İslam'dan önce Mekke'de meydana gelen olaylar birbirinden kopuk rastlantılar değil; şehri son peygamber Hz. Muhammed'in (sav) gelişine hazırlayan tarihsel bir zincirdir. Önceki haftalarda Kâbe'nin inşasını, Zemzem'in ilk çıkışını, Cürhüm ve Huzaa dönemlerini incelemiştik. Bu haftaki dersimizde İslam öncesi Mekke'nin son asrına damga vuran Haşimoğullarının yükselişini, İlâf ticaret antlaşmalarını, Abdülmuttalib'in Zemzem kuyusunu yeniden açmasını ve adak (nezir) olayını, 571 Fil Vakası'nı, Ficâr Savaşları ile Hilfü'l-Fudûl sürecini ve bu olaylar arasındaki nedensel ilişkileri çözümlüyoruz.
1. İslam Öncesi Mekke'de Olaylar Arasındaki Nedensel İlişki Ağı
İ
s
l
a
m
'
d
a
n
ö
n
c
e
M
e
k
k
e
'
d
e
y
a
ş
a
n
a
n
t
a
r
i
h
s
e
l
o
l
a
y
l
a
r
ı
n
h
e
r
b
i
r
i
,
k
e
n
d
i
s
i
n
d
e
n
s
o
n
r
a
k
i
g
e
l
i
ş
m
e
l
e
r
i
n
t
e
m
e
l
i
n
i
o
l
u
ş
t
u
r
m
u
ş
t
u
r
.
{
k
o
y
u
:
H
z
.
H
a
c
e
r
v
e
H
z
.
İ
s
m
a
i
l
'
i
n
(
a
s
)
}
ı
s
s
ı
z
B
e
k
k
e
v
a
d
i
s
i
n
e
b
ı
r
a
k
ı
l
m
a
s
ı
{
k
o
y
u
:
Z
e
m
z
e
m
}
s
u
y
u
n
u
n
ç
ı
k
m
a
s
ı
n
a
;
Z
e
m
z
e
m
s
u
y
u
{
k
o
y
u
:
C
ü
r
h
ü
m
k
a
b
i
l
e
s
i
n
i
n
}
b
u
r
a
y
a
y
e
r
l
e
ş
m
e
s
i
n
e
;
{
k
o
y
u
:
H
z
.
İ
b
r
a
h
i
m
v
e
H
z
.
İ
s
m
a
i
l
'
i
n
K
â
b
e
'
y
i
i
n
ş
a
e
t
m
e
s
i
}
i
s
e
M
e
k
k
e
'
n
i
n
d
i
n
i
b
i
r
c
a
z
i
b
e
m
e
r
k
e
z
i
o
l
m
a
s
ı
n
a
y
o
l
a
ç
m
ı
ş
t
ı
r
.
C
ü
r
h
ü
m
l
ü
l
e
r
i
n
H
a
r
e
m
'
i
n
k
u
t
s
a
l
l
ı
ğ
ı
n
a
s
a
y
g
ı
s
ı
z
l
ı
k
e
t
m
e
s
i
ü
z
e
r
i
n
e
y
ö
n
e
t
i
m
i
{
k
o
y
u
:
H
u
z
a
a
k
a
b
i
l
e
s
i
}
d
e
v
r
a
l
m
ı
ş
;
b
u
s
ı
r
a
d
a
C
ü
r
h
ü
m
l
ü
l
e
r
Z
e
m
z
e
m
k
u
y
u
s
u
n
u
k
a
p
a
t
ı
p
i
z
i
n
i
k
a
y
b
e
t
m
i
ş
t
i
r
.
H
u
z
a
a
l
i
d
e
r
i
{
k
o
y
u
:
A
m
r
b
i
n
L
u
h
a
y
}
M
e
k
k
e
'
y
e
p
u
t
p
e
r
e
s
t
l
i
ğ
i
s
o
k
a
r
k
e
n
,
M
S
4
4
0
c
i
v
a
r
ı
n
d
a
{
k
o
y
u
:
K
u
s
a
y
b
i
n
K
i
l
â
b
}
K
u
r
e
y
ş
k
a
b
i
l
e
s
i
n
i
b
i
r
l
e
ş
t
i
r
e
r
e
k
K
â
b
e
y
ö
n
e
t
i
m
i
n
i
d
e
v
r
a
l
m
ı
ş
v
e
M
e
k
k
e
'
d
e
ş
e
h
i
r
d
e
v
l
e
t
d
ü
z
e
n
i
n
i
k
u
r
m
u
ş
t
u
r
.
