İçeriğe geç

5. sınıf · Arapça · 12. hafta (7-11 Aralık 2026)

2. Ünite Genel Uygulamaları ve Değerlendirmesi: Sınıf Eşyaları, Okulun Bölümleri, İşaret İsimleri (هٰذَا / هٰذِهِ), Harf-i Cerler (فِي، إِلَى), Sınıf Yönergeleri ve 'اَلْعِلْمُ نَافِعٌ' Vecizesi (ARP.5.2)

2. Ünite: Sınıfım ve Okulum teması · Konu özeti

🃏 Kavram kartlarıEtkinliklerHarf ve kelime çalış
Bu hafta

Sınıfımızdaki eğitim araçlarından okulumuzun bölümlerine kadar uzanan ikinci öğrenme alanımızı bu hafta bütüncül uygulamalarla tamamlıyoruz. Günlük okul yaşamımızda kullandığımız eşyaları (سَبُّورَةٌ، كِتَابٌ، قَلَمٌ، دَفْتَرٌ، حَقِيبَةٌ), okul mekânlarını (صَفٌّ، مَكْتَبَةٌ، مُخْتَبَرٌ، مَقْصَفٌ، حَدِيقَةٌ) ve sınıf içi iletişim yönergelerini bir araya getirerek hem sözlü hem de yazılı anlatım becerilerimizi pekiştiriyoruz. Ayrıca 'اَلْعِلْمُ نَافِعٌ' (İlim faydalıdır) özdeyişi ışığında bilginin ve öğrenmenin hayatımızdaki değerini kavrıyoruz.

Sınıf Eşyaları, Okulun Bölümleri ve İşaret İsimleri (هٰذَا / هٰذِهِ)

Arapçada isimler yapı bakımından eril (müzekker) ve dişil (müennes) olmak üzere iki gruba ayrılır. Sonunda yuvarlak te (ة / ـة) bulunmayan كِتَابٌ (kitap), قَلَمٌ (kalem), دَفْتَرٌ (defter), كُرْسِيٌّ (sandalye), مَقْعَدٌ / مَكْتَبٌ (sıra), صَفٌّ (sınıf), مُخْتَبَرٌ (laboratuvar) ve مَقْصَفٌ (kantin) gibi kelimeler erildir. Bu varlıkları yakından gösterirken هٰذَا (hâzâ) işaret ismi kullanılır: هٰذَا كِتَابٌ (Bu bir kitaptır), هٰذَا صَفٌّ (Bu bir sınıftır).

Sonunda dişillik alameti olan yuvarlak te (ة) bulunan سَبُّورَةٌ (yazı tahtası), طَاوِلَةٌ (masa), حَقِيبَةٌ (çanta), مِمْحَاةٌ (silgi), مِسْطَرَةٌ (cetvel), مَدْرَسَةٌ (okul), مَكْتَبَةٌ (kütüphane) ve حَدِيقَةٌ (bahçe) kelimeleri ise dişildir. Dişil kelimeleri işaret ederken هٰذِهِ (hâzihî) kullanılır: هٰذِهِ سَبُّورَةٌ (Bu bir yazı tahtasıdır), هٰذِهِ مَكْتَبَةٌ (Bu bir kütüphanedir).

Okuldaki kişileri tanıtırken de aynı kural geçerlidir: Erkek öğrenci (طَالِبٌ), erkek öğretmen (مُعَلِّمٌ) ve erkek arkadaşım (صَدِيقِي) için هٰذَا; kız öğrenci (طَالِبَةٌ), kadın öğretmen (مُعَلِّمَةٌ) ve kız arkadaşım (صَدِيقَتِي) için هٰذِهِ tercih edilir. Cansız nesneler مَا هٰذَا / مَا هٰذِهِ؟ (Bu nedir?), insanlar ise مَنْ هٰذَا / مَنْ هٰذِهِ؟ (Bu kimdir?) sorusuyla sorulur.

