Geçen hafta Martı Jonathan Livingston’ı okuyup metnin bölümlerini, noktalı virgülü ve bir sorunu bildiren e-postayı öğrendin. Bu hafta Jonathan’ın yaşadığı sıkıntıyı bir problem olarak tanımlayıp çözüm önerileri üreteceksin. “Hayat Büyük Bir Okuldur” adlı içeriğin konusunu ve anahtar kelimelerini bulacak, içeriği başlık, örnekler ve akış yönünden değerlendireceksin. Ardından bir e-postaya cevap yazmayı, çoklu ortam ögeleriyle sözlü sunuma hazırlanmayı ve okuduğun kitaplar ile izlediğin filmler için not almayı öğreneceksin.
Jonathan’ın problemi ve çözüm önerileri
Bir kişinin hedefine ulaşmak için çabalarken çevresinden destek görmemesi önemli bir problemdir. Martı Jonathan’ın öyküsünde bu durum açıkça görülür: Jonathan uçmayı öğrenmek için bütün gününü yalnız geçirir, avlanmaz ve zayıflar. Annesi neden diğerleri gibi olmadığını sorar; babası kışın yaklaştığını hatırlatıp uçmanın amacının yiyecek bulmak olduğunu söyler. Ailesi onun için kaygılanır ama hedefini anlamaz.
Bir problemi çözmeye onu tanımlayarak başlarız: Kim, neyi yaşıyor ve bu durum neden sorun oluşturuyor? Sonra problemli durumu birkaç cümleyle özetleriz. Ardından tek bir yola takılmadan birden çok çözüm önerisi üretir, önerileri tek tek düşünüp en uygun olanını gerekçesiyle seçeriz.
Jonathan için şöyle öneriler düşünülebilir: Hedefini ve neden öğrenmek istediğini ailesine sakin bir dille anlatmak, çalışırken beslenmeyi ihmal etmeyerek ailesinin kaygısını azaltmak, öğrendiklerini onlarla paylaşmak. Metnin sonunda Jonathan da başardıklarını diğer martılara anlatmayı umar. En uygun öneriyi seçerken önerinin hem Jonathan’ın hedefini hem de ailesinin kaygısını gözetip gözetmediğine bakarız.
İzlediğin içeriğin konusu ve anahtar kelimeleri
Kitaptaki “Hayat Büyük Bir Okuldur” adlı içeriği izlerken konuyu bulmak için içeriğin farklı bölümlerindeki ipuçlarını toplarız. Başlık, gösterilen görüntüler ve verilen örnekler birer ipucudur. Bu ipuçlarını ön bilgilerimizle birleştirdiğimizde içeriğin konusuna ulaşırız.
İçerikte okuma yazma, satranç, metal işleme, araba kullanma, resim yapma ve halk oyunları öğrenme gibi birbirinden farklı öğrenme durumları yer alır. Başlıkta hayatın bir okula benzetilmesi ile bu örnekler birlikte düşünüldüğünde içeriğin, öğrenmenin yalnız okul sıralarında değil hayatın içinde de sürdüğünü anlattığı sonucuna varılabilir.
İzlerken içerikteki anahtar kelimeleri not ederiz. Sonra her anahtar kelimenin konuyla ve anlatılanlarla ilişkisini açıklarız. Örneğin “öğrenmek” kelimesi, içerikteki bütün örnekleri birbirine bağladığı için konuyu taşıyan bir anahtar kelimedir.
İzlediğini değerlendirmek: başlık, örnekler ve akış
Bir içeriği izledikten sonra onu üç yönden değerlendirebiliriz. Başlık içeriğe uygun mu? Verilen örnekler anlatılanı desteklemeye yeterli mi? Bölümlerin sıralanışı, yani akış, izleyenin ilgisini canlı tutuyor mu?
Her soruya verdiğimiz cevabı gerekçelendiririz. Başlığı uygun buluyorsak nedenini söyleriz; uygun bulmuyorsak yerine nasıl bir başlık önerdiğimizi yazarız. Örnekleri yetersiz buluyorsak hangi öğrenme durumlarının eklenebileceğini, akışı uygun bulmuyorsak nasıl bir sıralamanın daha ilgi çekici olacağını belirtiriz.
Bu değerlendirme, izlediğimizi yalnız anlamakla kalmayıp nasıl hazırlandığını da düşünmemizi sağlar. Kendi sunumumuzu hazırlarken de aynı soruları kendimize sorabiliriz.
