People at School and Their Roles and Responsibilities

Bir okulda yalnızca öğrenciler ve öğretmenler yoktur; her gün bize destek olan başka kişiler de vardır. Okulu yöneten kişi the headteacher (okul müdürü; principal da denir), kütüphaneye bakan kişi the librarian (kütüphaneci), hastalanınca bize bakan kişi the school nurse (okul hemşiresi), okulu temiz ve güvenli tutan kişi the caretaker (okul görevlisi), kantinde çalışan kişi the canteen worker, öğrencilere yol gösteren öğretmen ise the school counsellor (rehber öğretmen) olarak adlandırılır. Sınıfta da bir class leader (sınıf başkanı), grup çalışmalarında bir group leader (grup lideri) vardır.

Bu kişilerden ilk kez söz ederken a ya da an kullanırız. Sözcük ünlü sesle (a, e, i, o, u) başlıyorsa an, ünsüz sesle başlıyorsa a gelir: an assembly, an interview, an instruction; a guide, a permission, a celebration. Belirli, bildiğimiz bir kişiden söz ederken the kullanırız: “There is a librarian in our school. The librarian is Mrs Yıldız.” İlk cümlede kütüphaneci yeni bir bilgidir (a), ikinci cümlede artık kimden söz ettiğimiz bellidir (the).

Okulda kimlerin ve nelerin bulunduğunu there is / there are ile söyleriz. Tek kişi ya da tek şey için there is, birden çok kişi ya da şey için there are kullanılır: “There is a leader in every group.” “There are two P.E. teachers in our school.” “There are instructions on the board.” Soru biçiminde is başa gelir: “Is there a school nurse in your school? — Yes, there is.”

Bir kişinin görevi her gün tekrar eder; bu yüzden görevleri Present Simple (geniş zaman) ile anlatırız. Özne tek bir kişi (he, she, the librarian, our teacher) olduğunda fiil -s alır: “The librarian lends books and keeps the library quiet.” “The headteacher leads the school and makes a speech at every ceremony.” “The school nurse cares for sick students.” “The caretaker keeps the school clean and safe.” Özne çoğul olduğunda fiil yalın kalır: “Teachers support students in their work.”

Görev anlatan temel fiiller şunlardır: to support (desteklemek), to lead (yönetmek, önderlik etmek), to care for (bakmak, ilgilenmek), to volunteer (gönüllü olmak), to celebrate (kutlamak), to help (yardım etmek), to collect (toplamak), to show (göstermek). “Our class leader collects the homework and shows new students the school.” “Volunteers care for the plants in the garden.” “The choir celebrates Republic Day with songs.”

Geçen hafta öğrendiğimiz “is responsible for + -ing” kalıbı da görev anlatır: “The class leader is responsible for collecting the homework.” Aynı anlamı daha kısa ve daha doğal bir cümleyle de verebiliriz: “The class leader collects the homework every morning.” Görevi sorarken “What does a librarian do?” deriz; cevapta fiil yine -s alır: “She lends books to students.”

Bir grup çalışmasında herkesin bir rolü vardır. A leader (lider) grubu yönetir ve kararları toplar; a guide (rehber) yolu gösterir, yeni öğrencilere okulu tanıtır; a volunteer (gönüllü) bir işi kimse zorlamadan, isteyerek üstlenir. Bu üç sözcüğün fiilleri de vardır: to lead, to guide, to volunteer. “Elif leads our science group.” “Ali guides the new students around the school.” “I volunteer for the library club.”

Rol sözcüklerinin yanında şunlar da sık kullanılır: a permission (izin): “Ask the teacher for permission before you leave.”; a manner (tavır, davranış biçimi): “Speak to your friends in a polite manner.”; an interview (röportaj, görüşme): “We do an interview with the headteacher for the school magazine.” Kişiyi anlatan sıfatlar: helpful (yardımsever), successful (başarılı), keen (hevesli, istekli). keen genellikle on ile gelir: “Zeynep is keen on helping others.” “Our team is successful because everyone works together.”