SINIF EŞYALARI VE OKULUN BÖLÜMLERİ (مُرَاجَعَةُ الْوَحْدَةِ الثَّانِيَةِ) Eril Sözcükler (هٰذَا - Bu) • Eşyalar: كِتَابٌ (Kitap) · قَلَمٌ (Kalem) · دَفْتَرٌ (Defter) • Mobilyalar: كُرْسِيٌّ (Sandalye) · مَقْعَدٌ / مَكْتَبٌ (Sıra) • Mekânlar: صَفٌّ (Sınıf) · مُخْتَبَرٌ (Laboratuvar) · مَقْصَفٌ (Kantin) • Kişiler: مُعَلِّمٌ (Erkek Öğretmen) · طَالِبٌ (Erkek Öğrenci) Soru: مَا هٰذَا؟ (Bu nedir?) / مَنْ هٰذَا؟ (Bu kimdir?) Dişil Sözcükler (هٰذِهِ - Bu) • Eşyalar: سَبُّورَةٌ (Tahta) · حَقِيبَةٌ (Çanta) · مِمْحَاةٌ (Silgi) • Eşyalar: طَاوِلَةٌ (Masa) · مِسْطَرَةٌ (Cetvel) · خَرِيطَةٌ (Harita) • Mekânlar: مَدْرَسَةٌ (Okul) · مَكْتَبَةٌ (Kütüphane) · حَدِيقَةٌ (Bahçe) • Kişiler: مُعَلِّمَةٌ (Kadın Öğretmen) · طَالِبَةٌ (Kız Öğrenci) Soru: مَا هٰذِهِ؟ (Bu nedir?) / مَنْ هٰذِهِ؟ (Bu kimdir?)
🔍 Büyütmek için dokunun

Harf-i Cerler (فِي، إِلَى), Soru Kalıpları ve Sınıf Yönergeleri

Bir varlığın ne olduğunu doğrulamak için cümlenin başına '-mı / -mi?' anlamındaki هَلْ (hel) soru edatı getirilir. Soruya olumlu yanıt verirken نَعَمْ (Evet), olumsuz yanıt verirken لَا (Hayır) denir: هَلْ هٰذَا دَفْتَرٌ؟ — نَعَمْ، هٰذَا دَفْتَرٌ (Bu bir defter midir? — Evet, bu bir defterdir) veya هَلْ هٰذِهِ مِمْحَاةٌ؟ — لَا، هٰذِهِ مِسْطَرَةٌ (Bu bir silgi midir? — Hayır, bu bir cetveldir).

Kişilerin ya da eşyaların yerini sormak için أَيْنَ...؟ (Nerede?) soru kelimesi kullanılır. Cevap verirken '-de / -da / içinde' anlamındaki فِي (fî) veya '-e / -a / doğru' anlamındaki إِلَى (ilâ) harf-i cerlerinden yararlanılır. Bu edatlardan sonra gelen belirli (ال takılı) ismin son harekesi kesra (-i) olur: اَلْقَلَمُ فِي الْحَقِيبَةِ (Kalem çantadadır), أَذْهَبُ إِلَى الْمَدْرَسَةِ (Okula gidiyorum).

Sınıf içi iletişimde kullanılan emir ve rica yönergeleri, hitap edilen kişinin erkek veya kız olmasına göre çekimlenir: Erkek öğrenciye اِفْتَحْ (Aç), أَغْلِقْ (Kapat), خُذْ (Al), أَعْطِ (Ver), أَعْطِنِي (Bana ver) denirken; kız öğrenciye sonuna uzatma ye'si (ـِي) eklenerek اِفْتَحِي (Aç), أَغْلِقِي (Kapat), خُذِي (Al), أَعْطِي (Ver) ve أَعْطِينِي (Bana ver) şeklinde hitap edilir.

