İçeriğe geç

9. sınıf · Arapça · 7. hafta (26-30 Ekim 2026)

Ders 2: Tanışma (التَّعَارُفُ) — Hedef Kelimeler (Ülkeler, Milliyetler, Meslekler) ve Hedef Dil Yapıları (Soru Edatları ve Bitişik Zamirler)

ÜNİTE 1: HAYDİ TANIŞALIM (هَيَّا نَتَعَارَفْ) teması · Konu özeti

Etkinlikler
Bu hafta

Geçen hafta Ünite 1: Haydi Tanışalım kapsamında işaret isimlerini (هٰذَا / هٰذِهِ), ayrık şahıs zamirlerini (أَنَا، أَنْتَ، أَنْتِ، هُوَ، هِيَ) ve belirlilik takısını (الـ) öğrenmiştik. Bu hafta ise tanışma ünitemizin ikinci dersinde bu yapıları gerçek hayata taşıyoruz! Birine adını (مَا اسْمُكَ؟), kim olduğunu (مَنْ هٰذَا؟), hangi ülkeden geldiğini (مِنْ أَيْنَ أَنْتَ؟), milliyetini (مَا جِنْسِيَّتُكَ؟) ve mesleğini nasıl soracağımızı; hedef kelimeler ve dil yapılarıyla adım adım öğreneceğiz.

1. Hedef Kelimeler: Ülkeler, Milliyetler (İsm-i Mensub) ve Meslekler

Arapçada tanışma diyaloglarında kendimizi tanıtırken ülkemizi (البَلَدُ), milliyetimizi/uyruğumuzu (الجِنْسِيَّةُ) ve mesleğimizi (المِهْنَةُ) söyleriz. Bir ülke veya şehir adından o yere mensup olma (milliyet/uyruk) sıfatı türetmeye Arapça dil bilgisinde İsm-i Mensub (النِّسْبَةُ) denir. Kural çok basittir: Ülke adının sonundaki uzatma harfi veya yuvarlak tâ (ـة / ـا) atılır; kelimenin sonuna erkek (müzekker) için şeddeli ـِيٌّ (-iyyun), kadın (müennes) için ise ـِيَّةٌ (-iyyetun) eki getirilir. Örneğin: تُرْكِيَا (Türkiye) → تُرْكِيٌّ (Türk erkek) / تُرْكِيَّةٌ (Türk kadın); مِصْرُ (Mısır) → مِصْرِيٌّ / مِصْرِيَّةٌ; فِلَسْطِينُ (Filistin) → فِلَسْطِينِيٌّ / فِلَسْطِينِيَّةٌ; سُورِيَا (Suriye) → سُورِيٌّ / سُورِيَّةٌ; أَذَرْبِيجَانُ (Azerbaycan) → أَذَرْبِيجَانِيٌّ / أَذَرْبِيجَانِيَّةٌ.

Ünitemizin diğer hedef kelime grubu ise okul ve meslek ortamındaki kişi adlarıdır. Arapçada eril (müzekker) bir ismin sonuna ـة (tâ-i merbûta) eklendiğinde dişil (müennes) karşılığı elde edilir: طَالِبٌ (erkek öğrenci) — طَالِبَةٌ (kız öğrenci), مُعَلِّمٌ (erkek öğretmen) — مُعَلِّمَةٌ (kadın öğretmen), مُدِيرٌ (erkek müdür) — مُدِيرَةٌ (kadın müdür), صَدِيقٌ (erkek arkadaş) — صَدِيقَةٌ (kız arkadaş), زَمِيلٌ (erkek sınıf arkadaşı) — زَمِيلَةٌ (kız sınıf arkadaşı), طَبِيبٌ (erkek doktor) — طَبِيبَةٌ (kadın doktor), مُهَنْدِسٌ (erkek mühendis) — مُهَنْدِسَةٌ (kadın mühendis). Tanışma bittiğinde nezaket ifadesi olarak erkeğe “تَشَرَّفْتُ بِمَعْرِفَتِكَ”, kadına “تَشَرَّفْتُ بِمَعْرِفَتِكِ” ya da her ikisine ortak olarak “فُرْصَةٌ سَعِيدَةٌ (Tanıştığımıza memnun oldum)” denir.

