Bir akrabanın kim olduğunu, mesleğini ve nerede çalıştığını farklı sorularla öğreniriz. Bu hafta bu bilgileri kısa Arapça cümlelerle ilişkilendirecek; belirli isimlerde şemsi ve kameri harflerin etkisini göreceğiz.
Aile bireyleri
وَالِد baba, وَالِدَة anne; جَدّ dede, جَدَّة nine demektir. وَالِدِي “babam”, وَالِدَتِي “annem” anlamındadır.
عَمّ amca, عَمَّة hala; خَال dayı, خَالَة teyze için kullanılır. Anne ve baba tarafındaki akrabaları ayırmak anlamı doğru kurmaya yardım eder.
وَلَد erkek çocuk, بِنْت kız çocuk; حَفِيد erkek torun, حَفِيدَة kız torun anlamındadır.
Meslek adları
مُعَلِّم öğretmen, طَبَّاخ aşçı, سَائِق sürücü, فَلَّاح çiftçi anlamındadır. Kadın için kullanılan biçimleri مُعَلِّمَة, طَبَّاخَة, سَائِقَة, فَلَّاحَة şeklindedir.
مُمَرِّضَة hemşire, بَيْطَرِيَّة veteriner, مُحَامِيَة avukat, شُرْطِيَّة polis, ضَابِطَة subay sözcüklerinin kadın için kullanılan biçimleridir. Erkek için مُمَرِّض, بَيْطَرِيّ, مُحَامٍ, شُرْطِيّ, ضَابِط kullanılır.
Kim, hangi meslek, nerede?
مَنْ هَذَا؟ “Bu kim?” sorusudur. مَا مِهْنَتُهُ؟ bir erkeğin, مَا مِهْنَتُهَا؟ bir kadının mesleğini sorar. “Nerede?” anlamındaki أَيْنَ ise yer bilgisi ister.
خَالِي مُعَلِّم “Dayım öğretmendir.” biçiminde bir tanıtımdır. هُوَ يَعْمَلُ فِي مَدْرَسَتِي “O, okulumda çalışır.” diyerek yer bilgisi eklenir. Kadın için هِيَ تَعْمَلُ kullanılır.
لَا يَعْمَلُ “çalışmaz”, لَا تَعْمَلُ ise kadın için “çalışmaz” ifadesidir. كَمْ ile sayı sorulur.
Akrabayı bir özelliğiyle tanıtma
مَاهِر becerikli, نَشِيط çalışkan veya faal anlamında kullanılabilir. Kadın için مَاهِرَة ve نَشِيطَة biçimleri vardır.
خَالَتِي مُعَلِّمَة نَشِيطَة cümlesi “Teyzem çalışkan bir öğretmendir.” anlamındadır. وَ bağlacı “ve” anlamıyla iki bilgiyi bağlayabilir.
Belirli isim ve kameri harf
İsmin başındaki ال belirli bir varlığı göstermeye yardım eder. metindeki بَيْت ve الْبَيْت örneklerinde bu ekin yazılışı ve okunuşu karşılaştırılır.
Kameri harfle başlayan bir sözcükte ال içindeki lam okunur. الْبَيْت ve الْحَقِيبَة bu durumu gösterir. eserin kameri harf dizisi ا ب ج ح خ ع غ ف ق ك م ه و ي biçimindedir.
Şemsi harfle okunuş
Şemsi harfle başlayan sözcükte ال içindeki lam ayrı bir ses olarak okunmaz; sonraki harf şeddeli söylenir. الدَّرْس ve التِّلْفَاز örneklerini bu yönden inceleyebilirsin.
Şemsi harfler ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن şeklindedir. Lam yazıda kalır; okunuş değişir. Seslendirmeyi metinde verilen ses kayıtlarıyla karşılaştırmak gerekir.
Örnekler
Örnek 1Bir aile şemasında annenin kız kardeşi gösteriliyor. خَالَة mi, عَمَّة mi yazılmalıdır?
Cevabı göster
خَالَة yazılmalıdır; teyze demektir. عَمَّة ise haladır.
Örnek 2مَا مِهْنَتُهَا؟ sorusuna هِيَ مُعَلِّمَة cevabı veriliyor. Öğrenilen bilgi nedir?
Cevabı göster
Sözü edilen kadının öğretmen olduğu öğrenilir. Soru mesleğini sormaktadır.
Örnek 3Bir erkek için هُوَ يَعْمَلُ kullanılmış. Aynı anlam kadın için nasıl söylenir?
Cevabı göster
هِيَ تَعْمَلُ kullanılır. Hem kişi sözcüğü hem fiilin başlangıcı değişir.
Örnek 4خَالَتِي مُعَلِّمَة نَشِيطَة cümlesindeki akrabalık, meslek ve özelliği ayırınız.
Cevabı göster
Akrabalık teyzem, meslek öğretmen, özellik çalışkan/faaldir.
Örnek 5الْبَيْت ile الدَّرْس sözcüklerinde lamın okunuşu neden farklıdır?
Cevabı göster
ب kameri, د şemsi harftir. İlkinde lam okunur; ikincisinde ayrı okunmaz ve dal şeddelenir.
Örnek 6“Lamı söylemiyorsam yazıdan da çıkarırım.” diyen öğrencinin çıkarımını düzeltiniz.
Cevabı göster
Şemsi harften önce lam yazıda bulunur. Değişiklik okunuştadır; sonraki harf şeddeli okunur.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Aile kartında “Babamın erkek kardeşi” yazıyor. Hangi Arapça akrabalık adı uygundur?
Babanın erkek kardeşi amcadır: عَمّ.
2Bir soruya “O, okulumda çalışır.” cevabı verilmiş. Soru hangi bilgiyi istemiş olabilir?