DİYALOG KALIPLARI, HARF-İ CERLER VE YÖNERGELER Soru - Cevap ve Harf-i Cerler (فِي / إِلَى) • هَلْ هٰذَا قَلَمٌ؟ — نَعَمْ، هٰذَا قَلَمٌ. (Evet, bu bir kalemdir.) • هَلْ هٰذِهِ مِمْحَاةٌ؟ — لَا، هٰذِهِ حَقِيبَةٌ. (Hayır, bu çantadır.) • أَيْنَ الدَّفْتَرُ؟ — اَلدَّفْتَرُ فِي الْحَقِيبَةِ. (Çantanın içindedir.) • إِلَى أَيْنَ تَذْهَبُ؟ — أَذْهَبُ إِلَى الْمَكْتَبَةِ. (Kütüphaneye gidiyorum.) فِي (-de/-da) ve إِلَى (-e/-a) sonrası isim kesralı (-i) okunur. Sınıf Yönergeleri (Erkek / Kız Hitabı) • اِفْتَحْ / اِفْتَحِي (Aç!) — أَغْلِقْ / أَغْلِقِي (Kapat!) • خُذْ / خُذِي (Al!) — أَعْطِ / أَعْطِي (Ver!) • أَعْطِنِي / أَعْطِينِي الْقَلَمَ (Bana kalemi ver!) • اِجْلِسْ / اِجْلِسِي (Otur!) — قُمْ / قُومِي (Ayağa kalk!) Kız öğrenciye yönelik emir fiillerin sonuna «ـِي» (î) eklenir.
🔍 Büyütmek için dokunun

Sesletim Uygulamaları ve Veciz Söz: «اَلْعِلْمُ نَافِعٌ»

Arapça kelimeleri doğru okumak ve yazmak için harflerin kelime başındaki, ortasındaki ve sonundaki birleşme biçimlerine dikkat edilir. Kısa ünlüler olan fetha (üstün), kesra (esre) ve damme (ötre) harflere temel seslerini verirken; med harfleri (ا، و، ي) kendilerinden önceki harfi bir elif miktarı uzatarak okutur (أُو، تِي، نَا heceleri ile كِتَابٌ، طَالِبَةٌ، حَقِيبَةٌ kelimelerinde olduğu gibi).

Cezim (ـْـ) işareti harfin harekesiz olarak kendinden önceki harfe tutunup okunmasını sağlar (أَيْ، لَمْ، أَنْ ve دَفْتَرٌ، مَكْتَبٌ). Kelime sonlarındaki çift hareke olan tenvin ise isme '-un, -in, -an' sesi katar (أَبٌ، بَيْتًا، طَالِبَةٌ). Şedde (ـّـ) işareti bulunan harfler ise önce cezimli gibi tutulup ardından harekesiyle seslendirilerek çift okunur (مَدَّ، شَدَّ، كُلٌّ، صَفٌّ، سَبُّورَةٌ).

Öğrenme alanımızın temel özdeyişi olan اَلْعِلْمُ نَافِعٌ (El-ilmü nâfi'un) vecizesi 'İlim faydalıdır' anlamına gelir. Burada اَلْعِلْمُ 'ilim / bilgi', نَافِعٌ ise 'faydalı / yararlı' demektir. Bu veciz söz, okulda öğrendiğimiz her yeni bilginin hem bireysel gelişimimize hem de topluma yarar sağladığını vurgular.

SESLETİM ÖZETİ VE VECİZ SÖZ: «اَلْعِلْمُ نَافِعٌ» Harekeler, Med, Cezim, Tenvin ve Şedde • Med (Uzatma): أُو - تِي - نَا (كِتَابٌ - صَدِيقِي - سَبُّورَةٌ) • Cezim (Sükûn): أَيْ - لَمْ - أَنْ (مَكْتَبٌ - دَفْتَرٌ - مَقْصَفٌ) • Tenvin (-un/-in/-an): أَبٌ - بَيْتًا - طَالِبَةٌ - قَلَمٍ • Şedde (Çift Okuma): مَدَّ - شَدَّ - كُلٌّ - صَفٌّ - كُرْسِيٌّ Harflerin kelime başında, ortasında ve sonunda yazılış biçimleri Bölümün Veciz Sözü اَلْعِلْمُ نَافِعٌ «El-ilmü nâfi'un» Anlamı: İlim faydalıdır. Bilgi insanı doğruya ulaştırır.
🔍 Büyütmek için dokunun

Örnekler

  1. Örnek 1Sınıftaki yazı tahtasını ve sırayı Arapça işaret isimleriyle ('Bu bir yazı tahtasıdır' ve 'Bu bir sıradır') nasıl ifade ederiz?