ÜNİTE 1: HAYDİ TANIŞALIM — DERS 2: TANIŞMA (التَّعَارُفُ) VE DİL YAPILARI1. MİLLİYETLER (النِّسْبَةُ) VE MESLEKLERÜlkeden Milliyet Yapımı: İsm-i Mensub (-î / -iyye)تُرْكِيَا -> تُرْكِيٌّ (Türk erkek) | تُرْكِيَّةٌ (Türk kadın).Örnek Ülke ve Milliyetler (المُذَكَّرُ وَالمُؤَنَّثُ)مِصْرُ -> مِصْرِيٌّ / مِصْرِيَّةٌ | فِلَسْطِينُ -> فِلَسْطِينِيٌّ / فِلَسْطِينِيَّةٌ.Okul ve Meslek Kelimeleri (المِهَنُ)طَالِبٌ / طَالِبَةٌ (Öğrenci) | مُعَلِّمٌ / مُعَلِّمَةٌ (Öğretmen) | صَدِيقٌ / صَدِيقَةٌ.Diğer Temel Meslekler (مُذَكَّر / مُؤَنَّث)طَبِيبٌ / طَبِيبَةٌ (Doktor) | مُهَنْدِسٌ / مُهَنْدِسَةٌ (Mühendis).Tanışma ve Memnuniyet İfadeleriتَشَرَّفْتُ بِمَعْرِفَتِكَ / فُرْصَةٌ سَعِيدَةٌ (Tanıştığımıza memnun oldum!).2. HEDEF DİL YAPILARI VE SORU EDATLARIİsim Sorma ve Bitişik Zamirler (ـي / ـكَ / ـكِ / ـهُ / ـهَا)مَا اسْمُكَ؟ (Adın ne? - Erkek) | مَا اسْمُكِ؟ (Kadın) -> اِسْمِي أَحْمَدُ.Kimdir Sorma: مَنْ هٰذَا؟ / مَنْ هٰذِهِ؟مَنْ هٰذَا؟ -> هٰذَا صَدِيقِي عَلِيٌّ. | مَنْ هٰذِهِ؟ -> هٰذِهِ مُعَلِّمَتِي.Memleket ve Milliyet Sorma: مِنْ أَيْنَ أَنْتَ؟مِنْ أَيْنَ أَنْتَ؟ -> أَنَا مِنْ تُرْكِيَا، أَنَا تُرْكِيٌّ. (Türkiye’denim, Türk’üm).Meslek ve Milliyet Sorusu: مَا جِنْسِيَّتُكَ؟ / مَا مِهْنَتُهُ؟مَا جِنْسِيَّتُكِ؟ -> أَنَا تُرْكِيَّةٌ. | مَا مِهْنَتُهُ؟ -> هُوَ مُهَنْدِسٌ.Evet/Hayır Sorusu: هَلْ أَنْتَ طَالِبٌ؟ (نَعَمْ / لَا)نَعَمْ، أَنَا طَالِبٌ فِي الصَّفِّ التَّاسِعِ. | لَا، أَنَا مُعَلِّمٌ.ALTIN KURAL (İSM-İ MENSUB): Ülke sonuna erkek için şeddeli يٌّ (-iyyun), kadın için يَّةٌ (-iyyetun) eklenir!SORU EDATLARI: مَنْ (Kim - akıllılar için) | مَا (Ne - cansız/kavramlar için) | مِنْ أَيْنَ (Nereden) | كَيْفَ (Nasıl) | هَلْ (-mı/-mi?).

2. Hedef Dil Yapıları: Bitişik İyelik Zamirleri ve Soru Edatları

Geçen hafta öğrendiğimiz ayrık şahıs zamirlerinin (أَنَا، أَنْتَ، أَنْتِ، هُوَ، هِيَ) yanı sıra, Arapçada isimlerin sonuna bitişerek “benim, senin, onun” anlamı katan bitişik iyelik zamirleri (الضَّمَائِرُ المُتَّصِلَةُ) vardır. Bu zamirleri اِسْمٌ (isim/ad) ve صَدِيقٌ (arkadaş) kelimeleri üzerinde inceleyelim: 1) ـي (Benim): اِسْمِي (benim adım), صَدِيقِي (benim arkadaşım), مَدْرَسَتِي (benim okulum). 2) ـكَ (Senin - Erkek için): اِسْمُكَ (senin adın), كِتَابُكَ (senin kitabın). 3) ـكِ (Senin - Kadın için): اِسْمُكِ (senin adın), جِنْسِيَّتُكِ (senin milliyetin). 4) ـهُ (Onun - Erkek için): اِسْمُهُ كَرِيمٌ (onun adı Kerim’dir). 5) ـهَا (Onun - Kadın için): اِسْمُهَا زَيْنَبُ (onun adı Zeynep’tir).