“Nerede çalışır?” sorusuna yer bildiren bir cevap verilmiştir.
3Şemsi harften önce lamın ayrı okunmadığını göstermek için hangi örnek seçilmelidir?
Dal şemsi harftir; diğer seçeneklerin başlangıç harfleri kameridir.
4‘Meslek adları’ kavramı veya konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
‘Meslek adları’ kapsamında doğru açıklama: Meslek sözcüğünü, cümlede tanıtılan kişiyle uyumlu seç.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- وَالِدَة anne anlamındadır.
وَالِد ise baba demektir.
- مَا مِهْنَتُهُ؟ bir kişinin nerede olduğunu sorar.
Mesleğini sorar; yer için أَيْنَ kullanılır.
- مُعَلِّمَة kadın öğretmen için kullanılır.
Erkek için kullanılan biçim مُعَلِّمdir.
- Şemsi harften önce belirlilik ekindeki lam yazıdan kaldırılır.
Lam yazılır; ayrı bir ses olarak okunmaz.
- وَالِدَة anne anlamındadır.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Meslek adlarından طَبَّاخ Türkçede demektir.
- سَائِق sözcüğünün anlamı olarak verilebilir.
- فَلَّاح sözcüğü mesleğini belirtir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8أَيْنَ يَعْمَلُ خَالُكَ؟ sorusuna yalnız “Dayım öğretmen.” demek neden yeterli değildir?
1. ipucu: Sorunun başındaki sözcüğün anlamını düşün.
2. ipucu: Meslek ile çalışma yerini ayır.
Cevap: Soru dayının nerede çalıştığını sorar. Mesleğini söylemenin yanında çalışma yeri, örneğin okul bilgisi verilmelidir.
Kısaca
- Akrabalık, meslek ve çalışma yeri farklı sorularla öğrenilir.
- Kişiye göre meslek sözcüğünün ve fiilin uygun biçimi seçilir.
- Belirlilik ekinin lamı kameri harften önce okunur; şemsi harften önce ayrı okunmaz.
Bu dersin öteki kaynakları
- 6. Sınıf Arapça Yıllık Planı (imam hatip ortaokulu) (2026-2027) Yıllık plan
- 6. Sınıf Arapça Günlük Planları (imam hatip ortaokulu) (2026-2027) Ders planı
- 6. Sınıf Arapça Harf ve Kelime Çalışması Kelime çalışması
- 6. Sınıf Arapça 8. Hafta Çalışma Kâğıdı: Geniş Aile Bireyleri, Meslekler, Nerede Çalışıyor? (أَيْنَ يَعْمَلُ / تَعْمَلُ؟), İsim Tamlaması ve Aile Hadisleri Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 1. Hafta Çalışma Kâğıdı: Aile Bireyleri, Meslekler ve Belirli İsimler Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 2. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarım: Dinleme Metni, Kameri ve Şemsi Harfler Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 3. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarım: Okuma Diyaloğu, Çalışma Yerleri ve Kaç Akraban Var? Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 4. Hafta Çalışma Kâğıdı: Harf-i Tarif (اَلْ), Şemsî ve Kamerî Harfler, Nitelik Sıfatları ve Akrabalık Vecizesi Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 5. Hafta Çalışma Kâğıdı: Mesleklerin Çalışma Yerleri (Eyne Ya'melü?), Fiil Cümlesi, Şemsî-Kamerî Harfler ve Sıla-i Rahim Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 6. Hafta Çalışma Kâğıdı: Geniş Aile Bireyleri, Meslekler (مَا مِهْنَتُهُ / هَا؟ - يَعْمَلُ فِي...) ve Şemsî-Kamerî Harfler (اَلْ) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 7. Hafta Çalışma Kâğıdı: Harf-i Tarif (Şemsî ve Kamerî Harfler) ile Akraba ve Meslek Diyalogları (1. Ünite Değerlendirmesi) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 9. Hafta Çalışma Kâğıdı: Geniş Aile Bireyleri ve Mesleklerle İlgili Diyaloglar, İsim Tamlaması Uygulamaları, Şemsi-Kameri Harfler ve 1. Ünite Genel Değerlendirmesi Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 10. Hafta Çalışma Kâğıdı: Evimin Bölümleri (أَقْسَامُ الْبَيْتِ), Ev Eşyaları (اَلْأَثَاثُ), Harf-i Cerler ve «أَيْنَ...؟ / يُوجَدُ - تُوجَدُ» Kalıpları Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 11. Hafta Çalışma Kâğıdı: 2. Ders: Ev Eşyaları ve Günlük Etkinlikler (أَثَاثُ الْبَيْتِ): Odalardaki Eşyalar, Muzâri Fiiller (يَجْلِسُ، يَطْبُخُ، يَنَامُ، يَقْرَأُ) ve Diyaloglar Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 12. Hafta Çalışma Kâğıdı: Okulun Bölümleri ve Okul Çalışanları (مَكْتَبَة، مُخْتَبَر، مَقْصِف، فِنَاء، مُدِير، مُعَلِّم), Okul Eşyaları ve 2. Ünite Değerlendirme Uygulamaları (ARP.6.2) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 13. Hafta Çalışma Kâğıdı: Ders 2: Sınıfımda ve Okul Bahçesinde (فِي الصَّفِّ وَفِي فِنَاءِ الْمَدْرَسَةِ): Ders Araç Gereçleri, Yer Zarfları (فَوْقَ، تَحْتَ، أَمَامَ، خَلْفَ) ve Emir Kalıpları (ARP.6.2) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 14. Hafta Çalışma Kâğıdı: Okulun Bölümleri, Okulda Bulunan Eşyalar, Sıra Sayıları, Yer-Yön Zarfları ve Hedef Dil Yapıları Çalışma kâğıdı