İçeriğe geç

12. sınıf · T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · 9. hafta (9-13 Kasım 2026)

Amiral Bristol ve General Harbord Raporları, Amasya Görüşmeleri, Temsil Heyeti'nin Ankara'ya Gelişi ve Misak-ı Millî Kararları (2.1)

2. ÜNİTE: MİLLÎ MÜCADELE teması · Konu özeti

🃏 Kavram kartlarıEtkinlikler
Bu hafta

Sivas Kongresi ile bütün ulusal cemiyetleri tek çatı altında birleştiren Temsil Heyeti, Anadolu'daki millî iradenin yürütme organı hâline gelmiştir. İşgallerin haksızlığını belgeleyen uluslararası raporların yayınlanması, İstanbul Hükûmeti ile yapılan Amasya Görüşmeleri, Temsil Heyeti'nin Ankara'ya taşınması ve Son Osmanlı Mebusan Meclisinde Misak-ı Millî'nin ilan edilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılışına giden süreci doğrudan hazırlamıştır.

Amiral Bristol ve General Harbord Raporları ile Amasya Görüşmeleri

İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali sonrasında bölgede yaşanan katliam ve karışıklık iddialarını yerinde incelemek üzere ABD Yüksek Komiseri Amiral Bristol başkanlığındaki müttefik heyeti Batı Anadolu'da incelemeler yapmıştır. 13 Ekim 1919 tarihli Amiral Bristol Raporu'nda; bölgede Hristiyanların katledildiği iddiasının tamamen asılsız olduğu, katliam ve yağmadan Yunan birliklerinin sorumlu olduğu ve bölgede Türk nüfusun çoğunlukta bulunduğu belirtilmiştir. Bu rapor, Türk Millî Mücadelesinin haklılığını uluslararası alanda ortaya koyan ilk resmî belgedir.

ABD Başkanı Wilson tarafından Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarını ve manda konusunu araştırmak üzere görevlendirilen General Harbord ise Ekim 1919'da hazırladığı raporda; Doğu Anadolu'da Ermenilerin değil Türklerin çoğunlukta olduğunu, Türklerin Ermenileri katledeceği iddiasının gerçeği yansıtmadığını ve Anadolu'nun kaynaklarıyla kendini savunabilecek güçte olduğunu bildirmiştir.

Sivas Kongresi sonrasında Temsil Heyeti'nin İstanbul ile haberleşmeyi kesmesi üzerine Damat Ferit Paşa Hükûmeti istifa etmiş (Temsil Heyeti'nin ilk siyasi başarısı) ve yerine Ali Rıza Paşa Hükûmeti kurulmuştur. Yeni hükûmetin Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Mustafa Kemal Paşa arasında 20-22 Ekim 1919'da yapılan Amasya Görüşmeleri sonucunda İstanbul Hükûmeti, Temsil Heyeti'nin ve Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin hukuki varlığını resmen tanımış ve Mebusan Meclisinin açılması kararlaştırılmıştır.

ULUSLARARASI RAPORLAR VE AMASYA GÖRÜŞMELERİ (EKİM 1919) Amiral Bristol Raporu • Bölge: İzmir ve Batı Anadolu • Yunan işgalinin haksızlığını ve Türk nüfus çoğunluğunu tespit etti. • Önemi: Millî Mücadele'nin haklılığını kanıtlayan ilk uluslararası resmî belgedir. General Harbord Raporu • Bölge: Doğu Anadolu ve Sivas • Mustafa Kemal Paşa ile Sivas'ta bizzat görüşüldü. • Önemi: Doğu Anadolu'daki Ermeni çoğunluk ve katliam iddialarını çürüttü. Amasya Görüşmeleri • Tarih: 20-22 Ekim 1919 • Mustafa Kemal Paşa (Temsil H.) & Salih Paşa (İstanbul Hük.) • Sonuç: İstanbul Hükûmeti, Temsil Heyeti'ni resmen ve hukuken tanıdı.
🔍 Büyütmek için dokunun

Temsil Heyeti'nin Ankara'ya Gelişi (27 Aralık 1919) ve Son Osmanlı Mebusan Meclisi

Mebusan Meclisinin İstanbul'da toplanacağının kesinleşmesi üzerine Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti, meclis çalışmalarını yakından izlemek ve Millî Mücadele'yi merkezî bir noktadan yönetmek amacıyla Sivas'tan ayrılarak 27 Aralık 1919'da Ankara'ya gelmiştir.

