fazla mesh edip diğerini eksik bırakmak yeterli olmaz. Mestin altı, topuğu ve yanları mesh edilmez; mesh yalnız üst yüzde yapılır. Hz. Ali'nin sözünde belirtildiği gibi, mestin yere değen altının mesh edilmemesi, ibadetlerde Peygamberimizin uygulamasına bağlılığın bir göstergesidir.
| Uygulama | Hükmü | Not |
|---|---|---|
| Her ayakta mestin üst yüzüne üç parmak miktarı mesh | Farz | Her ayak için ayrı ayrı sağlanır. |
| Sağ elle sağ, sol elle sol mesti mesh etmek | Sünnet | Sağdan başlamak abdestin edebine uygundur. |
| Ayak ucundan bacağa doğru, parmaklar açık çekmek | Sünnet | Peygamberimizin uygulamasıdır. |
| Meshi bir kez yapmak | Sünnete uygun olan | Mesh üç kez tekrarlanmaz. |
| Mestin altını veya topuğunu mesh etmek | Geçerli değil | Farz olan üst yüz meshinin yerini tutmaz. |
Mesh Süresi: Mukim ve Misafir İçin Hesaplama
Mest üzerine mesh sınırsız değildir; Peygamberimiz bu ruhsat için belli bir süre belirlemiştir. Hz. Ali'nin bildirdiğine göre Resûlullah yolcu için üç gün üç gece, yolcu olmayan için bir gün bir gece mesh süresi tayin etmiştir (Müslim, Tahâret). Fıkıhta bulunduğu yerde yerleşik olan kişiye mukim, yaklaşık 90 kilometre ve daha uzak bir yere gitmek üzere yola çıkmış kişiye misafir (yolcu) denir. Buna göre mukim için mesh süresi 24 saat, misafir için 72 saattir.
Sürenin başlangıcı çok önemlidir ve çoğu zaman karıştırılır. Süre, mestin giyildiği andan ya da ilk meshin yapıldığı andan değil, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu andan itibaren başlar. Örneğin sabah 07.00'de abdest alıp mestlerini giyen ve abdesti saat 10.00'da bozulan mukim bir kişinin mesh süresi ertesi gün saat 10.00'da sona erer. Bu süre içinde abdesti kaç kez bozulursa bozulsun, her yeni abdestte mestlerinin üzerine mesh edebilir.
Süre içinde kişinin durumu değişebilir. Mukim iken mesh etmeye başlayan kişi 24 saat dolmadan yolculuğa çıkarsa süresini 72 saate tamamlar. Misafir iken mesh etmeye başlayan kişi yolculuktan döndüğünde 24 saat dolmamışsa süresini 24 saate tamamlar; 24 saat geçmişse mesh süresi sona ermiş olur ve abdest alırken mestlerini çıkarıp ayaklarını yıkaması gerekir. Böylece süre her zaman kişinin o anki durumuna göre hesaplanır.
| Durum | Mesh Süresi | Süre Nereden Başlar? |
|---|---|---|
| Mukim (yerleşik) kişi | Bir gün bir gece (24 saat) | Mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu an |
| Misafir (yolcu) kişi | Üç gün üç gece (72 saat) | Mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu an |
| Mukim iken başlayıp 24 saat dolmadan yolculuğa çıkan | 72 saate tamamlar | İlk bozulma anı değişmez |
| Misafir iken başlayıp 24 saat dolmadan dönen | 24 saate tamamlar | İlk bozulma anı değişmez |
| Misafir iken başlayıp 24 saat geçtikten sonra dönen | Süre biter | Ayaklar yıkanır |
Meshi Bozan Durumlar ve Sargı Üzerine Meshle Karşılaştırma
Meshi bozan durumlar dört başlıkta toplanabilir. Birincisi, abdesti bozan her şey meshi de bozar; ancak mesh süresi devam ediyorsa kişi yeniden abdest alır ve yine mestlerinin üzerine mesh eder. İkincisi, mestin ayaktan çıkması veya ayağın çoğunun mestin bacak kısmına (koncuna) çıkmasıdır. Üçüncüsü, mesh süresinin dolmasıdır. Dördüncüsü ise gusül gerektiren bir durumun oluşmasıdır; çünkü gusülde bütün beden yıkanır ve mest üzerine mesh guslün yerini tutmaz. Ayrıca mestin içine su girip ayağın çoğu ıslanırsa da mesh bozulur.
