Toplumların kimliğini oluşturan gelenekler (traditions), görenekler (customs) ve kültürel miras (cultural heritage) kuşaktan kuşağa aktarılırken, teknolojinin gelişmesiyle günlük yaşam alışkanlıkları hızla değişmektedir. İngilizcede geçmişte var olan ya da düzenli yapılan ancak günümüzde sona ermiş alışkanlıkları ve durumları anlatmak için «used to + V1» kalıbı kullanılır.
Describing Past Habits and States: 'Used to + V1'
Used to + V1 (fiilin yalın hâli) yapısı; geçmişte uzun bir süre boyunca düzenli olarak yapılmış ancak artık yapılmayan alışkanlıkları (past habits) ve geçmişte geçerli olup bugün değişmiş olan durumları (past states) anlatmak için kullanılır. Olumlu cümlelerde tüm öznelerle Subject + used to + V1 dizilimi kurulur: «My grandfather used to tell us folk tales around the fireplace.» (Dedem bize şömine başında halk masalları anlatırdı).
Olumsuz cümlelerde geçmiş zaman yardımcı fiili didn't devreye girdiği için used kelimesinin sonundaki -d takısı düşer ve Subject + didn't use to + V1 yapısı kullanılır: «People didn't use to have the Internet or mobile phones forty years ago.» (İnsanların kırk yıl önce interneti veya cep telefonu yoktu / olmazdı).
Soru cümlelerinde de aynı kural geçerlidir; cümle Did + Subject + use to + V1 ...? (veya Wh- + did + Subject + use to + V1 ...?) kalıbıyla kurulur: «Where did your family use to spend summer holidays when you were a child?» (Sen çocukken ailen yaz tatillerini nerede geçirirdi?).
Traditions, Crafts and Cultural Heritage Vocabulary
Theme 4 kapsamında kültür ve gelenekleri anlatırken kullanılan temel kavramlar şunlardır: tradition / custom (gelenek, âdet), cultural heritage (kültürel miras), ancestors (atalar), pass down from generation to generation (nesilden nesile aktarmak), preserve / keep alive (korumak / yaşatmak) ve hospitality (misafirperverlik).
Anadolu'nun zengin geleneksel el sanatları (traditional handicrafts) arasında carpet and rug weaving (halı ve kilim dokumacılığı), pottery and ceramics (çömlekçilik ve çinicilik), copper working (bakırcılık), paper marbling / Ebru (ebru sanatı) ve calligraphy (hat sanatı) yer alır. Ustalar (master craftsmen) bu sanatları çıraklarına (apprentices) öğreterek yaşatır.
Geleneksel gösteri sanatları ve sosyal ritüeller içinde ise UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'nde bulunan Karagöz and Hacivat shadow play (gölge oyunu), meddah (geleneksel hikâye anlatıcısı), folk dances (halk oyunları), henna night (kına gecesi) ve misafire su ve lokum eşliğinde Turkish coffee ikram etme geleneği öne çıkar.
Comparing Past and Present Lifestyles (Then vs. Now)
Geçmişteki yaşam tarzı (past lifestyle) ile günümüzün yaşam tarzını (modern lifestyle) karşılaştırırken genellikle iki cümlecik but now, however, whereas veya while bağlaçlarıyla birleştirilir. Birinci cümlecikte geçmişi anlatmak için used to + V1, ikinci cümlecikte ise bugünü anlatmak için Simple Present Tense (V1 / V-s) kullanılır.
İletişim ve ulaşımda: «In the past, people used to write letters and wait for weeks to get a reply, but now they send instant messages in seconds.» (Geçmişte insanlar mektup yazar ve cevap almak için haftalarca beklerdi; fakat şimdi saniyeler içinde anlık mesaj gönderiyorlar). «People used to travel by horse-drawn carriages, whereas today they travel by high-speed trains and planes.»
Aile yaşamı ve eğlencede: «Families used to live together in large extended families and gather in the evenings to listen to the radio or elders' stories; however, nowadays most people live in nuclear families and spend time on digital screens.» Bu karşılaştırmalar teknolojik kolaylıkların yanında geleneksel komşuluk ve yüz yüze iletişimin önemini hatırlatır.
Örnekler
Örnek 1«My grandmother used to bake bread in a stone oven when she lived in the village» cümlesini olumsuz (-) ve soru (?) biçimlerine dönüştürerek yazım değişikliğini açıklayınız.
