Geçtiğimiz haftalarda Peygamber Efendimizin (sav) Mekke'deki gizli ve açık davet sürecini, müşriklerin uyguladığı üç yıllık boykotu ve Hz. Hatice (ra) ile Ebu Talib'in vefat ettiği 'Hüzün Yılı'nı (620) öğrenmiştik. Hüzün Yılı'ndan sonra Mekke'de müşriklerin baskısı iyice artınca Resulullah (sav), İslam'ı Mekke dışındaki insanlara ulaştırmak ve Müslümanlara yeni bir destek bulmak amacıyla Zeyd bin Harise (ra) ile birlikte **Taif Yolculuğu**na çıktı. Bu hafta Taif yolculuğunda yaşanan zorlukları, Peygamberimizin taşlanmasına rağmen beddua etmeyip gösterdiği eşsiz merhameti ve Ninovalı **Addas**'ın üzüm bahçesinde Müslüman oluşunu inceleyeceğiz.
Taif Yolculuğunun Sebepleri (Hüzün Yılı Sonrası — 620)
Peygamberliğinin 10. yılında (Miladi 620), üç yıl süren ağır boykotun hemen ardından Peygamber Efendimiz (sav) en büyük iki destekçisi olan vefakâr eşi **Hz. Hatice**'yi (ra) ve kendisini Kureyşli müşriklere karşı himaye eden amcası **Ebu Talib**'i peş peşe kaybetti. Bu yüzden bu yıla **Hüzün Yılı (Senetü'l-Hüzün)** adı verildi.
Ebu Talib'in vefatıyla kabile himayesinden mahrum kalan Peygamberimize ve Müslümanlara yönelik müşrik saldırıları daha da şiddetlendi. Mekke'de İslam'ı tebliğ etme imkânı neredeyse kalmamıştı.
Bunun üzerine Hz. Muhammed (sav), hem İslam davetini Mekke dışındaki kabilelere duyurmak hem de Müslümanların güvenle yaşayabileceği yeni bir merkez ve destek bulmak amacıyla Mekke'nin güneydoğusunda yer alan **Taif** şehrine gitmeye karar verdi.
Zeyd bin Harise (ra) ile Taif'e Gidiş ve 10 Günlük Tebliğ
Peygamber Efendimiz (sav), manevi evladı ve sadık dostu **Zeyd bin Harise**'yi (ra) yanına alarak Miladi 620 yılında Taif'e doğru yola çıktı. Şehre vardığında Sakîf kabilesinin ileri gelen yöneticileriyle görüştü.
Hz. Peygamber (sav) Taif'te yaklaşık **10 gün** kaldı. Bu süre zarfında şehrin ileri gelenlerine tek tek giderek Allah'ın birliğini (tevhid), putlara tapmanın anlamsızlığını ve İslam'ın getirdiği adalet ve ahlak ilkelerini anlattı.
Ancak Taif'in kibirli yöneticileri, Peygamberimizin davetini alaycı ve kaba sözlerle reddettiler. Üstelik Taifli gençlerin Peygamberimizin tatlı dilinden ve Kur'an-ı Kerim'in etkileyici mesajından etkilenerek Müslüman olmalarından korktukları için ondan derhâl şehri terk etmesini istediler.
Taiflilerin Taşlı Saldırısı ve Zeyd bin Harise'nin (ra) Fedakârlığı
Davetinin reddedilmesi üzerine Mekke'ye dönmeye karar veren Peygamberimiz (sav), Taif yöneticilerinden önemli bir ricada bulundu: Mekkeli müşriklerin bu yolculuğu duyup Müslümanlara olan düşmanlıklarını daha da artırmamaları için ziyaretinin gizli tutulmasını istedi.
Ne var ki Taifliler bu insani ricayı bile kabul etmediler. Şehrin ayak takımını, köleleri ve çocukları kışkırtarak Peygamberimizin geçeceği yolun iki yanına dizdiler. Resulullah (sav) ve Zeyd bin Harise (ra) yürümeye başlayınca onları hakaretlerle taş yağmuruna tuttular.
Atılan taşlar sebebiyle Peygamberimizin mübarek ayakları kanlar içinde kaldı. Bu zor anlarda **Zeyd bin Harise** (ra), atılan taşların Resulullah'a (sav) isabet etmemesi için kendi vücudunu kalkan yaptı ve başından yaralanmasına rağmen Peygamberimizi korumaktan bir an bile vazgeçmedi.
