School Life: Rules at School, Imperatives and School Clubs

Kural ve yönerge vermek için emir cümlesi (imperative) kullanırız. Emir cümlesi fiilin yalın hâliyle başlar, öznesi yoktur: “Be on time.” “Wear your uniform.” “Listen to your teacher.” “Put your rubbish in the bin.” Kibar söylemek için please ekleriz: “Please sit down and relax.” “Be quiet, please.”

Olumsuz emir cümlesi Don't ile kurulur: “Don't run in the corridor.” “Don't shout in the library.” “Don't fight.” “Don't make a noise in the lab.” “Don't be late.” Don't, do not sözcüklerinin kısa biçimidir ve ardından yine fiilin yalın hâli gelir.

Öğretmenimiz ve antrenörümüz her gün emir cümleleriyle konuşur: “Let's get started!” (Haydi başlayalım!), “Line up, nice and straight!” (Sıraya girin, düzgün bir sıra olun!), “Follow the rules and play safe!” (Kurallara uyun ve güvenli oynayın!). Kuralların amacı güvenli ve mutlu bir okuldur: “We follow the rules because we want a safe school.”

Levhalarda kurallar kısa yazılır. En yaygın biçim No + fiil-ing'dir: No shouting! (bağırmak yok), No running! (koşmak yok), No fighting! (kavga yok), No eating in the lab! (laboratuvarda yemek yok). Bir nesne yasaklanıyorsa No + isim kullanılır: No phones in class! (derste telefon yok).

Bu haftanın yeni sözcükleri: a noise (gürültü) → make a noise (gürültü yapmak); a uniform (üniforma) → wear a uniform; a gate (okul kapısı) → wait at the gate; to fight (kavga etmek); a notice board (duyuru panosu) → “The rules are on the notice board.”; a department (bölüm); the administration department (idare bölümü). Kuralı bilmiyorsak idareden ya da sekreterden sorabiliriz.

Levhadaki kısa kuralı tam cümleye çevirebiliriz: No shouting! → Don't shout. No running in the corridor! → Don't run in the corridor. Tam cümleden levhaya da geçebiliriz: Don't fight in the sports field. → No fighting!

Bir şeyin yasak olduğunu söylemenin bir yolu daha vardır: You mustn't + fiil ya da You can't + fiil. “You mustn't run in the classroom.” “You can't eat in the lab.” Aynı kuralı üç biçimde söyleyebiliriz: Don't run. = You mustn't run. = You can't run. Üçü de koşmanın yasak olduğunu anlatır.

mustn't, must not sözcüklerinin; can't ise cannot sözcüğünün kısa biçimidir. İkisinden sonra da fiil yalın kalır ve to gelmez: “You mustn't to shout.” yanlış, “You mustn't shout.” doğrudur. Levhadan cümleye: No fighting! → You mustn't fight. No phones! → You can't use your phone here.

Bir şeyin serbest olup olmadığını can ile sorarız: “Can I use my phone in the library? — No, you can't.” “Can we play football in the sports field? — Yes, you can.” Cevap no ise bir yasak, yes ise bir izin vardır.

Okulda ders dışında bir araya gelip sevdiğimiz işleri yaptığımız topluluklara school club (okul kulübü) deriz. Kulüp adları: a drama club (drama kulübü), a maths club (matematik kulübü), a technology club (teknoloji kulübü), an environment club (çevre kulübü), an art club (resim kulübü), a music club (müzik kulübü), a sports club (spor kulübü), a chess club (satranç kulübü), a science club (fen kulübü), a film club (film kulübü), a ballet club (bale kulübü), a folk dance club (halk oyunları kulübü).

Hangi kulüpte olduğumuzu to be ile söyleriz: “I am in the art club.” “Ela is a member of the chess club.” “We are in the folk dance club.” Kulüpte ne yaptığımızı we ile anlatırız: “We draw pictures in the art club.” “We play chess in the chess club.” “We plant trees in the environment club.”

Kulüpleri sormak için who ve what kullanırız: “What is your favourite school club? — My favourite school club is the science club.” “Who is in the music club? — Deniz and Ali are.” “What do you do in the drama club? — We act in short plays.” Her kulüp okulda belli bir yerde toplanır; duyurusu notice board'da asılıdır: “The chess club meets in the library on Mondays.”

Read the notice: “WELCOME TO OUR SCHOOL! Here are our school rules. Be at school at half past eight. Wear your uniform every day. Walk in the corridors. Don't run. Be quiet in the library. No shouting! Don't eat or drink in the lab. You mustn't fight in the sports field. Follow the rules and play safe! Put your rubbish in the bin in the canteen. Wait for your parents at the gate. Your headmaster, Mr. Yılmaz”

Questions: 1) What do you wear every day? 2) What mustn't you do in the sports field? 3) Where do you put your rubbish? 4) Who writes the rules? Cevaplar: 1) Our uniform. 2) We mustn't fight. 3) In the bin in the canteen. 4) The headmaster, Mr. Yılmaz, does. Önce metne hızlıca göz atıp Don't, No ve mustn't sözcüklerini bulalım; bunlar yasakları gösterir. Sonra her soru için ilgili cümleyi dikkatle okuyalım.

Metindeki kuralları üç gruba ayırabiliriz: olumlu emirler (Be at school at half past eight. Wear your uniform.), olumsuz emirler (Don't run. Don't eat or drink in the lab.) ve mustn't ile yasaklar (You mustn't fight.). Okurken olumlu cümlelerin sonunda sesimizi alçaltalım: “Wear your uniform every day. ↘”

Bu haftanın performans görevi, hayalî bir uluslararası okulu tanıtan renkli bir poster. Posterde dört bölüm olmalı: okuldaki kişiler (people), yerler (places), üç kural (rules) ve iki kulüp (clubs). Önce bir başlık seçelim: “Sunshine International School”. Sonra her bölüm için iki üç kısa cümle yazalım.

Model: “People: Our headmistress is Mrs. Green. She is kind. Mr. Kaya is our coach. Places: There is a big library and a science lab. The canteen is downstairs. Rules: Be on time. Don't run in the corridor. You mustn't shout in the library. Clubs: The art club meets in the art room on Tuesdays. We draw and paint. The chess club meets in the library. We play chess and solve puzzles. Students are from Türkiye, Japan and Brazil.”

Yazdıktan sonra kontrol edelim: kişilerde is/are doğru mu (Mrs. Green is, students are)? Yerlerde a/an/the yerinde mi (a lab, an art room, the canteen)? Üç kural var mı ve en az biri Don't ya da mustn't ile mi? İki kulübün yeri ve etkinliği yazılı mı? Kişi adları, ülke adları ve cümle başları büyük harfle mi başlıyor?