Yüce Allah (cc), insanlara doğru yolu göstermek ve İslam ahlakını bizzat yaşayarak öğretmek üzere son peygamber olarak Hz. Muhammed'i (sav) göndermiştir. Bizlere iman hakikatlerini, ibadetlerin yapılışını ve güzel ahlakı öğreten Peygamber Efendimize (sav) karşı her Müslümanın yerine getirmesi gereken inanç, sevgi, itaat ve vefa sorumlulukları vardır.
1. Peygamberimize (sav) İman, Tasdik ve Teslimiyet
İslam'a girişin anahtarı olan Kelime-i Şehâdet'in (أَشْهَدُ أَنْ لا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ) ikinci bölümü, Hz. Muhammed'in (sav) Allah'ın (cc) kulu ve elçisi olduğuna tanıklık etmektir. Dolayısıyla Allah'a (cc) iman ile Peygamberimize (sav) iman birbirinden ayrılmaz bir bütündür.
Peygamberimize (sav) karşı ilk ve en temel sorumluluğumuz; onun Hâtemü'n-Nebiyyîn (خاتَمَ النَّبِيِّينَ — peygamberlerin sonuncusu) olduğuna inanmak, Allah'tan (cc) getirdiği Kur'an vahyini ve bildirdiği tüm hakikatleri hiçbir şüphe duymadan tasdik etmek (doğrulamak) ve onun rehberliğine içtenlikle teslim olmaktır.
2. Peygamberimize (sav) İtaat ve Sünnetine İttibâ (Uyma)
Peygamberimiz (sav) kendi arzu ve hevesinden konuşmamış, kendisine vahyedileni insanlara açıklamıştır (Necm, 3-4). Namazın nasıl kılınacağı, zekâtın hangi ölçülerle verileceği, haccın nasıl eda edileceği ve ahlaki ilkelerin günlük hayatta nasıl uygulanacağı bize Peygamberimizin (sav) Sünneti (sözleri, uygulamaları ve onayları) ile ulaşmıştır.
Bu nedenle Kur'an-ı Kerim, Peygamberimize (sav) itaati doğrudan Allah'a (cc) itaat saymıştır: مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللّٰهَ («Kim Peygamber'e itaat ederse gerçekte Allah'a itaat etmiş olur.» — Nisâ Suresi, 80). Ayrıca Allah'ı (cc) sevdiğini söyleyen bir müminin bu sevgisini ispatlamasının yolu da Peygamberimize (sav) uymaktan (ittibâ) geçer.
3. Üsve-i Hasene (أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ): Ahlakını Örnek Almak
Yüce Allah (cc), Kalem Suresi 4. ayette Peygamberimize (sav) وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ («Şüphesiz sen yüce bir ahlak üzeresin») buyurmuş; Ahzâb Suresi 21. ayette ise onu tüm müminler için üsve-i hasene (أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ — en güzel örnek) ilan etmiştir. Hz. Âişe (ra) annemiz de onun ahlakını soranlara «Onun ahlakı Kur'an idi» diyerek Peygamberimizin (sav) yaşayan bir Kur'an olduğunu belirtmiştir.
Peygamberimize (sav) karşı ahlaki sorumluluğumuz; sözde değil, özde onun gibi yaşamaya çalışmaktır: O Muhammedü'l-Emîn idi, biz de dürüst ve güvenilir olmalıyız; O Rahmet Peygamberi idi (Enbiyâ, 107), biz de ailemize, yetimlere, mazlumlara ve tüm canlılara merhametli davranmalıyız.
4. Peygamberimizi (sav) Sevmek ve Salavat-ı Şerife Getirmek
Bizi karanlıklardan aydınlığa çıkaran, ümmeti için gözyaşı döken ve Kur'an'da müminlere «çok düşkün, çok şefkatli ve merhametli (رَؤُوفٌ رَحِيمٌ)» (Tevbe, 128) olarak tanıtılan Peygamberimizi (sav) canımızdan çok sevmek imanın olgunluğundandır.