Tanışma diyaloglarını yönlendiren beş temel soru edatı vardır ve her biri belirli bir bilgi türünü sorgular: 1) مَنْ (Kim?): Yalnızca insanları (akıllı varlıkları) sormak için kullanılır: “مَنْ هٰذَا؟ → هٰذَا مُعَلِّمِي (Bu kimdir? → Bu benim öğretmenimdir)” veya “مَنْ أَنْتِ؟ → أَنَا طَالِبَةٌ جَدِيدَةٌ (Sen kimsin? → Ben yeni bir kız öğrenciyim)”. 2) مَا (Ne / Nedir?): Cansız nesneleri veya isim, meslek, milliyet gibi kavramları sormak için kullanılır: “مَا هٰذَا؟ → هٰذَا قَلَمٌ” ve “مَا اسْمُكَ؟ → اِسْمِي عُمَرُ”. 3) مِنْ أَيْنَ (Nereden?): Kişinin memleketini veya geldiği yeri sorar: “مِنْ أَيْنَ هِيَ؟ → هِيَ مِنْ مِصْرَ (O neredendir? → O Mısır’dandır)”. 4) كَيْفَ (Nasıl?): Hal ve hatır sorar: “كَيْفَ حَالُكَ؟ → أَنَا بِخَيْرٍ، وَالحَمْدُ لِلّٰهِ”. 5) هَلْ (-mı / -mi?): Olumlu cevapta نَعَمْ (Evet), olumsuz cevapta لَا (Hayır) kullanılan onay sorusudur: “هَلْ أَنْتَ طَالِبٌ؟ → نَعَمْ، أَنَا طَالِبٌ.”

Örnekler

  1. Örnek 1Aşağıdaki Arapça sorulara parantez içindeki bilgilere göre tam cümlelerle cevap veriniz: 1) مَا اسْمُهَا وَمَا جِنْسِيَّتُهَا؟ (فَاطِمَةُ / تُرْكِيَا) 2) هَلْ هُوَ مُهَنْدِسٌ؟ (لَا / طَبِيبٌ)

    Cevabı göster

    1) Müennes 3. tekil şahıs (ـهَا / هِيَ) sorulduğu için: “اِسْمُهَا فَاطِمَةُ، وَهِيَ تُرْكِيَّةٌ.” (Onun adı Fatma’dır ve o Türk’tür.) 2) 'هَلْ' sorusuna 'لَا' ile olumsuz cevap verilip doğrusu söylenir: “لَا، هُوَ لَيْسَ مُهَنْدِسًا، هُوَ طَبِيبٌ.” veya kısaca “لَا، هُوَ طَبِيبٌ.” (Hayır, o bir doktordur.)

  2. Örnek 2Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere öznenin cinsiyetine uygun ayrık veya bitişik zamiri getiriniz: 1) هٰذَا صَدِيقِي أَحْمَدُ، ___ مِنْ أَنْقَرَةَ. 2) يَا مَرْيَمُ، مَا جِنْسِيَّتُ___؟

    Cevabı göster

    1) Ahmet müzekker (erkek) olduğu için 'O' anlamında 'هُوَ' zamiri gelir: “هُوَ مِنْ أَنْقَرَةَ.” 2) Meryem’e (müennes/kadın) doğrudan hitap edildiği için kelimenin sonuna esreli 'ـكِ' bitişik zamiri gelir: “مَا جِنْسِيَّتُكِ؟”

  3. Örnek 3“تَشَرَّفْتُ بِمَعْرِفَتِكَ (Tanıştığımıza memnun oldum)” diyen bir arkadaşınıza Arapça hangi ifadeyle karşılık verirsiniz?

    Cevabı göster

    Tanışma memnuniyetine karşılık olarak “وَأَنَا أَيْضًا (Ben de memnun oldum)” veya “فُرْصَةٌ سَعِيدَةٌ (Mutlu bir fırsat / Ben de memnun oldum)” ifadeleri kullanılır.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Karşımızdaki bir kız öğrenciye “Senin adın nedir?” ve “Sen neredensin?” sorularını yöneltmek için aşağıdaki seçeneklerden hangisi kullanılmalıdır?

  2. 2“هٰذِهِ زَمِيلَتِي سَلْمَى، هِيَ مِنْ تُرْكِيَا، هِيَ _______.” cümlesindeki boşluğa dil bilgisi (müzekkerlik-müenneslik) bakımından aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  3. 3Aşağıdaki soru-cevap eşleştirmelerinden hangisinde soru edatı yanlış kullanılmıştır?

  4. 4“هَلْ أَنْتِ طَالِبَةٌ جَدِيدَةٌ فِي هٰذِهِ المَدْرَسَةِ؟ (Sen bu okulda yeni bir kız öğrenci misin?)” sorusuna verilebilecek en uygun olumlu cevap aşağıdakilerden hangisidir?