Dağlar Meleği ve Rahmet Peygamberinin Eşsiz Merhameti
Taiflilerin taşlı saldırısından kurtulup güvenli bir yere ulaşan Peygamberimiz (sav), ellerini semaya kaldırarak hâlini yalnızca Allah'a arz etti ve O'nun rızasına sığındı. Bu sırada Yüce Allah, Cebrail (as) ile birlikte **Dağlar Meleği**ni gönderdi.
Dağlar Meleği Peygamberimize selam vererek: *'Ey Muhammed! Allah kavminin sana söylediklerini ve yaptıklarını işitti. Ben Dağlar Meleğiyim; ne dilersen yapmam için Rabbim beni sana gönderdi. Dilersen şu iki dağı (Ahşebeyn) onların üzerine kapatayım!'* dedi.
Âlemlere rahmet olarak gönderilen Hz. Muhammed (sav), kendisine yapılan bunca zulme rağmen intikam almayı veya beddua etmeyi asla düşünmedi ve tarihe geçen şu cevabı verdi: **'Hayır! Ben, Allah'ın onların soyundan yalnız Allah'a ibadet eden ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayan bir nesil çıkarmasını ümit ediyorum.'** (Buhârî, Bed'ü'l-halk, 7). Nitekim birkaç yıl sonra Taif halkı kendi isteğiyle Müslüman oldu.
| Olay / Aşama | Kimler Yer Aldı? | Yaşanan Durum | Peygamberimizin Örnek Tutumu |
|---|---|---|---|
| Taif'e Gidiş ve Tebliğ | Hz. Peygamber (sav) ve Zeyd bin Harise (ra) | 10 gün boyunca Taif ileri gelenlerine İslam anlatıldı. | Zorluklar karşısında ümitsizliğe kapılmama ve azim. |
| Taşlı Saldırı | Taif halkı, Hz. Peygamber ve Zeyd bin Harise | Yol boyunca taşlandılar; Zeyd (ra) canını siper etti. | Sabır, metanet ve dava arkadaşlığı (vefa). |
| Dağlar Meleğinin Teklifi | Cebrail (as), Dağlar Meleği ve Hz. Peygamber | Taiflilerin iki dağ arasında helak edilmesi teklif edildi. | Beddua yerine gelecek nesillerin hidayeti için dua (merhamet). |
| Üzüm Bahçesi Sohbeti | Hz. Peygamber (sav) ve Ninovalı Addas | Üzüm ikram eden Addas, Hz. Yunus'u (as) duyunca iman etti. | En zor anda bile tebliğ ve gönül kazanma. |
Kötülüğe İyilikle Karşılık Verme İlkesi (Bir Hadis Öğreniyorum)
Ders kitabımızın 25. sayfasındaki 'Bir Hadis Öğreniyorum' bölümünde, Peygamberimizin Taif'te bizzat yaşayarak gösterdiği ahlaki duruşu özetleyen çok önemli bir hadis-i şerif yer alır.
Resulullah (sav) şöyle buyurmuştur: **'İnsanlar iyilik yaparsa biz de iyilik yaparız, zulmederse biz de zulmederiz diyen sıradan (ilkesiz) kimseler gibi olmayınız. Bilakis kendinizi, insanlar iyilik yaptığında iyilik yapmaya, kötülük yaptıklarında ise zulmetmemeye alıştırınız.'** (Tirmizî, Birr, 63).
Bu hadis bize gerçek bir Müslümanın davranışlarını başkalarının kötülüğüne göre değil, Allah'ın emrettiği doğruluk, adalet ve merhamet ilkelerine göre belirlemesi gerektiğini öğretir.
Üzüm Bahçesinde Hidayet: Ninovalı Addas'ın Müslüman Oluşu
Taif'ten ayrılırken yorgun ve yaralı hâlde yürüyen Peygamberimiz (sav) ile Zeyd bin Harise (ra), Mekkeli müşriklerden **Utbe ve Şeybe bin Rebia** kardeşlere ait bir üzüm bağına sığındılar. İslam düşmanı olmalarına rağmen akrabalık ve hemşehrilik duygusuyla merhamete gelen bu iki kardeş, Hristiyan köleleri **Addas** ile bir tabak üzüm gönderdiler.
Peygamber Efendimiz (sav) üzümü alırken **'Bismillahirrahmanirrahim'** diyerek yemeye başladı. Bu söz Addas'ın dikkatini çekti ve *'Vallahi bu beldenin halkı böyle bir söz söylemez!'* dedi. Peygamberimiz ona nereli olduğunu ve hangi dine mensup olduğunu sordu; Addas **'Ninovalıyım ve Hristiyanım'** cevabını verdi.
