Kur'an Kıssaları (قصص القرآن الكريم) ünitesinin ilk konusu olan 'en-Nübüvvetü ve'r-Risâle' (النبوة والرسالة), Yüce Allah'ın insanlığı hidayete ulaştırmak üzere seçtiği peygamberleri, nübüvvet ve risalet makamlarının mahiyetini ve Ulu'l-Azm peygamberleri ele almaktadır. Dil bilgisi (القواعد) bölümünde ise Arapçada fiillerin kök harflerine ziyade (ek) harf alıp almamasına göre 'el-Fi'lü'l-Mücerred' (الفعل المجرد) ve 'el-Fi'lü'l-Mezîd' (الفعل المزيد) olarak ikiye ayrılması incelenmektedir.
en-Nübüvvetü ve'r-Risâle (النبوة والرسالة — Peygamberlik ve Elçilik Kavramları)
Allah Teâlâ insanları ve cinleri kendisine kulluk etmeleri için yaratmış (Zâriyât, 56: وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ) ve insanlığın hidayeti (لِهِدَايَةِ البَشَرِ) için nebîler ve resuller (الأَنْبِيَاءُ وَالرُّسُلُ) göndermiştir:
en-Nübüvvetü ve'r-Risâle (النُّبُوَّةُ وَالرِّسَالَةُ): Arapça tanımıyla nübüvvet: «النُّبُوَّةُ اخْتِيَارُ اللَّهِ لِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِهِ بِإِنْزَالِ الوَحْيِ عَلَيْهِ؛ لِيُبَيِّنَ لَهُ الشَّرِيعَةَ الَّتِي يَجِبُ عَلَيْهِ اتِّبَاعُهَا» (Nübüvvet, Allah'ın kullarından birini, uyması gereken şeriatı açıklamak üzere kendisine vahiy indirerek seçmesidir). Eğer Allah bu nebiye söz konusu şeriatı insanlara tebliğ etmesini emrederse o kişi resul (رَسُول) olur (فَإِذَا أَمَرَ اللَّهُ هَذَا النَّبِيَّ بِتَبْلِيغِ تِلْكَ الشَّرِيعَةِ لِلنَّاسِ كَانَ رَسُولًا).
Vehbî Oluşu (İlahi Lütuf): Risalet ve nübüvvet insanın kendi çabasıyla veya çok ibadet etmesiyle kazanılmaz (لَا تُكْتَسَبُ بِجُهْدٍ، وَلَيْسَتِ اكْتِسَابًا اكْتَسَبَهُ); Allah'ın dilediği kuluna bağışladığı büyük bir lütuftur (فَالرِّسَالَةُ فَضْلٌ عَظِيمٌ مِنَ اللَّهِ يَهَبُهُ لِمَنْ أَرَادَ). Nitekim En'âm suresi 124. ayette «اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ» (Allah elçilik görevini kime vereceğini çok daha iyi bilir) buyrulmuştur.
Kur'an'da Peygamberlerin Sayısı ve Ortak Çağrısı: Kur'an-ı Kerim'de ismi geçen peygamberlerin sayısı 25'tir: «وَعَدَدُ الرُّسُلِ فِي القُرْآنِ الكَرِيمِ خَمْسَةٌ وَعِشْرُونَ رَسُولًا» (En'âm suresi 83-86. ayetlerde Hz. İbrahim, İshak, Yakub, Nuh, Davud, Süleyman, Eyyub, Yusuf, Musa, Harun, Zekeriyya, Yahya, İsa, İlyas, İsmail, Elyesa, Yunus ve Lut olmak üzere 18 peygamberin ismi bir arada zikredilir). Bütün peygamberlerin ortak tebliğ çağrısı tevhiddir: «اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ» ("Allah'a kulluk edin, sizin O'ndan başka ilahınız yoktur").