Bir e-postaya cevap yazmak
Kitapta Deniz, parktaki budama çalışmaları sırasında bazı kuş yuvalarının zarar gördüğünü belediyeye e-postayla bildirir ve doğal yaşamı koruyacak önlemler alınmasını önerir. Doğal çevreye duyarlı bir belediye başkanı olduğumuzu düşünerek bu e-postaya cevap yazabiliriz.
Cevap yazmadan önce gelen e-postanın konusunu ve bizim hangi amaçla yazacağımızı gözden geçiririz. Cevabımızı gerekçelerle ve örneklerle destekleriz; örneğin hangi önlemi neden alacağımızı açıklarız. Yazışmayı uygun bir selam ve hitapla başlatır, uygun bir kapanış ifadesiyle bitiririz.
Anlatımın açık ve anlaşılır olmasına, yazım ve noktalama kurallarına uymaya dikkat ederiz. Yazıyı bitirince tema sonundaki Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Formu ile kendi yazımızı kontrol ederiz.
Sözlü sunuma hazırlanmak: içerik ve çoklu ortam
Gelecek derste gençlerin ve yetişkinlerin hedeflerini karşılaştıran bir sözlü sunum yapılacaktır. Sunumun içeriğini hazırlamak için yakın çevreden üç akran ve üç yetişkinle görüşülür. Onlara önümüzdeki beş yıl içinde ulaşmak istedikleri hedefler ve bu hedefler için neler yaptıkları sorulur.
Toplanan bilgiler karşılaştırılarak gençlerin ve yetişkinlerin hedefleri ile yaptıkları çalışmalar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar belirlenir. Bunlar şema, grafik, tablo gibi basılı materyallerle ya da bilgisayar sunusuyla gösterilebilir.
Materyal, anlatılanları destekleyecek biçimde hazırlanabilir ya da sonuçları doğrudan yazılı olarak verebilir; konuşmacı uygun olanı seçer. Sunum önce planlanır, ardından hazırlanan materyallerle prova yapılır.
Kitap Vakti, Film Vakti: okurken ve izlerken not almak
Dönem sonuna kadar okulun Türkçe öğretmenlerinin belirlediği listeden öğretmenle birlikte seçilen iki kitap okunur. Kitaplardan biri sınıfta öğretmen ve arkadaşlarla çözümlenir; öbürü için yazılı bir değerlendirme hazırlanıp öğretmene sunulur.
Yıl içinde öğretmenle belirlenen iki film izlenir. Filmlerden biri sınıfta izlenip öğretmenin rehberliğinde incelenir; öbürü aile bireyleriyle izlenir ve film hakkındaki düşünceler sözlü olarak paylaşılmak üzere hazırlanır.
Okurken ve izlerken dikkat çekici olaylar, kahramanların özellikleri ve esere ilişkin düşünceler not edilir. Bu notlar hem yazılı değerlendirmede hem de sözlü paylaşımda dayanak olur.
Örnekler
Örnek 1Martı Jonathan Livingston metnindeki problemi bir cümleyle tanımlayınız. Problemin kaynağında hangi iki farklı bakış vardır?
Cevabı göster
Problem: Jonathan, uçmayı öğrenme hedefine ulaşmaya çalışırken ailesinden ve sürüden destek görmez. Kaynağında iki bakış vardır: Ailesine ve martıların çoğuna göre uçmanın amacı yiyecek bulmaktır; Jonathan için ise önemli olan yemek değil uçmayı öğrenmektir.
Örnek 2Aşağıdaki çözüm önerilerinden hangisi hem Jonathan’ın hedefini hem de ailesinin kaygısını gözetir? Gerekçesiyle açıklayınız. a) Uçma çalışmalarını tamamen bırakmak b) Ailesine haber vermeden daha uzaklarda çalışmak c) Beslenmesini ihmal etmeden çalışmayı sürdürmek ve hedefini ailesine anlatmak
Cevabı göster
c seçeneği. Bu öneri Jonathan’ın öğrenme isteğini korur; aynı zamanda annesinin onun zayıfladığını söyleyen kaygısını ve babasının yiyecek bulma uyarısını dikkate alır. a seçeneği hedefi ortadan kaldırır, b seçeneği ise ailenin kaygısını artırır.
