İçeriğe geç

5. sınıf · Arapça · 11. hafta (30 Kasım-4 Aralık 2026)

2. Ders: Okulumda (فِي مَدْرَسَتِي): Okulun Bölümleri (الصف، المكتبة، المختبر، المقصف، الحديقة), Harf-i Cerler (فِي، إِلَى) ve 'أَيْنَ...؟' Soru Kalıbı (ARP.5.2)

2. Ünite: Sınıfım ve Okulum teması · Konu özeti

🃏 Kavram kartlarıEtkinliklerHarf ve kelime çalış
Bu hafta

Sınıfımızdaki eşyaları tanıdıktan sonra şimdi sınıf kapısından dışarı çıkıyor ve okulumuzun bölümlerini (فِي مَدْرَسَتِي - Okulumda) keşfediyoruz. Kütüphaneden laboratuvara, kantinden okul bahçesine kadar gün içinde vakit geçirdiğimiz mekânların Arapça isimlerini öğreniyoruz. Ayrıca arkadaşlarımızın veya öğretmenimizin okulun hangi bölümünde olduğunu 'أَيْنَ...؟' (Nerede?) sorusuyla sormayı ve 'فِي' ile 'إِلَى' edatlarıyla cevaplamayı pekiştiriyoruz.

Okulumun Bölümleri ve Mekân İsimleri (فِي مَدْرَسَتِي)

Okulumuz (اَلْمَدْرَسَةُ), içinde eğitim gördüğümüz ve sosyal etkinlikler yaptığımız pek çok bölümden oluşur. Okulun bölümlerini ifade eden kelimeler de tıpkı sınıf eşyaları gibi eril (müzekker) ve dişil (müennes) olarak ikiye ayrılır.

Sonunda dişillik işareti (ة) bulunmayan اَلصَّفُّ (sınıf/derslik), اَلْمُخْتَبَرُ (laboratuvar), اَلْمَقْصَفُ (kantin) ve اَلْمَلْعَبُ (oyun alanı/spor sahası) kelimeleri eril sözcüklerdir. Bu mekânları yakından tanıtırken هٰذَا صَفٌّ (Bu bir sınıftır) veya هٰذَا مُخْتَبَرٌ (Bu bir laboratuvardır) denir.

Sonunda yuvarlak te (ة / ـة) bulunan اَلْمَدْرَسَةُ (okul), اَلْمَكْتَبَةُ (kütüphane) ve اَلْحَدِيقَةُ (bahçe) kelimeleri ise dişil (müennes) sözcüklerdir. Bu bölümleri gösterirken هٰذِهِ مَكْتَبَةٌ (Bu bir kütüphanedir) veya هٰذِهِ حَدِيقَةٌ (Bu bir bahçedir) cümleleri kurulur.

OKULUMUN BÖLÜMLERİ (أَقْسَامُ الْمَدْرَسَةِ - فِي مَدْرَسَتِي) Eril (Müzekker) Mekânlar اَلصَّفُّ (Sınıf / Derslik) اَلْمُخْتَبَرُ (Laboratuvar) اَلْمَقْصَفُ (Kantin) اَلْمَلْعَبُ (Oyun Sahası) İşaret ismi olarak هٰذَا kullanılır. Dişil (Müennes) Mekânlar اَلْمَدْرَسَةُ (Okul) اَلْمَكْتَبَةُ (Kütüphane) اَلْحَدِيقَةُ (Okul Bahçesi) غُرْفَةُ الْمُعَلِّمِينَ (Öğretmenler Odası) İşaret ismi olarak هٰذِهِ kullanılır. Okul Çalışanları ve Öğrenciler مُعَلِّمٌ (Erkek Öğretmen) مُعَلِّمَةٌ (Kadın Öğretmen) طَالِبٌ / طَالِبَةٌ (Öğrenci) صَدِيقِي / صَدِيقَتِي (Arkadaşım) «اَلْعِلْمُ نَافِعٌ» (İlim faydalıdır.)
🔍 Büyütmek için dokunun

Harf-i Cerler (فِي، إِلَى) ve «أَيْنَ...؟» Soru Kalıbı

Bir kişinin veya eşyanın nerede bulunduğunu sormak için cümlenin başına 'Nerede?' anlamına gelen أَيْنَ (eyne) soru edatı getirilir. Örneğin أَيْنَ الطَّالِبُ؟ (Öğrenci nerededir?), أَيْنَ الْمُعَلِّمَةُ؟ (Kadın öğretmen nerededir?) veya أَيْنَ الْكِتَابُ؟ (Kitap nerededir?) şeklinde sorular sorulur.

