5. Sınıf Fen Bilimleri 15. Hafta: Hücre ve Organelleri: Hücre-Doku-Organ-Sistem-Organizma Kavramlarının Yapılandırılması

Özelleşmiş Hücreler: Şekil ile Görev Arasındaki Bağ

Bir futbol takımında kalecinin, defans oyuncusunun ve forvetin farklı görevleri olduğu gibi, çok hücreli bir canlının vücudundaki hücreler de aynı işi yapmaz. Hücreler gelişirken belirli bir göreve uyum sağlayacak biçimde şekil ve yapı kazanır; bu olaya hücrelerin özelleşmesi denir. Özelleşme sayesinde vücutta güçlü bir iş bölümü kurulur ve her hücre kendi görevini en verimli şekilde yerine getirir.

Özelleşmiş hücrelerde şekil ile görev arasında sıkı bir ilişki vardır. Sinir hücresi uzun uzantıları sayesinde uyarıları vücudun bir ucundan diğerine iletir. Kas hücresi uzun ve iğ biçimli yapısıyla kasılıp gevşeyerek hareketi sağlar. Alyuvar (kırmızı kan hücresi) yassı, ortası çukur disk şeklindedir; bu şekil oksijen bağlayan yüzeyini genişletir ve dar kılcal damarlardan kolayca geçmesine yardım eder. Bitkilerde ise kök emici tüy hücresi toprağa doğru uzanan ince çıkıntısıyla su ve mineral alan yüzeyi büyütür.

Hücreler ne kadar farklı görünürse görünsün, hepsi aynı temel yapıyı korur: Hücre zarı, sitoplazma ve (birkaç istisna dışında) çekirdek. Örneğin insan alyuvarları olgunlaşırken çekirdeklerini kaybeder ve içlerini oksijen taşıyan maddeyle doldurur. Özelleşmiş hücreler bir araya geldiğinde dokular oluşur; yani dokunun özellikleri onu oluşturan hücrelerin şekil ve görevinden kaynaklanır.

Özelleşmiş Hücre	Şekil Özelliği	Görevi	Bulunduğu Yer
Sinir hücresi	Uzun ve dallanmış uzantılı	Uyarıları almak ve iletmek	Beyin, omurilik, sinirler
Kas hücresi	Uzun, iğ veya silindir biçimli	Kasılıp gevşeyerek hareket sağlamak	Kollar, bacaklar, kalp, mide duvarı
Alyuvar	Yassı, ortası çukur disk	Oksijen taşımak	Kan
Deri epitel hücresi	Yassı, sıkı dizilmiş	Vücudu dış etkilere karşı korumak	Derinin en dış katmanı
Kök emici tüy hücresi	İnce, uzun çıkıntılı	Topraktan su ve mineral almak	Bitki kökünün uç kısmı
Bekçi hücresi	Fasulye biçimli, çiftler hâlinde	Gözenekleri açıp kapatmak	Yaprak yüzeyi

🔍 Büyütmek için dokunun

İnsan ve Hayvan Vücudundaki Temel Doku Çeşitleri

Şekil ve görev bakımından benzer hücrelerin bir araya gelerek oluşturduğu topluluğa doku denir. İnsan ve hayvan vücudunda görevlerine göre dört temel doku çeşidi bulunur: örtü (epitel) dokusu, bağ ve destek dokusu, kas dokusu ve sinir dokusu. Her doku, onu oluşturan hücrelerin özelliklerini taşır; örneğin uyarı ileten sinir hücrelerinden oluşan doku da uyarı iletir.

Örtü (epitel) dokusu, vücudun dış yüzeyini (deri) ve organların iç yüzeylerini (ağız içi, mide iç yüzeyi) örterek korur; bazı epitel hücreleri ter, tükürük ve sindirim sıvısı gibi salgılar da üretir. Bağ ve destek dokusu vücuttaki diğer dokuları birbirine bağlar ve vücuda destek sağlar; kemik, kıkırdak, yağ dokusu ve sıvı bir bağ dokusu olan kan bu gruba örnektir.