Ankara'nın Millî Mücadele'nin merkezi olarak seçilmesinde; Anadolu'nun ortasında güvenli bir konumda bulunması, Batı Cephesi'ne yakınlığı, İstanbul'a uzanan demir yolu ve telgraf ağı üzerinde yer alması ve Ankara'da Ali Fuat Paşa komutasındaki 20. Kolordu'nun bulunması etkili olmuştur.

Erzurum milletvekili seçilen Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'a gidecek milletvekillerinden mecliste 'Müdafaa-i Hukuk Grubu' kurmalarını, kendisini meclis başkanı seçmelerini ve Sivas Kongresi kararlarını (Misak-ı Millî) mecliste onaylatmalarını istemiştir. Ancak İstanbul'a giden milletvekilleri padişah çekincesiyle Müdafaa-i Hukuk yerine 'Felah-ı Vatan (Vatanın Kurtuluşu) Grubu'nu kurmuş, bununla birlikte 28 Ocak 1920'de Misak-ı Millî (Millî Ant) kararlarını oy birliğiyle kabul etmeyi başarmıştır.

ANKARA'NIN SEÇİLME NEDENLERİ VE MEBUSAN MECLİSİ SÜRECİ Ankara'nın Merkez Seçilme Nedenleri • Coğrafi Güvenlik: Anadolu'nun ortasında, işgal tehdidinden uzak stratejik konum • Ulaşım ve İletişim: İstanbul'a giden demir yolu hattı ve telgraf ağı üzerinde olması • Cepheye Yakınlık: Batı Cephesi'ne yakınlık • Askeri Güç: 20. Kolordu ve halkın tam desteği Son Osmanlı Mebusan Meclisi (12 Ocak 1920) • İstenen Grup: Müdafaa-i Hukuk Grubu • Kurulan Grup: Felah-ı Vatan Grubu (Rauf Bey) 28 Ocak 1920 — MİSAK-I MİLLÎ (Millî Ant) Erzurum ve Sivas Kongresi kararları meclis tarafından resmen kabul edilerek Türk milletinin kabul edebileceği asgari barış şartları ilan edildi.
🔍 Büyütmek için dokunun

Misak-ı Millî Kararları, İstanbul'un İşgali ve BMM'nin Açılışına Giden Süreç

Son Osmanlı Mebusan Meclisinde 28 Ocak 1920'de kabul edilen 6 maddelik Misak-ı Millî (Peymân-ı Millî / Millî Ant) kararlarının özeti (K-A-P-S-A-B kodlamasıyla) şöyledir: 1) Sınırlar: Mondros Mütarekesi imzalandığı sırada işgal edilmemiş Türk ve İslam çoğunluğunun bulunduğu topraklar bölünmez bir bütündür; 2) Halk Oylaması (Referandum): Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selâse), Batı Trakya ve Arap memleketlerinin geleceği halkın serbest oylarıyla belirlenmelidir; 3) Boğazlar: İstanbul ve Marmara'nın güvenliği sağlanırsa Boğazlar dünya ticaretine açılabilir; 4) Azınlıklar: Komşu ülkelerdeki Müslümanlara tanınan haklar kadar hak tanınacaktır (uluslararası eşitlik); 5) Kapitülasyonlar: Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen her türlü sınırlama (kapitülasyonlar) kesin olarak reddedilir.

Misak-ı Millî ile Türk vatanının millî ve bölünmez sınırları çizilmiş, tam bağımsızlık ilkesi tüm dünyaya ilan edilmiştir. Bu kararlardan rahatsız olan İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş, Mebusan Meclisini basarak milletvekillerini tutuklamış ve Malta'ya sürgün etmiştir.

İstanbul'un işgali üzerine Mustafa Kemal Paşa; İstanbul ile haberleşmeyi kesmiş, Anadolu'daki İtilaf subaylarını tutuklatmış, Geyve ve Ulukışla demir yolu köprülerini tahrip ettirmiş ve 23 Nisan 1920'de Ankara'da olağanüstü yetkilere sahip Büyük Millet Meclisini (BMM) açarak millî egemenliği resmen hayata geçirmiştir.