Burada önemli bir ayrıntı vardır: Kişi abdestli iken mestini çıkarırsa ya da mesh süresi dolarsa abdestinin tamamını yenilemesi gerekmez; Hanefi mezhebine göre yalnız ayaklarını yıkaması yeterlidir. Çünkü abdestin diğer organları hâlâ temizdir, yalnız ayaklardaki meshin hükmü sona ermiştir. Bununla birlikte abdesti yeniden almak daha faziletlidir. Abdestsiz iken süre dolmuşsa kişi zaten yeni abdest alacağı için mestleri çıkarıp ayaklarını yıkar.
Mest üzerine mesh ile on dördüncü haftada değindiğimiz sargı (cebîre) üzerine mesh birbirine benzer ama aynı değildir. Mest, ayağın sağlıklı olduğu hâlde giyilen bir giysidir; sargı ise yara, kırık veya ameliyat nedeniyle yıkanamayan bir organın üzerindedir. Bu yüzden sargının abdestli sarılması şart değildir, süresi yoktur ve yara iyileşinceye kadar devam eder; sargıya hem abdestte hem gusülde mesh edilir. Mest ise abdestli giyilmeli, süreyle sınırlıdır ve yalnız abdestte geçerlidir.
| Karşılaştırma | Mest Üzerine Mesh | Sargı Üzerine Mesh |
|---|---|---|
| Sebebi | Kolaylık ve ihtiyaç; ayak sağlıklıdır | Yara, kırık veya hastalık; organ yıkanamaz |
| Abdestli olma şartı | Mest abdestli giyilmelidir | Sargının abdestli sarılması şart değildir |
| Süresi | Mukim 24 saat, misafir 72 saat | Süre yoktur; iyileşene kadar devam eder |
| Gusülde geçerliliği | Geçerli değildir; mest çıkarılır | Geçerlidir; sargının üzeri mesh edilir |
| Mesh miktarı | Her ayakta üç parmak miktarı | Sargının çoğu (yarıdan fazlası) |
| Sona ermesi | Süre dolması, mestin çıkması, abdesti bozan hâller | Sargının iyileşerek düşmesi veya çıkarılması |
Abdest, Gusül, Teyemmüm ve Mesh: Hükümlerin Bütünlüklü Değerlendirmesi
Bu ünite kapsamında öğrendiğimiz temizlik hükümlerini bir bütün olarak düşündüğümüzde dört uygulama karşımıza çıkar: Abdest küçük hadesten, gusül büyük hadesten arınmayı sağlar; teyemmüm su bulunmadığında veya kullanılamadığında her ikisinin yerine geçer; mesh ise abdest ve gusül içinde, belli organların yıkanması yerine uygulanan bir kolaylıktır. Mest üzerine mesh yalnız abdestte, sargı üzerine mesh hem abdestte hem gusülde, baş meshi ise her abdestte farz olarak yapılır.
Bu dört uygulama arasındaki ilişkiyi doğru kurmak önemlidir. Örneğin teyemmümde yalnız yüz ve kollar mesh edilir; ayaklar teyemmüme dâhil değildir. Bu yüzden teyemmümlü kişinin giydiği mestin üzerine, daha sonra su bulup abdest alırken mesh edilemez; çünkü mest, ayaklar suyla temizlenmişken giyilmemiştir. Benzer şekilde gusül alan kişi gusülden sonra mestini giyerse, abdesti bozulduğunda bu mestin üzerine mesh edebilir; çünkü gusül abdesti de içerir ve ayaklar yıkanmış olur.
Temizlik hükümlerindeki kolaylıklar, ibadetin hiçbir koşulda terk edilmemesi içindir. Hasta, yolcu, yaralı ya da suya ulaşamayan kişi bile bir yolunu bularak ibadetine hazırlanabilir. Ruhsatları öğrenmek, kişiyi hem vesveseden hem de ihmalden korur: Şartlarını bilmeden ruhsata başvurmak ibadeti geçersiz kılabileceği gibi, ruhsatı hiç bilmemek de kişiyi gereksiz zorluğa sokabilir. Bilinçli bir Müslüman, karşılaştığı duruma göre azimeti ve ruhsatı doğru yerde kullanır.