Peygamberimize (sav) olan sevgimizin ve saygımızın sözlü ifadesi ise ona salât ve selâm (salavat) getirmektir. Ahzâb Suresi 56. ayette Yüce Allah ve meleklerin Peygamber'e (sav) salât ettiği bildirilerek müminlere de صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا («Ona salât edin ve tam bir teslimiyetle selâm verin») emredilmiştir.
5. Ehl-i Beyt'e ve Sahabeye Saygı ile Kültürümüzde Peygamber Sevgisi
Peygamberimize (sav) duyulan sevgi ve saygı, onun ev halkı olan Ehl-i Beyt'ini ve İslam'ı bize ulaştırmak için büyük fedakârlıklar yapan arkadaşlarını yani Ashâb-ı Kirâm'ı (sahabileri) sevip hayırla yâd etmeyi de kapsar.
Milletimiz tarih boyunca Peygamber sevgisini kültürünün merkezine yerleştirmiştir: Çocuklara Muhammed, Mehmet, Ahmet, Mustafa gibi isimlerin verilmesi, askere Mehmetçik denilmesi, Süleyman Çelebi'nin Mevlid'i, Naat-ı Şerifler, Hilye-i Şerif tabloları, Kırk Hadis derlemeleri ve her namazda okunan Salli-Bârik duaları bu derin sevginin yansımalarıdır.
6. Peygamberimize (sav) Karşı Sorumluluklarımızın Özeti
Özetle bir Müslümanın Hz. Muhammed'e (sav) karşı sorumlulukları beş ana başlıkta toplanır: 1) İman ve Tasdik: Onun son peygamber olduğuna gönülden inanmak. 2) İtaat ve Teslimiyet: Emir ve tavsiyelerine uymak, yasakladığı kötülüklerden kaçınmak.
3) Muhabbet ve Hürmet: Onu samimiyetle sevmek, hatırasına, Ehl-i Beyt'ine ve sahabesine saygı göstermek. 4) Salât ve Selâm: İsmi anıldığında salavat-ı şerife getirmek. 5) Sünneti Yaşamak ve Tebliğ Etmek: Onun güzel ahlakını hayatımıza uygulayarak çevremize örnek olmak.
Örnekler
Örnek 1«Kur'an bize yeter, Peygamberin Sünnetine ihtiyaç yoktur» diyen bir kimseye Nisâ Suresi 80 ve Âl-i İmrân Suresi 31. ayetler ışığında nasıl cevap verilir?
Cevabı göster
Kur'an-ı Kerim bizzat kendisi Peygamberimize (sav) uymayı emretmektedir. Nisâ Suresi 80. ayette 'Kim Peygamber'e itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur' buyrulmuş; Âl-i İmrân Suresi 31. ayette ise Allah'ı (cc) sevmenin şartı olarak Peygamber'e (sav) uymak (فَاتَّبِعُونِي) gösterilmiştir. Ayrıca namaz, zekât ve hac gibi ibadetlerin uygulanışı Peygamberimizin (sav) Sünnetiyle öğrenilir.
Örnek 2Ahzâb Suresi 21. ayette geçen «üsve-i hasene (أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ)» kavramı ne demektir ve günlük hayatımıza nasıl yansımalıdır?
Cevabı göster
Üsve-i hasene, 'en güzel örnek / model' demektir. Günlük hayatımızda Peygamberimiz (sav) gibi doğru sözlü olmak, emanete sahip çıkmak, anne-babaya ve komşulara iyi davranmak, yetimi ve mazlumu gözetmek onun örnekliğini yaşamak demektir.
Örnek 3«Salavat (Salât ve Selâm)» ne demektir, hangi ayete dayanır ve nasıl söylenir?
Cevabı göster
Salavat, Peygamber Efendimizi (sav) anmak, ona olan sevgimizi göstermek ve Allah'tan (cc) onun için rahmet ve esenlik dilemek amacıyla yapılan duadır. Ahzâb Suresi 56. ayete dayanır. 'صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ' veya 'اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلى سَيِّدِنا مُحَمَّدٍ' diyerek söylenir.
