Temel Geometrik Çizimler ve Araçları

Nokta

Nokta, yeri belli olan ama eni, boyu ve kalınlığı olmayan geometrik öğedir. Kâğıtta kalem ucuyla küçük bir iz bırakarak gösterilir.

Noktalar büyük harfle adlandırılır: A noktası, B noktası gibi.

Doğru, ışın ve doğru parçası

Bu üç öğe birbirine benzer; farkları uçlarındadır. Uçları sınırsız devam ediyorsa ok, uç bir noktada bitiyorsa nokta ile gösterilir.

Açı

Başlangıç noktaları ortak olan iki ışının oluşturduğu şekle açı denir. Ortak noktaya açının köşesi, ışınlara açının kolları denir.

Açı, köşe harfi ortada olacak biçimde üç harfle adlandırılır: köşesi B olan açı ABC ya da CBA diye yazılır; ölçüsü m(ABC) biçiminde gösterilir. Açının ölçüsü iletki (açıölçer) ile derece cinsinden bulunur.

Çember

Düzlemde sabit bir noktaya eşit uzaklıkta bulunan noktaların oluşturduğu kapalı eğriye çember denir. Sabit noktaya merkez, merkez ile çember üzerindeki bir nokta arasındaki uzaklığa yarıçap denir.

Çember pergelle çizilir: Pergelin iki ucu arasındaki açıklık cetvelle yarıçap kadar ayarlanır. Sivri uç merkeze konur, kalemli uç kâğıttan kaldırılmadan bir tur döndürülür.

Dikme

Bir doğruya, üzerindeki ya da dışındaki bir noktadan çizilen ve doğruyla 90 derecelik açı yapan doğruya dikme denir. Dik açının olduğu yer küçük bir kareyle gösterilir.

Dikme gönye ile çizilir: Gönyenin dik kenarlarından biri doğrunun üzerine yerleştirilir, öbür dik kenar boyunca çizgi çekilir.

Hangi araç, ne işe yarar?

Örnekler

1. Örnek 17 cm uzunluğunda bir doğru parçası çizmek için hangi araç kullanılır? Çizim nasıl yapılır?

   Cevabı göster

   Cetvel kullanılır. Kâğıda bir nokta konur ve cetvelin 0 çizgisi bu noktaya getirilir. Cetvelin 7 cm çizgisinin hizasına ikinci nokta konur, iki nokta cetvel boyunca birleştirilir.

2. Örnek 2Aşağıdaki şekillerden hangisi ışındır?

   Cevabı göster

   II. şekil ışındır: Bir başlangıç noktası vardır ve tek yönde sınırsız uzanır. I. şekil doğrudur (iki yönde uzanır), III. şekil doğru parçasıdır (iki uç noktası vardır).

3. Örnek 3KLM açısının köşesi hangi noktadır? Kolları nelerdir?

   Cevabı göster

   Köşe, adın ortasındaki harftir: L noktası. Kolları [LK ve [LM ışınlarıdır.

4. Örnek 4Yarıçapı 4 cm olan bir çember çizmek için pergel nasıl ayarlanır?

   Cevabı göster

   Pergelin sivri ucu ile kalemli ucu arasındaki açıklık cetvel üzerinde 4 cm yapılır. Sivri uç merkez olacak noktaya konur, kalemli uç bir tur döndürülür.

5. Örnek 5[AB] ile [BA] aynı mıdır? [AB ışını ile [BA ışını aynı mıdır?

   Cevabı göster

   [AB] ile [BA] aynı doğru parçasıdır; uç noktaları aynıdır. [AB ışını ile [BA ışını ise farklıdır: Biri A'dan, öbürü B'den başlar ve ters yönlere uzanır.

6. Örnek 6d doğrusuna, üzerindeki P noktasından bir dikme çizilecek. Hangi araç kullanılır ve dikme ile d doğrusu arasındaki açı kaç derecedir?

   Cevabı göster

   Gönye kullanılır. Dikme ile doğru arasındaki açı 90 derecedir (dik açı).