Üç yıl süren ağır boykot, Hüzün Yılı’nda Hz. Hatice ve Ebû Talib’in vefatı ve Taif yolculuğunda yaşanan zorluklar, Mekke’de İslam’ı tebliğ etmeyi neredeyse imkânsız hâle getirmişti. Ancak Peygamberimiz (s.a.v.) asla ümitsizliğe kapılmadı; hac ve panayır mevsimlerinde Mekke dışından gelen kabilelerle görüşerek İslam’ın özgürce yaşanabileceği yeni bir yurt arayışına yöneldi. İşte Akabe Biatları, Medine’nin kapılarını İslam’a açan tarihi dönüm noktasıdır!
1. Yeni Yurt Arayışı, Birinci Akabe Biatı (621) ve Mus’ab bin Umeyr
Mekkeli müşriklerin baskıları artınca Hz. Peygamber (s.a.v.), her yıl hac mevsiminde ve panayırlarda Mekke’ye gelen Arap kabilelerini ziyaret ederek onları İslam’a davet etmeye başladı: • 620 Yılı İlk Görüşme (6 Kişi): Peygamberlığın 11. yılında (620), o dönem adı Yesrib olan Medine şehrinden gelen Hazrec kabilesine mensup 6 kişi, Mina yakınlarındaki Akabe denilen yerde Peygamberimizle görüştü. Kur’an-ı Kerim’i dinleyince kalpleri ısındı ve Müslüman oldular. Medine’ye döndüklerinde yıllardır birbirleriyle savaşan Evs ve Hazrec kabilelerine İslam’ı anlattılar.
• Birinci Akabe Biatı (621 Yılı — 12 Kişi): Bir yıl sonra (621) Medine’den 10’u Hazrec, 2’si Evs kabilesinden olmak üzere 12 kişi Akabe’ye geldi ve Peygamberimize şu konularda biat ettiler (bağlılık sözü verdiler): 1. Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmamak, 2. Hırsızlık yapmamak ve zinaya yaklaşmamak, 3. Çocukları öldürmemek ve kimseye iftira etmemek, 4. İyilik ve doğruluk (ma’rûf) olan her işte Peygamberimize itaat etmek. • İslam’ın İlk Muallimi (Öğretmeni): Peygamberimiz bu biattan sonra genç, bilgili ve güzel ahlaklı sahabi Hz. Mus’ab bin Umeyr (r.a.)’i Medine’ye ilk öğretmen olarak gönderdi. Mus’ab bin Umeyr’in tatlı dili ve hikmetli anlatımıyla Medine’de İslam’ın girmediği hemen hiçbir ev kalmadı (Sa’d bin Muâz ve Üseyd bin Hudayr gibi kabile reisleri de Müslüman oldu).
2. İkinci Akabe Biatı (622) ve Hicrete Hazırlık
Mus’ab bin Umeyr’in bir yıllık başarılı tebliğ çalışmasının ardından 622 yılı hac mevsiminde Medine’den 73 erkek ve 2 kadın olmak üzere toplam 75 Müslüman Mekke’ye geldi. Geceleyin gizlice Akabe’de Peygamberimizle (ve henüz Müslüman olmamış olsa da yeğenini yalnız bırakmayan amcası Hz. Abbas ile) buluştular. • İkinci Akabe Biatı’nın Maddeleri ve Önemi: 1. Medineli Müslümanlar Peygamberimizi ve Mekkeli Müslümanları kendi şehirleri olan Medine’ye davet ettiler. 2. Peygamberimiz Medine’ye geldiğinde onu kendi canlarını, mallarını, eşlerini ve evlatlarını korudukları gibi koruyacaklarına, bollukta ve darlıkta ona itaat edeceklerine söz verdiler.
3. Peygamberimiz, Medine’deki Müslümanların işlerini yürütmek üzere aralarından 12 temsilci (nakîb) seçti ve Medinelilere “Kanınız kanımdır, canınız canımdır; ben sizdenim, siz de bendensiniz!” buyurarak onlara vefa sözü verdi. • Sonucu: İkinci Akabe Biatı ile Müslümanlar Mekke dışındaki yeni ve güvenli yurtlarına kavuşmuş oldu. Bu biattan hemen sonra Peygamberimiz Mekkeli ashabına Medine’ye hicret etme izni verdi.
