Sevgili öğrenciler, 1. Ünitemiz olan 'Hicretten Önce Peygamberimiz' ünitesinde geçen hafta Mekke dönemindeki gizli ve açık daveti, Habeşistan hicretini, üç yıllık boykotu, Hüzün Yılı'nı ve Tâif yolculuğunu öğrenmiştik. Bu hafta ise Hüzün Yılı'nın ve Tâif'teki sıkıntıların hemen ardından Yüce Allah'ın Sevgili Peygamberimize (sav) en büyük tesellisi ve ikramı olan 'İsrâ ve Miraç Mucizesi'ni derinlemesine inceliyoruz. Mescid-i Harâm'dan Mescid-i Aksâ'ya uzanan bu kutlu yolculuğu, Miraç hediyelerini ve İsrâ suresindeki evrensel ahlak ilkelerini birlikte öğreneceğiz.
1. İsrâ ve Miraç Öncesi: Hüzün Yılından İlahi Teselliye
Mekke'de İslam daveti onuncu yılına girdiğinde Müslümanlar üç yıl süren ağır sosyal ve ekonomik boykottan yeni çıkmışlardı. Boykotun hemen ardından Peygamberimiz (sav), kendisini dışarıda müşriklere karşı koruyan amcası Ebû Tâlib'i ve evinde en büyük manevi destekçisi olan vefakâr eşi Hz. Hatice'yi art arda kaybetti. Bu yüzden o yıla 'Senetü'l-Hüzün' (Hüzün Yılı) denildi.
Mekke'de davet imkânları daralınca Peygamberimiz, Zeyd bin Hârise ile birlikte Tâif şehrine gitti. Ancak Tâif ileri gelenleri daveti kabul etmedikleri gibi Peygamberimizi taşlatarak yaraladılar. Peygamberimiz bu ağır imtihan karşısında dahi beddua etmedi; ellerini açarak yalnızca Rabbine sığındı ve 'Allah'ım! Sen benden razı oluncaya kadar affını diliyorum, güç ve kuvvet yalnız Sendendir!' diye dua etti.
İşte insanların kapıları kapattığı bu en hüzünlü dönemde Yüce Allah, Sevgili Elçisine göklerin kapılarını açtı ve onu 'İsrâ ve Miraç' mucizesiyle şereflendirerek teselli etti.
2. İsrâ Mucizesi: Mescid-i Harâm'dan Mescid-i Aksâ'ya
'İsrâ' kelimesi sözlükte 'geceleyin yürütmek, gece yolculuğu yaptırmak' anlamına gelir. İslam tarihinde ise Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (sav), Cebrâil (as) eşliğinde ve Burak adlı cennet bineğiyle bir gece Mekke'deki Mescid-i Harâm'dan (Kâbe'den) Kudüs'teki Mescid-i Aksâ'ya götürülmesini ifade eder.
Bu mucize Kur'an-ı Kerim'de adını taşıyan İsrâ suresinin 1. ayetinde şöyle haber verilir: 'Kendisine ayetlerimizden bir kısmını gösterelim diye kulunu (Muhammed'i) bir gece Mescid-i Harâm'dan çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksâ'ya götüren Allah, her türlü noksan sıfattan uzaktır. Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.' (İsrâ, 17/1).
Peygamberimiz Mescid-i Aksâ'da kendisinden önce gönderilmiş olan peygamberlerin ruhaniyetine imam olarak iki rekât namaz kıldırmıştır. Bu olay, bütün peygamberlerin aynı tevhid dininin temsilcileri olduğunu ve son halkanın Hz. Muhammed (sav) olduğunu simgeler.
3. Miraç Mucizesi: Göklere ve Sidretü'l-Müntehâ'ya Yükseliş
'Miraç' kelimesi sözlükte 'yukarı çıkma aracı, merdiven ve yükseliş' demektir. Yolculuğun ikinci aşaması olan Miraç'ta Peygamberimiz (sav), Cebrâil (as) ile birlikte Mescid-i Aksâ'dan gök katlarına (semaya) yükseltilmiştir.
Peygamberimiz göklerin yedi katında sırasıyla Hz. Âdem, Hz. İsa ve Hz. Yahya, Hz. Yusuf, Hz. İdris, Hz. Harun, Hz. Musa ve yedinci katta Beytü'l-Ma'mûr'un yanında Hz. İbrahim peygamberlerle görüşüp selamlaşmıştır.