Ulu'l-Azm Peygamberler (أُولُو العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ) ve Peygamberlerin Görevleri
Yüce Allah peygamberlerin bir kısmını diğerlerinden derece bakımından üstün kılmıştır (Bakara, 253: تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ). Tebliğ sürecinde karşılaştıkları ağır zorluklara büyük bir sabır, azim ve kararlılıkla göğüs geren 5 büyük peygambere Ulu'l-Azm (أُولُو العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ) adı verilir (Ahzâb, 7 ve Şûrâ, 13):
Beş Ulu'l-Azm Peygamber: Arapça metindeki sıralamayla: «وَهُمْ: نُوحٌ، وَإِبْرَاهِيمُ، وَمُوسَى، وَعِيسَى، وَمُحَمَّدٌ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ» — 1) Hz. Nuh (نُوح), 2) Hz. İbrahim (إِبْرَاهِيم), 3) Hz. Musa (مُوسَى), 4) Hz. İsa (عِيسَى) ve 5) Hz. Muhammed (مُحَمَّد ﷺ). Peygamberlerin en faziletlisi ve yaratılmışların en hayırlısı ise Hz. Muhammed'dir: «وَأَفْضَلُهُمْ رَسُولُ اللَّهِ مُحَمَّدٌ ﷺ، وَهُوَ خَيْرُ خَلْقِ اللَّهِ كَافَّةً».
Peygamberlerin Görevleri ve Mucizeler: Bütün ilahi risaletler insanlığın hidayeti için gelmiştir (جَاءَتِ الرِّسَالَاتُ السَّمَاوِيَّةُ كُلُّهَا لِهِدَايَةِ البَشَرِ). Peygamberlerin başlıca görevleri; Allah'ın vahyini ve şeriatını insanlara eksiksiz tebliğ etmek (تَبْلِيغُ الشَّرِيعَةِ لِلنَّاسِ), müjdeleyici ve uyarıcı olmak (مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ), insanları şirkten arındırmak ve güzel ahlakta en güzel örnek (أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ) olmaktır. Allah Teâlâ, elçilerinin doğruluğunu kanıtlamak (مَا يُبَرْهِنُ عَلَى صِدْقِهِمْ) üzere onlarla birlikte açık mucizeler (المُعْجِزَات / البَيِّنَات) göndermiştir.
Kavâid: el-Fi'lü'l-Mücerred ve'l-Mezîd (الفعل المجرد والفعل المزيد)
Arapçada fiiller, kök harflerine ilave (ziyade) harf alıp almamaları bakımından (مِنْ حَيْثُ الزِّيَادَةُ وَالتَّجَرُّدُ) iki ana kısma ayrılır:
1. el-Fi'lü'l-Mücerred (الفِعْلُ المُجَرَّدُ — Yalın Fiil): Bütün harfleri asli (kök) harf olan ve yapısında ziyade (ek) harf bulunmayan fiildir: «هُوَ مَا كَانَتْ جَمِيعُ أَحْرُفِهِ أَصْلِيَّةً، وَلَيْسَ مَعَهَا حَرْفٌ زَائِدٌ». İki kısma ayrılır:
— Sülâsî Mücerred (المُجَرَّدُ الثُّلَاثِيُّ): 3 asli harften oluşan fiillerdir: كَتَبَ، قَامَ، كَسَبَ، وَهَبَ، سَعَى، شَرَعَ، خَتَمَ، كَفَرَ، خَلَقَ، بَعَثَ، عَبَدَ، ذَكَرَ، جَعَلَ، أَخَذَ (يَأْخُذُ - خُذْ)، أَكَلَ (يَأْكُلُ - كُلْ)، حَفِظَ (يَحْفَظُ - اِحْفَظْ)، دَرَسَ (يَدْرُسُ - اُدْرُسْ)، سَأَلَ (يَسْأَلُ - اِسْأَلْ)، بَدَأَ (يَبْدَأُ - اِبْدَأْ)، سَقَطَ، قَطَفَ، نَصَحَ.
— Rubâî Mücerred (المُجَرَّدُ الرُّبَاعِيُّ): 4 asli harften oluşan fiillerdir: بَعْثَرَ، وَسْوَسَ، زَلْزَلَ، دَحْرَجَ، طَمْأَنَ.