Örnek 3“Hayat Büyük Bir Okuldur” adlı içerikte okuma yazma, satranç, metal işleme, araba kullanma, resim yapma ve halk oyunları öğrenme örnekleri veriliyor. Bu örneklerden ve başlıktan hareketle içeriğin konusunu tahmin ediniz; iki anahtar kelime yazınız.
Cevabı göster
Örneklerin hepsi farklı alanlarda bir şey öğrenmeyi anlatır; başlık da hayatı bir okula benzetir. Buna göre konu, öğrenmenin okulla sınırlı kalmayıp hayat boyunca sürmesidir. Anahtar kelimeler: öğrenmek, hayat.
Örnek 4Bir öğrenci izlediği içerik için “Başlık uygun değil.” yazıp değerlendirmesini bitirmiştir. Bu değerlendirme neden eksiktir? Nasıl tamamlanmalıdır?
Cevabı göster
Değerlendirmede öneri yoktur. Başlık uygun bulunmuyorsa yerine nasıl bir başlık önerildiği yazılmalıdır. Örneğin “Öğrenmenin Sonu Yok” gibi bir başlık önerilip bu başlığın içerikteki farklı öğrenme durumlarını nasıl kapsadığı açıklanabilir.
Örnek 5Deniz’in e-postasına belediye başkanı olarak cevap yazacaksınız. Aşağıdakilerden hangisi uygun bir başlangıç, hangisi uygun bir kapanıştır? Hangisi kullanılmamalıdır? a) Saygılarımla. b) Sevgili Deniz, parkımızdaki kuş yuvalarına gösterdiğin duyarlılık için teşekkür ederim. c) Hey, mesajın geldi.
Cevabı göster
b uygun bir başlangıçtır: Selam ve hitap içerir, gelen e-postanın konusuna değinir. a uygun bir kapanış ifadesidir. c ise resmî bir yazışmaya uymayan bir hitap olduğu için kullanılmamalıdır.
Örnek 6Sunumunuz için görüştüğünüz iki akranın hedefi “bir yabancı dil öğrenmek” ve “yüzmeyi öğrenmek”; iki yetişkinin hedefi “yeni bir meslek kursunu bitirmek” ve “bir yabancı dil öğrenmek” çıkmıştır. Bu sonuçları göstermek için hangi materyal uygundur? Nasıl bir düzen kurarsınız?
Cevabı göster
Karşılaştırma yapıldığı için iki sütunlu bir tablo uygundur: Bir sütuna gençlerin, öbürüne yetişkinlerin hedefleri yazılır. Ortak hedef olan “bir yabancı dil öğrenmek” aynı satıra konarak benzerlik, öteki hedefler ayrı satırlarda verilerek farklılık gösterilir. Sunumdan önce bu tabloyla prova yapılır.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Martı Jonathan Livingston metninde Jonathan’ın yaşadığı problem en doğru hangi seçenekte tanımlanmıştır?
Jonathan uçmayı öğrenmek için çabalar ama ailesi ve diğer martılar onun hedefini anlamaz. Kısa kanatlarla uçmayı ise sonunda başarır.
2Problem çözerken çözüm önerileri üretildikten sonra yapılması gereken adım hangisidir?
Sıra şöyledir: problemi tanımla, durumu özetle, öneriler üret, en uygun öneriyi gerekçesiyle seç.
3“Hayat Büyük Bir Okuldur” adlı içeriğin konusunu belirlerken aşağıdakilerden hangisinden yararlanılmaz?
Konu, içeriğin farklı bölümlerindeki ipuçları ön bilgilerle birleştirilerek bulunur. İzlenme sayısı konu hakkında ipucu vermez.
4Gençlerin ve yetişkinlerin hedeflerini karşılaştıran sunumun materyali için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Basılı materyal (şema, grafik, tablo) ya da bilgisayar sunusu seçilebilir. Materyal anlatılanı destekleyebilir veya sonuçları doğrudan verebilir; sunum planlanıp materyallerle prova edilir.
5Yargıları değerlendiriniz; açıklamalarla cevabınızı karşılaştırınız.
- Jonathan’ın babası ona uçmanın amacının yiyecek bulmak olduğunu hatırlatır.
Babası kışın yaklaştığını, balıkların derinlere ineceğini söyler ve yiyecek bulmayı öğrenmesini ister.
- Bir problemi çözerken akla gelen ilk öneri hemen uygulanmalıdır.
Önce birden çok öneri üretilir, sonra en uygun olanı gerekçesiyle seçilir.