| Tarihsel Olay / Unsur | Neden Olduğu Gelişme (Sonuç) | Mekke Tarihindeki Etkisi |
|---|---|---|
| Zemzem'in çıkışı ve Kâbe'nin inşası | Cürhüm kabilesinin yerleşmesi ve hac ibadetinin başlaması | Issız vadinin dini ve sosyal bir şehir merkezine dönüşmesi |
| Cürhümlülerin Mekke'den çıkarılması | Zemzem kuyusunun kapatılıp yerinin unutulması | Asırlarca Mekke'de su sıkıntısı yaşanması |
| Amr bin Luhay'ın Hübel putunu getirmesi | Kâbe çevresine 360 putun yerleştirilmesi | Hz. İbrahim'in tevhit (Hanif) geleneğinin şirkle bozulması |
| Kusay bin Kilâb'ın Kureyş'i toplaması | Dârünnedve'nin ve Kâbe hizmetlerinin kurulması | Kureyş kabilesinin Arap Yarımadası'nda siyasi itibar kazanması |
2. Peygamberimizin (sav) Ataları: Haşimoğulları ve İlâf Antlaşmaları
K
u
s
a
y
b
i
n
K
i
l
â
b
'
ı
n
v
e
f
a
t
ı
n
d
a
n
s
o
n
r
a
K
â
b
e
g
ö
r
e
v
l
e
r
i
o
ğ
u
l
l
a
r
ı
{
k
o
y
u
:
A
b
d
ü
d
d
â
r
}
v
e
{
k
o
y
u
:
A
b
d
ü
m
e
n
â
f
}
s
o
y
l
a
r
ı
a
r
a
s
ı
n
d
a
p
a
y
l
a
ş
ı
l
d
ı
.
H
z
.
P
e
y
g
a
m
b
e
r
'
i
n
(
s
a
v
)
b
ü
y
ü
k
d
e
d
e
s
i
o
l
a
n
{
k
o
y
u
:
H
â
ş
i
m
b
i
n
A
b
d
ü
m
e
n
â
f
}
(
a
s
ı
l
a
d
ı
A
m
r
)
,
S
i
k
â
y
e
(
s
u
t
e
m
i
n
i
)
v
e
R
i
f
â
d
e
(
y
e
m
e
k
i
k
r
a
m
ı
)
g
ö
r
e
v
l
e
r
i
n
i
ü
s
t
l
e
n
d
i
;
k
ı
t
l
ı
k
y
ı
l
ı
n
d
a
e
k
m
e
k
d
o
ğ
r
a
y
ı
p
e
t
s
u
y
u
y
l
a
(
{
k
o
y
u
:
t
i
r
i
t
}
)
h
a
c
ı
l
a
r
ı
d
o
y
u
r
d
u
ğ
u
i
ç
i
n
'
e
k
m
e
k
d
o
ğ
r
a
y
a
n
/
u
f
a
l
a
y
a
n
'
a
n
l
a
m
ı
n
d
a
k
i
{
k
o
y
u
:
H
â
ş
i
m
}
u
n
v
a
n
ı
n
ı
a
l
d
ı
v
e
s
o
y
u
n
a
{
k
o
y
u
:
H
a
ş
i
m
o
ğ
u
l
l
a
r
ı
(
B
e
n
î
H
â
ş
i
m
)
}
d
e
n
i
l
d
i
.
H
â
ş
i
m
'
i
n
M
e
k
k
e
t
a
r
i
h
i
n
e
e
n
b
ü
y
ü
k
k
a
t
k
ı
s
ı
,
ç
e
v
r
e
d
e
v
l
e
t
l
e
r
l
e
(
B
i
z
a
n
s
,
H
a
b
e
ş
i
s
t
a
n
,
İ
r
a
n
/
S
a
s
a
n
i
v
e
Y
e
m
e
n
)
y
a
p
t
ı
ğ
ı
t
i
c
a
r
i
g
ü
v
e
n
l
i
k
v
e
s
e
r
b
e
s
t
g
e
ç
i
ş
a
n
t
l
a
ş
m
a
l
a
r
ı
o
l
a
n
{
k
o
y
u
:
İ
l
â
f
}
s
i
s
t
e
m
i
n
i
k
u
r
m
a
s
ı
d
ı
r
.
B
u
a
n
t
l
a
ş
m
a
l
a
r
s
a
y
e
s
i
n
d
e
K
u
r
e
y
ş
l
i
l
e
r
{
k
o
y
u
:
k
ı
ş
ı
n
Y
e
m
e
n
'
e
,
y
a
z
ı
n
i
s
e
Ş
a
m
'
a
(
S
u
r
i
y
e
'
y
e
)
}
g
ü
v
e
n
i
ç
i
n
d
e
t
i
c
a
r
e
t
k
e
r
v
a
n
l
a
r
ı
d
ü
z
e
n
l
e
m
i
ş
v
e
b
ü
y
ü
k
b
i
r
e
k
o
n
o
m
i
k
r
e
f
a
h
a
k
a
v
u
ş
m
u
ş
t
u
r
(
{
k
o
y
u
:
K
u
r
e
y
ş
s
u
r
e
s
i
,
1
-
4
.
a
y
e
t
l
e
r
}
)
.