Kas dokusu kasılıp gevşeyebilen kas hücrelerinden oluşur ve vücut hareketlerini, kalbin atmasını, midenin besinleri karıştırmasını sağlar. Sinir dokusu ise sinir hücrelerinden oluşur; beyin, omurilik ve sinirlerin yapısında bulunarak vücuttaki tüm faaliyetleri yönetir ve uyarıları iletir. Unutmayalım: Bir organ genellikle tek bir dokudan değil, bu dokuların birkaçının birlikte çalışmasından oluşur.

Doku Çeşidi	Temel Görevi	Vücuttaki Örnekleri
Örtü (epitel) dokusu	Örtme, koruma ve salgı yapma	Deri, ağız içi, mide ve bağırsak iç yüzeyi
Bağ ve destek dokusu	Bağlama, destekleme, taşıma ve depolama	Kemik, kıkırdak, yağ dokusu, kan
Kas dokusu	Kasılıp gevşeyerek hareket sağlama	İskelet kasları, kalp kası, mide duvarı kasları
Sinir dokusu	Uyarıları alma, iletme ve yönetme	Beyin, omurilik, sinirler

🔍 Büyütmek için dokunun

Bitkilerde Doku, Organ ve Sistem Basamakları

Organizasyon basamakları yalnız insanlara ve hayvanlara özgü değildir; çok hücreli bitkiler de hücre, doku, organ, sistem ve organizma düzeninde yapılanır. Bitkilerdeki başlıca dokular şunlardır: Bitkinin dış yüzeyini örtüp koruyan örtü dokusu, su ve besinleri taşıyan iletim dokusu, fotosentez ve depolama yapan temel doku ile bitkiye sağlamlık veren destek dokusu.

İletim dokusunda iki çeşit taşıma borusu bulunur. Odun boruları kökün topraktan aldığı su ve mineralleri gövde aracılığıyla yapraklara taşır. Soymuk boruları ise yapraklarda fotosentezle üretilen besinleri bitkinin kök, meyve ve tohum gibi diğer kısımlarına dağıtır. Yaprak içindeki kloroplastlı hücreler temel dokuyu oluştururken patates yumrusundaki temel doku hücreleri nişasta depolar.

Bu dokular birleşerek bitkinin organlarını oluşturur: Kök bitkiyi toprağa tutturur ve su alır; gövde bitkiyi dik tutar ve maddeleri iletir; yaprak fotosentez yapar; çiçek ise üremeyi sağlar ve zamanla meyve ile tohumu oluşturur. Toprak altındaki kökler kök sistemini, toprak üstündeki gövde, yaprak ve çiçekler sürgün sistemini oluşturur. İki sistemin uyumlu çalışmasıyla bitki organizması yaşamını sürdürür.

Basamak	Bitkideki Örneği	Açıklama
Hücre	Kök emici tüy hücresi, bekçi hücresi	Bitkinin yapı ve görev birimi
Doku	Örtü, iletim (odun ve soymuk boruları), temel, destek dokusu	Benzer görevli bitki hücrelerinin topluluğu
Organ	Kök, gövde, yaprak, çiçek	Farklı dokuların birlikte oluşturduğu yapı
Sistem	Kök sistemi, sürgün sistemi	Birlikte çalışan bitki organları
Organizma	Elma ağacı, buğday, papatya	Sistemlerin oluşturduğu bütün bitki

🔍 Büyütmek için dokunun

Organlardan Sistemlere: İnsan Vücudundaki Sistemler

Bir organ tek başına bir işi yapabilir; ancak canlının yaşamsal ihtiyaçları genellikle birçok organın birlikte çalışmasını gerektirir. Ortak bir amaç için uyum içinde çalışan organların oluşturduğu topluluğa sistem denir. Örneğin yediğimiz bir ekmeğin vücudumuzda kullanılabilir hâle gelmesi için ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsak sırayla görev yapar; karaciğer ve pankreas da salgılarıyla bu işe yardım eder. Bu organların tümü sindirim sistemini oluşturur.

