Arapça öğrenmeye kısa selamlaşmalarla başlıyoruz. Bir ifadenin ne zaman söylendiğini, nasıl cevaplandığını ve harflerdeki noktalarla harekelerin nasıl ayırt edildiğini öğreneceğiz.
Karşılaşınca ne söyleriz?
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ bir selamlama ifadesidir. Buna وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ ile karşılık verilir. مَرْحَبًا ise “Merhaba.” demektir.
أَهْلًا وَسَهْلًا “Hoş geldiniz.” anlamında kullanılır. Karşılık olarak erkeğe أَهْلًا بِكَ, kadına أَهْلًا بِكِ denebilir. مَرْحَبًا بِكَ ve مَرْحَبًا بِكِ ifadelerinde de son hareke hitap edilen kişiye göre değişir.
Günün zamanı ve hâl hatır
Sabah صَبَاحُ الْخَيْرِ denir; karşılığı صَبَاحُ النُّورِ olabilir. Akşam ise مَسَاءُ الْخَيْرِ ve مَسَاءُ النُّورِ kullanılır.
Bir erkeğe “Nasılsın?” derken كَيْفَ حَالُكَ؟, bir kadına sorarken كَيْفَ حَالُكِ؟ kullanılır. بِخَيْرٍ، الْحَمْدُ لِلَّهِ “İyiyim, Allah’a şükür.” anlamında bir cevaptır.
Adını sorma ve tanışma
Erkeğe مَا اسْمُكَ؟, kadına مَا اسْمُكِ؟ sorusu yöneltilir. İkisi de “Adın ne?” anlamındadır. Cevap اِسْمِي ifadesiyle başlar; ardından kişi adını söyler.
أَنَا “ben”, أَنْتَ erkeğe yöneltilen “sen”, أَنْتِ kadına yöneltilen “sen” anlamındadır. هَلْ ile sorulan basit soruya نَعَمْ “evet” veya لَا “hayır” ile karşılık verilebilir.
Tanışınca تَشَرَّفْتُ ya da فُرْصَةٌ سَعِيدَةٌ denerek memnuniyet belirtilebilir.
Nezaket ve vedalaşma
شُكْرًا “Teşekkür ederim.”, عَفْوًا ise “Rica ederim.” anlamındadır. مِنْ فَضْلِكَ bir erkekten ricada bulunurken kullanılan “Lütfen.” ifadesidir.
Ayrılırken مَعَ السَّلَامَةِ “Hoşça kal.”, إِلَى اللِّقَاءِ “Görüşmek üzere.” veya فِي أَمَانِ اللَّهِ “Allah’a emanet ol.” denebilir.
İlk harfler ve üç kısa ses
Kitabın başlangıç alıştırmalarında أ ب ت ث ج ح خ harfleri bulunur. Noktanın yeri ve sayısı harfi değiştirir: ب altta bir, ت üstte iki, ث üstte üç noktalıdır. ج altta noktalı, ح noktasız, خ üstte noktalıdır.
Harekeler kısa sesi gösterir. Fetha/üstün harfin üstüne, kesra/esre altına konur. Damma/ötre üstteki kıvrımlı işarettir. Aynı harfte بَ, بُ, بِ biçimleri farklı okunur.
Arapça yazı sağdan sola ilerler. Harfi örneğe bakarak yazarken önce gövdesine, sonra noktasına ve harekesine bak. Seslendirmeyi ders kitabındaki ses örnekleriyle karşılaştır.
Sınıfta kullanılan kısa yönergeler
اِقْرَأْ “Oku.”, اُكْتُبْ “Yaz.”, اِجْلِسْ “Otur.”, قُمْ “Kalk.” yönergeleridir. Bunlar bir erkeğe hitap eden biçimlerdir.
Bir kadına hitap ederken sırasıyla اِقْرَئِي, اُكْتُبِي, اِجْلِسِي, قُومِي biçimleri kullanılır. Yönergeyi okurken hangi hareketin istendiğini belirle.
Örnekler
Örnek 1Sabah karşılaştığın biri صَبَاحُ الْخَيْرِ diyor. Aynı zamana uygun hangi karşılığı verirsin?
