Geçen hafta aile bireylerinin ve mesleklerin adlarını, soru kalıplarını öğrenmiştin. Bu hafta öğretim materyali 1. dersindeki dinleme/izleme metnine geçiyoruz: Yasemin ailesini tanıtıyor, biz de duyduğumuz kelimeleri resimlerle eşleştirip sorulara cevap veriyoruz. Dersin ikinci yarısında telaffuz çalışması var: ال takısı kameri harften önce nasıl, şemsi harften önce nasıl okunur, eserin kelime listeleriyle pekiştiriyoruz.
Dinlemeye hazırlık: resme bak, izle, tahmin et
Kitap dinleme metnine doğrudan başlamaz. Önce sofra başındaki aileyi gösteren resim incelenir: masada bir dede, bir nine, anne, baba ve bir kız çocuğu vardır. Resimdeki kişileri Arapça adlandırmaya çalışmak (جَدّ, جَدَّة, والِد, والِدَة, بِنْت) hazırlığın ilk adımıdır; ardından aynı konunun videosu izlenir ve içeriği gözlemlenir.
İkinci adımda metin dinlenir ve duyulan kelimelerin numarası doğru resmin altına yazılır. eserin verdiği altı kelime والِدي, جَدّي, جَدَّتي, والِدَتي, عائِلَتي ve مُمَرِّضَة kelimeleridir. Beşi akrabalık bildirir, biri ise meslek adıdır; resimler arasında hemşire kıyafetli genç kadın bu kelimeye aittir.
Hazırlığın amacı, dinlerken neyi yakalayacağını önceden bilmektir: Kimler tanıtılacak, hangi meslekler geçebilir? Böylece kelimeleri duyar duymaz tanırsın.
Dinleme metni: Yasemin ailesini tanıtıyor
Metinde Yasemin kendini ve ailesini tanıtır: مَرْحَبًا أَنا ياسَمين، هَذِهِ عائِلَتي. Ardından dört kişiyi sırayla tanıtır: هَذا جَدّي وَهُوَ طَبّاخ. (Bu dedem, o aşçıdır.) وَهَذِهِ جَدَّتي زَهْرَة وَهِيَ مُتَقاعِدَة. (Bu ninem Zehra, o emeklidir.) هَذا والِدي أَحْمَد وَهُوَ مُحامٍ. (Bu babam Ahmet, o avukattır.) هَذِهِ والِدَتي فاطِمَة وَهِيَ مُعَلِّمَة. (Bu annem Fatma, o öğretmendir.)
metindeki alıştırmada meslek kelimeleri boş bırakılmıştır; yanlarındaki resimler ipucu verir. Aşçı şapkalı dede için طَبّاخ, bayrak önünde takım elbiseli baba için مُحامٍ seçilir. Verilen beş kelimeden مُمَرِّضَة hiçbir boşluğa girmez; artan kelimedir.
Her cümle aynı kalıpla kurulur: işaret zamiri + akraba adı (+ kişinin adı) + bağlaç ve zamir + meslek. Erkekler için هَذا … وَهُوَ …, kadınlar için هَذِهِ … وَهِيَ … kullanılır. Meslek adı da kişiye uyar: مُعَلِّم erkek, مُعَلِّمَة kadın öğretmendir.
Akraba mı, meslek mi?
Metindeki kelimeler iki gruba ayrılır. eserin tablosunda الْأَقارِب (akrabalar) satırında والِد, جَدَّة, جَدّ, والِدَة doğru işaretlenir; مُحامِيَة ve طَبّاخ bu satıra ait değildir. الْمِهَن (meslekler) satırında ise مُعَلِّم, طَبّاخ, مُحامِيَة ve مُتَقاعِدَة yer alır.
Kitap, emekli anlamındaki مُتَقاعِدَة kelimesini meslek grubunda sayar. Bu, Yasemin’in ninesi için kullanılan kelimedir.
Bir sonraki alıştırmada resme uygun cümle seçilir: Sınıfta tahta önündeki kadın için والِدَتي مُعَلِّمَة (mühendis değil), tarladaki yaşlı adam için جَدّي فَلّاح (öğretmen değil), bayraklı ofisteki adam için والِدي مُحامٍ, evde oturan yaşlı kadın için جَدَّتي مُتَقاعِدَة doğrudur. Resimdeki yer ve kıyafet, mesleği belirlemenin anahtarıdır.