3. Abdülmuttalib'in Zemzem Kuyusunu Yeniden Açması ve Adak (Nezir) Olayı
H
â
ş
i
m
'
i
n
M
e
d
i
n
e
'
d
e
(
Y
e
s
r
i
b
)
d
o
ğ
a
n
o
ğ
l
u
{
k
o
y
u
:
Ş
e
y
b
e
}
,
a
m
c
a
s
ı
M
u
t
t
a
l
i
b
t
a
r
a
f
ı
n
d
a
n
M
e
k
k
e
'
y
e
g
e
t
i
r
i
l
d
i
ğ
i
n
d
e
h
a
l
k
o
n
u
M
u
t
t
a
l
i
b
'
i
n
k
ö
l
e
s
i
z
a
n
n
e
t
t
i
ğ
i
i
ç
i
n
{
k
o
y
u
:
A
b
d
ü
l
m
u
t
t
a
l
i
b
}
l
a
k
a
b
ı
y
l
a
t
a
n
ı
n
d
ı
.
A
m
c
a
s
ı
n
ı
n
v
e
f
a
t
ı
n
d
a
n
s
o
n
r
a
H
a
ş
i
m
o
ğ
u
l
l
a
r
ı
n
ı
n
l
i
d
e
r
i
o
l
a
n
A
b
d
ü
l
m
u
t
t
a
l
i
b
,
C
ü
r
h
ü
m
l
ü
l
e
r
i
n
y
ü
z
y
ı
l
l
a
r
ö
n
c
e
k
a
p
a
t
t
ı
ğ
ı
{
k
o
y
u
:
Z
e
m
z
e
m
k
u
y
u
s
u
n
u
n
}
y
e
r
i
n
i
g
ö
r
d
ü
ğ
ü
r
ü
y
a
l
a
r
ü
z
e
r
i
n
e
o
s
ı
r
a
d
a
t
e
k
o
ğ
l
u
o
l
a
n
{
k
o
y
u
:
H
â
r
i
s
}
i
l
e
b
i
r
l
i
k
t
e
k
a
z
a
r
a
k
y
e
n
i
d
e
n
g
ü
n
y
ü
z
ü
n
e
ç
ı
k
a
r
d
ı
.
K
a
z
ı
s
ı
r
a
s
ı
n
d
a
K
u
r
e
y
ş
l
i
l
e
r
,
y
a
l
n
ı
z
l
ı
ğ
ı
n
ı
k
ü
ç
ü
m
s
e
y
i
p
i
ş
e
o
r
t
a
k
o
l
m
a
k
i
s
t
e
y
i
n
c
e
A
b
d
ü
l
m
u
t
t
a
l
i
b
,
{
k
o
y
u
:
'
A
l
l
a
h
b
a
n
a
o
n
e
r
k
e
k
e
v
l
a
t
v
e
r
i
r
s
e
v
e
o
n
l
a
r
b
e
n
i
k
o
r
u
y
a
c
a
k
y
a
ş
a
g
e
l
i
r
s
e
b
i
r
i
n
i
K
â
b
e
'
n
i
n
y
a
n
ı
n
d
a
k
u
r
b
a
n
e
d
e
c
e
ğ
i
m
!
'
}
d
i
y
e
a
d
a
k
t
a
(
{
k
o
y
u
:
n
e
z
i
r
}
)
b
u
l
u
n
d
u
.
Y
ı
l
l
a
r
s
o
n
r
a
o
ğ
u
l
l
a
r
ı
n
ı
n
s
a
y
ı
s
ı
o
n
a
u
l
a
ş
ı
n
c
a
ç
e
k
i
l
e
n
k
u
r
a
d
a
e
n
k
ü
ç
ü
k
v
e
e
n
s
e
v
d
i
ğ
i
o
ğ
l
u
{
k
o
y
u
:
A
b
d
u
l
l
a
h
}
(
H
z
.
P
e
y
g
a
m
b
e
r
'
i
n
b
a
b
a
s
ı
)
ç
ı
k
t
ı
;
a
n
c
a
k
M
e
k
k
e
l
i
l
e
r
i
n
v
e
b
i
r
k
â
h
i
n
e
n
i
n
t
a
v
s
i
y
e
s
i
y
l
e
k
u
r
a
ç
e
k
i
l
e
r
e
k
A
b
d
u
l
l
a
h
'
ı
n
y
e
r
i
n
e
{
k
o
y
u
:
1
0
0
d
e
v
e
}
k
u
r
b
a
n
e
d
i
l
d
i
.