2. el-Fi'lü'l-Mezîd (الفِعْلُ المَزِيدُ — Türemiş/Ekli Fiil): Asli harflerinin yanında 1, 2 veya 3 ziyade harf (سَأَلْتُمُونِيهَا harflerinden) bulunan ve 4, 5 veya 6 harfli (fûka's-sülâsî / رُبَاعِيٌّ أَوْ خُمَاسِيٌّ أَوْ سُدَاسِيٌّ) olan fiildir:
— Sülâsî Mezîd (1 Harf Ekli): أَفْعَلَ kalıbı (أَرْسَلَ، أَنْزَلَ، أَنْذَرَ، أَكْرَمَ، أَعْطَى، أَحْسَنَ، أَقَامَ/يُقِيمُ، أَبْعَدَ/يُبْعِدُ، أَعَانَ); فَعَّلَ kalıbı (عَلَّمَ، بَشَّرَ، كَلَّمَ، وَصَّى، فَضَّلَ); فَاعَلَ kalıbı (كَاتَبَ، سَاعَدَ، شَاهَدَ/يُشَاهِدُ، جَاهَدَ، حَاسَبَ).
— Sülâsî Mezîd (2 Harf Ekli): اِنْفَعَلَ kalıbı (اِنْطَلَقَ، اِنْكَسَرَ); اِفْتَعَلَ kalıbı (اِكْتَسَبَ، اِجْتَمَعَ، اِتَّخَذَ، اِقْتَصَرَ/يَقْتَصِرُ، اِحْتَاجَ/يَحْتَاجُ); تَفَعَّلَ kalıbı (تَعَلَّمَ); تَفَاعَلَ kalıbı (تَعَاوَنَ).
— Sülâsî Mezîd (3 Harf Ekli): اِسْتَفْعَلَ kalıbı (اِسْتَقَامَ، اِسْتَغْفَرَ، اِسْتَخْرَجَ، اِسْتَقْبَلَ).
— Rubâî Mezîd: 1 harf ekli تَفَعْلَلَ (تَدَحْرَجَ، تَزَلْزَلَ); 2 harf ekli اِفْعَلَلَّ (اِطْمَأَنَّ، اِقْشَعَرَّ).
Örnekler
Örnek 1Arapçada 'en-Nübüvvetü' (النُّبُوَّة) ve 'er-Resûl' (الرَّسُول) kavramları nasıl tanımlanır ve aralarındaki fark nedir?
Cevabı göster
Nübüvvet, Allah'ın kullarından birini kendisine vahiy indirerek seçmesidir (النُّبُوَّةُ اخْتِيَارُ اللَّهِ لِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِهِ بِإِنْزَالِ الوَحْيِ عَلَيْهِ). Eğer Allah bu nebiye indirilen şeriatı insanlara tebliğ etmesini emrederse o kişi 'resul' olur (فَإِذَا أَمَرَ اللَّهُ هَذَا النَّبِيَّ بِتَبْلِيغِ تِلْكَ الشَّرِيعَةِ لِلنَّاسِ كَانَ رَسُولًا).
Örnek 2İnsan çok ibadet ederek ve çaba göstererek nübüvvet makamına ulaşabilir mi? Arapça gerekçesiyle açıklayınız.
Cevabı göster
Hayır, ulaşamaz (لَا يُمْكِنُ لِلْإِنْسَانِ أَنْ يَصِلَ إِلَى النُّبُوَّةِ بِكَثْرَةِ عِبَادَتِهِ). Çünkü risalet ve nübüvvet çabayla kazanılmaz (لَا تُكْتَسَبُ بِجُهْدٍ); Allah'ın dilediğine verdiği büyük bir lütuftur (فَضْلٌ عَظِيمٌ مِنَ اللَّهِ يَهَبُهُ لِمَنْ أَرَادَ — اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ).
Örnek 3Kur'an-ı Kerim'de kaç peygamberin ismi geçmektedir ve Ulu'l-Azm peygamberler (أُولُو العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ) kimlerdir?