İnsan vücudunda başlıca şu sistemler bulunur: Besinleri sindiren sindirim sistemi, oksijen alıp karbondioksit veren solunum sistemi, kan aracılığıyla maddeleri vücudun her yerine taşıyan dolaşım sistemi, kandaki zararlı atıkları süzüp idrarla uzaklaştıran boşaltım sistemi, vücudu yöneten ve uyarılara tepki verilmesini sağlayan sinir sistemi ile vücuda şekil veren ve hareketi sağlayan destek ve hareket sistemi. Destek ve hareket sistemini oluşturan yapıları önümüzdeki hafta ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Sistemlerin sınırları kesin duvarlarla ayrılmış değildir; bazı yapılar birden fazla sisteme hizmet eder. Örneğin yutak hem besinin hem de havanın geçtiği ortak bir yoldur. Ayrıca her organ, kendi sisteminin dışındaki sistemlere de muhtaçtır: Mide hücreleri oksijeni solunum sistemi sayesinde, bu oksijeni de dolaşım sistemi aracılığıyla alır. Bu karşılıklı bağımlılık, organizmanın neden bir bütün olarak çalıştığını açıkça gösterir.

Sistem	Temel Görevi	Başlıca Organları
Sindirim sistemi	Besinleri parçalayıp vücudun kullanabileceği hâle getirmek	Ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsak
Solunum sistemi	Oksijen almak, karbondioksit vermek	Burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, akciğerler
Dolaşım sistemi	Besin, oksijen ve atıkları taşımak	Kalp, damarlar (ve içindeki kan)
Boşaltım sistemi	Kandaki atıkları süzüp uzaklaştırmak	Böbrekler, idrar kanalları, idrar kesesi
Sinir sistemi	Vücudu yönetmek, uyarıları iletmek	Beyin, omurilik, sinirler
Destek ve hareket sistemi	Vücuda şekil vermek, korumak ve hareket ettirmek	Kemikler, kaslar, eklemler

🔍 Büyütmek için dokunun

Tek Hücreli ve Çok Hücreli Canlılarda Organizasyon Düzeyleri

Canlılar dünyasında her canlı trilyonlarca hücreden oluşmaz. Amip, öglena, paramesyum, bakteriler ve ekmek mayası gibi canlılar yalnızca tek bir hücreden oluşur. Bu canlılarda beslenme, solunum, boşaltım, hareket ve üreme gibi tüm yaşamsal olayları o tek hücre kendi başına gerçekleştirir. Bu nedenle tek hücreli canlılarda hücre aynı zamanda organizmadır.

Tek hücreli canlılarda birden fazla hücre olmadığı için hücreler arasında iş bölümü yapılamaz; dolayısıyla doku, organ ve sistem basamakları bulunmaz. Örneğin amip, sitoplazmasından oluşturduğu yalancı ayaklarla hem hareket eder hem de besinini sarıp içine alır; paramesyum ise yüzeyindeki çok sayıdaki küçük tüyle (sil) yüzer. Bu canlılar, tek hücrenin bile ne kadar karmaşık ve yetenekli bir yapı olduğunu gösterir.

Çok hücreli canlılarda ise durum farklıdır. Vücuttaki bir kas hücresi ya da bir yaprak hücresi, organizmadan ayrıldığında uzun süre tek başına yaşamını sürdüremez; çünkü besin, oksijen ve atıkların uzaklaştırılması gibi ihtiyaçlarını diğer hücreler, dokular ve sistemler karşılar. Çok hücreli canlılarda hücreler özelleşmiş ve birbirine bağımlı hâle gelmiştir. Bu iş bölümü canlıya büyüme, karmaşık işler yapabilme ve çevreye daha iyi uyum sağlama imkânı verir.

Karşılaştırma Ölçütü	Tek Hücreli Canlı	Çok Hücreli Canlı
Hücre sayısı	Bir tane	Çok sayıda (milyonlar, trilyonlar)
Organizasyon basamakları	Yalnızca hücre (= organizma)	Hücre, doku, organ, sistem, organizma
İş bölümü	Yok; tüm işleri tek hücre yapar	Var; hücreler görevlere özelleşmiştir
Hücrenin tek başına yaşaması	Yaşar; çünkü kendisi bir canlıdır	Genellikle yaşayamaz; diğer hücrelere bağımlıdır
Örnekler	Amip, öglena, paramesyum, bakteri, maya	İnsan, kedi, kartal, elma ağacı, papatya

