İçeriğe geç

5. sınıf · Arapça · 7. hafta (26-30 Ekim 2026)

Arap Alfabesindeki Harfler (أ - ز Arası Harfler), Harekelerle Seslendirme ve Tanışma İfadeleri

1. Ünite: Merhaba teması · Konu özeti

EtkinliklerHarf ve kelime çalış
Bu hafta

1. Ünite: Merhaba kapsamında selamlaşma ve tanışma diyaloglarımızı geliştirirken, bu hafta Arap alfabesinin ilk 11 harfini (أ - ب - ت - ث - ج - ح - خ - د - ذ - ر - ز) harekeleriyle ve günlük hayatta kullandığımız kelimelerle birlikte pekiştiriyoruz! Hangi harfler birbirinin ikiz kardeşi gibidir ve sadece noktalarının yeriyle ayrılır? Bir erkek arkadaşımızı tanıtırken neden هٰذَا (Hâzâ), bir kız arkadaşımızı tanıtırken ise هٰذِهِ (Hâzihî) deriz? Birlikte öğrenelim.

1. Elif (أ)’ten Ze (ز)’ye Harfler ve Kelime Dağarcığımız

Arap alfabesinin ilk 11 harfini şekil benzerliklerine göre gruplandırarak ve her harfle başlayan örnek kelimelerle öğrenmek çok kolaydır: 1. Elif (أ) ve Tabak Şeklindeki Üç Kardeş (ب - ت - ث): • أ (Elif / Hemze): أَبٌ (ebun: baba), أُمٌّ (ümmün: anne), أَسَدٌ (esedün: aslan). • ب (Be - altta 1 nokta): بَابٌ (bâbun: kapı), بَيْتٌ (beytün: ev), بِنْتٌ (bintün: kız). • ت (Te - üstte 2 nokta): تِينٌ (tînun: incir), تُفَّاحٌ (tüffâhun: elma), تِلْمِيذٌ (tilmîzün: öğrenci). • ث (Se - üstte 3 nokta, peltek): ثَوْبٌ (sevbün: elbise), ثَلْجٌ (selcün: kar).

2. Cim, Ha ve Hı Kardeşler (ج - ح - خ): • ج (Cim - ortada/altta 1 nokta): جَمَلٌ (cemelün: deve), جَدٌّ (ceddün: dede). • ح (Ha - noktasız, boğazdan): حَقِيبَةٌ (hakîbetün: çanta), حَلِيبٌ (halîbün: süt). • خ (Hı - üstte 1 nokta, kalın): خُبْزٌ (hubzün: ekmek), خَرُوفٌ (harûfun: kuzu). 3. Kendinden Sonraya Birleşmeyen İkililer (د - ذ ve ر - ز): • د (Dal - noktasız): دَفْتَرٌ (defterun: defter), دِيكٌ (dîkun: horoz). • ذ (Zel - üstte 1 nokta, peltek): ذَهَبٌ (zehebün: altın), ذَيْلٌ (zeylün: kuyruk). • ر (Ra - noktasız): رَجُلٌ (racülün: adam), رُمَّانٌ (rummânun: nar). • ز (Ze - üstte 1 nokta, keskin): زَهْرَةٌ (zehratün: çiçek), زَيْتُونٌ (zeytûnun: zeytin).

ARAP ALFABESİNİN İLK HARFLERİ (أ - ز), HAREKELER VE TANIŞMA1. HARFLER VE KELİME ÖRNEKLERİ (أ - ز)أ (Elif) • ب (Be) • ت (Te) • ث (Se)أَبٌ (Baba) • بَابٌ (Kapı) • تِينٌ (İncir) • ثَوْبٌ (Elbise)ج (Cim) • ح (Ha) • خ (Hı)جَمَلٌ (Deve) • حَقِيبَةٌ (Çanta) • خُبْزٌ (Ekmek)د (Dal) • ذ (Zel)دَفْتَرٌ (Defter) • دِيكٌ (Horoz) • ذَهَبٌ (Altın)ر (Ra) • ز (Ze)رَجُلٌ (Adam) • رُمَّانٌ (Nar) • زَهْرَةٌ (Çiçek)Nokta Farkıyla Ayrılan Kardeş Harflerب (1 altta) - ت (2 üstte) - ث (3 üstte) | ج - ح - خ2. HAREKELER (الْحَرَكَاتُ) VE DİYALOG TEKRARIel-Fethatu (الْفَتْحَةُ — Üstün: ـَ )Harfin üstüne konur, "e / a" sesi verir: بَ (be), رَ (ra).el-Kesratu (الْكَسْرَةُ — Esre: ـِ )Harfin altına konur, "i / ı" sesi verir: بِ (bi), تِ (ti).ed-Dammetu (الضَّمَّةُ — Ötre: ـُ )Harfin üstüne konur, "ü / u" sesi verir: بُ (bu), دُ (dü).es-Sükûn (السُّكُونُ — Cezim: ـْ )Hareketsiz harfi önceki harfe bağlar: أَبْ (eb), بِنْتٌ (kız).Kendini ve Arkadaşını Tanıtmaأَنَا أَحْمَدُ (Ben Ahmet) • هٰذَا عَلِيٌّ (Bu Ali) • هٰذِهِ زَيْنَبُ (Bu Zeynep).DİKKAT: Bu gruptaki أ - د - ذ - ر - ز harfleri kendinden sonra gelen harfle BİRLEŞMEZ!İşaret İsimleri: هٰذَا (Hâzâ: Bu - Eril/Müzekker için) | هٰذِهِ (Hâzihî: Bu - Dişil/Müennes için)