Cevabı göster
Kur'an-ı Kerim'de 25 peygamberin ismi geçmektedir (خَمْسَةٌ وَعِشْرُونَ رَسُولًا). Beş büyük Ulu'l-Azm peygamber ise şunlardır: Hz. Nuh (نُوح), Hz. İbrahim (إِبْرَاهِيم), Hz. Musa (مُوسَى), Hz. İsa (عِيسَى) ve en faziletlileri olan Hz. Muhammed (مُحَمَّد ﷺ).
Örnek 4«الرِّسَالَةُ فَضْلٌ عَظِيمٌ وَهَبَهُ اللَّهُ لِمَنِ اسْتَقَامَ مِنْ عِبَادِهِ، وَلَيْسَتِ اكْتِسَابًا اكْتَسَبَهُ» cümlesinde geçen «وَهَبَ», «اِسْتَقَامَ» ve «اِكْتَسَبَ» fiillerini mücerred ve mezîd bakımından inceleyiniz.
Cevabı göster
1) «وَهَبَ»: Bütün harfleri asli (3 kök harfli) olduğu için sülâsî mücerred (فِعْلٌ مُجَرَّدٌ ثُلَاثِيٌّ) fiildir. 2) «اِسْتَقَامَ»: «قَامَ» köküne 3 harf (ا-س-ت) eklenerek «اِسْتَفْعَلَ» kalıbında türetilmiş sülâsî mezîd (سُدَاسِيّ) fiildir. 3) «اِكْتَسَبَ»: «كَسَبَ» köküne 2 harf (ا-ت) eklenerek «اِفْتَعَلَ» kalıbında türetilmiş sülâsî mezîd (خُمَاسِيّ) fiildir.
Örnek 5Sülâsî mücerred olan «أَخَذَ», «حَفِظَ» ve «دَرَسَ» fiillerinin muzâri (المُضَارِع) ve emir (الأَمْر) çekimlerini yazınız.
Cevabı göster
1) أَخَذَ (Mazi) -> يَأْخُذُ (Muzâri) -> خُذْ (Emir). 2) حَفِظَ (Mazi) -> يَحْفَظُ (Muzâri) -> اِحْفَظْ (Emir). 3) دَرَسَ (Mazi) -> يَدْرُسُ (Muzâri) -> اُدْرُسْ (Emir).
Örnek 6En'âm suresi 83-86. ayetlerde geçen «آتَيْنَا», «وَهَبْنَا», «هَدَيْنَا» ve «فَضَّلْنَا» fiillerini mücerred ve mezîd olarak sınıflandırınız.
Cevabı göster
1) «وَهَبْنَا» (kökü وَهَبَ) ve «هَدَيْنَا» (kökü هَدَى): Yapılarında ziyade harf bulunmadığı için sülâsî mücerred (الفِعْلُ المُجَرَّدُ) fiillerdir. 2) «آتَيْنَا» (kökü آتَى / أَفْعَلَ vezninde) ve «فَضَّلْنَا» (kökü فَضَّلَ / فَعَّلَ vezninde): Köklerine birer ziyade harf eklendiği için sülâsî mezîd (الفِعْلُ المَزِيدُ) fiillerdir.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1«عَدَدُ الرُّسُلِ المَذْكُورِينَ فِي القُرْآنِ الكَرِيمِ .................... رَسُولًا» cümlesinde boş bırakılan yere Kur'an-ı Kerim'de ismi geçen peygamber sayısını ifade eden hangi Arapça ibare gelmelidir?
Kur'an-ı Kerim'de ismi geçen peygamberlerin sayısı 25'tir (خَمْسَةٌ وَعِشْرُونَ رَسُولًا).
2Aşağıdaki peygamberlerden hangisi beş büyük Ulu'l-Azm peygamber (أُولُو العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ) arasında yer almaz?
Ulu'l-Azm peygamberler Hz. Nuh, Hz. İbrahim, Hz. Musa, Hz. İsa ve Hz. Muhammed'dir (ﷺ); Hz. Yusuf (as) bu beş peygamber arasında yer almaz.
3Aşağıdaki Arapça fiillerden hangisi bütün harfleri asli olan bir 'Fi'l-i Mücerred' (فِعْلٌ مُجَرَّدٌ) örneğidir?