Bunun üzerine Resulullah (sav): **'Demek o salih kişi Yunus bin Metta'nın şehrindensin! O benim kardeşimdir; o bir peygamberdi, ben de peygamberim'** buyurdu. Bunun üzerine Addas, Peygamberimizin ellerini ve ayaklarını öperek oracıkta **Müslüman oldu**. Bugün Taif'te bu anlamlı olayı yaşatan mescide **Mescid-i Addas** adı verilmektedir.
Örnekler
Örnek 1Peygamber Efendimiz (sav) Miladi 620 yılında neden Taif'e gitmeye karar vermiştir?
Cevabı göster
Hüzün Yılı'nda Hz. Hatice (ra) ve Ebu Talib'in vefatından sonra Mekke'de müşrik baskısı çok arttığı için, İslam'ı Mekke dışında anlatmak ve Müslümanlara yeni bir destek ve güvenli merkez bulmak amacıyla Taif'e gitmiştir.
Örnek 2Taif yolculuğunda Peygamberimize kim eşlik etmiştir ve taşlı saldırı sırasında nasıl bir fedakârlık göstermiştir?
Cevabı göster
Zeyd bin Harise (ra) eşlik etmiştir. Taifliler Peygamberimizi taşlarken Zeyd bin Harise (ra) kendi vücudunu kalkan yaparak Resulullah'ı korumuş ve başından yaralanmıştır.
Örnek 3Taif ileri gelenleri Peygamberimizin İslam davetini neden reddetmiş ve ondan şehri terk etmesini istemişlerdir?
Cevabı göster
Kibirlerinden dolayı daveti reddetmişler; ayrıca Taifli gençlerin Peygamberimizin sözlerinden ve Kur'an'dan etkilenerek Müslüman olmalarından korkmuşlardır.
Örnek 4Dağlar Meleğinin Taiflileri helak etme teklifine Peygamberimiz (sav) nasıl cevap vermiştir?
Cevabı göster
'Hayır! Ben, Allah'ın onların soyundan yalnız Allah'a ibadet eden ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayan bir nesil çıkarmasını ümit ediyorum' buyurarak beddua etmemiş, onların hidayeti için dua etmiştir.
Örnek 5Utbe ve Şeybe bin Rebia'nın üzüm bağında Peygamberimize üzüm getiren Addas neden Müslüman olmuştur?
Cevabı göster
Peygamberimizin üzümü yerken bölgede bilinmeyen 'Bismillahirrahmanirrahim' sözünü söylemesinden, memleketi Ninova'daki Hz. Yunus'u (as) 'kardeşim' diyerek peygamber olarak tanıtmasından ve güzel ahlakından etkilenerek Müslüman olmuştur.
Örnek 6Peygamberimizin 'İnsanlar iyilik yaparsa biz de iyilik yaparız, zulmederse biz de zulmederiz diyen sıradan kimseler gibi olmayınız...' hadisi bize ne öğretmektedir?
Cevabı göster
Müslümanın ilkesiz davranmaması, insanların kötülüğüne kötülükle ve zulümle karşılık vermemesi, her durumda adalet ve iyilik üzere kalması gerektiğini öğretmektedir.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Hüzün Yılı'ndan sonra Miladi 620 yılında gerçekleşen Taif yolculuğunda Peygamber Efendimize (sav) eşlik eden ve taşlı saldırıda vücudunu ona siper eden sahabi kimdir?
Taif yolculuğunda Peygamberimizin yol arkadaşı Zeyd bin Harise'dir (ra).
2Taif dönüşü sığınılan üzüm bahçesinde Peygamberimize üzüm ikram eden ve Hz. Yunus (as) hakkındaki sözlerinden etkilenerek Müslüman olan Ninovalı Hristiyan genç kimdir?
Utbe ve Şeybe bin Rebia'nın Ninovalı kölesi Addas, üzüm bahçesinde iman etmiştir.
3Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- Peygamberimiz (sav) Taif'te yaklaşık 10 gün kalarak şehrin ileri gelenlerini İslam'a davet etmiştir.
Hz. Peygamber (sav) Taif'te 10 gün boyunca Sakîf kabilesinin ileri gelenleriyle görüşmüştür.
- Peygamberimiz (sav) Taif'te yaklaşık 10 gün kalarak şehrin ileri gelenlerini İslam'a davet etmiştir.
4Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- Peygamberimiz (sav), kendisini taşlayan Taif halkının iki dağ arasında helak edilmesi için Dağlar Meleğinin teklifini kabul etmiştir.