Bulunma bildiren '-de / -da / içinde' anlamındaki فِي (fî) harf-i cerri, kendisinden sonra gelen belirli (ال takılı) ismin son harekesini kesra (-i) yapar: فِي الصَّفِّ (sınıfta), فِي الْمَكْتَبَةِ (kütüphanede), فِي الْمُخْتَبَرِ (laboratuvarda), فِي الْمَقْصَفِ (kantinde) ve فِي الْحَدِيقَةِ (bahçede).

Bir yere doğru yönelmeyi anlatan '-e / -a / doğru' anlamındaki إِلَى (ilâ) harf-i cerri de kendisinden sonraki kelimenin sonunu kesralı okutur. أَذْهَبُ إِلَى الْمَدْرَسَةِ (Okula gidiyorum) veya أَذْهَبُ إِلَى الْمَقْصَفِ (Kantine gidiyorum) cümleleri yönelme bildirir.

HARF-İ CERLER (فِي / إِلَى) VE «أَيْنَ...؟» SORU KALIBI فِي (-de / -da / içinde) Kullanımı أَيْنَ الطَّالِبُ؟ (Öğrenci nerededir?) • اَلطَّالِبُ فِي الصَّفِّ. (Öğrenci sınıftadır.) • اَلْمُعَلِّمُ فِي الْمُخْتَبَرِ. (Öğretmen laboratuvardadır.) • صَدِيقَتِي فِي الْمَكْتَبَةِ. (Arkadaşım kütüphanededir.) فِي harf-i cerrinden sonraki ismin sonu kesralı (-i) okunur. إِلَى (-e / -a / yönelme) Kullanımı إِلَى أَيْنَ تَذْهَبُ؟ (Nereye gidiyorsun?) • أَذْهَبُ إِلَى الْمَدْرَسَةِ. (Okula gidiyorum.) • أَذْهَبُ إِلَى الْمَقْصَفِ. (Kantine gidiyorum.) • أَذْهَبُ إِلَى الْحَدِيقَةِ. (Bahçeye gidiyorum.) إِلَى harf-i cerrinden sonraki ismin sonu da kesralı (-i) olur.
🔍 Büyütmek için dokunun

Okul İçi Diyaloglar, Yönergeler ve Sesletim Uygulamaları

Okul ortamında arkadaşlarımızla konuşurken onay sorularını هَلْ ile kurarız: هَلْ صَدِيقُكَ فِي الْمَلْعَبِ؟ (Arkadaşın oyun sahasında mı?) sorusuna نَعَمْ، هُوَ فِي الْمَلْعَبِ (Evet, o oyun sahasındadır) veya لَا، هُوَ فِي الصَّفِّ (Hayır, o sınıftadır) şeklinde cevap veririz.

Sınıf ve okul kurallarına uygun yönergelerde nezaket ifadesi olarak erkeğe مِنْ فَضْلِكَ (lütfen), kıza مِنْ فَضْلِكِ (lütfen) denir. اِفْتَحِ الْكِتَابَ (Kitabı aç), أَغْلِقِ الدَّفْتَرَ (Defteri kapat), خُذِ الْقَلَمَ (Kalemi al) ve أَعْطِنِي الْمِمْحَاةَ (Bana silgiyi ver) yönergeleri günlük iletişimde sıkça kullanılır.

Sesletim çalışmalarında ال takısından sonra gelen harfe dikkat edilir: اَلصَّفُّ ve اَلطَّالِبُ kelimelerinde 'lam' harfi okunmayıp sonraki harf şeddeli okunur (şemsî harf); اَلْمَدْرَسَةُ, اَلْمَكْتَبَةُ, اَلْمُخْتَبَرُ ve اَلْحَدِيقَةُ kelimelerinde ise 'lam' harfi cezimli olarak açıkça seslendirilir (kamerî harf).