2. Harekeler ve Yakın İşaret İsimleri (هٰذَا / هٰذِهِ)

Arapçada harfleri seslendiren işaretlere el-Harekât (الْحَرَكَاتُ) denir: • Fetha (الْفَتْحَةُ — Üstün): Harfin üzerine konan yatık çizgidir (ـَ), ince harflere “e”, kalın harflere “a” sesi verir (بَ be, خَ ha). • Kesra (الْكَسْرَةُ — Esre): Harfin altına konan yatık çizgidir (ـِ), “i / ı” sesi verir (بِ bi, خِ hı). • Damme (الضَّمَّةُ — Ötre): Harfin üzerine konan küçük vav işaretidir (ـُ), “ü / u” sesi verir (بُ bu, خُ hu). • Sükûn (السُّكُونُ — Cezim): Harfin üzerine konan küçük dairedir (ـْ), harfin harekesiz (sessiz) okunarak bir önceki harfe bağlanmasını sağlar: أَبْ (eb), خُبْزٌ (hub-zün).

Günlük diyaloglarda yakınımızdaki bir kişiyi veya nesneyi “Bu ...” diyerek tanıtırken iki işaret ismi kullanırız: 1. Hâzâ (هٰذَا): Müzekker (eril) kişi ve varlıklar için kullanılır. • هٰذَا أَحْمَدُ. هُوَ طَالِبٌ. (Bu Ahmet’tir. O bir öğrencidir.) • هٰذَا دَفْتَرٌ. (Bu bir defterdir.) 2. Hâzihî (هٰذِهِ): Müennes (dişil) kişi ve sonunda yuvarlak te (ـة / ة) bulunan varlıklar için kullanılır. • هٰذِهِ زَيْنَبُ. هِيَ طَالِبَةٌ. (Bu Zeynep’tir. O bir kız öğrencidir.) • هٰذِهِ حَقِيبَةٌ. (Bu bir çantadır.)

Örnekler

  1. Örnek 1Aşağıdaki Arapça kelimelerin anlamlarını yazınız ve başlarındaki ilk harfin adını belirtiniz: 1. بَابٌ 2. جَمَلٌ 3. دَفْتَرٌ 4. زَهْرَةٌ

    Cevabı göster

    1. بَابٌ (bâbun) -> Anlamı: Kapı | İlk harfi: Be (ب) 2. جَمَلٌ (cemelün) -> Anlamı: Deve | İlk harfi: Cim (ج) 3. دَفْتَرٌ (defterun) -> Anlamı: Defter | İlk harfi: Dal (د) 4. زَهْرَةٌ (zehratün) -> Anlamı: Çiçek | İlk harfi: Ze (ز).

  2. Örnek 2Boşluklara uygun işaret ismini (هٰذَا veya هٰذِهِ) getiriniz: 1. ___ عَلِيٌّ، هُوَ مُعَلِّمٌ. 2. ___ خَدِيجَةُ، هِيَ طَالِبَةٌ. 3. ___ حَقِيبَةٌ.

    Cevabı göster

    1. Ali erkek (müzekker) olduğu için: هٰذَا (هٰذَا عَلِيٌّ) 2. Hatice kız (müennes) olduğu için: هٰذِهِ (هٰذِهِ خَدِيجَةُ) 3. حَقِيبَةٌ (çanta) kelimesinin sonunda yuvarlak te (ـة) olduğu (müennes olduğu) için: هٰذِهِ (هٰذِهِ حَقِيبَةٌ).