Örnekler
Örnek 1Peygamberimizin (s.a.v.) Birinci Akabe Biatı’ndan hemen sonra Medine’ye bir komutan veya tüccar değil de genç bir öğretmen olan Hz. Mus’ab bin Umeyr’i göndermesi neyi göstermektedir?
Cevabı göster
Bu durum, İslam’ın kılıçla değil ilim, eğitim, Kur’an ve güzel ahlakla kalpleri fethettiğini gösterir. Peygamberimiz yeni kurulacak İslam toplumunun temelini bilgi ve kardeşlik üzerine inşa etmek için Medine’ye ilk öğretmen olarak Mus’ab bin Umeyr’i göndermiştir.
Örnek 2Medine’de asırlardır birbirleriyle savaşan Evs ve Hazrec kabilelerinin İslam’ı kabul etmesi şehirdeki toplumsal hayatı nasıl değiştirmiştir?
Cevabı göster
İslam’ın kardeşlik ilkesi sayesinde Evs ve Hazrec kabileleri arasındaki yüz yıllık kan davaları ve düşmanlıklar sona ermiş; iki kabile “Ensar” (yardımcılar) çatısı altında tek yürek olarak birleşmiştir.
Örnek 3İkinci Akabe Biatı’nda Peygamberimizin yanında bulunan ve Medinelilere 'Muhammed’i koruyabilecekseniz davet edin' diyerek yeğeninin güvenliğini gözeten amcası kimdir?
Cevabı göster
Peygamberimizin amcası Hz. Abbas (Abbas bin Abdülmuttalib)’dir. O sırada henüz Müslüman olmamasına rağmen yeğenini korumak için görüşmeye katılmış ve Medinelilerden kesin güvence istemiştir.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1621 yılındaki Birinci Akabe Biatı’ndan sonra Peygamberimiz (s.a.v.) tarafından Medineli Müslümanlara Kur’an-ı Kerim’i ve İslam’ı öğretmek üzere gönderilen 'İslam’ın ilk öğretmeni' kimdir?
Birinci Akabe Biatı’ndan sonra Medine’ye öğretmen olarak gönderilen ve şehrin İslamlaşmasına vesile olan sahabi Hz. Mus’ab bin Umeyr’dir.
2620 yılında Akabe’de Peygamberimizle ilk kez görüşerek Müslüman olan 6 kişi, Medine’deki hangi kabileye mensuptu?
620 yılında Akabe’de Peygamberimizle görüşüp Müslüman olan ilk 6 kişi Yesrib’deki (Medine’deki) Hazrec kabilesindendi.
3622 yılında gerçekleşen İkinci Akabe Biatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
İkinci Akabe Biatı sonucunda Habeşistan’a değil, Medine’ye (Yesrib’e) hicret edilmesinin yolu açılmıştır.
4Aşağıdakilerden hangisi 621 yılındaki Birinci Akabe Biatı’nda Medineli 12 kişinin Peygamberimize söz verdiği ahlaki ilkelerden biri değildir?
Birinci Akabe Biatı tamamen tevhid inancı ve temel ahlaki ilkeler üzerine yapılmıştır.
5Hicretten önce Medine şehrinin eski adı aşağıdakilerden hangisiydi?
Medine’nin hicretten önceki adı Yesrib idi; hicretten sonra 'Medînetü’n-Nebî' (Medine) adını aldı.
6Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Akabe Biatları, Mekke yakınlarındaki Mina bölgesinde bulunan Akabe tepesinde gerçekleşmiştir.
Medineli hacılarla yapılan görüşmeler Akabe mevkiinde gerçekleştiği için bu adla anılır.
- Birinci Akabe Biatı 621 yılında 12 kişiyle, İkinci Akabe Biatı ise 622 yılında 75 kişiyle yapılmıştır.
620’de 6 kişiyle ilk görüşme, 621’de 12 kişiyle I. Biat, 622’de 75 kişiyle II. Biat yapılmıştır.
- İkinci Akabe Biatı’na kadın sahabiler katılmamış, yalnızca erkekler katılmıştır.
Yanlıştır; İkinci Akabe Biatı’na 73 erkekle birlikte 2 kadın sahabi (Nesîbe bint Ka’b ve Esmâ bint Amr) katılmıştır.