4. Fil Vakası (M. 571): Sebepleri, Gelişimi ve Sonuçları
H
a
b
e
ş
i
s
t
a
n
K
r
a
l
l
ı
ğ
ı
'
n
ı
n
Y
e
m
e
n
v
a
l
i
s
i
{
k
o
y
u
:
E
b
r
e
h
e
}
,
A
r
a
p
l
a
r
ı
n
h
e
r
y
ı
l
K
â
b
e
'
y
i
z
i
y
a
r
e
t
e
t
m
e
s
i
n
i
v
e
M
e
k
k
e
'
n
i
n
t
i
c
a
r
i
-
d
i
n
i
m
e
r
k
e
z
o
l
m
a
s
ı
n
ı
k
ı
s
k
a
n
a
r
a
k
Y
e
m
e
n
'
i
n
{
k
o
y
u
:
S
a
n
'
a
}
ş
e
h
r
i
n
d
e
{
k
o
y
u
:
K
u
l
l
e
y
s
}
a
d
ı
n
d
a
g
ö
r
k
e
m
l
i
b
i
r
k
i
l
i
s
e
i
n
ş
a
e
t
t
i
r
d
i
.
A
n
c
a
k
A
r
a
p
l
a
r
ı
n
K
â
b
e
'
d
e
n
v
a
z
g
e
ç
m
e
m
e
s
i
v
e
K
u
l
l
e
y
s
'
e
y
a
p
ı
l
a
n
b
i
r
s
a
y
g
ı
s
ı
z
l
ı
k
ü
z
e
r
i
n
e
E
b
r
e
h
e
,
K
â
b
e
'
y
i
y
ı
k
m
a
k
a
m
a
c
ı
y
l
a
ö
n
ü
n
d
e
{
k
o
y
u
:
M
a
h
m
û
d
}
a
d
l
ı
b
ü
y
ü
k
b
i
r
f
i
l
i
n
y
e
r
a
l
d
ı
ğ
ı
o
r
d
u
s
u
y
l
a
M
e
k
k
e
ö
n
l
e
r
i
n
e
(
M
u
ğ
a
m
m
e
s
'
e
)
g
e
l
d
i
v
e
A
b
d
ü
l
m
u
t
t
a
l
i
b
'
i
n
2
0
0
d
e
v
e
s
i
n
e
e
l
k
o
y
d
u
.
G
ö
r
ü
ş
m
e
y
e
g
i
d
e
n
A
b
d
ü
l
m
u
t
t
a
l
i
b
s
a
d
e
c
e
d
e
v
e
l
e
r
i
n
i
i
s
t
e
y
i
p
{
k
o
y
u
:
'
B
e
n
d
e
v
e
l
e
r
i
n
s
a
h
i
b
i
y
i
m
;
K
â
b
e
'
n
i
n
d
e
o
n
u
k
o
r
u
y
a
c
a
k
b
i
r
R
a
b
b
i
v
a
r
d
ı
r
!
'
}
d
i
y
e
r
e
k
h
a
l
k
l
a
b
i
r
l
i
k
t
e
d
a
ğ
l
a
r
a
ç
e
k
i
l
d
i
.
E
r
t
e
s
i
g
ü
n
E
b
r
e
h
e
'
n
i
n
f
i
l
i
K
â
b
e
y
ö
n
ü
n
e
h
a
r
e
k
e
t
e
t
m
e
d
i
;
Y
ü
c
e
A
l
l
a
h
'
ı
n
g
ö
n
d
e
r
d
i
ğ
i
{
k
o
y
u
:
E
b
â
b
î
l
k
u
ş
l
a
r
ı
}
g
a
g
a
l
a
r
ı
v
e
a
y
a
k
l
a
r
ı
y
l
a
a
t
t
ı
k
l
a
r
ı
p
i
ş
k
i
n
t
a
ş
l
a
r
l
a
(
{
k
o
y
u
:
s
i
c
c
î
l
}
)
E
b
r
e
h
e
o
r
d
u
s
u
n
u
y
e
n
i
l
m
i
ş
e
k
i
n
y
a
p
r
a
ğ
ı
g
i
b
i
h
e
l
a
k
e
t
t
i
(
{
k
o
y
u
:
F
i
l
s
u
r
e
s
i
,
1
-
5
.
a
y
e
t
l
e
r
}
)
.
| Unsur | Fil Vakası'ndaki Karşılığı ve Önemi |
|---|---|
| Saldırının Sebebi | Ebrehe'nin dini ve ticari merkezi Mekke'den Yemen'deki Kulleys kilisesine kaydırma isteği |
| Mekke Temsilcisi | Kureyş lideri Abdülmuttalib ('Kâbe'nin onu koruyacak bir Rabbi vardır' tavrı) |
| Mucizevi Sonuç | Ebâbîl kuşlarının attığı siccîl taşlarıyla Ebrehe ordusunun helak edilmesi |
| Tarihsel Etkisi | Arapların yazılı takvim olmadığı için bu yılı 'Fil Yılı' başlangıcı sayması; 50-55 gün sonra Hz. Peygamber'in doğması |
5. Haram Aylar, Panayırlar, Ficâr Savaşları ve Hilfü'l-Fudûl
M
e
k
k
e
v
e
ç
e
v
r
e
s
i
H
z
.