OKUL İÇİ İLETİŞİM, YÖNERGELER VE SESLETİM KURALLARI Diyalog ve Sınıf Yönergeleri • هَلْ أَنْتَ فِي الْمَكْتَبَةِ؟ (Kütüphanede misin?) • نَعَمْ، أَنَا فِي الْمَكْتَبَةِ. (Evet, kütüphanedeyim.) • اِفْتَحْ دَفْتَرَكَ / أَغْلِقِ الْبَابَ (Defterini aç / Kapıyı kapat) • أَعْطِنِي الْقَلَمَ مِنْ فَضْلِكَ (Lütfen bana kalemi ver) مِنْ فَضْلِكَ (erkek) / مِنْ فَضْلِكِ (kız): Lütfen Şemsî - Kamerî Lam ve Okuma • Şemsî (ال okunmaz, harf şeddelenir): اَلصَّفُّ - اَلطَّالِبُ • Kamerî (ال cezimli okunur): اَلْمَدْرَسَةُ - اَلْمَكْتَبَةُ • Cezimli Heceler: مَقْصَفٌ - مُخْتَبَرٌ - دَفْتَرٌ • Uzatma (Med) Sesleri: حَدِيقَةٌ - طَالِبَةٌ - سَبُّورَةٌ Harflerin başta, ortada ve sonda birleşme şekilleri
🔍 Büyütmek için dokunun

Örnekler

  1. Örnek 1Kütüphanede okuma yapan kız öğrenci için 'أَيْنَ الطَّالِبَةُ؟' (Kız öğrenci nerededir?) sorusuna Arapça nasıl cevap verilir?

    Cevabı göster

    'اَلطَّالِبَةُ فِي الْمَكْتَبَةِ.' (Kız öğrenci kütüphanededir.) veya 'هِيَ فِي الْمَكْتَبَةِ.' şeklinde cevap verilir.

  2. Örnek 2'اَلْمُخْتَبَرُ، اَلْمَكْتَبَةُ، اَلْمَقْصَفُ، اَلْحَدِيقَةُ' kelimelerini eril (müzekker) ve dişil (müennes) olarak iki gruba ayırınız.

    Cevabı göster

    Sonunda yuvarlak te bulunmayan 'اَلْمُخْتَبَرُ' (laboratuvar) ve 'اَلْمَقْصَفُ' (kantin) eril; sonunda yuvarlak te (ة) bulunan 'اَلْمَكْتَبَةُ' (kütüphane) ve 'اَلْحَدِيقَةُ' (bahçe) ise dişildir.

  3. Örnek 3'هَلْ هٰذَا مُخْتَبَرٌ؟' (Bu bir laboratuvar mıdır?) sorusuna önce olumlu, ardından kantin olduğunu belirterek olumsuz cevap veriniz.

    Cevabı göster

    Olumlu cevap: 'نَعَمْ، هٰذَا مُخْتَبَرٌ.' (Evet, bu bir laboratuvardır.) — Olumsuz cevap: 'لَا، هٰذَا مَقْصَفٌ.' (Hayır, bu bir kantindir.)

  4. Örnek 4Arapçada 'Okulumda' ve 'Sınıfımda' ifadeleri nasıl yazılır ve baştaki edat cümleye hangi anlamı katar?

    Cevabı göster

    'فِي مَدْرَسَتِي' (Okulumda) ve 'فِي صَفِّي' (Sınıfımda) şeklinde yazılır; baştaki 'فِي' harf-i cerri '-de / -da / içinde' anlamı katar.

  5. Örnek 5Teneffüste kantine giden bir öğrenci 'Nereye gidiyorsun?' sorusuna 'إِلَى' harf-i cerrini kullanarak nasıl cevap verir?

    Cevabı göster

    Yönelme bildiren 'إِلَى' edatını kullanarak 'أَذْهَبُ إِلَى الْمَقْصَفِ.' (Kantine gidiyorum.) şeklinde cevap verir.

  6. Örnek 6'اَلصَّفُّ' ve 'اَلْمَدْرَسَةُ' kelimelerinin başındaki 'ال' takısının okunuş farkını açıklayınız.