| Uygulama | Ne Zaman? | Mest Üzerine Mesh ile İlişkisi |
|---|---|---|
| Abdest | Küçük hadeste, su varken | Şartlar sağlanmışsa ayaklar yerine mestler mesh edilir. |
| Gusül | Büyük hadeste, su varken | Mest çıkarılır, ayaklar yıkanır; gusülden sonra giyilen meste mesh edilebilir. |
| Teyemmüm | Su yoksa veya kullanılamıyorsa | Ayaklar mesh edilmez; teyemmümle giyilen meste mesh edilmez. |
| Sargı üzerine mesh | Yara veya kırık nedeniyle organ yıkanamıyorsa | Ayrı bir ruhsattır; süresi yoktur, gusülde de geçerlidir. |
Örnekler
Örnek 1Kendi şehrinde yaşayan Ali, salı sabahı saat 06.30'da abdest alıp mestlerini giydi. Abdesti saat 11.00'de bozuldu ve öğle namazı için abdest alırken mestlerinin üzerine mesh etti. Ali'nin mesh süresi ne zaman sona erer?
Cevabı göster
1. adım: Ali bulunduğu yerde yerleşik olduğu için mukimdir; mesh süresi bir gün bir gece, yani 24 saattir. 2. adım: Süre, mestin giyildiği 06.30'dan veya ilk meshin yapıldığı öğle vaktinden değil, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu saat 11.00'den başlar. 3. adım: Salı 11.00'e 24 saat eklenir. Sonuç: Ali'nin mesh süresi çarşamba saat 11.00'de sona erer. Bu süre içinde abdesti kaç kez bozulursa bozulsun, her abdestte mestlerinin üzerine mesh edebilir.
Örnek 2İstanbul'dan Erzurum'a giden bir yolcu olan Fatma, cuma günü saat 08.00'de abdest alıp mestlerini giydi; abdesti saat 14.00'te bozuldu. Yolculuğu boyunca misafir sayılan Fatma'nın mesh süresi ne zaman biter?
Cevabı göster
1. adım: Fatma yaklaşık 90 kilometreden uzak bir yere giden yolcu olduğu için misafirdir; mesh süresi üç gün üç gece, yani 72 saattir. 2. adım: Süre, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu cuma saat 14.00'te başlar. 3. adım: 24 saat sonra cumartesi 14.00, 48 saat sonra pazar 14.00, 72 saat sonra pazartesi 14.00 olur. Sonuç: Fatma'nın mesh süresi pazartesi saat 14.00'te sona erer.
Örnek 3Emre sabah kalkınca abdest almadan mestlerini giydi. Kahvaltıdan sonra abdest alırken ayaklarını yıkamak yerine mestlerinin üzerine mesh etti. Emre'nin abdesti geçerli midir?
Cevabı göster
1. adım: Mest üzerine mesh edebilmenin ilk şartı, mestin abdestli iken giyilmiş olmasıdır. 2. adım: Emre mestlerini abdestsiz giymiştir; bu şart sağlanmamıştır. 3. adım: Bu nedenle mestlerin üzerine yaptığı mesh ayakları yıkama farzının yerini tutmaz. Sonuç: Emre'nin abdesti geçerli değildir. Emre mestlerini çıkarıp ayaklarını topuklarla birlikte yıkamalıdır. Bir dahaki sefere önce abdest alıp sonra mestlerini giyerse süre boyunca mesh edebilir.
Örnek 4Kerim abdest alırken ayaklarına geldiğinde ellerini ıslatıp mestlerinin yalnız topuk kısımlarını ve altlarını sıvazladı. Kerim'in yaptığı mesh doğru mudur, nasıl yapmalıdır?
Cevabı göster
1. adım: Mest üzerine meshin farz olan yeri, mestin üst yüzüdür; her ayakta üç parmak miktarı mesh etmek farzdır. 2. adım: Mestin altı ve topuğu mesh yeri değildir; Hz. Ali'nin bildirdiğine göre Peygamberimiz mestlerinin üstünü mesh etmiştir. 3. adım: Kerim üst yüzü mesh etmediği için farz yerine gelmemiştir. Sonuç: Kerim'in meshi geçerli değildir. Ellerini yeniden ıslatıp sağ elinin parmaklarıyla sağ mestin, sol elinin parmaklarıyla sol mestin üstünü ayak ucundan bacağa doğru bir kez mesh etmelidir.
Örnek 5Mukim olan Seda, pazartesi 09.00'da abdesti bozulduktan sonra mestlerinin üzerine mesh ederek abdest almaya devam etti. Salı günü 08.30'da abdest alıp mestlerine mesh etti. Saat 09.00 olduğunda hâlâ abdestlidir. Seda ne yapmalıdır?