İ
b
r
a
h
i
m
'
d
e
n
(
a
s
)
b
e
r
i
c
a
n
v
e
m
a
l
g
ü
v
e
n
l
i
ğ
i
n
i
n
d
o
k
u
n
u
l
m
a
z
o
l
d
u
ğ
u
{
k
o
y
u
:
H
a
r
e
m
b
ö
l
g
e
s
i
}
k
a
b
u
l
e
d
i
l
i
r
d
i
.
A
y
r
ı
c
a
k
a
m
e
r
î
t
a
k
v
i
m
i
n
d
ö
r
t
a
y
ı
o
l
a
n
{
k
o
y
u
:
Z
i
l
k
a
d
e
,
Z
i
l
h
i
c
c
e
,
M
u
h
a
r
r
e
m
v
e
R
e
c
e
p
}
a
y
l
a
r
ı
{
k
o
y
u
:
H
a
r
a
m
A
y
l
a
r
(
E
ş
h
u
r
u
'
l
-
H
u
r
u
m
)
}
s
a
y
ı
l
ı
r
;
b
u
a
y
l
a
r
d
a
s
a
v
a
ş
m
a
k
v
e
k
a
n
d
ö
k
m
e
k
k
e
s
i
n
l
i
k
l
e
y
a
s
a
k
l
a
n
ı
r
d
ı
.
B
u
b
a
r
ı
ş
o
r
t
a
m
ı
s
a
y
e
s
i
n
d
e
h
a
c
m
e
v
s
i
m
i
ö
n
c
e
s
i
n
d
e
{
k
o
y
u
:
U
k
â
z
,
M
e
c
e
n
n
e
v
e
Z
ü
l
m
e
c
â
z
}
p
a
n
a
y
ı
r
l
a
r
ı
n
d
a
h
e
m
t
i
c
a
r
e
t
y
a
p
ı
l
ı
r
h
e
m
d
e
ş
i
i
r
v
e
h
i
t
a
b
e
t
y
a
r
ı
ş
m
a
l
a
r
ı
d
ü
z
e
n
l
e
n
i
r
d
i
.
A
n
c
a
k
z
a
m
a
n
z
a
m
a
n
k
a
b
i
l
e
l
e
r
b
u
y
a
s
a
ğ
ı
ç
i
ğ
n
e
m
i
ş
;
h
a
r
a
m
a
y
l
a
r
d
a
y
a
p
ı
l
a
n
b
u
s
a
v
a
ş
l
a
r
a
'
g
ü
n
a
h
v
e
k
u
t
s
a
l
l
ı
k
i
h
l
a
l
i
'
a
n
l
a
m
ı
n
d
a
{
k
o
y
u
:
F
i
c
â
r
S
a
v
a
ş
l
a
r
ı
}
d
e
n
i
l
m
i
ş
t
i
r
.
S
o
n
F
i
c
â
r
S
a
v
a
ş
ı
'
n
ı
n
y
ı
k
ı
m
ı
v
e
Y
e
m
e
n
l
i
(
Z
e
b
î
d
l
i
)
b
i
r
t
ü
c
c
a
r
ı
n
m
a
l
ı
n
ı
n
Â
s
b
i
n
V
â
i
l
t
a
r
a
f
ı
n
d
a
n
g
a
s
p
e
d
i
l
m
e
s
i
ü
z
e
r
i
n
e
,
H
a
ş
i
m
o
ğ
u
l
l
a
r
ı
v
e
d
i
ğ
e
r
v
i
c
d
a
n
l
ı
K
u
r
e
y
ş
k
o
l
l
a
r
ı
{
k
o
y
u
:
A
b
d
u
l
l
a
h
b
i
n
C
ü
d
'
â
n
'
ı
n
e
v
i
n
d
e
}
t
o
p
l
a
n
a
r
a
k
M
e
k
k
e
'
d
e
h
i
ç
b
i
r
m
a
z
l
u
m
u
n
h
a
k
k
ı
n
ı
z
a
l
i
m
d
e
b
ı
r
a
k
m
a
m
a
k
ü
z
e
r
e
{
k
o
y
u
:
H
i
l
f
ü
'
l
-
F
u
d
û
l
(
E
r
d
e
m
l
i
l
e
r
İ
t
t
i
f
a
k
ı
)
}
a
n
t
l
a
ş
m
a
s
ı
n
ı
i
m
z
a
l
a
m
ı
ş
t
ı
r
.