    Cevabı göster

    Yazı tahtası (سَبُّورَةٌ) sonunda yuvarlak te bulunduğu için dişildir ve هٰذِهِ سَبُّورَةٌ denir. Sıra (مَقْعَدٌ veya مَكْتَبٌ) ise eril olduğu için هٰذَا مَقْعَدٌ (veya هٰذَا مَكْتَبٌ) şeklinde ifade edilir.

  2. Örnek 2Bir arkadaşımız elimizdeki silgiyi göstererek 'هَلْ هٰذَا قَلَمٌ؟' (Bu bir kalem midir?) diye sorduğunda Arapça nasıl olumsuz cevap veririz?

    Cevabı göster

    Soruya 'لَا' (Hayır) ile başlayıp silginin dişil bir kelime olduğunu dikkate alarak 'لَا، هٰذِهِ مِمْحَاةٌ.' (Hayır, bu bir silgidir.) şeklinde cevap veririz.

  3. Örnek 3Öğretmenimiz kız öğrenciye 'Çantanı aç!' ve erkek öğrenciye 'Defterini kapat!' yönergelerini Arapça nasıl söyler?

    Cevabı göster

    Kız öğrenciye hitap ederken emir fiilin sonuna 'ـِي' eklenerek 'اِفْتَحِي حَقِيبَتَكِ' (Çantanı aç!) denir; erkek öğrenciye ise 'أَغْلِقْ دَفْتَرَكَ' (Defterini kapat!) yönergesi verilir.

  4. Örnek 4'أَيْنَ صَدِيقِي؟' (Erkek arkadaşım nerededir?) sorusuna 'Arkadaşım laboratuvardadır' anlamında Arapça nasıl yanıt verilir?

    Cevabı göster

    Bulunma bildiren 'فِي' harf-i cerri kullanılarak 'صَدِيقِي فِي الْمُخْتَبَرِ.' (Arkadaşım laboratuvardadır.) cümlesi kurulur.

  5. Örnek 5Sıra arkadaşımızdan kalem isterken kullanacağımız 'Bana kalemi ver' ifadesi erkek ve kız arkadaş için nasıl söylenir?

    Cevabı göster

    Erkek arkadaşımıza 'أَعْطِنِي الْقَلَمَ' (Bana kalemi ver), kız arkadaşımıza ise 'أَعْطِينِي الْقَلَمَ' şeklinde hitap edilir.

  6. Örnek 6'اَلْعِلْمُ نَافِعٌ' vecizesinin Türkçe anlamı nedir ve kelimelerinin sesletim özellikleri nelerdir?

    Cevabı göster

    Anlamı 'İlim faydalıdır' demektir. 'اَلْعِلْمُ' kelimesinde kamerî lam cezimli okunur; 'نَافِعٌ' kelimesinde ise 'نَا' hecesi med harfi olan elif ile uzatılır ve sonundaki 'عٌ' harfi ötre tenvinle (-un) seslendirilir.

Kavram Kartları

1 / 8

Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Aşağıdaki Arapça işaret ismi ve sınıf eşyası eşleştirmelerinden hangisi dil bilgisi (eril-dişil uyumu) bakımından doğrudur?

  2. 2Öğretmenin sınıftaki bir kız öğrenciye «Bana defteri ver!» demek için kullanacağı doğru Arapça yönerge aşağıdakilerden hangisidir?

  3. 3«أَيْنَ الطَّالِبَةُ؟» (Kız öğrenci nerededir?) sorusuna «Kız öğrenci kütüphanededir.» anlamında verilecek doğru cevap hangisidir?