- İzlenen içeriğin başlığı uygun bulunmuyorsa değerlendirmede yeni bir başlık önerilir.
Uygun bulunmayan her özellik için bir öneri yazılır; başlık için bu, yeni bir başlıktır.
- Bir e-postaya cevap yazarken selam ve hitap ifadelerine gerek yoktur.
Yazışma uygun bir selam ve hitapla başlar, uygun bir kapanış ifadesiyle biter.
- Kitap Vakti’nde okunan iki kitabın ikisi de sınıfta çözümlenir.
Kitaplardan biri sınıfta çözümlenir; öbürü için yazılı değerlendirme hazırlanıp öğretmene sunulur.
- Jonathan’ın babası ona uçmanın amacının yiyecek bulmak olduğunu hatırlatır.
6Kavramları açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Kelimeleri uygun boşluklara yerleştiriniz. Bir kelime artacak.
- Martıların çoğu için uçmanın tek amacı bulmaktır.
- İzlenen içeriğin konusu, farklı bölümlerdeki ön bilgilerle birleştirilerek bulunur.
- Değerlendirmede bir özellik uygun bulunuyorsa , uygun bulunmuyorsa öneri yazılır.
- Sunumun içeriği için yakın çevreden üç akran ve üç ile görüşülür.
- Okurken ve izlerken dikkat çekici olaylar ve kahramanların özellikleri edilir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Bir arkadaşın satranç kursuna gitmek istiyor ama ailesi derslerine vakit kalmayacağını düşünüp bu isteğe karşı çıkıyor. Jonathan’ın öyküsünde uyguladığın problem çözme adımlarıyla arkadaşına nasıl yol gösterirsin?
1. ipucu: Önce problemi bir cümleyle tanımla: Kim, neyi yaşıyor?
2. ipucu: Hem arkadaşının hedefini hem ailesinin kaygısını yaz.
3. ipucu: En az üç öneri üret, sonra hangisinin iki tarafı da gözettiğine bak.
Cevap: Problem: Arkadaşım satranç öğrenmek istiyor ama ailesi derslerinin aksayacağından kaygılanıyor. Öneriler: 1) Haftalık bir çalışma planı yapıp kursa ve derslere ayıracağı zamanı ailesine göstermek, 2) Bir süre kursa gidip derslerinin aksamadığını göstermek için ailesiyle anlaşmak, 3) Kursu yalnız hafta sonuna koymak. En uygunu ilk öneridir; çünkü hem satranç hedefini korur hem de ailenin kaygısını somut bir planla giderir.
Kısaca
- Martı Jonathan’ın öyküsündeki temel problem, hedefine ulaşmak için çabalarken ailesinden ve sürüden destek görmemesidir.
- Bir problem önce tanımlanır ve özetlenir; sonra birden çok çözüm önerisi üretilir ve en uygun olanı gerekçesiyle seçilir.
- İzlenen bir içeriğin konusu, farklı bölümlerindeki ipuçları ön bilgilerle birleştirilerek bulunur; anahtar kelimelerin konuyla ilişkisi kontrol edilir.
- İçerik başlık, örnekler ve akış yönünden değerlendirilir: Uygun bulunan özellik için gerekçe, uygun bulunmayan için öneri yazılır.
- Bir e-postaya cevap verirken konu ve amaç gözden geçirilir, cevap gerekçe ve örneklerle desteklenir, uygun selam ve kapanış kullanılır.
- Sözlü sunum için bilgi toplanır; benzerlik ve farklılıklar şema, grafik, tablo ya da bilgisayar sunusuyla gösterilir, sunum planlanıp prova edilir.
- Okunan kitaplar ve izlenen filmler için olaylar, kahramanlar ve düşünceler not edilir.
Bu dersin öteki kaynakları
- 7. Sınıf Türkçe Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
- Türkçe Dersi Öğretim Programı (ortaokul) Öğretim programı
- 7. Sınıf Türkçe Ortak Yazılı Senaryoları (1. dönem, 2026-2027) Yazılı senaryosu
- Türkçe 7.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) Ders kitabı
- Türkçe 7.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) Ders kitabı
- 7. Sınıf Türkçe Günlük Planları (2026-2027) Ders planı
- 7. Sınıf Türkçe 1. Hafta Çalışma Kâğıdı: Martı Jonathan Livingston: Metnin Bölümleri, Noktalı Virgül ve E-posta Çalışma kâğıdı