6. Çözümleme: Kâbe Hizmetleri ve Mekke'yi Risalete Hazırlayan Unsurlar
İ
s
l
a
m
'
d
a
n
ö
n
c
e
M
e
k
k
e
'
d
e
o
l
u
ş
a
n
k
u
r
u
m
l
a
r
v
e
g
ö
r
e
v
l
e
r
b
ü
t
ü
n
c
ü
l
o
l
a
r
a
k
ç
ö
z
ü
m
l
e
n
d
i
ğ
i
n
d
e
,
K
â
b
e
e
t
r
a
f
ı
n
d
a
ş
e
k
i
l
l
e
n
e
n
{
k
o
y
u
:
a
l
t
ı
t
e
m
e
l
g
ö
r
e
v
i
n
}
ş
e
h
r
e
d
ü
z
e
n
l
i
b
i
r
y
ö
n
e
t
i
m
k
a
z
a
n
d
ı
r
d
ı
ğ
ı
g
ö
r
ü
l
ü
r
:
{
k
o
y
u
:
1
)
H
i
c
â
b
e
/
S
i
d
â
n
e
}
(
K
â
b
e
'
n
i
n
b
a
k
ı
m
ı
v
e
a
n
a
h
t
a
r
l
a
r
ı
n
ı
n
k
o
r
u
n
m
a
s
ı
)
,
{
k
o
y
u
:
2
)
S
i
k
â
y
e
}
(
h
a
c
ı
l
a
r
a
s
u
v
e
Z
e
m
z
e
m
d
a
ğ
ı
t
ı
m
ı
)
,
{
k
o
y
u
:
3
)
R
i
f
â
d
e
}
(
y
o
k
s
u
l
h
a
c
ı
l
a
r
a
y
e
m
e
k
i
k
r
a
m
ı
)
,
{
k
o
y
u
:
4
)
N
e
d
v
e
}
(
D
â
r
ü
n
n
e
d
v
e
m
e
c
l
i
s
i
b
a
ş
k
a
n
l
ı
ğ
ı
)
,
{
k
o
y
u
:
5
)
L
i
v
â
}
(
s
a
v
a
ş
t
a
s
a
n
c
a
k
t
a
ş
ı
m
a
)
v
e
{
k
o
y
u
:
6
)
K
ı
y
â
d
e
}
(
o
r
d
u
k
o
m
u
t
a
n
l
ı
ğ
ı
)
.
K
â
b
e
'
n
i
n
v
a
r
l
ı
ğ
ı
,
Z
e
m
z
e
m
'
i
n
b
e
r
e
k
e
t
i
,
İ
l
â
f
a
n
t
l
a
ş
m
a
l
a
r
ı
y
l
a
k
u
r
u
l
a
n
t
i
c
a
r
e
t
a
ğ
ı
v
e
F
i
l
V
a
k
a
s
ı
i
l
e
k
a
n
ı
t
l
a
n
a
n
i
l
a
h
i
k
o
r
u
m
a
,
M
e
k
k
e
'
y
i
v
e
H
a
ş
i
m
o
ğ
u
l
l
a
r
ı
a
i
l
e
s
i
n
i
A
r
a
p
Y
a
r
ı
m
a
d
a
s
ı
'
n
ı
n
e
n
s
a
y
g
ı
n
m
e
r
k
e
z
i
h
â
l
i
n
e
g
e
t
i
r
e
r
e
k
{
k
o
y
u
:
H
z
.
M
u
h
a
m
m
e
d
'
i
n
(
s
a
v
)
r
i
s
a
l
e
t
i
n
e
(
p
e
y
g
a
m
b
e
r
l
i
ğ
i
n
e
)
}
z
e
m
i
n
h
a
z
ı
r
l
a
m
ı
ş
t
ı
r
.
| Kâbe Görevi | Sorumluluk Alanı | Önemi |
|---|---|---|
| Hicâbe (Sidâne) | Kâbe'nin örtüsü, temizliği ve kapı anahtarlarının muhafazası | Mekke'deki en yüksek dini saygınlık sembolü |
| Sikâye | Hacılara Zemzem ve tatlı su temin edilmesi | Kurak Mekke ikliminde hacıların hayati ihtiyacını karşılama |
| Rifâde | Varlıklı Kureyşlilerden toplanan katkıyla yoksul hacılara yemek ikramı | Toplumsal dayanışma ve misafirperverlik kurumu |
| Nedve | Dârünnedve'de toplanan Kureyş meclisine başkanlık etme | Şehrin siyasi, hukuki ve idari karar organı |
| Livâ ve Kıyâde | Savaş sancağını taşıma (Livâ) ve orduya komuta etme (Kıyâde) | Mekke'nin askeri savunma ve temsil düzeni |
Örnekler
Örnek 1Hz. Peygamber'in (sav) büyük dedesi Hâşim bin Abdümenâf'ın başlattığı 'İlâf' antlaşmaları Mekke'yi nasıl etkilemiştir?
Cevabı göster
Hâşim'in Bizans, Habeşistan, İran ve Yemen ile yaptığı İlâf ticaret güvenlik antlaşmaları sayesinde Kureyşliler kışın Yemen'e, yazın ise Şam'a güvenle kervanlar düzenlemiş; Mekke ekonomik açıdan zenginleşmiş ve Kureyş'in yarımadadaki siyasi itibarı artmıştır (Kureyş suresi).