Cevabı göster
1. adım: Seda mukim olduğu için mesh süresi 24 saattir; süre pazartesi 09.00'da başlamış, salı 09.00'da dolmuştur. 2. adım: Sürenin dolması meshi bozar; ancak Seda'nın abdesti başka bir sebeple bozulmamıştır. 3. adım: Hanefi mezhebine göre abdestli iken mesh süresi dolan kişinin abdestin tamamını yenilemesi gerekmez. Sonuç: Seda mestlerini çıkarıp yalnız ayaklarını yıkaması yeterlidir. Dilerse abdestini tamamen yenileyebilir; bu daha faziletlidir.
Örnek 6Mestli olan ve mesh süresi henüz dolmamış Yusuf'un gusül etmesini gerektiren bir durum oluştu. Yusuf gusül alırken mestlerinin üzerine mesh edebilir mi?
Cevabı göster
1. adım: Gusülde bütün bedenin kuru yer kalmayacak şekilde yıkanması farzdır. 2. adım: Mest üzerine mesh, yalnız abdestte ayakların yıkanması yerine tanınmış bir ruhsattır; guslün yerini tutmaz. 3. adım: Gusül gerektiren durum aynı zamanda meshi bozan durumlardandır. Sonuç: Yusuf mestlerini çıkarmalı ve ayakları dâhil bütün bedenini yıkayarak gusül almalıdır. Gusülden sonra mestlerini yeniden giyerse, abdesti bozulduğunda yeni bir süre başlar ve mestlerinin üzerine mesh edebilir.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Mest üzerine mesh süresiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Mesh süresi, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu andan başlar. Peygamberimiz mukim için bir gün bir gece, misafir için üç gün üç gece süre belirlemiştir. Süresiz olan mest değil, sargı üzerine meshtir.
2Aşağıdakilerden hangisi mest üzerine mesh edebilmenin şartlarından biri değildir?
Mestin yeni ya da eski olması önemli değildir; sağlam ve şartlara uygun olması yeterlidir. Abdestli giyilmesi, topukları örtmesi ve büyük yırtık bulunmaması ise meshin şartlarındandır.
3Mest üzerine meshin farz olan miktarı ve yeri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Meshin farzı, her ayakta mestin üst yüzüne elin üç parmağı genişliğinde mesh etmektir. Mestin altı ve topuğu mesh edilmez; mesh üç kez değil bir kez yapılır.
4Abdestli iken mest giymiş ve mesh süresi devam eden bir kişi için aşağıdakilerden hangisi meshi bozmaz?
Mestin dış yüzünün kirlenmesi meshi bozmaz; gerekirse temizlenir. Mestin çıkması, gusül gerektiren hâl ve sürenin dolması ise meshi bozan durumlardır.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- Teyemmümle giyilen mestin üzerine, daha sonra su ile abdest alınırken mesh edilebilir.
Teyemmümde ayaklar ne yıkanır ne mesh edilir; bu yüzden teyemmümle giyilen mest abdestli giyilmiş sayılmaz ve üzerine mesh edilmez.
- Abdestli iken mesh süresi dolan kişinin yalnız ayaklarını yıkaması yeterlidir.
Hanefi mezhebine göre abdestin diğer organlarındaki temizlik devam ettiği için yalnız ayakları yıkamak yeterlidir.
- Mest üzerine mesh, abdestte olduğu gibi gusülde de geçerlidir.
Mest üzerine mesh yalnız abdestte geçerlidir; gusülde mestler çıkarılır ve ayaklar yıkanır.
- Sargı üzerine meshin belirli bir süresi yoktur; yara iyileşinceye kadar devam eder.
Sargı üzerine mesh zorunluluktan doğduğu için süreyle sınırlı değildir; mest üzerine mesh ise süreyle sınırlıdır.
- Mukim iken mesh etmeye başlayan kişi 24 saat dolmadan yolculuğa çıkarsa süresini 72 saate tamamlar.
Süre dolmadan misafir olan kişi, misafirin süresinden yararlanır ve süresini üç gün üç geceye tamamlar.
- Teyemmümle giyilen mestin üzerine, daha sonra su ile abdest alınırken mesh edilebilir.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Mest üzerine mesh edebilmek için mest iken giyilmiş olmalıdır.
- Mest üzerine mesh, mestin yüzüne yapılır; altı ve topuğu mesh edilmez.