Peygamberimiz bu teklifi kabul etmemiş, 'Allah'ın onların soyundan yalnız Allah'a ibadet eden bir nesil çıkarmasını ümit ediyorum' diyerek merhamet göstermiştir.
- Peygamberimiz (sav), kendisini taşlayan Taif halkının iki dağ arasında helak edilmesi için Dağlar Meleğinin teklifini kabul etmiştir.
5Taif yolculuğu ile ilgili aşağıdaki kişi ve kavramları doğru açıklamalarla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Cümlelerdeki boşlukları uygun kelimelerle tamamlayınız.
- Hz. Hatice (ra) ve Ebu Talib'in vefat ettiği Miladi 620 yılına İslam tarihinde Yılı adı verilmiştir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Cümlelerdeki boşlukları uygun kelimelerle tamamlayınız.
- Peygamberimiz üzüm bahçesinde kendisine ikram edilen üzümü çekerek yemeye başlamış ve bu söz Addas'ın dikkatini çekmiştir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Taif yolculuğunu 1) Yolculuğun sebepleri ve tebliğ süreci, 2) Taiflilerin saldırısı ve Peygamberimizin merhameti, 3) Üzüm bahçesinde Addas'ın Müslüman oluşu olarak üç adımda özetleyiniz.
1. ipucu: 1. Adım (Sebepler ve Tebliğ): Hüzün Yılı'nda (620) Hz. Hatice ve Ebu Talib'in vefatı sonrası Mekke'de baskı artınca Peygamberimiz, Zeyd bin Harise (ra) ile Taif'e gidip 10 gün boyunca İslam'ı anlattı.
2. ipucu: 2. Adım (Saldırı ve Merhamet): Taifliler daveti reddedip Peygamberimizi taşladılar; ancak Resulullah (sav) Dağlar Meleğinin helak teklifini reddederek soylarından mümin bir nesil çıkması için dua etti.
Cevap: 1. Adım (Sebepler ve Tebliğ): Hüzün Yılı'nda (620) Hz. Hatice ve Ebu Talib'in vefatı sonrası Mekke'de baskı artınca Peygamberimiz, Zeyd bin Harise (ra) ile Taif'e gidip 10 gün boyunca İslam'ı anlattı. 2. Adım (Saldırı ve Merhamet): Taifliler daveti reddedip Peygamberimizi taşladılar; ancak Resulullah (sav) Dağlar Meleğinin helak teklifini reddederek soylarından mümin bir nesil çıkması için dua etti. 3. Adım (Addas'ın Hidayeti): Dönüş yolunda sığınılan üzüm bağında üzüm ikram eden Ninovalı Hristiyan köle Addas, Peygamberimizin besmele çekmesinden ve Hz. Yunus'u (as) kardeşi olarak tanıtmasından etkilenerek Müslüman oldu.
Kısaca
- Miladi 620 yılında (Hüzün Yılı) eşi Hz. Hatice (ra) ve amcası Ebu Talib'i kaybeden Peygamberimiz (sav), Mekke'de artan müşrik baskısı üzerine İslam'ı anlatmak ve yeni bir destek bulmak için Taif şehrine gitti.
- Zeyd bin Harise (ra) ile birlikte Taif'te yaklaşık 10 gün kalan Hz. Peygamber (sav), Sakîf kabilesinin ileri gelenlerini İslam'a davet etti; ancak onlar gençlerin Müslüman olmasından korkarak daveti reddettiler.
- Taifliler, Peygamberimizin ziyaretin gizli kalması ricasını da reddederek halkı kışkırttılar ve yol boyunca taşlatarak mübarek ayaklarını kanattılar; Zeyd bin Harise (ra) vücudunu Peygamberimize siper etti.
- Dağlar meleğinin Taiflileri iki dağ arasında helak etme teklifine Rahmet Peygamberi (sav), 'Hayır, ümit ediyorum ki Allah onların soyundan sadece Allah'a ibadet eden bir nesil çıkartacaktır' diyerek hidayet duasıyla karşılık verdi.
- Peygamberimiz (sav), Tirmizî'de yer alan hadisinde Müslümanlara 'İnsanlar kötülük yaparsa biz de kötülük yaparız diyen sıradan kimseler gibi olmayınız; kötülük yaptıklarında zulmetmemeye kendinizi alıştırınız' ilkesini öğretti.
- Yolculuk dönüşü Utbe ve Şeybe bin Rebia'nın üzüm bağına sığınan Peygamberimizin besmele çekmesinden, güzel ahlakından ve Hz. Yunus'u (as) kardeşi olarak anmasından etkilenen Ninovalı Hristiyan köle **Addas** Müslüman oldu.