MİSAK-I MİLLÎ KONULARI (KAPSAB) VE BMM'NİN AÇILIŞ SÜRECİ Misak-ı Millî Kararları (28 Ocak 1920) • K - Kapitülasyonlar: Siyasi, adli, mali kısıtlamalar reddedildi. • A - Azınlıklar: Komşu ülkelerdeki Müslüman haklarıyla eşitlik. • P - Plebisit (Referandum): Kars-Ardahan-Batum, Batı Trakya ve Arap topraklarında halk oylaması. • S - Sınırlar: Mondros öncesi Türk-İslam çoğunluğu bütündür. • B - Boğazlar: Güvenlik şartıyla dünya ticaretine açık. Not: Misak-ı Millî'de 'millî bağımsızlık' ön plandadır. İstanbul'un İşgali ve BMM'nin Açılışı 16 Mart 1920 — İstanbul'un Resmen İşgali Mebusan Meclisi dağıtıldı, millî iradeye darbe vuruldu, mebuslar Malta'ya sürüldü. 23 Nisan 1920 — BMM'nin Açılışı (Ankara) Temsil Heyeti'nin görevi sona erdi; yeni Türk devleti ve millî egemenlik kuruldu.
🔍 Büyütmek için dokunun

Örnekler

  1. Örnek 1Amiral Bristol Raporu'nun hazırlanma nedenini ve Türk Millî Mücadelesi açısından tarihsel önemini açıklayınız.

    Cevabı göster

    İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali sonrasında bölgede yaşanan katliam ve karışıklık iddialarını araştırmak üzere hazırlanmıştır. Raporda Batı Anadolu'da Türklerin çoğunlukta olduğu ve katliamdan Yunan ordusunun sorumlu olduğu belirtilmiştir; böylece Türk Millî Mücadelesinin haklılığını uluslararası alanda kanıtlayan ilk resmî belge olmuştur.

  2. Örnek 2Tarihte 20-22 Ekim 1919'da yapılan Amasya Görüşmeleri'nin Temsil Heyeti açısından en önemli siyasi sonucu nedir?

    Cevabı göster

    İstanbul Hükûmeti (Ali Rıza Paşa Hükûmeti), Bahriye Nazırı Salih Paşa'yı görüşmeye göndererek Temsil Heyeti'nin ve Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin varlığını resmen ve hukuken tanımıştır.

  3. Örnek 3Temsil Heyeti'nin 27 Aralık 1919'da Millî Mücadele'nin merkezi olarak Ankara'yı seçmesinin coğrafi, askeri ve ulaşım nedenlerini belirtiniz.

    Cevabı göster

    Ankara'nın Anadolu'nun ortasında işgalden uzak güvenli bir konumda bulunması, Yunanlılarla savaşılan Batı Cephesi'ne yakın olması, İstanbul'a uzanan demir yolu ve telgraf hattı üzerinde yer alması ve Ankara'da Ali Fuat Paşa komutasındaki 20. Kolordu'nun bulunması merkez seçilmesinde etkili olmuştur.

  4. Örnek 4Misak-ı Millî kararlarında halk oylamasına (referanduma) başvurulması öngörülen üç bölge neresidir ve neden halk oylaması istenmiştir?

    Cevabı göster

    1) Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selâse), 2) Batı Trakya, 3) Mondros imzalandığında işgal altında bulunan Arap toprakları. Kars-Ardahan-Batum ve Batı Trakya'da Türk/Müslüman nüfus çoğunlukta olduğu için halkın kendi geleceğini demokratik yolla (Wilson İlkeleri doğrultusunda) belirlemesi amaçlanmıştır.

  5. Örnek 5Misak-ı Millî'de yer alan 'Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen sınırlamalar kabul edilemez' maddesiyle neye karşı çıkılmıştır?

    Cevabı göster

    Bu maddeyle Osmanlı Devleti'ni ekonomik ve hukuki açıdan yarı sömürge durumuna düşüren 'kapitülasyonlara' (yabancı devletlere verilen ayrıcalıklara) kesin olarak karşı çıkılmış ve tam bağımsızlık hedeflenmiştir.

  6. Örnek 6İtilaf Devletlerinin 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal edip Mebusan Meclisini dağıtmasının Anadolu'daki en önemli siyasi sonucu ne olmuştur?