Ardından yaratılmışların bilgisinin son sınırı olan 'Sidretü'l-Müntehâ' makamına ulaşmış; cennetin nimetlerini, cehennemin azabını ve Yüce Allah'ın eşsiz kudret delillerini müşahede ederek Rabbimizden doğrudan vahiyler almıştır (Necm, 53/13-18).
4. Miraç Gecesinin Üç Büyük Hediyesi
Sahabilerden Abdullah bin Mes'ûd'un (ra) rivayet ettiği hadis-i şerife göre, Miraç gecesinde Peygamberimize ve ümmetine üç büyük ilahi hediye (müjde) verilmiştir:
1. Beş Vakit Namaz: Diğer ibadetler yeryüzünde Cebrâil (as) aracılığıyla farz kılınırken, dinin direği olan beş vakit namaz bizzat Miraç gecesinde farz kılınmıştır. Peygamberimiz 'Namaz müminin miracıdır' buyurarak her namazın kulu Allah'ın huzuruna yükselten manevi bir miraç olduğunu bildirmiştir.
2. Bakara Suresinin Son İki Ayeti (Âmenerrasûlü): İman esaslarını özetleyen, Allah'ın hiçbir kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyeceğini bildiren ve bağışlanma dualarını içeren Bakara suresi 285-286. ayetler hediye edilmiştir.
3. Şirk Koşmayanların Bağışlanacağı Müjdesi: Peygamberimizin ümmetinden Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan (şirkten uzak kalarak) vefat eden kimselerin büyük günahlarının Allah'ın rahmetiyle bağışlanabileceği ve sonunda cennete girecekleri müjdelenmiştir.
5. İsrâ Suresi 23-39. Ayetlerdeki Evrensel Ahlak İlkeleri
İsrâ suresinin 23 ile 39. ayetleri arasında, İslam toplumunun temelini oluşturacak olan ahlaki ve hukuki ilkeler (Miraç ilkeleri) sıralanmıştır: • Yalnızca Allah'a kulluk etmek ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmamak, • Anne ve babaya iyi davranmak; yaşlandıklarında onlara 'öf!' bile dememek, merhamet kanatlarını üzerlerine germek, • Akrabaya, yoksula ve yolda kalmışa hakkını vermek; ancak malı gereksiz yere saçıp savurmamak (israftan ve cimrilikten kaçınmak), • Rızık endişesiyle çocukların ve masum insanların canına kıymamak; iffetsizlikten uzak durmak, • Yetimin malına ergenlik çağına ulaşıncaya kadar en güzel koruma amacı dışında yaklaşmamak, • Verilen söze sadık kalmak (çünkü verilen sözden sorumluluk vardır), • Ölçü ve tartıyı tam ve adaletle yapmak, • Hakkında kesin bilgi sahibi olunmayan şeyin (dedikodu ve zannın) peşine düşmemek; çünkü kulak, göz ve kalp bunların hepsinden sorumludur, • Yeryüzünde kibirlenerek (böbürlenerek) yürümemek.
6. Mekke'de Yankılar ve Hz. Ebû Bekir'in 'es-Sıddîk' Unvanı
Peygamberimiz sabahleyin Mekke'ye döndüğünde gece yaşadığı İsrâ ve Miraç mucizesini anlattı. Deve kervanlarıyla bir ay süren Kudüs yolculuğunun bir gecede yapıldığını duyan Mekkeli müşrikler bunu fırsat bilerek alay etmeye başladılar ve hemen Hz. Ebû Bekir'in yanına koştular.
Ebû Cehil, 'Arkadaşın dün gece Beytülmakdis'e (Kudüs'e) gidip geldiğini söylüyor, buna da mı inanacaksın?' diye sordu. Hz. Ebû Bekir hiç tereddüt etmeden şu tarihi cevabı verdi: 'Eğer bunu O söylediyse şüphesiz doğrudur! Ben O'nun bundan daha ötesine, sabah akşam göklerden kendisine vahiy geldiğine inanıyorum!'
Daha önce ticaret için Kudüs'e gitmiş olan müşrikler Peygamberimizi sınamak için Mescid-i Aksâ'nın kapılarını, pencerelerini ve yoldaki kervanları sordular. Peygamberimiz hepsini tek tek tarif etti ve yolda gördüğü kervanların ne zaman Mekke'ye gireceğini haber verdi. Haber verdiği kervanlar tam söylediği vakitte Mekke'ye ulaştı. Bu olayda sergilediği sarsılmaz sadakat sebebiyle Peygamberimiz, Hz. Ebû Bekir'e 'es-Sıddîk' (Tereddütsüz doğrulayan, özü sözü doğru) unvanını verdi.