🔍 Büyütmek için dokunun

Bilgileri Bütünleştirmek: Sistemlerin Uyumlu Çalışması ve Kavram Haritası

Organizasyon basamaklarını bir zincirin halkaları gibi düşünebiliriz. Her üst basamak, alt basamakların hepsini içinde barındırır: Organizma sistemleri, sistemler organları, organlar dokuları, dokular da hücreleri içerir. Örneğin kalp kası hücreleri birleşerek kalp kası dokusunu, bu doku sinir ve bağ dokularıyla birlikte kalbi, kalp damarlar ve kanla birlikte dolaşım sistemini, dolaşım sistemi de diğer sistemlerle birlikte insanı oluşturur. Basamaklarda yukarı çıktıkça yapı büyür ve karmaşıklaşır; buna karşılık birim sayısı azalır: Vücudumuzda trilyonlarca hücre, birkaç doku çeşidi, onlarca organ ve az sayıda sistem bulunur, ama organizma yalnızca birdir.

Bu bütünlüğü günlük bir örnekle görelim: Beden eğitimi dersinde koşan bir öğrencinin bacak kasları hızla çalışır ve daha fazla enerjiye ihtiyaç duyar. Bu enerji kas hücrelerindeki mitokondrilerde besin ve oksijen kullanılarak üretilir. Gerekli oksijeni solunum sistemi alır, besini sindirim sistemi hazırlar, ikisini de kaslara dolaşım sistemi taşır; bu sırada kalp daha hızlı atar. Oluşan atıkların bir kısmı solunumla, bir kısmı boşaltım sistemi ve terle uzaklaştırılır. Tüm bu işleri sinir sistemi yönetir ve uyumlu hâle getirir. Yani tek bir koşu, organelden organizmaya kadar her basamağın birlikte çalışmasıyla mümkündür.

Bu bağımlılığın bir sonucu da şudur: Bir basamaktaki aksaklık üst basamakları etkiler. Akciğerdeki hücreler zarar görürse akciğer dokusu iyi çalışmaz; akciğer yeterince oksijen alamaz; solunum sistemi aksar ve sonunda vücudun tüm hücreleri oksijen sıkıntısı çeker. Bu yüzden dengeli beslenmek, düzenli spor yapmak, sigara dumanından uzak durmak ve yeterince uyumak, sadece bir organı değil organizmanın bütününü korur.

Basamak	Kalp Zinciri Örneği	Yaprak Zinciri Örneği	Bir Üst Basamağa Geçiş
Hücre	Kalp kası hücresi	Fotosentez yapan yaprak hücresi	Benzer hücreler birleşir
Doku	Kalp kası dokusu	Temel doku (fotosentez dokusu)	Farklı dokular birleşir
Organ	Kalp	Yaprak	Organlar birlikte çalışır
Sistem	Dolaşım sistemi	Sürgün sistemi	Sistemler birleşir
Organizma	İnsan	Çınar ağacı	Canlının bütünü