Örnek 4Milletimizin kültür ve sanat hayatında Peygamber sevgisinin yansımalarına üç örnek veriniz.
Cevabı göster
1) Çocuklara Muhammed, Mehmet, Ahmet, Mustafa gibi isimlerin verilmesi ve askere Mehmetçik denilmesi, 2) Süleyman Çelebi'nin Mevlid'i ve şairlerin yazdığı Naat şiirleri, 3) Peygamberimizin (sav) fiziksel ve ahlaki özelliklerini anlatan Hilye-i Şerif levhaları ve Kırk Hadis geleneği.
Örnek 5Hz. Âişe'nin (ra) Peygamberimizin (sav) ahlakını tanımlarken söylediği «Onun ahlakı Kur'an idi» sözünü açıklayınız.
Cevabı göster
Peygamberimiz (sav), Kur'an-ı Kerim'in emrettiği doğruluk, adalet, sabır, merhamet ve cömertlik gibi tüm erdemleri bizzat kendi hayatında eksiksiz yaşamış; Kur'an'ın yasakladığı tüm kötülüklerden de uzak durarak yaşayan bir Kur'an olmuştur.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1«De ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki (فَاتَّبِعُونِي), Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın.» (Âl-i İmrân Suresi, 31) ayetine göre Allah'ın (cc) sevgisini kazanmanın temel yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Ayette Allah'ı (cc) sevmenin ölçüsü ve kanıtı olarak Peygamberimize (sav) uymak (فَاتَّبِعُونِي — Sünnetine ittibâ etmek) gösterilmiştir.
2Peygamberimizin (sav) ismi anıldığında, duyulduğunda veya yazıldığında Ahzâb Suresi 56. ayetin emri gereği «صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ» diyerek ona dua etmeye ne ad verilir?
Peygamberimize (sav) rahmet ve esenlik dilemek amacıyla yapılan duaya salavat (salât ve selâm) denir.
3Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- Nisâ Suresi 80. ayete göre Peygamber'e (sav) itaat eden kimse gerçekte Allah'a (cc) itaat etmiş olur.
«Kim Peygamber'e itaat ederse gerçekte Allah'a itaat etmiş olur» (مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللّٰهَ) ayeti bu ilkeyi açıkça bildirir.
- Peygamberimize (sav) karşı sorumluluğumuz yalnızca onun peygamber olduğuna inanmaktır; Sünnetini günlük hayatımıza yansıtmamız gerekmez.
Peygamberimize (sav) iman etmekle birlikte ona itaat etmek ve onu 'üsve-i hasene' (en güzel örnek) olarak hayatımıza rehber edinmek de temel sorumluluğumuzdur.
- Ahzâb Suresi 21. ayette Peygamberimiz (sav) müminler için «üsve-i hasene» (en güzel örnek) olarak tanıtılmıştır.
أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ en güzel örnek ve model demektir.
- Nisâ Suresi 80. ayete göre Peygamber'e (sav) itaat eden kimse gerçekte Allah'a (cc) itaat etmiş olur.
4Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- Hz. Muhammed (sav), 'Hâtemü'n-Nebiyyîn' yani peygamberlerin sonuncusudur; ondan sonra peygamber gelmeyecektir.
Ahzâb Suresi 40. ayette Hz. Muhammed'in (sav) خاتَمَ النَّبِيِّينَ (son peygamber) olduğu bildirilmiştir.
- Peygamberimizin (sav) ev halkına 'Ashâb-ı Suffe', arkadaşlarına ise 'Ehl-i Beyt' denir.
Peygamberimizin (sav) ev halkına ve ailesine Ehl-i Beyt, arkadaşlarına ise Sahabe (Ashâb-ı Kirâm) denir.
- Namazların son oturuşunda okunan Salli ve Bârik duaları, Peygamberimize (sav) ve ailesine yapılan salavat dualarıdır.
Müslümanlar her namazda Salli-Bârik dualarını okuyarak Peygamberimize (sav) salât ve selâm getirirler.
- Hz. Muhammed (sav), 'Hâtemü'n-Nebiyyîn' yani peygamberlerin sonuncusudur; ondan sonra peygamber gelmeyecektir.