  4. 4İkinci öğrenme alanında yer alan «اَلْعِلْمُ نَافِعٌ» veciz sözünün Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

  5. 5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • Sonunda yuvarlak te (ة) bulunan «سَبُّورَةٌ» ve «طَاوِلَةٌ» kelimeleri dişil olduğu için «هٰذِهِ» ile işaret edilir.
    • Erkek öğrenciye «Aç!» derken «اِفْتَحِي», kız öğrenciye «Aç!» derken «اِفْتَحْ» emir kalıbı kullanılır.
    • «فِي» harf-i cerri cümleye «-de / -da / içinde» anlamı katar ve kendinden sonraki belirli ismin sonunu kesralı okutur.
    • «مَدَّ», «شَدَّ» ve «صَفٌّ» kelimelerinde bulunan şedde işareti, üzerindeki harfin iki kez (tutularak) okunmasını sağlar.
    • «مَكْتَبٌ» kelimesi okul bahçesi, «حَدِيقَةٌ» kelimesi ise çalışma sırası anlamına gelmektedir.

  6. 6Aşağıdaki Arapça ifade ve yönergeleri Türkçe anlamlarıyla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun Arapça sözcüklerle tamamlayınız.

    1. Yakındaki eril bir sınıf eşyasını gösterirken هٰذَا, dişil bir eşyayı gösterirken işaret ismi kullanılır.
    2. Sıra arkadaşımızdan bir eşyayı almasını isterken erkek öğrenciye (Al!) yönergesini söyleriz.
    3. Bir nesnenin veya kişinin nerede bulunduğunu öğrenmek için cümlenin başına soru edatı getirilir.
    4. Okulda deney yaptığımız laboratuvar bölümüne Arapçada adı verilir.
    5. Bilginin değerini anlatan vecizede «اَلْعِلْمُ » (İlim faydalıdır) buyrulmaktadır.

  8. 8Sınıf arkadaşınızla okul eşyalarını ve okulun bölümlerini konu alan dört cümlelik kısa bir Arapça-Türkçe diyalog kurgulayınız.

Kısaca

  • Sınıf Eşyaları ve Mekânlar: Eril isimler (كِتَابٌ، قَلَمٌ، دَفْتَرٌ، صَفٌّ، مُخْتَبَرٌ، مَقْصَفٌ) için هٰذَا; sonunda ة bulunan dişil isimler (سَبُّورَةٌ، حَقِيبَةٌ، مِمْحَاةٌ، مَدْرَسَةٌ، مَكْتَبَةٌ، حَدِيقَةٌ) için هٰذِهِ kullanılır.
  • Soru ve Cevap Kalıpları: Cansız varlıklar مَا هٰذَا / مَا هٰذِهِ؟, kişiler مَنْ هٰذَا / مَنْ هٰذِهِ؟, doğrulama soruları ise هَلْ...؟ (نَعَمْ / لَا) ile sorulur.
  • Yer ve Yön Edatları: أَيْنَ...؟ (Nerede?) sorusuna فِي (-de/-da) ile, إِلَى أَيْنَ...؟ (Nereye?) sorusuna إِلَى (-e/-a) ile cevap verilir ve sonraki isim kesralı okunur.
  • Sınıf İçi Yönergeler: اِفْتَحْ / اِفْتَحِي (Aç), أَغْلِقْ / أَغْلِقِي (Kapat), خُذْ / خُذِي (Al), أَعْطِ / أَعْطِي (Ver) ve أَعْطِنِي / أَعْطِينِي (Bana ver) ifadeleri cinsiyete göre çekimlenir.
  • Sesletim ve Veciz Söz: Med (أُو، تِي، نَا), cezim (أَيْ، لَمْ), tenvin (أَبٌ، بَيْتًا) ve şedde (مَدَّ، شَدَّ) kuralları uygulanır; اَلْعِلْمُ نَافِعٌ (İlim faydalıdır) özdeyişi öğrenilir.

Bu dersin öteki kaynakları