Cevabı göster
Olumsuz (-): «My grandmother didn't use to bake bread in a stone oven when she lived in the village.» Soru (?): «Did your grandmother use to bake bread in a stone oven when she lived in the village?» Yardımcı fiil olan «did / didn't» kullanıldığında «used to» yapısındaki «-d» harfi düşer ve «use to» şeklinde yazılır.
Örnek 2Aşağıdaki iki durumu «used to» ve «but now» kullanarak tek bir karşılaştırma cümlesi hâlinde birleştiriniz: (Past: People / wash clothes by hand — Present: they / use washing machines).
Cevabı göster
«In the past, people used to wash clothes by hand, but now they use washing machines.» (Geçmişte insanlar çamaşırları elde yıkardı, fakat şimdi çamaşır makinesi kullanıyorlar). İlk bölümde geçmiş alışkanlık için «used to wash», ikinci bölümde günümüz rutini için Simple Present «use» kullanılmıştır.
Örnek 3«In Traditional Turkish culture, masters ___ (pass down) the art of Ebru to their apprentices for centuries, and people still try to ___ (preserve) this cultural heritage today.» cümlesindeki boşlukların anlamlarını açıklayınız.
Cevabı göster
«pass down» ifadesi bir geleneği, sanatı veya bilgiyi kuşaktan kuşağa (ustadan çırağa) aktarmak/devretmek anlamına gelir. «preserve» fiili ise bu kültürel mirası bozulmadan korumak ve yaşatmak anlamındadır.
Örnek 4«I used to play hide-and-seek in the street» ile «I am used to playing computer games» cümleleri arasındaki yapı ve anlam farkını açıklayınız.
Cevabı göster
Birinci cümlede «used to + V1 (play)» kullanılmıştır ve geçmişte yapılan ama artık bırakılmış bir çocukluk alışkanlığını («Eskiden sokakta saklambaç oynardım») anlatır. İkinci cümlede ise «am used to + V-ing (playing)» kullanılmıştır ve şu anki bir aşinalığı/alışkın olma durumunu («Bilgisayar oyunları oynamaya alışkınım») ifade eder.
Örnek 5Geçmişte bir kez gerçekleşmiş «Geçen hafta sonu geleneksel el sanatları sergisini ziyaret ettik» cümlesini İngilizceye çevirirken neden «used to» kullanamayacağımızı belirtiniz.
Cevabı göster
«used to + V1» yapısı geçmişte uzun süre tekrarlanan alışkanlıklar veya kalıcı durumlar için kullanılır; zamanı belirli tek seferlik olaylarda kullanılmaz. Bu nedenle cümle Simple Past Tense (V2) ile «We visited the traditional handicrafts exhibition last weekend» şeklinde kurulmalıdır.
Örnek 6Anadolu kültüründeki misafirperverlik (hospitality) geleneğine dair «used to» içeren bir geçmiş örnek ve günümüzde devam eden bir gelenek cümlesi yazınız.
Cevabı göster
Geçmiş örneği: «Villagers used to keep a special guest room (köy odası) open for travellers in the past.» Günümüzde devam eden gelenek: «Turkish people still serve a glass of water and Turkish delight alongside Turkish coffee to welcome their guests.»
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Before the invention of television and the Internet, families ___ around the fireplace in the evenings and listen to traditional folk tales from their elders.
Televizyon ve internetin icadından önce ailelerin akşamları yaptığı düzenli geçmiş alışkanlığı anlatmak için «used to + V1 (used to gather)» yapısı kullanılır.
2A: ___ people ___ travel by high-speed trains a hundred years ago? B: No, they didn't. They used to travel on horseback or by steam trains.
Geçmiş alışkanlık sorusunda «Did + Subject + use to + V1» kalıbı kullanılır; «Did» yardımcı fiili olduğu için «use to» yalın yazılır.
3Traditional arts such as Ebru (paper marbling), calligraphy and carpet weaving are priceless parts of our ___ that we must pass down to future generations.
Ebru, hat ve halı dokumacılığı gibi geleneksel sanatların gelecek kuşaklara aktarılması gereken «kültürel miras» olduğunu belirten ifade «cultural heritage» tamlamasıdır.
4My hometown ___ a small and quiet agricultural town thirty years ago, but now it ___ a crowded industrial city with tall skyscrapers.