Örnekler
Örnek 1İsrâ ve Miraç kavramlarının anlamlarını ve hangi mekânlar arasında gerçekleştiğini açıklayınız.
Cevabı göster
İsrâ, 'gece yürüyüşü' demektir ve Peygamberimizin bir gece Mekke'deki Mescid-i Harâm'dan Kudüs'teki Mescid-i Aksâ'ya götürülmesidir. Miraç ise 'yükseliş' demektir ve Mescid-i Aksâ'dan gök katlarına ve Sidretü'l-Müntehâ'ya yükseltilmesidir.
Örnek 2Miraç gecesinde Peygamberimize ve ümmetine verilen üç büyük ilahi hediye nedir?
Cevabı göster
1) Günde beş vakit namazın farz kılınması, 2) Bakara suresinin son iki ayeti (Âmenerrasûlü - 285 ve 286. ayetler), 3) Ümmetten Allah'a şirk (ortak) koşmadan ölenlerin bağışlanacağı ve sonunda cennete gireceği müjdesi.
Örnek 3İsrâ ve Miraç mucizesinin Hüzün Yılı ve Tâif yolculuğunun hemen ardından gerçekleşmesinin hikmeti nedir?
Cevabı göster
Amcası Ebû Tâlib ve eşi Hz. Hatice'nin vefatıyla derin bir üzüntü yaşayan ve Tâif'te taşlanarak incitilen Peygamberimizi (sav) Yüce Allah'ın yalnız bırakmadığını göstermesi, ona moral, teselli ve manevi güç vermesidir.
Örnek 4Hz. Ebû Bekir'e neden 'es-Sıddîk' unvanı verilmiştir?
Cevabı göster
Müşrikler İsrâ ve Miraç mucizesini duyup alay ettiklerinde Hz. Ebû Bekir'in 'Eğer bunu O söylediyse şüphesiz doğrudur!' diyerek Peygamberimizi hiç tereddüt etmeden tasdik etmesi (doğrulaması) sebebiyle verilmiştir.
Örnek 5İsrâ suresi 23-39. ayetlerde yer alan ahlaki ilkelerden (Miraç ilkelerinden) beş tanesini yazınız.
Cevabı göster
1) Yalnızca Allah'a kulluk etmek, 2) Anne-babaya iyilik yapmak ve onlara 'öf' bile dememek, 3) Akrabaya ve yoksula yardım edip israftan kaçınmak, 4) Verilen söze sadık kalmak ve ölçü-tartıda adaletli olmak, 5) Bilmediği şeyin peşine düşmemek ve kibirlenmemek.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
Kısaca
- Peygamberliğin 10. yılında amcası Ebû Tâlib ve eşi Hz. Hatice'nin vefatı (Hüzün Yılı) ile Tâif yolculuğundaki sıkıntıların ardından, hicretten yaklaşık bir buçuk yıl önce İsrâ ve Miraç mucizesi gerçekleşmiştir.
- İsrâ; Peygamberimizin bir gece Mekke'deki Mescid-i Harâm'dan Kudüs'teki Mescid-i Aksâ'ya götürülmesidir ve İsrâ suresi 1. ayette açıkça anlatılır.
- Miraç ise Mescid-i Aksâ'dan gök katlarına ve Sidretü'l-Müntehâ'ya yükseltilmesi, geçmiş peygamberlerle buluşması ve Allah'ın kudret ayetlerini görmesidir.
- Miraç gecesinde ümmete üç büyük hediye verilmiştir: 1) Beş vakit namaz, 2) Bakara suresinin son iki ayeti (Âmenerrasûlü), 3) Allah'a şirk koşmayan müminlerin bağışlanacağı müjdesi.
- İsrâ suresi 23-39. ayetlerde tevhid, anne-babaya iyilik, akraba ve yoksula yardım, israftan kaçınma, yetim malını koruma, sözünde durma ve tevazu gibi 12 temel ahlaki ilke bildirilmiştir.
- Müşriklerin alaylarına karşı Miraç mucizesini hiç tereddüt etmeden onaylayan Hz. Ebû Bekir, Peygamberimiz tarafından 'es-Sıddîk' (Çok doğru ve sadık) unvanıyla onurlandırılmıştır.