Cevabı göster
صَبَاحُ النُّورِ denebilir. Her iki ifade de sabah selamlaşmasında kullanılır.
Örnek 2مَا اسْمُكِ؟ sorusuna yalnız بِخَيْرٍ denmiş. Cevabın neden değiştirilmesi gerekir?
Cevabı göster
Soru adını soruyor; “İyiyim.” cevabı hâl hatır sorusuna uygundur. Adını söylemek için اِسْمِي ile başlanır.
Örnek 3ب ت ث dizisinde gövde benzerken harfler nasıl ayırt edilir?
Cevabı göster
Noktalarla: ب altta bir, ت üstte iki, ث üstte üç nokta taşır.
Örnek 4Bir kartta بَ, diğerinde بِ yazıyor. Değişen harf mi, hareke mi?
Cevabı göster
Harf aynıdır. İlkinde fetha/üstün, ikincisinde kesra/esre vardır; kısa ses değişir.
Örnek 5Bir konuşma sona erdiğinde إِلَى اللِّقَاءِ söyleniyor. Bu ifadenin konuşmadaki görevi nedir?
Cevabı göster
Vedalaşmayı sağlar; “Görüşmek üzere.” anlamındadır.
Örnek 6Öğretmen bir kız öğrenciye اُكْتُبِي diyor. İstenen davranış nedir?
Cevabı göster
Yazması istenmektedir. Bu, kadına hitap eden “Yaz.” yönergesidir.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Akşam karşılaşmasına uygun iki ifade hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
Akşam selamında مَسَاء sözcüğü bulunur.
2Noktasız ح harfinin üstüne bir nokta konuldu. Hangi harf oluştu?
خ, bu gövdenin üstten bir noktalı biçimidir.
3Bir erkek arkadaşının hâlini öğrenmek istiyorsun. Hangi ifadeyi kullanırsın?
Bu soru “Nasılsın?” anlamındadır.
4Yargıları değerlendiriniz; açıklamalarla cevabınızı karşılaştırınız.
- نَعَمْ, “evet” anlamında kullanılabilir.
Basit bir soruya olumlu cevap verir.
- Arapça yazarken sözcükler soldan sağa sıralanır.
Arapça yazı sağdan sola ilerler.
- ت ile ث aynı sayıda nokta taşır.
İlkinde iki, ikincisinde üç nokta vardır.
- شُكْرًا bir teşekkür ifadesidir.
Karşılık olarak عَفْوًا kullanılabilir.
- نَعَمْ, “evet” anlamında kullanılabilir.
5İlişkili kavram ve açıklamaları eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Kelimeleri uygun boşluklara yerleştiriniz. Bir kelime artacak.
- بِ üzerindeki kısa ses işaretinin adı olarak da söylenir.
- بَ üzerindeki kısa ses işaretinin adı olarak da söylenir.
- بُ üzerindeki kısa ses işaretinin adı olarak da söylenir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Selamlaşmada حَالُكَ ile حَالُكِ arasındaki küçük işaret farkı neyi gösterir?
1. ipucu: Son harfin harekesine bak.
2. ipucu: Sorunun bir erkeğe mi, kadına mı yöneltildiğini düşün.
Cevap: İlk biçim erkeğe, ikinci biçim kadına hitap eder. Son hareke, hitap edilen kişiyi ayırt eder.
8Bir arkadaşın ج ile خ harflerini karıştırıyor. Harfleri nasıl karşılaştırmasını önerirsin?
1. ipucu: Önce ortak gövdeyi incele.
2. ipucu: Birer noktanın hangi tarafta olduğunu belirle.
Cevap: İkisinde de bir nokta vardır; ج harfinde nokta altta, خ harfinde üsttedir.
Kısaca
- Selamlaşma, tanışma, teşekkür ve vedalaşma ifadeleri farklı durumlarda kullanılır.
- Harfleri gövde ve noktalarıyla, kısa sesleri harekeleriyle ayırt ederiz.
- Arapça yazı sağdan sola ilerler.