Otuz yıl önceki geçmiş durum için «used to be», «but now» ifadesinden sonraki günümüz durumu için ise Simple Present «is» kullanılır.
5
- Olumsuz bir geçmiş alışkanlık cümlesi kurulurken «didn't use to + V1» yapısı kullanılır ve «use» kelimesinin sonuna «-d» eklenmez.
- «Yesterday, I used to lose my wallet at the bus stop» cümlesi dil bilgisi açısından doğru bir kullanımdır.
- «Pass down from generation to generation» ifadesi bir geleneği nesilden nesile aktarmak anlamına gelir.
- «Used to + V1» yapısı gelecek hafta yapılacak belirli planları ve randevuları anlatmak için kullanılır.
- Karagöz and Hacivat shadow play ve Ebru sanatı somut olmayan kültürel miras (intangible cultural heritage) örneklerindendir.
- Olumsuz bir geçmiş alışkanlık cümlesi kurulurken «didn't use to + V1» yapısı kullanılır ve «use» kelimesinin sonuna «-d» eklenmez.
6
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7
- People didn't to have smartphones or social media accounts in the 1980s.
- Welcoming guests warmly and offering them food and Turkish coffee is a sign of Turkish (misafirperverlik).
- Master craftsmen teach traditional arts to young apprentices so that these customs do not out.
- In the past, children used to play outdoor games, now many of them prefer playing video games indoors.
- Karagöz and Hacivat is a traditional Turkish play performed behind an illuminated white screen.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8İletişim, ulaşım ve çocuk oyunları alanlarında geçmişteki yaşam ile günümüz yaşamını karşılaştıran, içinde olumlu, olumsuz ve zıtlık bağlaçlı «used to» yapıları bulunan 3 adımlı İngilizce-Türkçe bir karşılaştırma metni oluşturunuz.
1. ipucu: 1. Adım (İletişim - Olumlu 'used to' + 'but now'): Eskiden mektup ve telgraf kullanılırken bugün anlık mesajlaşma ve görüntülü arama yapılması.
2. ipucu: 2. Adım (Ulaşım - Olumsuz 'didn't use to'): Eskiden insanların elektrikli otomobil veya hızlı trenlerinin olmaması, at arabasıyla seyahat etmeleri.
3. ipucu: 3. Adım (Eğlence ve Kültür - 'whereas'): Eskiden çocukların sokakta geleneksel oyunlar oynaması ve gölge oyunu izlemesi, bugün ise dijital ekranları kullanması.
Cevap: 1) Communication: In the past, people used to write letters and send telegrams to communicate with distant relatives, but now they make video calls and send instant messages in seconds. 2) Transportation: People didn't use to have high-speed trains or electric cars a century ago; they used to travel on horseback or by carriages. 3) Entertainment: Children used to play traditional street games like marbles and watch Karagöz shadow plays in town squares, whereas today they mostly spend time on computers and tablets.
Kısaca
- «used to + V1» yapısı, geçmişte düzenli olarak yapılan alışkanlıkları (past habits) ve geçmişte var olup bugün sona ermiş durumları (past states) anlatır.
- Olumsuz cümlelerde «Subject + didn't use to + V1», soru cümlelerinde ise «Did + Subject + use to + V1 ...?» kalıbı kullanılır («-d» takısı düşer).
- Geçmişte belirli bir zamanda tek sefer gerçekleşmiş olaylar (yesterday, last week, in 2019) için «used to» kullanılmaz, Simple Past Tense (V2) tercih edilir.
- Theme 4 söz varlığında «cultural heritage, custom, tradition, handicraft, hospitality, pass down, preserve, die out» kelimeleri temel yapı taşlarıdır.
- Geçmiş ve günümüz karşılaştırılırken «but now, however, whereas, while» bağlaçlarıyla ilk cümlede «used to + V1», ikinci cümlede «Simple Present» kullanılır.
Bu dersin öteki kaynakları
- İngilizce Dersi Öğretim Programı (ortaöğretim) Öğretim programı
- 10. Sınıf İngilizce Ortak Yazılı Senaryoları (1. dönem, 2026-2027) Yazılı senaryosu
- İngilizce Dersi 10.Sınıf Çalışma Kitabı Ders kitabı
- İngilizce Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı Ders kitabı