Örnek 2Abdülmuttalib'in Zemzem kuyusunu yeniden açması ve 10 oğul adağı (nezir) olayını kısaca açıklayınız.
Cevabı göster
Cürhümlülerin Mekke'den ayrılırken kapattığı Zemzem kuyusunu Abdülmuttalib gördüğü rüyalar üzerine oğlu Hâris ile kazarak yeniden açmıştır. Kazı sırasında Kureyşlilerin çıkardığı zorluklar üzerine 10 oğlu olursa birini kurban etmeyi adamış; yıllar sonra kura en küçük oğlu Abdullah'a çıkınca onun yerine 100 deve kurban edilmiştir.
Örnek 3571 yılında gerçekleşen Fil Vakası'nın sebebi ve sonucu nedir?
Cevabı göster
Habeşistan'ın Yemen valisi Ebrehe, San'a'da yaptırdığı Kulleys kilisesini dini-ticari merkez yapmak ve Kâbe'yi yıkmak amacıyla fil ordusuyla Mekke'ye yürümüştür. Ancak Yüce Allah'ın gönderdiği Ebâbîl kuşlarının attığı pişkin taşlarla (siccîl) Ebrehe ordusu helak edilmiş ve Kâbe'nin ilahi koruma altında olduğu görülmüştür.
Örnek 4İslam öncesi Mekke'de 'Haram Aylar (Eşhuru'l-Hurum)', 'Ficâr Savaşları' ve 'Hilfü'l-Fudûl' kavramları arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Cevabı göster
Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarında kan dökmek yasaktı (Haram Aylar). Bu yasağın çiğnenmesiyle yapılan savaşlara Ficâr Savaşları denildi. Ficâr savaşlarının yıkımı ve Yemenli bir tüccarın hakkının gasp edilmesi üzerine Kureyş'in vicdanlı kolları mazlumları korumak için Hilfü'l-Fudûl (Erdemliler İttifakı) cemiyetini kurdu.
Örnek 5İslam öncesi Mekke'de Kâbe etrafında şekillenen Hicâbe, Sikâye ve Rifâde görevleri neleri kapsar?
Cevabı göster
Hicâbe (Sidâne) Kâbe'nin bakımı ve anahtarlarının korunması; Sikâye hacılara Zemzem ve tatlı su temin edilmesi; Rifâde ise yoksul hacılara yemek ikram edilip ağırlanması görevidir. Sikâye ve Rifâde görevlerini Haşimoğulları yürütmüştür.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1İslam'dan önce Kureyş kabilesinin Bizans, Habeşistan, İran ve Yemen gibi komşu ülkeler ve kabilelerle yaptığı, kışın Yemen'e ve yazın Şam'a giden ticaret kervanlarının güvenliğini sağlayan antlaşmalara ne ad verilir?
Hz. Peygamber'in büyük dedesi Hâşim bin Abdümenâf tarafından başlatılan ve Kureyş suresinde de zikredilen uluslararası ticaret güvenlik antlaşmalarına 'İlâf' denir.
2Cürhümlülerin Mekke'den ayrılırken kapattığı Zemzem kuyusunu asırlar sonra yeniden kazarak ortaya çıkaran ve Fil Vakası sırasında Ebrehe'ye karşı 'Kâbe'nin onu koruyacak bir Rabbi vardır' diyerek Mekke'yi temsil eden Kureyş lideri kimdir?
Zemzem kuyusunu yeniden açan, 10 oğlu olursa birini kurban etme adağında bulunan ve Fil Vakası'nda Kureyş'i temsil eden lider Hz. Peygamber'in dedesi Abdülmuttalib'dir (Şeybe).
3Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- İslam'dan önce Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarında kan dökmek yasaklanmış; bu yasağın çiğnenmesiyle yapılan savaşlara 'Ficâr Savaşları' adı verilmiştir.
Haram ayların (Eşhuru'l-Hurum) kutsallığını ihlal ederek yapılan savaşlara 'günah/ihlal' anlamında Ficâr Savaşları denilmiştir.
- İslam'dan önce Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarında kan dökmek yasaklanmış; bu yasağın çiğnenmesiyle yapılan savaşlara 'Ficâr Savaşları' adı verilmiştir.
4Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- Habeşistan'ın Yemen valisi Ebrehe, Kâbe'yi onarmak ve hacılara su dağıtmak amacıyla Mekke'ye gelmiştir.
Ebrehe, San'a'da yaptırdığı Kulleys kilisesini dini ve ticari merkez yapmak ve Kâbe'yi yıkmak amacıyla 571 yılında Mekke'ye saldırmıştır.
- Habeşistan'ın Yemen valisi Ebrehe, Kâbe'yi onarmak ve hacılara su dağıtmak amacıyla Mekke'ye gelmiştir.