🔍 Büyütmek için dokunun

Örnekler

Örnek 1«Yaprak, gül bitkisi, fotosentez yapan yaprak hücresi, sürgün sistemi, temel doku» kavramlarını basitten karmaşığa doğru sıralayınız ve her birinin hangi organizasyon basamağına ait olduğunu yazınız.
Cevabı göster
1. adım: En küçük yapı birimini bulalım: Fotosentez yapan yaprak hücresi → Hücre. 2. adım: Benzer hücrelerin topluluğu: Temel doku → Doku. 3. adım: Farklı dokulardan oluşan yapı: Yaprak → Organ. 4. adım: Birlikte çalışan toprak üstü organlar: Sürgün sistemi → Sistem. 5. adım: Canlının bütünü: Gül bitkisi → Organizma. Sonuç: Yaprak hücresi → Temel doku → Yaprak → Sürgün sistemi → Gül bitkisi.
Örnek 2Sinir hücrelerinin uzun uzantılı, alyuvarların ise yassı ve disk şeklinde olmasının nedeni nedir? Hücrelerin şekli ile görevi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Cevabı göster
1. adım: Sinir hücresinin görevi uyarıları vücudun bir bölgesinden başka bir bölgesine iletmektir; uzun uzantıları bu iletimin uzak noktalara kadar ulaşmasını sağlar. 2. adım: Alyuvarın görevi oksijen taşımaktır; yassı disk şekli oksijen bağlayan yüzeyi genişletir ve hücrenin dar kılcal damarlardan geçmesini kolaylaştırır. 3. adım: Sonuç: Çok hücreli canlılarda hücreler görevlerine göre özelleşmiştir ve her hücrenin şekli yaptığı göreve en uygun biçimdedir.
Örnek 3Mide; iç yüzeyini örten epitel dokusu, besinleri karıştıran kas dokusu, faaliyetlerini düzenleyen sinir dokusu ve bu dokuları birbirine bağlayan bağ dokusundan oluşur. Buna göre mide neden bir doku değil de organ olarak kabul edilir?
Cevabı göster
1. adım: Doku, benzer yapı ve görevdeki hücrelerin oluşturduğu topluluktur; tek çeşit hücre grubundan oluşur. 2. adım: Midede ise dört farklı doku (epitel, kas, sinir, bağ) birlikte bulunur. 3. adım: Farklı dokuların belirli bir görevi (besinlerin sindirilmesi) yerine getirmek üzere bir araya gelmesiyle oluşan yapıya organ denir. Sonuç: Mide birden fazla doku çeşidi içerdiği ve bu dokular ortak bir görev için birlikte çalıştığı için organdır.
Örnek 4Bir havuz suyundan alınan amip ile insan vücudundan alınan bir kas hücresi karşılaştırılıyor. Bu iki hücreden hangisi bir organizmadır? Gerekçesiyle açıklayınız.
Cevabı göster
1. adım: Amip tek hücreli bir canlıdır; beslenme, hareket, solunum ve üreme gibi tüm yaşamsal olayları tek hücresiyle gerçekleştirir. 2. adım: Bu nedenle amipte hücre aynı zamanda organizmadır. 3. adım: Kas hücresi ise çok hücreli bir canlının özelleşmiş bir parçasıdır; besin ve oksijenini diğer sistemler sağlar, tek başına yaşamını sürdüremez. Sonuç: Amip bir organizmadır; kas hücresi ise organizmanın yalnızca en küçük yapı birimidir.
Örnek 5Bir kişinin böbrekleri hastalık nedeniyle görevini yapamaz hâle gelirse yalnızca boşaltım sistemi mi etkilenir? Organizasyon basamaklarını kullanarak açıklayınız.
Cevabı göster
1. adım: Böbrek hücreleri ve dokuları zarar görünce böbrek organı kanı süzemez. 2. adım: Böbrekler boşaltım sisteminin temel organı olduğu için boşaltım sistemi görevini yapamaz; atıklar kanda birikir. 3. adım: Atıklı kan dolaşım sistemiyle tüm vücuda taşınır ve diğer organlardaki hücreler de olumsuz etkilenir. Sonuç: Yalnızca boşaltım sistemi değil, tüm organizma etkilenir; çünkü basamaklar ve sistemler birbirine bağımlıdır.
Örnek 6«Kan, kalp, alyuvar, kedi, dolaşım sistemi» kavramlarını basitten karmaşığa sıralayınız. Kanın bu sıralamada neden doku basamağında yer aldığını açıklayınız.
Cevabı göster
1. adım: En küçük birim alyuvardır → Hücre. 2. adım: Kan, alyuvar ve akyuvar gibi hücrelerin sıvı bir ortamda oluşturduğu topluluktur → Doku (sıvı bağ dokusu). 3. adım: Kalp, farklı dokulardan oluşan organdır → Organ. 4. adım: Kalp, damarlar ve kan birlikte dolaşım sistemini oluşturur → Sistem. 5. adım: Kedi canlının bütünüdür → Organizma. Sonuç: Alyuvar → Kan → Kalp → Dolaşım sistemi → Kedi. Kan hücrelerden oluşan ve madde taşıma görevini ortak yapan bir hücre topluluğu olduğu için dokudur.