    Cevabı göster

    İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisinin dağıtılması, Mustafa Kemal Paşa'nın meclisin İstanbul'da toplanmaması yönündeki öngörüsünün haklılığını kanıtlamış ve 23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisinin (BMM) açılmasını hızlandırmıştır.

Kavram Kartları

1 / 8

Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1İzmir'in işgali sonrasında Batı Anadolu'da incelemeler yapan müttefik heyetinin yayınladığı ve bölgede Rumların değil Türklerin çoğunlukta olduğunu belirterek Türk Millî Mücadelesinin haklılığını uluslararası alanda kanıtlayan ilk resmî belge aşağıdakilerden hangisidir?

  2. 2Temsil Heyeti'nin 27 Aralık 1919 tarihinde Sivas'tan ayrılarak merkez olarak Ankara'yı seçmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenemez?

  3. 3Son Osmanlı Mebusan Meclisinde 28 Ocak 1920'de kabul edilen Misak-ı Millî kararları arasında aşağıdaki konulardan hangisi yer almaz?

  4. 4Sivas Kongresi sonrasında Damat Ferit Paşa Hükûmetinin istifası üzerine kurulan Ali Rıza Paşa Hükûmeti adına Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Mustafa Kemal Paşa arasında gerçekleşen Amasya Görüşmeleri'nin en önemli siyasi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  5. 5

    • General Harbord Raporu, Doğu Anadolu'da Ermenilerin çoğunlukta olduğu ve katledildiği yönündeki iddiaların asılsız olduğunu ortaya koymuştur.
    • Son Osmanlı Mebusan Meclisinde Mustafa Kemal Paşa'nın isteğiyle 'Felah-ı Vatan' adıyla bir meclis grubu kurulmuştur.
    • Misak-ı Millî kararları ile Türk vatanının bölünmez sınırları çizilmiş ve tam bağımsızlık hedefi dünyaya ilan edilmiştir.
    • Misak-ı Millî kararlarının kabul edilmesi üzerine İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal ederek Mebusan Meclisini dağıtmıştır.
    • Yirmi üç Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisinin açılmasıyla birlikte Temsil Heyetinin yetkileri padişaha devredilmiştir.

  6. 6

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  7. 7

    1. Temsil Heyeti'nin İstanbul ile haberleşmeyi kesmesi sonucunda Hükûmeti istifa etmiş ve Temsil Heyeti ilk siyasi başarısını kazanmıştır.
    2. Mustafa Kemal Paşa Son Osmanlı Mebusan Meclisine milletvekili olarak seçilmiştir.
    3. Misak-ı Millî'de siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen kesin olarak reddedilmiştir.
    4. İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal ederek tutukladıkları aydın ve milletvekillerini adasına sürgün etmiştir.
    5. İstanbul'un işgali üzerine Anadolu'ya geçişleri kontrol altına almak amacıyla Geyve ve demir yolu köprüleri tahrip edilmiştir.

  8. 8Amasya Görüşmeleri'nden Büyük Millet Meclisinin açılışına (Ekim 1919 - Nisan 1920) kadar uzanan tarihsel zinciri; Mebusan Meclisinin Toplanması, Misak-ı Millî'nin İlanı ve İstanbul'un İşgali basamaklarıyla neden-sonuç ilişkisi içinde açıklayınız.

Kısaca

  • Amiral Bristol Raporu Batı Anadolu'daki Yunan işgalinin, General Harbord Raporu ise Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarının haksızlığını uluslararası alanda belgelemiştir.
  • 20-22 Ekim 1919 Amasya Görüşmeleri ile İstanbul Hükûmeti, Temsil Heyeti'nin hukuki ve siyasi varlığını resmen tanımıştır.
  • Temsil Heyeti, güvenli konumu, Batı Cephesi'ne yakınlığı ve demir yolu-telgraf ağı sebebiyle 27 Aralık 1919'da Ankara'ya gelerek burayı merkez yapmıştır.
  • Son Osmanlı Mebusan Meclisinde Felah-ı Vatan Grubu'nun gayretiyle 28 Ocak 1920'de Misak-ı Millî (Millî Ant) kabul edilmiş; millî sınırlar ve tam bağımsızlık ilan edilmiştir.
  • Misak-ı Millî'nin ilanından sonra İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş; bu gelişme 23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisinin açılmasını sağlamıştır.

Bu dersin öteki kaynakları