«شَرَعَ» fiili 3 asli harften oluşan sülâsî mücerred bir fiildir; diğer seçenekler ziyade harf almış mezîd fiillerdir.
4«المُسْلِمُ .................... الصَّلَاةَ فِي وَقْتِهَا» (Müslüman namazı vaktinde kılar/ikame eder) cümlesinde boş bırakılan yere anlam ve gramer bakımından en uygun fiil aşağıdakilerden hangisidir?
Arapçada namazı dosdoğru kılmak 'ikame etmek' (أَقَامَ - يُقِيمُ الصَّلَاةَ) fiiliyle ifade edilir.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- «الرِّسَالَةُ فَضْلٌ عَظِيمٌ مِنَ اللَّهِ، لَا تُكْتَسَبُ بِجُهْدٍ» ifadesi, peygamberliğin çabayla kazanılamayacağını ve Allah'ın bir lütfu olduğunu belirtir.
Nübüvvet ve risalet kesbî (çabayla kazanılan) değil, vehbî (Allah'ın seçimi ve lütfu) bir makamdır.
- «آدَمُ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِنْ أُولِي العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ» (Hz. Âdem Ulu'l-Azm peygamberlerdendir) cümlesi doğru bir bilgidir.
Hz. Âdem ilk peygamberdir ancak 5 Ulu'l-Azm peygamber (Nuh, İbrahim, Musa, İsa, Muhammed ﷺ) arasında değildir.
- «كَتَبَ، وَهَبَ، خَتَمَ، كَفَرَ» fiillerinin tamamı üç kök harften oluşan sülâsî mücerred (المُجَرَّدُ الثُّلَاثِيُّ) fiillerdir.
Bu fiillerin hiçbirinde ziyade (ek) harf yoktur; tamamı 3 asli harflidir.
- «بَعْثَرَ، وَسْوَسَ، زَلْزَلَ، دَحْرَجَ» fiilleri dört asli harften oluşan rubâî mücerred (المُجَرَّدُ الرُّبَاعِيُّ) fiillerdir.
Bu fiillerin dördüncü harfleri ek değil, kelimenin kendi kök harfidir (فَعْلَلَ vezni).
- «أَكْرَمَ، أَعْطَى، وَصَّى، سَاعَدَ» fiilleri yapılarında hiçbir ek harf bulunmayan mücerred fiillerdir.
Bu dört fiil de sülâsî köklerine 1 ziyade harf eklenerek türetilmiş mezîd (فَوْقَ الثُّلَاثِيّ / رُبَاعِيّ مَزِيد) fiillerdir.
- «الرِّسَالَةُ فَضْلٌ عَظِيمٌ مِنَ اللَّهِ، لَا تُكْتَسَبُ بِجُهْدٍ» ifadesi, peygamberliğin çabayla kazanılamayacağını ve Allah'ın bir lütfu olduğunu belirtir.
6Aşağıdaki Arapça kavram ve fiil kalıplarını Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- En'âm suresi 124. ayette «اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ » (Allah elçilik görevini nereye/kime vereceğini çok iyi bilir) buyrulmaktadır.
- Bütün ilahi risaletler insanlığın hidayeti için gelmiştir: «جَاءَتِ الرِّسَالَاتُ السَّمَاوِيَّةُ كُلُّهَا لِـ البَشَرِ».
- Yüce Allah peygamberlerin doğruluğunu kanıtlamak üzere onlarla birlikte (المُعْجِزَات) göndermiştir.
- Arapçada «اِسْتَقَامَ» ve «اِسْتَغْفَرَ» fiilleri, sülâsî köklerine üç ziyade harf eklenmiş (سُدَاسِيّ) fiillerdir.
- «سَقَطَتِ الزُّجَاجَةُ عَلَى الأَرْضِ فَـ » (Cam şişe yere düştü ve kırıldı) cümlesinde mutavaat anlamlı mezîd fiil kullanılmıştır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Arapça bir metinde geçen fiillerin 'Mücerred' (المُجَرَّد) mi yoksa 'Mezîd' (المَزِيد) mi olduğunu belirleme yöntemini üç adımda açıklayınız.