Kavram Kartları

1 / 8

Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1Aşağıdakilerden hangisi organizasyon basamaklarından «organ» basamağına örnektir?
2Amip gibi tek hücreli bir canlı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
3Uzun ve dallanmış uzantıları sayesinde uyarıları vücudun bir bölgesinden başka bölgesine ileten özelleşmiş hücre aşağıdakilerden hangisidir?
4Bitkilerde suyu kökten yapraklara taşıyan odun boruları ile besinleri yapraktan diğer kısımlara dağıtan soymuk boruları hangi dokuyu oluşturur?
5Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- Çok hücreli canlılarda hücreler görevlerine göre özelleşmiştir ve hücrenin şekli görevine uygundur.
- Kalp yalnızca kas dokusundan oluştuğu için bir dokudur.
- Kan, içinde hücreler bulunduran ve madde taşıyan bir bağ dokusu çeşididir.
- Organizasyon basamaklarında yukarı doğru çıkıldıkça birim sayısı artar; vücudumuzda hücreden çok organizma bulunur.
- Bitkilerde toprak altındaki kökler kök sistemini, toprak üstündeki gövde, yaprak ve çiçekler sürgün sistemini oluşturur.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
1. Vücudun dış yüzeyini ve organların iç yüzeylerini örterek koruyan dokuya örtü dokusu ya da dokusu denir.
2. Kasılıp gevşeyebilen hücrelerden oluşan ve hareketi sağlayan doku dokusudur.
3. Bitkilerde topraktan alınan su ve mineralleri kökten yapraklara boruları taşır.
4. Böbrekler, idrar kanalları ve idrar kesesi birlikte sistemini oluşturur.
5. Öglena ve paramesyum gibi tek canlılarda doku, organ ve sistem basamakları bulunmaz.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Fen bilimleri dersinde öğretmen sınıfa iki kart grubu dağıtıyor. 1. grup: «Beyin, sinir hücresi, insan, sinir sistemi, sinir dokusu». 2. grup: «Kök, kök sistemi, buğday bitkisi, kök emici tüy hücresi, örtü dokusu». a) Her iki grubu basitten karmaşığa doğru sıralayınız. b) İki zincirin hangi ortak kuralı izlediğini açıklayınız. c) 1. gruptaki sinir dokusu zarar görürse bunun organizmayı nasıl etkileyeceğini basamak basamak yazınız.

Kısaca

Özelleşme: Çok hücreli canlılarda hücreler farklı görevlere özelleşmiştir ve her hücrenin şekli yaptığı göreve en uygun biçimdedir (uzantılı sinir hücresi, disk şekilli alyuvar gibi).
Hayvan dokuları: İnsan ve hayvan vücudunda dört temel doku bulunur: örtü (epitel) dokusu, bağ ve destek dokusu, kas dokusu ve sinir dokusu.
Bitki dokuları ve organları: Bitkilerde örtü, iletim, temel ve destek dokuları; kök, gövde, yaprak ve çiçek gibi organları; kök sistemi ile sürgün sistemi bulunur.
Sistemler: Sindirim, solunum, dolaşım, boşaltım, sinir ile destek ve hareket sistemleri, organların ortak bir amaç için birlikte çalışmasıyla oluşur.
Tek hücreliler: Amip, öglena, paramesyum ve bakteri gibi tek hücreli canlılarda hücre aynı zamanda organizmadır; doku, organ ve sistem basamakları yoktur.
Bütünlük: Organizasyon basamakları birbirini içerir ve birbirine bağlıdır; bir basamaktaki aksaklık üst basamakları, sonuçta tüm organizmayı etkiler.

Bu dersin öteki kaynakları

5. Sınıf Fen Bilimleri Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (ortaokul) Öğretim programı
5. Sınıf Fen Bilimleri Ortak Yazılı Senaryoları (1. dönem, 2026-2027) Yazılı senaryosu
Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) Ders kitabı
Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) Ders kitabı
5. Sınıf Fen Bilimleri Günlük Planları (2026-2027) Ders planı
5. Sınıf Fen Bilimleri 2. Hafta Çalışma Kâğıdı: Gökyüzündeki Komşumuz: Güneş Çalışma kâğıdı
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Hafta Çalışma Kâğıdı: Güvenli Laboratuvar: Hazırlık, Uygulama ve Çalışma Sonu Çalışma kâğıdı