  3. Örnek 3“ب - ج - د - ت - ر - خ” harflerinden hangileri kelime içinde kendinden sonra gelen harfle birleşmez?

    Cevabı göster

    Kendinden sonra gelen harfle birleşmeyen 6 harf ا - د - ذ - ر - ز - و harfleridir. Verilen harfler içinden Dal (د) ve Ra (ر) kendinden sonraki harfle birleşmez.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Gövde yazılışları birbirine benzeyen 'ب - ت - ث' harflerinden üst kısmında iki nokta bulunan 'ت' harfinin adı nedir?

  2. 2“___ فَاطِمَةُ، هِيَ مُعَلِّمَةٌ.” (Bu Fatma’dır, o bir kadın öğretmendir.) cümlesinin başındaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  3. 3Aşağıdaki Arapça kelime ve Türkçe anlamı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  4. 4'ج - ح - خ' kardeş harf grubunda hiç noktası bulunmayan ve boğazın ortasından çıkarılan harf hangisidir?

  5. 5Arapçada harfin üzerine konulan ve harfi 'e / a' sesiyle okutan üstün harekesinin Arapça adı nedir?

  6. 6Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • Arap alfabesinde Dal (د), Zel (ذ), Ra (ر) ve Ze (ز) harfleri kendinden sonra gelen harfle birleşmez.
    • Bir erkek arkadaşımızı tanıtırken 'هٰذَا صديقي' (Hâzâ sadîkî - Bu benim arkadaşımdır) deriz.
    • 'ث' (Se) ve 'ذ' (Zel) harfleri dil ucu ön dişlere değdirilerek peltek okunan harflerdir.
    • 'زَهْرَةٌ' (zehratün) kelimesi 'deve' anlamına gelir.
    • Üzerinde cezim (ـْ / sükûn) bulunan bir harf tek başına seslendirilemez, kendinden önceki harekeli harfe bağlanarak okunur.

  7. 7Aşağıdaki Arapça kelimeleri Türkçe anlamlarıyla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  8. 8Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.

    1. Arap alfabesinin ilk harfi (أ) harfidir.
    2. Altında bir nokta bulunan ب harfinin adı , üstünde üç nokta bulunan ث harfinin adı ise Se’dir.
    3. Müzekker (eril) bir varlığı 'Bu' diyerek gösterirken (هٰذَا) işaret ismini kullanırız.
    4. Müennes (dişil) bir varlığı 'Bu' diyerek gösterirken (هٰذِهِ) işaret ismini kullanırız.
    5. Harfin altına yazılan ve harfi 'i / ı' sesiyle okutan esre harekesine Arapçada (الْكَسْرَةُ) denir.

  9. 9Kendinizi tanıttığınız ve ardından bir erkek sınıf arkadaşınız (Ömer - عُمَرُ) ile bir kız sınıf arkadaşınızı (Meryem - مَرْيَمُ) tanıttığınız 3 cümlelik Arapça bir metin yazınız ve Türkçesini belirtiniz.

Kısaca

  • 1. Grup Kardeş Harfler (ب - ت - ث): Gövde şekilleri aynıdır; ب (Be) altında 1 nokta, ت (Te) üstünde 2 nokta, ث (peltek Se) üstünde 3 nokta taşır.
  • 2. Grup Kardeş Harfler (ج - ح - خ): ج (Cim) karnında/altında 1 nokta taşır, ح (Ha) noktasızdır, خ (Hı) ise üstünde 1 nokta taşır.
  • 3. ve 4. Grup Kardeş Harfler (د - ذ ve ر - ز): د (Dal) noktasız, ذ (peltek Zel) üstten 1 noktalıdır; ر (Ra) noktasız, ز (Ze) üstten 1 noktalıdır. Bu dört harf ve أ (Elif) kendinden sonraki harfle birleşmez!
  • Harekeler (الْحَرَكَاتُ): فَتْحَة (Üstün: ـَ), كَسْرَة (Esre: ـِ), ضَمَّة (Ötre: ـُ) ve harfi harekesiz okutan سُكُون (Cezim: ـْ).
  • Yakın İşaret İsimleri: Müzekker (eril) kişi ve varlıklar için هٰذَا (Hâzâ: Bu), müennes (dişil) kişi ve varlıklar için هٰذِهِ (Hâzihî: Bu) kullanılır.

Bu dersin öteki kaynakları