1. ipucu: Fiil muzâri veya emir kipindeyse ve zamir bitişmişse önce 3. tekil eril mazi (مَاضِي) kipine çeviriniz.
2. ipucu: Mazi kipinde 3 asli harften (شَرَعَ، خَتَمَ، وَهَبَ) veya 4 asli harften (بَعْثَرَ، زَلْزَلَ) oluşuyorsa hangi gruba girdiğini belirtiniz.
3. ipucu: Asli harflerine 1 harf (أَنْذَرَ، وَصَّى، سَاعَدَ), 2 harf (اِكْتَسَبَ، اِنْكَسَرَ) veya 3 harf (اِسْتَقَامَ) eklenmişse hangi gruba girdiğini örneklendiriniz.
Cevap: 1) Mazi Kipine Dönüştürme: Örneğin «تَغْسِلُ» (غَسَلَ), «يُقِيمُ» (أَقَامَ), «يَحْتَاجُ» (اِحْتَاجَ), «وَهَبْنَا» (وَهَبَ) şeklinde zamir ve muzâri harfleri ayrılır. 2) el-Fi'lü'l-Mücerred (Yalın Fiil): Bütün harfleri asli ise mücerreddir; 3 harfli olanlara sülâsî mücerred (كَتَبَ، شَرَعَ، خَتَمَ، كَفَرَ، وَهَبَ، غَسَلَ), 4 asli harfli olanlara rubâî mücerred (بَعْثَرَ، وَسْوَسَ) denir. 3) el-Fi'lü'l-Mezîd (Ekli Fiil): Köküne ziyade harf eklenmişse mezîddir; 1 harf ekli (أَنْذَرَ، أَكْرَمَ، وَصَّى، فَضَّلَ، سَاعَدَ), 2 harf ekli (اِكْتَسَبَ، اِقْتَصَرَ، اِحْتَاجَ، اِنْكَسَرَ) ve 3 harf ekli (اِسْتَقَامَ، اِسْتَغْفَرَ) kalıplar mezîd fiillerdir.
Kısaca
- Nübüvvet (النُّبُوَّة), Allah'ın kullarından birini vahiy indirerek seçmesidir; eğer Allah o nebiye şeriatı insanlara tebliğ etmesini emrederse o kişi resul (رَسُول) olur ve bu makam çabayla kazanılmaz (لَا تُكْتَسَبُ بِجُهْدٍ).
- Kur'an-ı Kerim'de 25 peygamberin ismi geçmektedir (خَمْسَةٌ وَعِشْرُونَ رَسُولًا); En'âm suresi 83-86. ayetlerde ise 18 peygamberin ismi bir arada zikredilmiştir.
- Tebliğ sürecinde büyük sabır ve kararlılık gösteren 5 büyük Ulu'l-Azm peygamber (أُولُو العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ): Hz. Nuh (نُوح), Hz. İbrahim (إِبْرَاهِيم), Hz. Musa (مُوسَى), Hz. İsa (عِيسَى) ve en faziletlileri olan Hz. Muhammed'dir (مُحَمَّد ﷺ).
- Arapçada bütün harfleri asli (kök) olan ve yapısında ziyade harf bulunmayan fiillere 'el-Fi'lü'l-Mücerred' (الفِعْلُ المُجَرَّدُ) denir; sülâsî mücerred (كَتَبَ، وَهَبَ، شَرَعَ، خَتَمَ، كَفَرَ) ve rubâî mücerred (بَعْثَرَ، وَسْوَسَ، زَلْزَلَ) olarak ikiye ayrılır.
- Asli harflerine 1, 2 veya 3 ziyade harf eklenmiş fiillere ise 'el-Fi'lü'l-Mezîd' (الفِعْلُ المَزِيدُ) denir; أَنْذَرَ، أَكْرَمَ، وَصَّى، فَضَّلَ، سَاعَدَ (1 harf ekli), اِكْتَسَبَ، اِحْتَاجَ، اِنْكَسَرَ (2 harf ekli) ve اِسْتَقَامَ، اِسْتَغْفَرَ (3 harf ekli) başlıca örnekleridir.