5İslam öncesi Mekke'deki görev ve kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Cümlelerdeki boşlukları uygun kelimelerle tamamlayınız.
- 571 yılında Kâbe'yi yıkmaya gelen Ebrehe'nin ordusu, Yüce Allah'ın gönderdiği kuşlarının attığı pişkin taşlarla helak edilmiştir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Cümlelerdeki boşlukları uygun kelimelerle tamamlayınız.
- İslam öncesi dönemde hac mevsimi öncesinde Mekke yakınlarında kurulan en meşhur ticari ve edebi panayır panayırıdır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8İslam'dan önce Mekke'de gerçekleşen 'Kâbe'nin varlığı, İlâf antlaşmaları, Zemzem'in yeniden açılması ve Fil Vakası' olayları arasındaki nedensel ilişkiyi ve bu olayların Mekke'yi Hz. Peygamber'in (sav) risaletine nasıl hazırladığını açıklayınız.
1. ipucu: 1. Adım: Kâbe'nin ve Zemzem'in Mekke'yi nasıl dini bir hac merkezi hâline getirdiğini belirtiniz.
2. ipucu: 2. Adım: Hac ziyaretlerinin ve İlâf antlaşmalarının Mekke'ye kazandırdığı ekonomik, ticari ve kültürel iletişimi açıklayınız.
3. ipucu: 3. Adım: Fil Vakası'nın Kâbe ve Kureyş'e kazandırdığı itibarı belirterek tüm bu unsurların İslam'ın tebliğine nasıl zemin hazırladığını özetleyiniz.
Cevap: 1) Kâbe'nin varlığı ve Abdülmuttalib tarafından Zemzem'in yeniden açılması, Mekke'yi tüm Arap Yarımadası'nın ziyaret ettiği dini ve sosyal bir merkez hâline getirmiştir. 2) Hâşim'in başlattığı İlâf antlaşmaları ve hac panayırları (Ukâz vb.) sayesinde Mekke uluslararası bir ticaret ve kültür kavşağı olmuş, Kureyş lehçesi tüm kabilelerin anladığı ortak edebi dil hâline gelmiştir. 3) 571 Fil Vakası'nda Ebrehe ordusunun mucizevi biçimde helak olması Kâbe'nin ilahi koruma altında olduğunu göstermiş ve Kureyş ile Haşimoğullarının itibarını zirveye taşımıştır. Bütün bu gelişmeler, Mekke'de doğacak son peygamber Hz. Muhammed'in (sav) mesajının kısa sürede tüm yarımadaya ulaşmasına zemin hazırlamıştır.
Kısaca
- 1. İslam Öncesi Mekke'de Olaylar Arasındaki Nedensel İlişki Ağı: İslam'dan önce Mekke'de yaşanan tarihsel olayların her biri, kendisinden sonraki gelişmelerin temelini oluşturmuştur.
- 2. Peygamberimizin (sav) Ataları: Haşimoğulları ve İlâf Antlaşmaları: Kusay bin Kilâb'ın vefatından sonra Kâbe görevleri oğulları Abdüddâr ve Abdümenâf soyları arasında paylaşıldı.
- 3. Abdülmuttalib'in Zemzem Kuyusunu Yeniden Açması ve Adak (Nezir) Olayı: Hâşim'in Medine'de (Yesrib) doğan oğlu Şeybe, amcası Muttalib tarafından Mekke'ye getirildiğinde halk onu Muttalib'in kölesi zannettiği için Abdülmuttalib lakabıyla tanındı.
- 4. Fil Vakası (M. 571): Sebepleri, Gelişimi ve Sonuçları: Habeşistan Krallığı'nın Yemen valisi Ebrehe, Arapların her yıl Kâbe'yi ziyaret etmesini ve Mekke'nin ticari-dini merkez olmasını kıskanarak Yemen'in San'a şehrinde Kulleys adında görkemli bir kilise inşa ettirdi.
- 5. Haram Aylar, Panayırlar, Ficâr Savaşları ve Hilfü'l-Fudûl: Mekke ve çevresi Hz.
- 6. Çözümleme: Kâbe Hizmetleri ve Mekke'yi Risalete Hazırlayan Unsurlar: İslam'dan önce Mekke'de oluşan kurumlar ve görevler bütüncül olarak çözümlendiğinde, Kâbe etrafında şekillenen altı temel görevin şehre düzenli bir yönetim kazandırdığı görülür: 1) Hicâbe / Sidâne (Kâbe'nin bakımı ve anahtarlarının korunması), 2) Sikâye (hacılara su ve Zemzem dağıtımı), 3) Rifâde (yoksul hacılara yemek ikramı), 4) Nedve (Dârünnedve meclisi başkanlığı), 5) Livâ (savaşta sancak taşıma) ve 6) Kıyâde (ordu komutanlığı).