  5. 5Arapçada 'Benim öğretmenim', 'Senin (erkek) adın' ve 'Onun (erkek) arkadaşı' ifadelerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

  6. 6Ünite 1: Tanışma dersindeki kelimeler ve dil yapılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerin Doğru (D) mu yoksa Yanlış (Y) mı olduğunu belirleyiniz.

    • Arapçada bir ülke adının sonuna erkek için 'ـِيٌّ', kadın için 'ـِيَّةٌ' eklenerek milliyet ismi (ism-i mensub) yapılır.
    • İnsanların kim olduğunu sormak için 'مَا (Ne?)' soru edatı kullanılır.
    • 'تَشَرَّفْتُ بِمَعْرِفَتِكَ' ve 'فُرْصَةٌ سَعِيدَةٌ' ifadeleri 'Tanıştığımıza memnun oldum' anlamına gelir.
    • 'اِسْمُهَا' kelimesi 'onun (kadının) adı' anlamına gelir.
    • 'مِنْ أَيْنَ أَنْتَ؟' sorusu 'Nasılsın?' anlamına gelir.

  7. 7Aşağıdaki Arapça tanışma sorularını uygun cevaplarıyla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  8. 8Aşağıdaki Arapça cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.

    1. هٰذَا؟ — هٰذَا صَدِيقِي بِلَالٌ. (Bu kimdir? — Bu arkadaşım Bilal’dir.)
    2. أَنَا مِنْ مِصْرَ، أَنَا . (Ben Mısır’danım, ben Mısırlıyım - Erkek.)
    3. هٰذِهِ أُخْتِي، زَيْنَبُ. (Bu kız kardeşimdir, onun adı Zeynep’tir.)
    4. أَنْتَ طَالِبٌ فِي الصَّفِّ التَّاسِعِ؟ — نَعَمْ. (Sen 9. sınıfta öğrenci misin? — Evet.)
    5. أَبِي يَعْمَلُ فِي المُسْتَشْفَى، هُوَ مَاهِرٌ. (Babam hastanede çalışıyor, o yetenekli bir doktordur.)

  9. 9Kendinizi ve sıra arkadaşınızı (adınızı, ülkenizi, milliyetinizi ve öğrenci olduğunuzu) tanıtan 4 cümlelik kısa bir Arapça-Türkçe metin yazınız.

Kısaca

  • Ülke ve Milliyetler (İsm-i Mensub / النِّسْبَةُ): Ülke adlarının sonuna erkekler (müzekker) için şeddeli ـِيٌّ (-iyyun), kadınlar (müennes) için ـِيَّةٌ (-iyyetun) eklenerek milliyet adı yapılır: تُرْكِيَا (Türkiye) → تُرْكِيٌّ (Türk erkek) / تُرْكِيَّةٌ (Türk kadın).
  • Meslek ve Statü Kelimeleri: Müzekker bir meslek adının sonuna ـة (tâ-i merbûta) eklenerek müennesi elde edilir: طَالِبٌ / طَالِبَةٌ (öğrenci), مُعَلِّمٌ / مُعَلِّمَةٌ (öğretmen), طَبِيبٌ / طَبِيبَةٌ (doktor), مُهَنْدِسٌ / مُهَنْدِسَةٌ (mühendis), صَدِيقٌ / صَدِيقَةٌ (arkadaş).
  • İsimlere Bitişen İyelik Zamirleri (الضَّمَائِرُ المُتَّصِلَةُ): İsimlerin sonuna eklenerek sahiplik bildirir: اِسْمِي (benim adım), اِسْمُكَ (senin adın - erkek), اِسْمُكِ (senin adın - kadın), اِسْمُهُ (onun adı - erkek), اِسْمُهَا (onun adı - kadın).
  • Soru Edatları (أَدَوَاتُ الاِسْتِفْهَامِ): Akıllı varlıkları sormak için مَنْ (Kim?), cansızları ve kavramları sormak için مَا (Ne?), memleket sormak için مِنْ أَيْنَ (Nereden?), durum sormak için كَيْفَ (Nasıl?) ve onay sormak için هَلْ (-mı/-mi? → Cevap: نَعَمْ veya لَا) kullanılır.
  • Tanışma Memnuniyet Kalıpları: Tanışma sonunda “تَشَرَّفْتُ بِمَعْرِفَتِكَ / بِمَعْرِفَتِكِ (Seni tanıdığıma memnun oldum / şeref duydum)” veya “فُرْصَةٌ سَعِيدَةٌ (Mutlu bir fırsat / Memnun oldum)” denir; karşılığında “وَأَنَا أَيْضًا (Ben de memnun oldum)” cevabı verilir.

Bu dersin öteki kaynakları