Dinlediğini anlama: مَن, ما, هَل soruları
Metin ikinci kez dinlenir ve üç soru sözlü cevaplanır. مَنِ الْمُتَقاعِدَة؟ (Emekli olan kim?) sorusunun cevabı جَدَّتي زَهْرَة yani ninedir. ما اسْمُ الْوالِد؟ (Babanın adı ne?) sorusuna أَحْمَد denir. هَلِ الْوالِدَة مُحامِيَة؟ (Anne avukat mı?) sorusu ise لا، هِيَ مُعَلِّمَة. diye cevaplanır.
Soru kelimesi cevabın türünü belirler: مَن bir kişi, ما اسْم bir ad, هَل ise نَعَم ya da لا ister. هَل ile sorulan soruya “hayır” deniyorsa doğrusu eklenir.
Dersin sekizinci alıştırmasında cümleler dinlenir ve her cümle için üç resimden doğru olanı seçilir. Resimler aynı kişiyi farklı yerlerde (bayraklı ofis, tarla, sınıf) ya da farklı kişileri aynı yerde (okul bahçesinde genç kadın, genç adam, yaşlı adam) gösterir. Önce akraba kelimesini (kim?), sonra meslek ya da yer kelimesini yakalamak gerekir.
Telaffuz: ال ile belirli isim ve kameri harfler
Telaffuz bölümü بَيْت – الْبَيْت, بَقَرَة – الْبَقَرَة, باب – الْباب, بَنْطَلون – الْبَنْطَلون çiftleriyle başlar. Resimlerde ال almayan kelime için gri, herhangi bir ev ya da kapı çizilmiştir; ال alan kelime için ise kastedilen tek bir ev renkli gösterilir. Yani الْبَيْت “o bilinen ev” demektir.
eserin ay simgesiyle verdiği listede on dört kelime kameri harfle başlar: الْأَرْنَب, الْبُرْتُقال, الْجَمَل, الْحِصان, الْخُبْز, الْعِنَب, الْغُرْفَة, الْفُرْشاة, الْقِطَّة, الْكُرَة, الْمِرْآة, الْوَرْدَة, الْهاتِف, الْيَخْت. Bunların hepsinde lam sükûnlu okunur: el-arnab, el-kura, el-hâtif.
Kitap kameri harf dizisini اَلْ – اَلْب – اَلْج – اَلْح – اَلْخ – اَلْع – اَلْغ – اَلْف – اَلْق – اَلْك – اَلْم – اَلْه – اَلْو – اَلْي biçiminde verir. Yapboz alıştırmasında أُذُن – الْأُذُن, جَزَر – الْجَزَر, عَلَم – الْعَلَم çiftleri bu kurala örnektir.
Telaffuz: şemsi harfte lam yazılır, okunmaz
تِلْميذ kelimesine ال eklenince kitap iki yazımı karşılaştırır: اَلْتِلْميذ yanlış, اَلتِّلْميذ doğrudur. Lam yazıda kalır ama ayrı bir ses olarak söylenmez; ondan sonraki harf şeddeli okunur: et-tilmîz. Aynı şekilde تُفّاح – التُّفّاح, تِلْفاز – التِّلْفاز, تاج – التّاج olur.
Güneş simgeli listede on dört şemsi kelime vardır: التَّنّورَة, الثَّوْب, الدَّفْتَر, الذُّرَة, الرُّمّان, الزَّرافَة, السَّفينَة, الشَّجَرَة, الصَّفّ, الضِّفْدَع, الطّائِرَة, الظَّرْف, اللَّوْز, النَّظّارَة. Şemsi harf dizisi اَلتّ – اَلثّ – اَلدّ – اَلذّ – اَلرّ – اَلزّ – اَلسّ – اَلشّ – اَلصّ – اَلضّ – اَلطّ – اَلظّ – اَللّ – اَلنّ biçimindedir; yapbozdaki الثَّوْر, الدَّرّاجَة, السَّرير örnekleri de bu gruptandır.
Son alıştırmalarda alfabe şeridinde her harfin altına kameri için ق, şemsi için ش yazılır; sonra doğru yazım seçilir: الدَّرْس (الْدَرْس değil), الرِّزْق, الْمَطْبَخ, الْخَريطَة, الْحَياة, النّافِذَة. Kural basit: Şemsi harfte lam üzerinde sükûn olmaz, sonraki harfe şedde gelir; kameri harfte lam sükûnludur, şedde yoktur.
Örnekler
Örnek 1Dinleme metninde هَذا جَدّي وَهُوَ … cümlesinin boşluğuna hangi kelime gelir? Resimde dede aşçı şapkalıdır.