Konuşma dilinde bir arkadaşımızı överken “She's such a team player during all school projects!” deriz; a team player, takımla uyum içinde çalışan ve işi paylaşan kişidir. such a … kalıbı “tam bir …” anlamı katar: “He's such a helpful guide!” Böyle olumlu cümleleri söylerken sesimiz cümlenin sonunda düşer; dinleyen kişi cümlenin bittiğini bu düşen tondan anlar.

Bir kişinin nasıl olduğunu sıfat, bir işi nasıl yaptığını zarf anlatır. Zarfların çoğu sıfata -ly eklenerek yapılır: careful (dikkatli) → carefully (dikkatle), willing (istekli) → willingly (isteyerek), cheerful (neşeli) → cheerfully (neşeyle), quiet (sessiz) → quietly (sessizce), polite (kibar) → politely (kibarca). “Deniz is a careful student. He listens carefully to the teacher's instructions.” İlk cümlede careful, Deniz'i; ikinci cümlede carefully, dinleme eylemini anlatır.

Zarf genellikle fiilden ya da nesneden sonra gelir: “The guide greets visitors cheerfully.” “Volunteers help willingly.” “Enter the classroom quietly.” Bu haftanın üç zarfı carefully, willingly ve cheerfully görev cümlelerinde sık kullanılır: “A good leader listens to everyone carefully.” “Our class leader does her duties willingly.” “The choir sings cheerfully at the ceremony.”

Sıfatı -ly ile zarfa çevirirken yazıma dikkat edelim: y ile biten sıfatlarda y düşer, -ily gelir: happy → happily (mutlulukla), easy → easily (kolayca). good sıfatının zarfı düzensizdir: well. “She is a good singer. She sings well.” Eylemi anlatırken good yerine well kullanmayı unutmayalım.

Okuldaki kişileri ve görevlerini sormak için soru sözcüklerini kullanırız. Who kişiyi sorar: “Who is the leader of the class? — Deniz is.” “Who helps the school nurse? — The volunteers do.” What görevi ya da rolü sorar: “What is your role in the project? — I am the guide.” “What does the caretaker do? — He keeps the school clean.” Where yeri, When zamanı sorar: “Where is the librarian? — In the library.” “When is the assembly? — On Monday morning, before the first lesson.”

Cevaplarda eylemden etkilenen kişi için nesne zamiri kullanırız: me, you, him, her, it, us, them. “The teacher supports them in their work.” “The guide shows us the library.” “Ask her for permission.” “Our leader helps me with the poster.” Nesne zamiri fiilden ya da for, with, to gibi sözcüklerden sonra gelir; özne yerinde kullanılmaz: “Him leads the group.” yanlış, “He leads the group.” doğrudur.

Kısa bir diyalog: Ada: “Who is the leader of your group?” Can: “Mert is. He leads us very well.” Ada: “And what is your role?” Can: “I am the guide. I show the new students the school.” Ada: “Who supports you?” Can: “Our teacher supports us. She is so helpful!”

Sınıfımızdaki rolümüzü anlatan kısa bir metin yazalım ve sunalım. Model: “My name is Ece and I am in class 6-A. I am the class leader. I collect the homework every morning and I help new students. I am keen on art, so I volunteer for the art club. There are twenty-four students in our class. Our teacher, Mr Kaya, supports us in every project. He is very helpful. My best friend Mert is the leader of our science group. He is such a team player!”

Kendi metnimiz için şu sırayı izleyelim: adımız ve sınıfımız (I am in class 6-B.), rolümüz (I am the …), görevimiz (I collect / help / show …), bizi anlatan bir sıfat (I am helpful. / I am keen on …), bize destek olan kişi (Our teacher supports us.). 5-7 cümle yazalım; tek kişi özneyle fiile -s eklemeyi, ilk sözde a / an, sonra the kullanmayı unutmayalım.

Sunarken olumlu cümlelerin sonunda sesimizi alçaltalım: “I am the class leader.” cümlesinde ses leader sözcüğünde düşer. Her cümleden sonra kısa bir nefes alırsak dinleyenler cümlenin bittiğini anlar. Arkadaşlarımız bize “What is your role?” ya da “Who supports you?” diye sorabilir; kısa ve tam cümleyle cevap verelim.