- Medine’de birbirleriyle yıllarca savaşan Evs ve Hazrec kabileleri İslam sayesinde barışarak kardeş olmuşlardır.
Evs ve Hazrec kabileleri İslam’ı kabul ederek aralarındaki düşmanlığa son vermiş ve Ensar adını almıştır.
- Hz. Mus’ab bin Umeyr’in Medine’deki tebliğ çalışmaları başarısız olmuş ve kimse Müslüman olmamıştır.
Yanlıştır; Mus’ab bin Umeyr’in çalışmalarıyla bir yıl içinde Medine’deki hemen her eve İslam girmiştir.
- Akabe Biatları, Mekke yakınlarındaki Mina bölgesinde bulunan Akabe tepesinde gerçekleşmiştir.
7Aşağıdaki kavram, olay ve şahsiyetleri açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
8Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Peygamberimize bağlılık ve itaat sözü vermeye denir.
- Birinci Akabe Biatı’ndan sonra Medine’ye Kur’an öğretmeni olarak Hz. gönderilmiştir.
- Hicretten önce Medine şehri adıyla anılıyordu.
- 622 yılındaki İkinci Akabe Biatı’na 73 erkek ve 2 kadın olmak üzere toplam Medineli Müslüman katılmıştır.
- Akabe Biatları sonucunda Müslümanların Mekke’den Medine’ye etmelerinin zemini hazırlanmıştır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
9621 yılındaki Birinci Akabe Biatı ile 622 yılındaki İkinci Akabe Biatı’nı katılımcı sayısı, içeriği ve İslam tarihi açısından sonuçları bakımından karşılaştırınız.
1. ipucu: 1. İpucu: Birinci Akabe Biatı’nda 12 kişinin ahlaki ilkeler üzerine söz verdiğini ve Mus’ab bin Umeyr’in öğretmen gönderildiğini belirtiniz.
2. ipucu: 2. İpucu: İkinci Akabe Biatı’nda 75 kişinin Peygamberimizi Medine’ye davet edip koruma sözü verdiğini ve Hicret yolunun açıldığını yazınız.
Cevap: 1. Birinci Akabe Biatı (621): Medine’den gelen 12 kişiyle yapılmıştır. İçeriğinde Allah’a ortak koşmama, hırsızlık ve iftira yapmama, iyilikte Hz. Peygamber’e itaat etme gibi iman ve ahlak ilkeleri yer alır. Sonucunda Hz. Mus’ab bin Umeyr Medine’ye ilk öğretmen olarak gönderilmiş ve İslam Medine’de hızla yayılmıştır. 2. İkinci Akabe Biatı (622): Medine’den gelen 73 erkek ve 2 kadın (75 kişi) ile yapılmıştır. Medineliler Peygamberimizi şehirlerine davet etmiş ve onu canları pahasına koruyacaklarına söz vermiştir. 12 temsilci (nakîb) seçilmiş ve böylece 622 yılındaki Medine’ye Hicret ve İslam Medine Devleti’nin kuruluş zemini hazırlanmıştır.
Kısaca
- 620 İlk Akabe Görüşmesi: Peygamberimiz Mekke yakınlarındaki Akabe mevkiinde Yesrib’den (Medine’den) gelen Hazrec kabilesine mensup 6 kişiyle görüştü; bu 6 kişi Müslüman olarak şehirlerine döndü.
- Birinci Akabe Biatı (621 — 12 Kişi): Ertesi yıl Medine’den gelen 12 kişi, Allah’a ortak koşmamak, hırsızlık ve iftira yapmamak ve iyilikte Peygamberimize itaat etmek üzere biat etti (söz verdi).
- İslam’ın İlk Öğretmeni Mus’ab bin Umeyr: Peygamberimiz I. Akabe Biatı’ndan sonra Medinelilere Kur’an ve İslam’ı öğretmek üzere Hz. Mus’ab bin Umeyr’i öğretmen olarak gönderdi.
- İkinci Akabe Biatı (622 — 75 Kişi): Bir yıl sonra 73 erkek ve 2 kadın (toplam 75) Medineli Müslüman, Peygamberimizi Medine’ye davet ederek onu canları pahasına koruyacaklarına söz verdi.
- Tarihi Sonucu: Medineliler arasından 12 temsilci (nakîb) seçildi ve 622 yılındaki Hicret için güvenli bir yurt hazırlandı.