Cevabı göster
طَبّاخ (aşçı). هُوَ erkek zamiri olduğundan kelimenin ة almayan biçimi kullanılır.
Örnek 2وَهَذِهِ جَدَّتي زَهْرَة وَهِيَ … cümlesi nasıl tamamlanır?
Cevabı göster
مُتَقاعِدَة (emekli). هِيَ kadın zamiridir; kelime ة ile biter.
Örnek 3مُحامِيَة, جَدّ, مُتَقاعِدَة, والِدَة kelimelerinden hangileri الْأَقارِب satırına yazılır?
Cevabı göster
جَدّ ve والِدَة. مُحامِيَة ile مُتَقاعِدَة eserin tablosunda الْمِهَن satırındadır.
Örnek 4مَنِ الْمُتَقاعِدَة؟ sorusuna metne göre ne cevap verilir?
Cevabı göster
الْجَدَّة زَهْرَة (nine). مَن bir kişiyi sorar; metinde emekli olan Yasemin’in ninesidir.
Örnek 5هَلِ الْوالِدَة مُحامِيَة؟ sorusuna nasıl cevap verilir?
Cevabı göster
لا، الْوالِدَة مُعَلِّمَة. هَل sorusuna evet/hayır denir; cevap “hayır” ise doğru bilgi eklenir.
Örnek 6شَجَرَة ve كُرَة kelimelerine ال eklenince nasıl yazılır ve okunur?
Cevabı göster
الشَّجَرَة (eş-şecera): ش şemsidir, lam okunmaz, ش şeddeli söylenir. الْكُرَة (el-kura): ك kameridir, lam sükûnlu okunur.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Yasemin’in dinleme metnine göre babası Ahmet’in mesleği nedir?
Metinde هَذا والِدي أَحْمَد وَهُوَ مُحامٍ. denir: baba avukattır.
2هَذِهِ والِدَتي فاطِمَة وَهِيَ … cümlesinin boşluğuna hangi kelime uygundur?
هِيَ kadın zamiridir; meslek adının ة ile biten biçimi مُعَلِّمَة seçilir.
3eserin sınıflamasına göre aşağıdaki kelimelerden hangisi الْمِهَن (meslekler) grubundadır?
مُتَقاعِدَة (emekli) metinde meslek satırında işaretlenir; diğer üçü akrabalık adıdır.
4Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ال takısının lamı okunmaz?
ش şemsi harftir: الشَّجَرَة eş-şecera diye okunur. ب, ك, ه kameridir, lam okunur.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Dinleme metninde Yasemin’in dedesi aşçıdır.
هَذا جَدّي وَهُوَ طَبّاخ. cümlesi dedeyi aşçı olarak tanıtır.
- مَنِ الْمُتَقاعِدَة؟ sorusunun cevabı Yasemin’in annesidir.
Emekli olan ninesi Zehra’dır; annesi öğretmendir.
- Kameri harfle başlayan kelimede ال takısının lamı sükûnlu okunur.
الْأَرْنَب, الْكُرَة örneklerinde lam duyulur.
- اَلتِّلْميذ yazımında lam harfi yazılmaz.
Lam yazılır, okunmaz; ت şeddeli söylenir.
- Kitap dinleme metninden önce resmin incelenmesini ve videonun izlenmesini ister.
İlk iki alıştırma resme bakma ve izleme adımlarıdır; bunlar dinlemeye hazırlıktır.
- Dinleme metninde Yasemin’in dedesi aşçıdır.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Yasemin’in dedesi olarak çalışır.
- Ninesi Zehra olmuştur.
- Babası Ahmet bir olarak görev yapar.
- Annesi Fatma bir olarak çalışır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Bir öğrenci الدَّرْس kelimesini lamı okuyarak “el-ders” diye söylüyor ve الْدَرْس biçiminde yazıyor. Doğru yazım ve okunuş nasıl bulunur?
1. ipucu: د harfi eserin şemsi harf dizisinde (اَلدّ) var mı?
2. ipucu: Doğru yazımda lam üzerinde sükûn mu olur, yoksa sonraki harfte şedde mi?
Cevap: د şemsi harftir. Doğru yazım الدَّرْس: lam yazılır ama okunmaz, د şeddeli söylenir, okunuşu ed-ders olur. الْدَرْس yazımı yanlıştır; eserin 9. alıştırması bu ayrımı seçtirir.
Kısaca
- Dinlemeye hazırlık resme bakma, izleme ve kelime listesini tanımayla başlar.