- Mukim kişinin mesh süresi bir gün bir gece, yani saattir.
- Mesh süresi, mest giyildikten sonra abdestin ilk andan itibaren başlar.
- Gusül gerektiren bir durumda mest üzerine mesh geçerli değildir; mestler çıkarılıp yıkanır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Kendi şehrinde yaşayan Selim, pazartesi sabahı saat 06.00'da abdest alıp şartlara uygun mestlerini giydi. Abdesti saat 09.00'da bozuldu ve öğle namazı için abdest alırken mestlerinin üzerine mesh etti. (1) Selim pazartesi saat 15.00'te 400 km uzaklıktaki bir şehre üç günlük yolculuğa çıktı. Selim'in mesh süresi ne zaman biter? (2) Selim planından önce, çarşamba akşamı saat 18.00'de evine döndü ve o sırada abdestli değildi. Akşam namazı için abdest alırken mestlerinin üzerine mesh edebilir mi? (3) Selim'in mestlerinin üzerine mesh edebilmesi için ne yapması gerekir?
1. ipucu: 1. adım: Süre başlangıcını bulunuz: Mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu an nedir?
2. ipucu: 2. adım: Selim yolculuğa çıktığında mukim süresi olan 24 saat dolmuş muydu? Dolmadıysa süresini kaç saate tamamlar?
3. ipucu: 3. adım: Eve döndüğünde mukim olur; abdestin ilk bozulduğu andan bu yana 24 saat geçmiş mi, kontrol ediniz.
Cevap: 1. durum: Selim'in mesh süresi, mest giyildikten sonra abdestinin ilk bozulduğu pazartesi 09.00'da başlamıştır. Pazartesi 15.00'te yola çıktığında mukim süresi olan 24 saat henüz dolmamıştır; 400 km'lik yolculuk nedeniyle misafir olduğu için süresini 72 saate tamamlar. Böylece mesh süresi perşembe saat 09.00'da sona erecekti. 2. durum: Selim çarşamba 18.00'de evine dönünce yeniden mukim olur. Mukim için süre 24 saattir ve pazartesi 09.00'dan bu yana 24 saatten çok fazla zaman geçmiştir. Bu nedenle mesh süresi sona ermiştir; Selim akşam namazı için abdest alırken mestlerinin üzerine mesh edemez. 3. durum: Selim mestlerini çıkarıp ayaklarını topuklarla birlikte yıkayarak abdest almalıdır. Abdestini tamamladıktan sonra mestlerini yeniden giyerse, abdesti ilk bozulduğu andan itibaren mukim olarak yeni bir 24 saatlik süre başlar ve bu süre içinde mestlerinin üzerine mesh edebilir. Sonuç: Mesh süresi hesaplanırken başlangıç anı sabit kalır; kişinin o anki mukim veya misafir durumu ise sürenin uzunluğunu belirler.
Kısaca
- Mesh ruhsatı: Mest üzerine mesh, Peygamberimizin (s.a.v.) uygulamasıyla sabit olan bir kolaylıktır; abdestte ayakları yıkamak yerine mestin üzerini ıslak elle sıvazlamaktır.
- Mestin şartları: Mest abdestli iken giyilmeli, ayağı topuklarla birlikte örtmeli, üç küçük ayak parmağı genişliğinde yırtığı olmamalı ve üzerinde yürünebilecek kadar sağlam olmalıdır.
- Meshin yapılışı: Her ayakta mestin üst yüzüne en az üç parmak miktarı mesh etmek farzdır; sünnete uygun olan, ıslak parmakları açık olarak ayak ucundan bacağa doğru bir kez çekmektir; mestin altı ve topuğu mesh edilmez.
- Mesh süresi: Süre, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu andan başlar; yolcu olmayan (mukim) için bir gün bir gece (24 saat), yolcu (misafir) için üç gün üç gece (72 saat) sürer.
- Meshi bozanlar: Abdesti bozan her şey, mestin ayaktan çıkması, sürenin dolması ve gusül gerektiren bir durumun oluşması meshi bozar; abdestli iken süre dolarsa ya da mest çıkarsa yalnız ayakları yıkamak yeterlidir.
- Bütünlüklü bakış: Mesh yalnız abdestte geçerlidir; gusülde mest çıkarılıp ayaklar yıkanır, teyemmümde ise ayaklar hiç mesh edilmez; sargı üzerine meshin ise süresi yoktur ve abdestte de gusülde de yapılır.