5Aşağıdaki kavramları anlamlarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.
- Hz. Âişe (ra) annemiz, Peygamber Efendimizin (sav) üstün karakterini soranlara «Onun ahlakı idi» diyerek cevap vermiştir.
- Namazların son oturuşunda Tahiyyat duasından sonra Peygamberimize (sav) salavat getirmek için Allahümme ve Allahümme Bârik dualarını okuruz.
- Peygamberimizin (sav) sözleri, fiilleri (uygulamaları) ve sahabilerin yaptığı güzel işleri onaylamasına denir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.
- Peygamberimizi (sav) övmek ve ona olan bağlılığı dile getirmek amacıyla yazılan şiirlere edebiyatımızda adı verilir.
- Süleyman Çelebi'nin Peygamberimizin (sav) doğumunu ve hayatını anlattığı ünlü mesnevisi halk arasında olarak bilinir.
- Peygamberimizin (sav) ev halkına ve yakın ailesine denir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Bir Müslümanın Peygamberimiz Hz. Muhammed'e (sav) olan sevgisini kalpten dile ve dilden davranışa nasıl dönüştüreceğini üç adımda nasıl açıklarsınız?
1. ipucu: 1. İpucu: Kalpte onun son peygamber olduğuna iman etme (tasdik) ve onu canından çok sevme (muhabbet) boyutunu belirtiniz.
2. ipucu: 2. İpucu: Dilde adı anıldığında salavat-ı şerife (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) getirme ve Salli-Bârik dualarını okuma boyutunu açıklayınız.
3. ipucu: 3. İpucu: Davranışta onun Sünnetine uyma (ittibâ) ve güzel ahlakını (üsve-i hasene) yaşama boyutunu vurgulayınız.
Cevap: 1. Kalpte İman ve Muhabbet: Hz. Muhammed'in (sav) Allah'ın (cc) kulu ve son elçisi olduğuna gönülden iman eder; ümmetine çok şefkatli ve merhametli olan Peygamberimizi (sav) içtenlikle severiz. 2. Dilde Salât ve Selâm (Salavat): Peygamberimizin (sav) mübarek ismi anıldığında 'صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ' diyerek salavat getirir, namazlarımızda Salli-Bârik dualarıyla ona, Ehl-i Beyt'ine ve sahabesine dua ederiz. 3. Davranışta İttibâ ve Örneklik (Üsve-i Hasene): Sevgimizi sözde bırakmayıp onun Sünnetine uyarız; ibadetlerimizi onun öğrettiği gibi kılar, doğruluk, emanet, adalet ve merhamet ahlakını günlük hayatımızda yaşatırız.
Kısaca
- Peygamberimize (sav) karşı ilk sorumluluğumuz, onun Allah'ın (cc) kulu ve son elçisi (خاتَمَ النَّبِيِّينَ) olduğuna gönülden iman etmek ve getirdiği vahyi tasdik etmektir.
- Kur'an-ı Kerim'de «Kim Peygamber'e itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur» (Nisâ, 80) buyrularak Rasûlullah'a (sav) itaatin Allah'a (cc) itaat olduğu bildirilmiştir.
- Âl-i İmrân Suresi 31. ayete göre Allah'ı (cc) sevmenin en somut kanıtı, Peygamberimizin (sav) yoluna ve Sünnetine uymaktır (فَاتَّبِعُونِي).
- Ahzâb Suresi 21. ayette Peygamberimiz (sav) müminler için «üsve-i hasene (أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ — en güzel örnek)» olarak tanıtılmış; dürüstlük, merhamet ve adalette rehber kılınmıştır.
- Peygamberimizi (sav) canımızdan çok sevmek imanın kemalindendir; adı anıldığında salavat getirmek (صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ) ise Ahzâb Suresi 56. ayetin emridir.
- Sünneti yaşamak ve yaşatmak, sahabesine ve Ehl-i Beyt'ine saygı duymak Peygamberimize (sav) olan vefamızın göstergesidir.