- Yasemin’in metninde her aile bireyi هَذا … وَهُوَ … ya da هَذِهِ … وَهِيَ … kalıbıyla mesleğiyle birlikte tanıtılır: dede aşçı, nine emekli, baba avukat, anne öğretmen.
- Kelimeler akraba (الْأَقارِب) ve meslek (الْمِهَن) olarak iki gruba ayrılır; مَن, ما اسْم ve هَل soruları metni anlamayı ölçer.
- ال takısı kameri harften önce lam okunarak (الْكُرَة), şemsi harften önce lam okunmadan ve sonraki harf şeddeli (الشَّجَرَة) söylenir.
- Yazımda kameri harfte lamda sükûn, şemsi harfte sonraki harfte şedde bulunur; ikisi aynı kelimede olmaz.
Bu dersin öteki kaynakları
- 6. Sınıf Arapça Yıllık Planı (imam hatip ortaokulu) (2026-2027) Yıllık plan
- 6. Sınıf Arapça Günlük Planları (imam hatip ortaokulu) (2026-2027) Ders planı
- 6. Sınıf Arapça Harf ve Kelime Çalışması Kelime çalışması
- 6. Sınıf Arapça 8. Hafta Çalışma Kâğıdı: Geniş Aile Bireyleri, Meslekler, Nerede Çalışıyor? (أَيْنَ يَعْمَلُ / تَعْمَلُ؟), İsim Tamlaması ve Aile Hadisleri Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 1. Hafta Çalışma Kâğıdı: Aile Bireyleri, Meslekler ve Belirli İsimler Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 2. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarım: Dinleme Metni, Kameri ve Şemsi Harfler Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 3. Hafta Çalışma Kâğıdı: Akrabalarım: Okuma Diyaloğu, Çalışma Yerleri ve Kaç Akraban Var? Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 4. Hafta Çalışma Kâğıdı: Harf-i Tarif (اَلْ), Şemsî ve Kamerî Harfler, Nitelik Sıfatları ve Akrabalık Vecizesi Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 5. Hafta Çalışma Kâğıdı: Mesleklerin Çalışma Yerleri (Eyne Ya'melü?), Fiil Cümlesi, Şemsî-Kamerî Harfler ve Sıla-i Rahim Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 6. Hafta Çalışma Kâğıdı: Geniş Aile Bireyleri, Meslekler (مَا مِهْنَتُهُ / هَا؟ - يَعْمَلُ فِي...) ve Şemsî-Kamerî Harfler (اَلْ) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 7. Hafta Çalışma Kâğıdı: Harf-i Tarif (Şemsî ve Kamerî Harfler) ile Akraba ve Meslek Diyalogları (1. Ünite Değerlendirmesi) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 9. Hafta Çalışma Kâğıdı: Geniş Aile Bireyleri ve Mesleklerle İlgili Diyaloglar, İsim Tamlaması Uygulamaları, Şemsi-Kameri Harfler ve 1. Ünite Genel Değerlendirmesi Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 10. Hafta Çalışma Kâğıdı: Evimin Bölümleri (أَقْسَامُ الْبَيْتِ), Ev Eşyaları (اَلْأَثَاثُ), Harf-i Cerler ve «أَيْنَ...؟ / يُوجَدُ - تُوجَدُ» Kalıpları Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 11. Hafta Çalışma Kâğıdı: 2. Ders: Ev Eşyaları ve Günlük Etkinlikler (أَثَاثُ الْبَيْتِ): Odalardaki Eşyalar, Muzâri Fiiller (يَجْلِسُ، يَطْبُخُ، يَنَامُ، يَقْرَأُ) ve Diyaloglar Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 12. Hafta Çalışma Kâğıdı: Okulun Bölümleri ve Okul Çalışanları (مَكْتَبَة، مُخْتَبَر، مَقْصِف، فِنَاء، مُدِير، مُعَلِّم), Okul Eşyaları ve 2. Ünite Değerlendirme Uygulamaları (ARP.6.2) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 13. Hafta Çalışma Kâğıdı: Ders 2: Sınıfımda ve Okul Bahçesinde (فِي الصَّفِّ وَفِي فِنَاءِ الْمَدْرَسَةِ): Ders Araç Gereçleri, Yer Zarfları (فَوْقَ، تَحْتَ، أَمَامَ، خَلْفَ) ve Emir Kalıpları (ARP.6.2) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Arapça 14. Hafta Çalışma Kâğıdı: Okulun Bölümleri, Okulda Bulunan Eşyalar, Sıra Sayıları, Yer-Yön Zarfları ve Hedef Dil Yapıları Çalışma kâğıdı