    Cevabı göster

    'اَلصَّفُّ' kelimesinde 'ص' şemsî harf olduğu için 'lam' okunmaz ve 'es-saffu' diye şeddeli okunur; 'اَلْمَدْرَسَةُ' kelimesinde ise 'م' kamerî harf olduğu için 'lam' cezimli okunarak 'el-medresetü' şeklinde seslendirilir.

Kavram Kartları

1 / 8

Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Deney tüplerinin ve mikroskobun bulunduğu okul bölümünü göstererek «مَا هٰذَا؟» diye soran bir öğrenciye verilecek doğru cevap hangisidir?

  2. 2«.......... الطَّالِبُ؟ — اَلطَّالِبُ فِي الصَّفِّ.» diyalogunda boş bırakılan yere anlam bütünlüğüne göre hangi soru edatı getirilmelidir?

  3. 3Aşağıdaki okul bölümlerinden hangisi yapı bakımından dişil (müennes) bir kelime olup «هٰذِهِ» işaret ismiyle kullanılır?

  4. 4«فِي الْحَدِيقَةِ» ifadesinin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  5. 5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • 'اَلْمَقْصَفُ' kelimesi okul kantini anlamına gelir ve eril (müzekker) bir sözcüktür.
    • 'فِي' harf-i cerri cümleye '-den / -dan' ayrılma anlamı katar.
    • 'مَكْتَبٌ' çalışma masası/büro anlamına gelirken, 'مَكْتَبَةٌ' kütüphane anlamına gelir.
    • Okul bahçesini tanıtırken eril işaret ismi kullanılarak 'هٰذَا حَدِيقَةٌ' denir.
    • 'أَذْهَبُ إِلَى الْمَدْرَسَةِ' cümlesi 'Okula gidiyorum' anlamına gelir.

  6. 6Aşağıdaki Arapça okul bölümlerini ve ifadeleri Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun Arapça kelimelerle tamamlayınız.

    1. Bir kişinin veya eşyanın bulunduğu yeri öğrenmek için soru edatı kullanılır.
    2. Öğrencilerin sessizce araştırma ve okuma yaptığı kütüphane bölümüne adı verilir.
    3. Bulunma bildiren harf-i cerri kendisinden sonraki ismin sonunu kesralı okutur.
    4. Fen deneylerinin yapıldığı laboratuvar bölümü Arapçada kelimesiyle ifade edilir.
    5. Teneffüste yiyecek ve içecek alınan okul kantinine Arapçada denir.

  8. 8Okulunu ziyaret eden bir misafire sınıfı, kütüphaneyi ve laboratuvarı Arapça işaret isimleriyle nasıl tanıtacağınızı ve öğretmenin sınıfta olduğunu nasıl söyleyeceğinizi adım adım açıklayınız.

Kısaca

  • Okulun Eril Bölümleri: Sonunda yuvarlak te bulunmayan اَلصَّفُّ (sınıf), اَلْمُخْتَبَرُ (laboratuvar), اَلْمَقْصَفُ (kantin) ve اَلْمَلْعَبُ (oyun sahası) eril kelimelerdir ve هٰذَا ile gösterilir.
  • Okulun Dişil Bölümleri: Sonunda ة bulunan اَلْمَدْرَسَةُ (okul), اَلْمَكْتَبَةُ (kütüphane) ve اَلْحَدِيقَةُ (bahçe) dişil kelimelerdir ve هٰذِهِ ile işaret edilir.
  • Nerede Soru Kalıbı: Kişilerin veya eşyaların bulunduğu yeri sormak için cümlenin başına أَيْنَ...؟ (Nerede?) soru edatı getirilir.
  • Harf-i Cerler: Bulunma bildiren فِي (-de/-da) ve yönelme bildiren إِلَى (-e/-a) edatlarından sonra gelen ismin son harekesi kesra (-i) olur.
  • Şemsî ve Kamerî Okunuş: فِي الصَّفِّ ifadesinde şemsî harf sebebiyle 'lam' okunmazken, فِي الْمَكْتَبَةِ ifadesinde kamerî harf sebebiyle 'lam' cezimli okunur.

Bu dersin öteki kaynakları